động của thầy, trò Nội dung cần đạt GVGọi HS đọc đoạn văn a,b sgk - H/s đọc HHãy xác định câu cảm thán trong đoạn văn trên?. - H/s trả lờiH Đoạn văn a còn có hai câu có dấu chấm than ở c
Trang 1Tiết 86 TV
CÂU CẢM THÁN IMỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Học xong bài này học sinh nắm được:
1 Kiến thức:
- §Æc ®iÓm, h×nh thøc cña c©u c¶m th¸n
- Chøc n¨ng cña c©u c¶m th¸n
2 Kĩ năng
- NhËn biÕt c©u c¶m th¸n trong c¸c v¨n b¶n
- Sö dông c©u c¶m th¸n phï hîp víi hoµn c¶nh giao tiÕp 3, Thái độ
CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
- Xem sgk, sbt, sgv, thiết kế bài giảng.
- Soạn giáo án
2 Học sinh:- Xem sgk, sbt.
- Trả lời câu hỏi tìm hiểu bài
Trang 2- Tìm các ví dụ tương tự.
IICÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
1 Thế nào là câu cầu khiến? Cho ví dụ
3 Bài mới:
H động của thầy, trò Nội dung cần đạt
GVGọi HS đọc đoạn văn a,b sgk
- H/s đọc
(H)Hãy xác định câu cảm thán
trong đoạn văn trên?
- H/s trả lời
(H)Vì sao đó là câu cảm thán?
I Đặc điểm hình thức và chức năng:
1: Ví dụ
-Hỡi ơi lão Hạc!
- Than ôi!
-Có từ cảm thán hỡi ơi, than ôi! bộc lộ cảm
xúc trực tiếp của người nói và có dấu chấm
Trang 3- H/s trả lời
(H) Đoạn văn a còn có hai câu có
dấu chấm than ở cuối câu sao
không phải là câu cảm thán?
- Hai câu đó không có từ cảm thán
và không bộ lộ cảm xúc trực tiếp
của người nói
(H) Như vậy, theo em, câu cảm
thán dùng để làm gì?
Câu cảm thán dùng để bộc lộ trực
tiếp cảm xúc của người nói (viết)
Người nói (viết) có thể bộ lộ cảm
xúc bằng nhiều kiểu câu khác (câu
nghi vấn, câu cầu khiến, câu trần
thuật) nhưng trong câu cảm thán,
cảm xúc của người nói (viêt) được
biểu thị bằng phương tiện đặc thù:
từ ngữ cảm thán
than cuối câu
Trang 4(H) Có bao nhiêu dấu hiệu để nhận
biết câu cảm thán?
- H/s trả lời
(H) Khi làm đơn, biên bản, hợp
đồng…có thể dùng câu cảm thán
không?
- Không Vì đó là những văn bản
hành chính, khoa học đòi hỏi sự
chính xác về ngôn từ
(H) Vậy câu cảm thán thường được
dùng khi nào?
- H/s trả lời
(H) Hãy cho biết đặc điểm hình
thức và chức năng của câu cảm
thán?
- H/s trả lời
- hình thức:Có từ cảm thán và kết thúc câu bằng dấu chấm than
- Chức năng: Để bộc lộ tình cảm, cảm xúc trực tiếp của ngưòi nói, viết trong giao tiếp
Trang 5(H) Gọi HS cho ví dụ câu cảm
thán?
- Ôi, trăng đẹp quá!
- Ồ! Trông bạn thật đẹp!
- Chao ôi, món thịt hầm thật tuyệt
vời!
GV chia lớp ra làm 3 nhóm yêu
cầu mỗi nhóm làm một bài
H/s thảo luận
hàng ngày và trong sáng tác văn chương
2 Ghi nhớ: Sgk/44
II Luyện tập:
Bài tập 1: Xác định câu cảm thán.
a- Than ôi!; Lo thay!; Nguy thay!; b- Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!
Trang 6c- Chao ôi, biết đâu rằng …
Bài tập 2: Giúp HS tránh cách hiểu
câu cảm thán là câu bộ lộ cảm xúc
Tất cả những câu trong phần này đều là những câu bộ lộ tình cảm cảm xúc:
a- Lời than thở của người nông dân dưới chế đọ phong kiến
b- Lời than thở của người chinh phụ trước nỗi truân chuyên do chiến tranh gây ra
c- Tâm trạng bế tắc của nhà thơ trước cách mạng tháng Tám
d- Sự ân hận của Dế Mèn trước cái chết của Dế Choắt
Những câu trên bộ lộ tình cảm cảm xúc những không có câu nào là câu cảm thán, vì không có hình thức đặc trưng của kiểu câu này.
Bài tập 3: Đặt câu cảm thán để thể
hiện cảm xúc:
a- Tình cảm cha mẹ dành cho con thiêng liêng biết bao!
b- Ôi! Cảnh bình minh đẹp quá!
Trang 7- Cảnh bình minh đẹp biết bao!
IV Củng cố:
1 Gọi HS đọc lại ghi nhớ
2 Hãy thêm các từ ngữ cảm thán và dấu chấm than để chuyển đổi các câu sau thành cau cảm thán:
- Anh đến muộn quá Trời ơi, anh đến muộn quá!
- Buổi chiều thơ mộng Buổi chiều thơ mộng biết bao!
- Những đêm trăng lên Ôi, những đêm trăng lên!
V Dặn dò:
1 Học bài, làm bài tập sgk, sbt
2 Chuẩn bị làm bài viết Tập làm văn số 5