văn tiet 86 cau cam than

Bµi tËp nhanh Më « cöa bÝ mËtĐặt một câu cảm thán bộc lộ cảm xúc của mình khi nhận được một món quà bất ngờ.. Luyện tập Bài 1 Bài 2: Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong

Chµo mõng c¸c thÇy c« gi¸o vÒ dù giê th¨m líp 8c

N¨m häc 2009 - 2010

Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Nêu đặc điểm hình thức, chức năng câu cầu khiến?

Lấy một ví dụ?

* Chức năng: Có chức năng: để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo

* Hình thức:

- Có những từ cầu khiến: đi, thôi, nào, hãy, đừng,chớ hay có ngữ điệu cầu khiến

- Khi viết thường kết thúc bằng dấu chấm than và dấu chấm (trường hợp ý cầu khiến không được nhấn mạnh)

TiÕt 86: C©u c¶m th¸n

a Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão

cũng có thể làm liều như ai hết Một người

như thế ấy! Một người đã khóc vì trót

lừa một con chó! Một người nhịn ăn để

tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy

đến hàng xóm, láng giềng Con người

đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh

Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi

ngày một thêm đáng buồn

(Nam Cao, Lão Hạc)

I Đặc điểm hình thức và chức năng

1 Ví dụ: a, b

Tiết 86: Câu cảm thán

b Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?

-Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

(Thế Lữ, Nhớ rừng)

2 Nhận xét:

- Câu cảm thán

a Hỡi ơi lão Hạc !

b Than ôi !

- Đặc điểm hình thức:

+ Có từ cảm thán: "Hỡi ơi", "Than ôi" + Kết thúc bằng dấu chấm than (!).

- Chức năng: Bộc lộ trực tiếp cảm xúc: +'Hỡi ơi" bộc lộ cảm xúc đau buồn xen thất vọng.

+" Than ôi" bộc lộ cảm xúc nuối tiếc quá khứ vàng son

- Dùng trong văn chương, trong đời sống hằng ngày

Bµi tËp nhanh (Më « cöa bÝ mËt)

Đặt một câu cảm

thán bộc lộ cảm

xúc của mình khi

nhận được một

món quà bất ngờ.

Đặt một câu cảm thán phù hợp với hình trên.

Đặt một câu cảm thán

phù hợp với hình trên Đặt câu cảm thán bộc lộ cảm xúc khi nhìn thấy mặt trời mọc.

I Đặc điểm hình thức và chức năng

1 Ví dụ: a, b

Tiết 86: Câu cảm thán

2 Nhận xét:

- Câu cảm thán

a Hỡi ơi lão Hạc !

b Than ôi !

- Đặc điểm hình thức:

+ Có từ cảm thán: "Hỡi ơi", "Than ôi"

+ Kết thúc bằng dấu chấm than.

- Chức năng: Bộc lộ trực tiếp cảm xúc:

+'Hỡi ơi" bộc lộ cảm xúc đau xót xen

thất vọng

+" Than ôi" bộc lộ cảm xúc nuối tiếc

quá khứ vàng son

- Dùng trong văn chương, trong đời

sống hằng ngày

 Câu cảm thán là câu có những từ ngữ cảm thán như: ôi, than ôi, hỡi ơi, chao ơi (ôi), trời ơi; thay, biết bao, xiết bao, biết chừng nào,

dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết); xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay ngôn ngữ văn chương

 Khi viết câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than

Lưu ý: - Văn bản hành chính công vụ, văn bản khoa học không sử dụng câu cảm thán

 Ghi nhớ: (sgk trang 44)

Bài 1: Hãy cho biết các câu trong những đoạn trích sau có phải đều

là câu cảm thán không Vì sao?

a Than ôi! Sức người khó lòng địch nổi

sức trời! Thế đê không sao cự lại được

với thế nước! Lo thay! Nguy thay! Khúc

đê này hỏng mất

(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)

b Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!

(Thế Lữ, Nhớ rừng)

c Chao ôi, có biết đâu rằng: hung hăng,

hống hách láo chỉ tổ đem thân mà trả

nợ cho những cử chỉ ngu dại của mình

thôi Tôi đã phải trải cảnh như thế

Thoát nạn rồi, mà còn ân hận quá,

ân hận mãi

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

I Đặc điểm hình thức và chức năng

II Luyện tập

Tiết 86: Câu cảm thán

a " Than ôi !"; " Lo thay !"; " Nguy thay!"

vì có từ cảm thán,kết thúc bằng dấu chấm than.

b " Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi !" vì có

từ cảm thán ,kết thúc bằng dấu chấm than.

Những câu cảm thán

c " Chao ôi , có biết đâu rằng: hung hăng, hống hách cử chỉ ngu dại của mình thôi."

Vì có từ cảm thán.

Lưu ý : - Không phải câu nào có dấu chấm than khi kết thúc đều là câu cảm thán.

- Câu cảm thán phải chứa từ cảm thán.

- Câu cảm thán có trường hợp kết thúc bằng dấu chấm

d Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ?

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

Ai làm cho bể kia đầy Cho ao kia cạn cho gầy cò con?

(Ca dao)

a.

Xanh kia thăm thẳm từng trên Vì ai gây dựng cho nên nỗi này?

(Chinh phụ ngâm khúc)

b.

Tôi có chờ đâu, có đợi đâu;

Đem chi xuân lại gợi thêm sầu.

(Chế Lan Viên, Xuân).

c.

I Đặc điểm hình thức và chức năng

II Luyện tập

Bài 1

Bài 2: Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong những câu sau đây Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không? Vì sao?

Tiết 86: Câu cảm thán

d Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ?

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

Xanh kia thăm thẳm từng trên Vì ai gây dựng cho nên nỗi này?

(Chinh phụ ngâm khúc)

b.

Tôi có chờ đâu, có đợi đâu;

Đem chi xuân lại gợi thêm sầu.

(Chế Lan Viên, Xuân).

c.

I Đặc điểm hình thức và chức năng

II Luyện tập

Bài 1

Bài 2: Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong những câu sau đây Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không? Vì sao?

Tiết 86: Câu cảm thán

a Lời than thở đầy xót xa của người nông dân dưới chế độ phong kiến

->Không phải câu cảm thán vì không có đặc điểm hình thức của kiểu câu này.

Đáp án.

d Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ?

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

Tôi có chờ đâu, có đợi đâu;

Đem chi xuân lại gợi thêm sầu.

(Chế Lan Viên, Xuân).

c.

I Đặc điểm hình thức và chức năng

II Luyện tập

Bài 1

Bài 2: Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong những câu sau đây Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không? Vì sao?

Tiết 86: Câu cảm thán

Đáp án.

b Lời than thở, sự oán hận chiến tranh phi nghĩa của người chinh phụ

->Không phải câu cảm thán vì không có đặc điểm hình thức kiểu câu này.

d Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ?

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

I Đặc điểm hình thức và chức năng

II Luyện tập

Bài 1

Bài 2: Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong những câu sau đây Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không? Vì sao?

Tiết 86: Câu cảm thán

Đáp án.

c Tâm trạng bế tắc, buồn rầu của nhà thơ trước cuộc sống (trước cách mạng tháng Tám)-> Không phải câu cảm thán vì không có đặc điểm hình thức của kiểu câu này.

I Đặc điểm hình thức và chức năng

II Luyện tập

Bài 1: SGK - 44

Bài 2: Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong những câu sau đây Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không? Vì sao?

Tiết 86: Câu cảm thán

Đáp án.

d Sự ân hận, day dứt của Dế Mèn trước cái chết thảm thương, oan ức của

Dế Choắt.

->Không phải câu cảm thán vì không có chức năng của kiểu câu này.

Tuy đều bộc lộ tình cảm, cảm xúc nhưng không có câu nào là câu cảm thán vì không có hình thức đặc trưng của kiểu câu này.

I Đặc điểm hình thức và chức năng

II Luyện tập

Tiết 86: Câu cảm thán

Bài 3: SGK - 44 Đặt hai câu cảm thán để bộc lộ cảm xúc:

a Trước tình cảm của một người thân dành cho mình.

b Khi nhìn thấy mặt trời mọc.

=> Mẹ ơi, tình cảm mẹ dành cho con lớn lao biết chừng nào !

=> Đẹp thay cảnh bình minh lên trên quê hương !

Bài 1: SGK - 44

Bài 2: SGK - 44

I Đặc điểm hình thức và chức năng

II Luyện tập

Tiết 86: Câu cảm thán

Bài 4:SGK - 44

Điền đặc điểm hình thức chức năng câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán vào bảng tổng kết sau?

Bài 1: SGK - 44

Bài 3: SGK - 44

Bài 2: SGK - 44

I Đặc điểm hình thức và chức năng

II Luyện tập

Bài 1: SGK - 44

Tiết 86: Câu cảm thán

Bài 3: SGK - 44

Bài 2: SGK - 44

Bài 4: SGK - 44

Từ ng ữ thường dùng Dấu kết thúc câu

Cõu nghi vấn ai, gỡ, nào, đõu,

bao giờ, bao nhiờu …

hóy, chớ, đừng,

đi, thụi, nào …

ụi, than ụi, chao ụi, xiết bao, biết bao …

Cõu cầu khiến

Cõu cảm thỏn

? ( ) ( ! ) ( …)

! ( ) ! ( )

Ra lệnh, yờu cầu,

đề nghị, khuyờn bảo Dựng để hỏi

Bộc lộ trực tiếp cảm xỳc

Chức năng chính dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc, hình thức có từ cảm thán, kết thúc bằng dấu chấm than là đặc điểm hình thức, chức năng của kiểu câu nào?.

A Câu trần thuật.

B Câu nghi vấn

C Câu cảm thán

D Câu cầu khiến

củng cố

- Học thuộc ghi nhớ.

- Làm lại các bài tập.

- Ôn tập về văn thuyết minh để viết bài số 5 tiết 87 + 88.

- Xem trước bài: "Câu trần thuật".

hướng dẫn về nhà

Xin Tr©n träng c¶m ¬n, kÝnh chóc søc khoÎ c¸c thÇy, c« gi¸o chóc c¸c em ch¨m ngoan,

häc giái.