tiết 54 "Ôn tập"

- Mỗi thấu kính hội tụ có hai tiêu điểm F và F’ nằm trên trục chính của thấu kính, cách đều quang tâm.. Nêu cách dựng ảnh của một điểm sáng tạo bỡi thấu kính hội tụ?. Để dựng ảnh của một

Chào mừng quý thầy giáo, cô giáo về dự giờ lớp 9A6

Phát biểu hiện

tượng khúc xạ

ánh sáng?

Tia khúc xạ nằm

trong mặt phẳng

nào?

So sánh góc tới và

góc khúc xạ khi tia

sáng truyền từ không

khí sang các môi

trường trong suốt rắn ,

lỏng khác và ngược

lại ?

Hiện tượng tia sáng truyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác bị gãy khúc tại mặt phân cách giữa hai môi trường gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng

Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới (mặt phẳng tạo bởi tia tới và pháp tuyến)

- Khi tia sáng truyền từ không khí sang các môi trường trong suốt rắn, lỏng khác thì góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới

-Khi tia sáng truyền được từ các môi trường trong suốt rắn, lỏng khác ra

không khí thì góc khúc xạ lớn hơn góc tới.

1 Hiện tượng khúc xạ ánh sáng

Mối quan hệ giữa

góc tới và góc

khúc xạ ?

Khi góc tới tăng(giảm) thì góc khúc xạ cũng tăng (giảm) Khi góc tới bằng không thì góc khúc xạ cũng bằng không

Trường hợp nào tia

sáng không bị gãy

khúc khi truyền từ

môi trường trong

suốt này sang môi

trường trong suốt

khác ?

Khi góc tới bằng 0 0

1 Hiện tượng khúc xạ ánh sáng

Nêu đặc điểm của

thấu kính hội tụ ?

Hãy nêu đường truyền

của một số tia sáng

đặc biệt qua thấu kính

hội tụ?

- Thấu kính hội tụ thường dùng có phần rìa mỏng hơn phần giữa, được làm bằng vật liệu trong suốt (thường là thuỷ tinh hoặc nhựa).

- Mỗi thấu kính hội tụ có hai tiêu điểm F và F’ nằm trên trục chính của thấu kính, cách đều quang tâm Khoảng cách từ quang tâm đến mỗi tiêu điểm gọi là tiêu cự.

+Tia tới song song với trục chính thì tia ló đi qua tiêu điểm.

+Tia tới đi qua quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới

+Tia tới qua tiêu điểm thì tia ló song song với trục chính.

Hãy nêu đặc điểm

của ảnh của một vật

tạo bởi thấu kính hội

tụ ?

- Vật đặt ngoài tiêu cự của thấu kính hội tụ cho ảnh thật, ngược chiều với vật Vật đặt rất xa thấu kính cho ảnh thật nằm cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự

- Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo, lớn hơn vật và cùng chiều với vật.

2 Thấu kính hội tụ

Nêu cách dựng

ảnh của một điểm

sáng tạo bỡi thấu

kính hội tụ ?

Để dựng ảnh của một điểm sáng qua thấu kính ta chỉ cần vẽ đường truyền của hai trong số ba tia sáng đặc biệt

Nêu cách dựng

ảnh của một vật

AB qua thấu kính

hội tụ (AB vuông

góc với trục

chính, A nằm trên

trục chính) ?

Để dựng ảnh A’B’ của AB qua thấu kính ( AB vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính), chỉ cần dựng ảnh B’ của

B bằng cách vẽ hai trong ba tia sáng đặc biệt, rồi từ B’ hạ vuông góc xuống trục chính ta có ảnh A’ của A A’B’ là ảnh của AB

2 Thấu kính hội tụ

Nêu đặc điểm

của thấu kính

phân kỳ ?

Hãy nêu đường

truyền của một số tia

sáng đặc biệt qua

thấu kính phân kỳ?

- Thấu kính phân kỳ thường dùng có phần rìa dày hơn phần giữa, được làm bằng vật liệu trong suốt (thuỷ tinh hoặc nhựa).

-Mỗi thấu kính phân kỳ có hai tiêu điểm F và F’ nằm trên trục chính của thấu kính, cách đều

quang tâm Khoảng cách từ quang tâm đến mỗi tiêu điểm gọi là tiêu cự của thấu kính.

+Tia tới song song với trục chính thì tia ló kéo dài đi qua tiêu điểm.

+Tia tới qua quang tâm thì tia ló truyền thẳng theo phương của tia tới

Hãy nêu đặc điểm

của ảnh của một

vật tạo bởi thấu

kính phân kỳ ?

- Vật sáng đặt ở mọi vị trí trước thấu kính phân

kì đều cho ảnh ảo, cùng chiều, nhỏ hơn vật và ở trong khoảng tiêu cự của thấu kính.

- Vật đặt rất xa thấu kính phân kỳ cho ảnh ảo nằm cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự

3 Thấu kính phân kỳ

Nêu cách dựng

ảnh của một điểm

sáng tạo bỡi thấu

kính phân kỳ ?

Để dựng ảnh của một điểm sáng qua thấu kính ta chỉ cần vẽ đường truyền của hai tia sáng đặc biệt qua thấu kính

Nêu cách dựng

ảnh của một vật

AB qua thấu kính

phân kỳ (AB

vuông góc với

trục chính, A nằm

trên trục chính) ?

Để dựng ảnh A’B’ của AB qua thấu kính ( AB vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính), chỉ cần dựng ảnh B’ của

B bằng cách vẽ hai tia sáng đặc biệt, rồi từ B’ hạ vuông góc xuống trục chính ta có ảnh A’ của A A’B’ là ảnh của AB

3 Thấu kính phân kỳ

Nếu có hai loại thấu

kính: Thấu kính hội

tụ và thấu kính phân

kỳ có những cách nào

mà các em đã được

học để phân biệt hai

loại thấu kính đó?

Một số cách thường làm để phân biệt thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì:

Cách 3: Dựa vào sự tạo ảnh (Đặt vật sáng trước thấu kính quan sát Nếu thấy ảnh lớn hơn vật thì đó là thấu kính hội tụ Nếu thấy ảnh nhỏ hơn vật thì đó là thấu kính phân kì ).

Cách 1 : Dựa vào hình dạng ( Sờ tay vào thấu kính hội

tụ có phần rìa mỏng hơn phần giữa Sờ tay vào thấu kính phân kì có phần rìa dày hơn phần giữa).

Cách 2 : Dựa vào đường truyền của tia sáng (Chiếu chùm sáng song song đến thấu kính nếu chùm tia ló hội tụ tại một điểm thì đó là thấu kính hội tụ, nếu chùm tia ló loe rộng ra đó là thấu kính phân kì)

THA ÛO L

UẬ N N

HO ÙM

Máy ảnh dùng

để làm gì?

Nêu cấu tạo của

máy ảnh?

Máy ảnh là một dụng cụ dùng để thu ảnh của một vật sáng ta cần chụp

Gồm vật kính , buồng tối và chỗ đặt phim

Vật kính của máy

ảnh là loại thấu

kính gì?

Vật kính của máy ảnh là một thấu kính hội tụ

Ảnh trên phim có

đặc điểm gì? Ảnh trên phim là ảnh thật, ngược chiều và nhỏ hơn vật

4 Sự tạo ảnh trên phim trong máy ảnh

Bài 1 : Hình vẽ sau cho

biết PQ là mặt phân

cách giữa không khí và

nước , I là điểm tới, SI

là tia tới, IN là pháp

tuyến Cách vẽ nào

biểu diễn đúng hiện

tượng khúc xạ của tia

sáng khi đi từ không

khí vào nước? Giải thích

cách lựa chọn

Đáp án D

A

N

I

S

Q P

B

N

I

S

Q P

D

N

I

S

Q P

C

N

I

S

Q P

Nếu ta thay đổi tia tới

như trên hình vẽ

Hãy vẽ tiếp tia phản

xạ tương ứng

S1

Q P

N

I S

Bài 2: Đặt một điểm

sáng S nằm trước

thấu kính phân kỳ

như hình vẽ

a) Dựng ảnh S’ của S

tạo bỡi thấu kính đã

cho

b) S’ là ảnh thật hay

ảo? Vì sao?

∆

F / O

F

S

S’

a) Dựng ảnh :

b) S’ là ảnh ảo vì S’ là giao điểm của hai tia ló kéo dài

Bài 3

. S

.

S ’

kính gì ?

ảnh ảo ?

tâm, tiêu điểm, bằng cách

vẽ hình

: S ’ là ảnh thật.

: Thấu kính đã cho là thấu

kính hội tụ

O

I

S ’

O

I

Bµi 3

.

Tõ S h¹ ® êng vu«ng gãc víi

trôc chÝnh c¾t trôc chÝnh t¹i K

ta cã vËt s¸ng KS

Muèn dùng ¶nh cña SK qua

thÊu kÝnh ta lµm nh thÕ nµo ?

K

K ’

30 cm 10 cm

Cho : OK= 30cm

= ?

S

Tacã: KSO K ’ S ’ O

' '

OI

K S

⇒

' '

KS

K S

⇒

=

O K

KO

'

Ta cã: OIF ’ K ’ S ’ F ’

(2)

Tõ (1) vµ (2) ta cã :

' '

'

F K OF

O K

KO

' ' '

'

F K

OF

=

10 '

'

30

+

K

F =

' '

10

F K

⇔ K’F ’ =

K ’ O = K ’ F ’ +F ’ O

Ta cã :

⇔ K ’ O = 5 + 10 =15cm

Thay K ’ O vµo (1) ® îc :

K ’ S ’ = 10cm

Bµi gi¶i

Thay K ’ O vµo (1) ® îc :

Þ