Cau cam than ( Tiet 86 )V8

Trong các câu sau đây, câu nào không phải là câu cầu khiến?. + Chức năng : dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc... dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của người nói người viết ; xuất hiện chủ



Trong các câu sau đây, câu nào không phải là câu cầu khiến ? V× sao?

A “Các cháu hãy xứng đáng :

Cháu Bác Hồ Chí Minh !”

B Hãy kiêu hãnh : trên tuyến đầu chống Mĩ

Có miền Nam, anh dũng tuyệt vời !

C “Chớ lấy hại người làm ích kỉ,

Hãy năng tích đức để con ăn !”

D Cô đơn thay là cảnh thân tù !

(Bác Hồ)

(Tố Hữu)

(Tố Hữu) (Nguyễn Trãi)

hãy

Hãy

Hãy

Chớ

!

!

!

Tiết 86 : CÂU CẢM THÁN

I Đặc điểm hình thức và chức năng :

1 §äc vÝ dô/sgk-trg 43 :

Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội, Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?

Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

(Thế Lữ, Nhớ rừng)

a) Hỡi ơi lão Hạc! Thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều như ai hết Một người như thế ấy! Một người đã khóc vì trót lừa một con chó! Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi

không muốn liên lụy đến hàng xóm láng giềng Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư? Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn

(Nam Cao, Lão Hạc)

Hỡi ơi lão Hạc!

Than ôi!

b)

Tiết 86 : CÂU CẢM THÁN

Tiết 86 : CÂU CẢM THÁN

I Đặc điểm hình thức và chức năng :

Các câu cảm thán :

VD a) - Hỡi ơi lão Hạc !

VD b) - Than ôi !

+ Đặc điểm hình thức :

Có những từ cảm thán : hỡi ơi, than ôi

Khi viết, thường được kết thúc bằng dấu chấm than (!).

+ Chức năng : dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc.

3 Ghi nhớ/44 :

!

!

1.§äc vÝ dô/sgk-Trg 43 :

2.NhËn xÐt :

Câu cảm thán là câu có những từ cảm thán như:

ôi, than ôi, hỡi ơi, chao ơi (ôi), trời ơi; thay, biết

bao, xiết bao, biết chừng nào , dùng để bộc lộ

trực tiếp cảm xúc của người nói (người viết) ; xuất hiện chủ yếu trong ngôn ngữ nói hằng ngày hay

ngôn ngữ văn chương

Khi viết, câu cảm thán thường được kết thúc

bằng dấu chấm than.

Tiết 86 : CÂU CẢM THÁN

I Đặc điểm hình thức và chức năng :

Các câu cảm thán :

- Hỡi ơi lão Hạc !

- Than ôi !

+ Đặc điểm hình thức :

Có những từ cảm thán : hỡi ơi, than ôi

Khi viết, thường được kết thúc bằng dấu chấm than (!).

+ Chức năng : dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc.

2 Ghi nhớ : ( SGK / 44 )

!

!

1 Bài tập :

Ví dụ :

A “Các cháu hãy xứng đáng :

Cháu Bác Hồ Chí Minh !”

B Hãy kiêu hãnh : trên tuyến đầu chống Mĩ

Có miền Nam, anh dũng tuyệt vời !

C “Chớ lấy hại người làm ích kỉ,

Hãy năng tích đức để con ăn”!

D Cô đơn thay là cảnh thân tù !

(Bác Hồ)

(Tố Hữu)

(Tố Hữu) (Nguyễn Trãi)

VD 2: Trong các câu sau đây, câu nào là câu cảm

thán ?

A Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ

Màu nước xanh, cá bạc,

chiếc buồm vôi,

Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi !

C Qua cầu ngả nón trông cầu Cầu bao nhiêu nhịp, dạ em sầu bấy nhiêu

Những người muôn năm cũ Hồn ở

đâu bây giờ ?

(Tế Hanh)

(Tố Hữu)

(Vũ Đình Liên) (Ca dao)

B.

D.

ô i !

b) Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi !

(Thế Lữ, Nhớ rừng)

Tiết 86 : CÂU CẢM THÁN

I Đặc điểm hình thức và chức năng :

II Luyện tập :

BT 1 Hãy cho biết các câu trong những đoạn trích sau có

phải đều là câu cảm thán không Vì sao ?

a) Than ôi ! Sức người khó lòng địch nổi với sức trời !Thế đê

không sao cự lại được với thế nước ! Lo thay ! Nguy thay !

Khúc đê này hỏng mất

(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)

Than ôi

thay thay

Hỡi

!

!

b) Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi !

BT 1 Các câu :

a)- Than ôi !

- Lo thay !

- Nguy thay !

 câu cảm thán

ơi

a) Ai làm cho bể kia đầy

Cho ao kia cạn cho gầy cò con ?

c) Tôi có chờ đâu, có đợi đâu ;

Đem chi xuân lại gợi thêm sầu

d) Anh mà chết là chỉ tại cái tội ngông cuồng dại dột của tôi Tôi biết làm thế nào bây giờ ?

(Ca dao)

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

(Chế Lan Viên, Xuân)

Lời than thở của người nông dân dưới chế độ phong kiến.

Tâm trạng bế tắc của nhà thơ trước cuộc sống (trước CMT8).

Sự ân hận của Dế Mèn trước cái chết thảm thương của Dế Choắt.

=> bộc lộ tình cảm, cảm xúc nhưng không phải là

câu cảm thán

BT 2/ T44-45

- Phân tích tình cảm, cảm xúc được thể hiện trong những câu sau đây

- Có thể xếp những câu này vào kiểu câu cảm thán được không ? Vì sao?

Tiết 86 : CÂU CẢM THÁN

Đặt một câu cảm

thán bộc lộ cảm xúc của mình khi

nhận được một món quà bất ngờ. Đặt một câu cảm thán

phù hợp với hình trên.

Đặt một câu cảm thán

phù hợp với hình trên.

Ô CỬA BÍ MẬT

3

Đặt câu cảm thán bộc lộ cảm xúc khi nhìn thấy mặt

BT 4 / T45 Đ ặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn, câu cầu khiến và câu cảm thán :

Nghi vấn

Cầu khiến

Cảm thán

- Có từ nghi vấn hoặc

từ “hay”

- Cuối câu có dấu chấm hỏi (?)

- Dùng để hỏi.

- Cầu khiến, khẳng định, phủ định đe dọa, bộc lộ tình cảm, cảm xúc

- Có từ cầu khiến

- Cuối câu thường có dấu chấm than (!)

- Ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo

- Có từ cảm thán

- Cuối câu có dấu chấm than (!)

- Bộc lộ cảm xúc

Tiết 86 : CÂU CẢM THÁN

I Đặc điểm hình thức và chức năng :

II Luyên tập :

Lưu ý:

theo khuôn hình “X ơi là X”) + Có thể tạo câu cảm thán bằng tình thái từ (thay/ nhỉ)

+ Có thể tạo câu cảm thán với các từ : lạ, ghê, dường

nào, biết mấy, biết bao, đứng sau Vị ngữ

trực tiếp bộc lộ cảm xúc mạnh

* Không phải câu nào kết thúc bằng dấu chấm than cũng

là câu cảm thán và ngược lại

+ Có thể chỉ dùng ngữ điệu (khi nói ) và kết thúc câu bởi dấu chấm than

+ Không sử dụng trong VB Hành chính công vụ và

VB khoa học

Hướng dẫn học tập

-Nắm đặc điểm hỡnh thức, chức năng của cỏc

kiểu cõu : nghi vấn, cầu khiến, cảm thỏn.

- Tỡm hai cõu thơ hoặc đoạn thơ cú cõu cảm thỏn.

- Viết đoạn văn ngắn (7 câu) kể lại kỉ niệm lần

đầu tiờn em đến trường trong đú cú cõu cảm thỏn.

- Chuẩn bị viết bài tập làm văn số 5 – Văn thuyết minh

- Soạn: Câu trần thuật- tiết 89