Tiết 54 Ôn tập

O SO : Tia tới N ON: Pháp tuyến ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ GƯƠNG PHẲNG A: LÝ THUYẾT I/ SỰ TRUYỀN THẲNG CỦA ÁNH SÁNG ĐỊNH LUẬT TRUYỀN THẲNG ÁNH SÁNG Trong môi trường trong suốt và đồng tính,

V Ậ T L Ý 9

TRƯỜNG THCS CÁT HANH

GD

PHÙ CÁT

Chúc các em học tập tốt

Tiết 54-Bài 50

O

SO : Tia tới

N

ON: Pháp tuyến

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ GƯƠNG PHẲNG

A: LÝ THUYẾT I/ SỰ TRUYỀN THẲNG CỦA ÁNH SÁNG

ĐỊNH LUẬT TRUYỀN THẲNG ÁNH SÁNG

Trong môi trường trong suốt và đồng tính,

ánh sáng truyền đi theo đường thẳng

II/ SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

1/ ĐỊNH LUẬT PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

OR: Tia phản xạ

R

(G)

Cho gương phẳng (G)

i

Góc tới: ·SON i=

i’

Góc phản xạ:·NOR i= '

a) Tia phản xạ nằm trong mặt

phẳng chứa tia tới và đường pháp

tuyến với gương tại điểm tới

b) Góc phản xạ bằng góc

tới: i’ = i

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ GƯƠNG PHẲNG

A: LÝ THUYẾT

2/ ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI GƯƠNG PHẲNG

A’

B’

Ảnh A’B’ đối xứng với vật AB qua gương

(G) và có kích thước bằng vật ( A’B’ = AB)

(G)

3/ ĐƯỜNG ĐI CỦA TIA SÁNG

-Tia tới đến gương, tia phản xạ

có phần kéo dài qua ảnh

•Lưu ý :

- Ngoài cách vẽ trên, ta còn có thể

vẽ tia phản xạ bằng cách dựng pháp

tuyến tại điểm tới ( I hoặc K) rồi vẽ

tia phản xạ sao cho góc phản xạ

bằng góc tới

- Đối với gương phẳng: Vật thật

cho ảnh ảo và vật ảo cho ảnh thật

K

Q H

P

S.

S’

.

- Ngược lại tia tới qua S’

tia phản xạ qua S

<

<

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ GƯƠNG PHẲNG

A: LÝ THUYẾT

4/ THỊ TRƯỜNG CỦA GƯƠNG PHẲNG

a) Thị trường của gương phẳng

b/ Điều kiện để mắt thấy ảnh S’của vật sáng

S trong gương là :

- Gọi M’ là ảnh của mắt M qua gương

phẳng AB

M’

.

M .

A

B

S phải nằm trong thị trường của gương

Nghĩa là đường nối từ S đến M’ phải cắt

gương

K

S .

Q

P

- Phần không gian giới hạn trước gương và

đường thẳng M’A, M’B kéo dài (hình vẽ)

gọi là thị trường của gương phẳng ( ABQP)

GIẢI THÍCH: + Tia tới SK đến ảnh M’ của mắt cho tia phản xạ KM phải qua mắt

Mắt hứng tia phản xạ KM do vậy thấy ảnh S’ của S sau gương.

+ Nếu S nằm ngoài thị trường thì đường nối SM’ không cắt gương, không

có tia phản xạ đến mắt nên mắt không thấy ảnh S’ của S trong gương.

S’

.

K

I

N

N'

Hiện tượng khúc xạ Ánh sáng

- Tia tới : SI

- Tia Khúc xạ : IK

- Điểm tới : I -Pháp tuyến : NN' -Gĩc tới : SIN

-Gĩc khúc xạ : KIN'

- Mặt phẳng tới : (P)

P

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

A: LÝ THUYẾT

K.Quả

LầnTN

Khoảng cách

từ vật đến TK

Ảnh thật hay ảo

Cùng hay ngược chiều

Lớn hay nhỏ hơn vật

♦ B NG I Ả

I.ĐẶT ĐIỂM ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỠI TKHT

Cùng chiều

Ngược chiều

Ngược chiều

Ngược chiều

Lớn hơn Lớn hơn Nhỏ hơn

Nhỏ hơn Thật

Thật Thật Ảo

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

A: LÝ THUYẾT

K.Quả

LầnTN

Khoảng cách

từ vật đến TK

Ảnh thật hay ảo

Cùng hay ngược chiều

Lớn hay nhỏ hơn vật

♦ B NG I Ả

I.ĐẶT ĐIỂM ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỠI TKPK

Cùng chiều Nhỏ hơn Ảo

Ảo Ảo

Ảo

Cùng chiều Cùng chiều

Cùng chiều

Nhỏ hơn Nhỏ hơn Nhỏ hơn

TKPK luôn cho ảnh ảo,nằm trong khoảng tiêu cự và nhỏ hơn vật

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

A: LÝ THUYẾT

a) Giống nhau: Ảnh ảo cùng chiều với vât

b) Khác nhau:+ Đối với thấu kính hội tụ thì ảnh lớn hơn vật và cách xa thấu kính hơn vật

+ Đối với thấu kính phân kỳ thì ảnh nhỏ hơn vật và ở gần thấu kính hơn vật

I Cách nhận biết :

Đưa thấu kính lại gần dòng chữ trên trang sách: + Nếu nhìn qua thấu kính thấy ảnh của dòng chữ cùng chiều, lớn hơn vật thì đó là thấu kính hội tụ + Nếu nhìn qua thấu kính thấy ảnh của dòng chữ cùng chiều, nhỏ hơn vật thì đó là

thấu kính phân kỳ

a)

F ’

F A

I

>

I

>

B

A ’ <

<

A

B ’

< <

F

b)

So sánh sự giống và khác nhau của ảnh ảo tạo bỡi hai loại TK ?

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

A: LÝ THUYẾT

Đặt vật AB trước một thấu kính có tiêu cự f = 12cm Vật

AB cách thấu kính một khoảng d = 8cm, A nằm trên trục chính

Hãy dựng ảnh A’B’ của AB Dựa vào hình vẽ để nêu nhận xét về độ lớn của ảnh so với vật trong hai trường hợp:

a/ Thấu kính là hội tụ b/ Thấu kính là phân kỳ

a)

F ’

F A

I

>

I

>

B

A ’ <

<

A

B ’

< <

F

b)

ĐỘ LỚN CỦA ẢNH ẢO TẠO BỠI TKHT&TKPK

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

B: BÀI TẬP

+ Ta có : A’B’O ~ ABO ∆ ∆

Suy ra:

' ' '

A B OA

AB = OA (1)

∆

+ Ta cũng có : A’B’F’ ~ OIF’ ∆

Suy ra:

' ' ' '

'

A B F A

OI = F O

Vì OI = AB nên: ' ' ' '

'

A B F A

AB = F O (2)

Từ (1) và (2) suy ra:

' ' '

'

OA F A

OA = F O F O OA' ' '

F O

−

=

' 12 '

8 12

OA = −OA

3 OA’ = 2( 12 – OA’ ) 3.OA’ = 24 – 2.OA’

5.OA’ = 24

OA ’ = 24

4,8

5 = cm + Từ phương trình (1 ) ta có

' ' 4,8

A B

=

' ' 0,6 4,8

0,36 8

I I

B

A ’ <

<

A

B ’

< <

F

b)

<=>

<=>

<=>

<=>

<=>

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

B: BÀI TẬP

+ Ta có : A’B’O ~ ABO ∆ ∆

Suy ra:

' ' '

AB = OA (1)

∆

+ Ta cũng có : A’B’F’ ~ OIF’ ∆

12 OA’ = 8(OA’+ 12 ) 12OA’ = 8OA’+ 96 4.OA’ = 96

+ Từ phương trình (1 ) ta có

Tính A/O và chiều cao của ảnh trong trường hợp (AB = h = 0,6cm).Biết: d = 8 cm ; f = 12 cm

<=>

<=>

<=>

<=>

<=>

F ’

F A

I

>

I

B

>

>

/

/ / /

OF

F A OA

OA

OF

OF O

=

Suy ra:

/

/ / /

/

OF

F A IO

B A

=

/ / /

/

OF

F

A AB

B A

=

12

12 8

/ / = OA +

OA

OA’ = 24 cm

3 8

24 6

, 0

/ /

=

=

B A

A/B/ = 3x0,6 = 1,8 cm

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

B: BÀI TẬP

Một vật sáng AB = h đặt trước thấu kính hội tụ

1

2.

3.

' '

h = d

'

f = +d d

I

>

>

>

>

A

B

F

F ’

O

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

B: BÀI TẬP

Với TKHT (Ảnh thật)

/

1 1

1

d d

f = − Với TKHT (Ảnh ảo)



+ Ta có : A’B’O ~ ABO ∆ ∆

Suy ra:

' ' '

AB = OA (1)

∆

+ Ta cũng có : A’B’F’ ~ OIF’ ∆

d / f = dd / + df

Chia 2 vế cho dd/f ta được :

<=>

<=>

’

F A

I

>

I

B

>

>

>

Từ (1) và (2) suy ra:

/

/ / /

OF

F A OA

OA

OF

OF O

=

Suy ra:

/

/ / /

/

OF

F A IO

B A

=

/ / /

/

OF

F

A AB

B A

=

d

d h

h/ /

=

=>

f

f

d d

/

1 1

1

d f

d = +

<=> 1 1 1/

d d

f = −

ÔN TẬP CÁC KIẾN THỨC VỀ KHÚC XẠ ÁNH SÁNG

B: BÀI TẬP

3.Trường hợp cho ảnh ảo của TKHT :

C:BÀI TẬP Về nhà

Trên trục chính của một thấu kính hội tụ L có tiêu cự f = OF = 15 cm, Người ta đặt một vật sáng AB vuông góc với trục chính và cách thấu kính 20 cm, vật cao 4cm Một gương phẳng M đặt phía bên kia thấu kính tại điểm C cách thấu kính 30 cm và tạo với trục chính

vẽ.

2 Tính độ lớn của ảnh A’B’



- Làm tất cả bài tập thuộc sách bài tập

- Chứng minh lại các trường hợp trong tiết hôm nay.

• 1) Khi nào TKHT cho ảnh thật, ảnh ảo?

• 2) Tính chất ảnh của thấu kính hội tụ và

thấu kính phân kỳ?

DẶN DÒ

TRƯỜNG THCS CÁT HANH

Hãy yêu thích việc mình làm, bạn sẽ cảm thấy thú vị hơn

và việc làm sẽ hiệu quả hơn.