GIÁO ÁN VĂN 9 TUẦN 30

- Bài mới: HĐ1: Bài tập 1/SGK/97,98: Tìm từ ngữ địa phương trong các đoạn trích: Từ địa phương Từ toàn dân tương ứng Từ địa phương Từ toàn dân tương ứng Từ địa phương Từ toàn dân tương

Trang 1

- Chuẩn bị: Bảng phụ.

- Ổn định: (Tùy tình hình cụ thể mà ổn định về: sĩ số, trật tự, tác phong, vệ sinh,…)

- Kiểm bài cũ:

? Nhắc lại thế nào là từ địa phương Nêu ví dụ minh họa

? Thế nào là từ toàn dân Nêu ví dụ mnh họa

- Bài mới:

HĐ1: Bài tập 1/SGK/97,98:

Tìm từ ngữ địa phương trong các đoạn trích:

Từ

địa phương

Từ toàn dân tương ứng

Từ địa phương

Từ toàn dân tương ứng thẹo

lặp bặp

ba

sẹo lắp bắp cha

ba má kêu đâm đũa bếp (nói) trổng vô

cha mẹ gọi trở thành đũa cả (nói) trống không

vào

ba lui cui nắp nhắm giùm (nói) trổng

cha lúi húi vung cho là giúp (nói) trống không

HĐ2: Bài tập 2/SGK/98:

a) Kêu: từ toàn dân, có thể thay thế: nói to.

b) Kêu: từ địa phương, tương đương với từ toàn dân: gọi.

Các từ địa phương có trong hai câu đố là:

• Trái / quả

• Chi / gì

• Kêu / gọi

• Trống hổng trống hảng / trống huếch trống hoác

TUẦN 30

MTCĐ:

- Biết chuyển từ ngữ địa phương sang từ ngữ toàn dân tương ứng

- Nắm vững các kiến thức về tiếng Việt đã học ở học kỳ 2

- Cảm nhận được ý nghĩa của triết lý về cuộc đời con người mà tác giả gởi gấm trong truyện

“Bến quê” Thấy & phân tích được những đặc sắc nghệ thuật của truyện: ngôn ngữ & giọng điệu giàu chất suy tư, hình ảnh biểu tượng

- Nắm được mục đích, yêu cầu, nội dung & cách viết biên bản

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG (PHẦN TIẾNG VIỆT) LUYỆN TẬP SỬ DỤNG TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG

TIẾT 136

Trang 2

Từ địa

phương

Từ toàn dân

tương ứng

Từ toàn dân tương ứng thẹo

lặp bặp

ba

má

sẹo lắp bắp cha mẹ

kêu đâm đũa bếp trái

gọi trở thành đũa cả quả

(nói) trổng vô lui cui nắp

(nói) trống không

vào lúi húi vung

giùm chi

giúp gì

Bình luận về cách dùng từ ngữ địa phương trong “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng:

a) Không thể cho nhân vật bé Thu dùng từ ngữ toàn dân Vì Thu còn bé, chưa có dịp giao tiếp rộng rãi ở ngoài địa phương mình cư trú

b) Trong lời kể, tác giả dùng một số từ ngữ địa phương dễ hiểu để nêu sắc thái của địa phương đang nói đến tuy nhiên, tác giả cố ý không dùng quá nhiều từ địa phương để khỏi gây khó hiểu cho người đọc vốn không phải là người của địa phương đó

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

- Xem lại các bài tập đã làm để mở rộng vốn từ

- Chuẩn bị: Ôn tập Tiếng Việt 9.Xem lại các bài đã học & làm bài tập theo nhóm

- Chuẩn bị: Bảng phụ.

- Kiểm bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS.

- Bài mới:

HĐ1:

I KHỞI NGỮ & CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP:

1 Bài tập 1/SGK/109:

a) Xây cái lăng ấy : khởi ngữ

b) Dường như : tình thái

c) Những người sắp xa ta … như vậy : phụ chú

d) - Thưa ông : gọi đáp

- Vất vả quá! : cảm thán

BẢNG TỔNG KẾT VỀ KHỞI NGỮ & CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP

Xây cái lăng ấy Dường như Vất vả quá! Thưa ông, Những người con gái sắp xa ta …

ÔN TẬP TIẾNG VIỆT LỚP 9

TIẾT 137, 138

Trang 3

2 Bài tập 2/SGK/110:

Ví dụ:

Với câu chuyện “ Bến quê ” ấy , Nguyễn Minh Châu đã tạo tình huống nghịch lý, trần thuật qua dòng nội tâm nhân vật, ngôn ngữ & giọng điệu giàu chất suy tư, hình ảnh có tính biểu tượng Có lẽ, đây là một trong những tác phẩm thể hiện sự đổi mới tư duy trong sáng tác từ những năm 1980 trở lại đây

HĐ2:

II LIÊN KẾT CÂU & LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN:

1 Bài tập 1/SGK/110:

a) Nhưng, nhưng rồi, và : phép nói

b) Cô bé - cô bé : phép lặp

Cô bé - nó : phép thế

2 Bài tập 2/SGK/110:

BẢNG TỔNG KẾT VỀ CÁC PHÉP LIÊN KẾT ĐÃ HỌC

Phép liên kết Lặp từ ngữ Đồng nghĩa, trái nghĩa, lên

Từ ngữ

tương ứng Cô bé - cô bé “… bây giờ cao sang rồi thì để ý đâu đến bọn chúng tôi nữa!” Cô bé - nó Thế Nhưng, nhưng rồi, và

3 Bài tập 3/SGK/111:

Đoạn văn viết về truyện ngắn “Bến quê” có 2 câu:

- Liên kết nội dung: câu (2) bổ sung, phát triển ý câu (1)

- Liên kết hình thức:

+ Có lẽ : phếp nối

+ Tác phẩm : phép thế

HĐ3:

III NGHĨA TƯỜNG MINH & HÀM Ý:

1 Bài tập 1/SGK/111:

- Câu in đậm: Ở dưới ấy các nhà giàu chiếm hết cả chỗ rồi!

- Hàm ý: Địa ngục là chỗ của các ông (những người nhà giàu)

2 Bài tập 2/SGK/111:

a) Hàm ý câu in đậm: + Đội bóng của huyện chơi không hay.

+ Tôi không muốn bình luận về việc này.

 Người nói cố ý vi phạm phương châm quan hệ

b) Hàm ý câu in đậm: Tớ chưa báo cho Nam & Tuấn.

 Người nói vi phạm phương châm về lượng

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

• Học thuộc các khái niệm đã ôn tập

• Chuẩn bị: Tổng kết về Ngữ pháp

• Xem trước phần nội dung tổng kết trong SGK để chuẩn bị cho tốt

• Ôn lại các kiến thức đã học về ngữ pháp ở các lớp 6,7,8,9

Trang 4

- Chuẩn bị: Chân dung Nguyễn Minh Châu, tranh minh họa.

? Đọc thuộc một đoạn thơ, bài thơ mà em thích, nêu tên tác giả, hoàn cảnh ra đời

? Nêu tên một văn bản nhật dung đã học, cho biết nội dung chính mà văn bản phản ánh là gì,

phương thức biểu đạt ra sao

- Bài mới:

HĐ1: Giới thiệu bài.

Dựa vào chú thích về tác giả, tác phẩm/SGK, giới thiệu về

Nguyễn Minh Châu, là cây bút xuất sắc của VHVN hiện đại Ông

sáng tác nhiều trong thời chống Mỹ & nổi bật trong thời kỳ đổi

mới văn học từ những năm 1980 trở đi

HĐ2:

+ GV hướng dẫn đọc bài & đọc mẫu

+ Gọi HS đọc

? Câu hỏi 1/SGK/108:

+ Nhân vật Nhĩ ở vào hoàn cảnh đặc biệt: bệnh hiểm nghèo, liệt

toàn thân, phải nhờ người thân giúp đỡ

+ Tình huống truyện là điều trớ trêu như một nghịch lý: Nhĩ đi

khắp nơi trên thế giới, thế mà cuối đời, muốn nhích người đến bên

cửa sổ phải khó khăn như đi hết một vòng trái đất & phải nhờ bọn

trẻ con hàng xóm giúp đỡ

+ Tình huống nghịch lý ấy dẫn đến tình huống thứ 2 cũng nghịch

lý: khi Nhĩ phát hiện vẻ đẹp lạ lùng của bãi bồi bên kia sông ngay

trước cửa sổ nhà mình Nhưng anh không thể đi đến đó được dù

nó rất gần Nhĩ nhờ con trai thực hiện giúp mình điều khao khát đó

nhưng cậu ta lại sa vào đám chơi cờ & có thể lỡ chuyến đò ngang

duy nhất trong ngày

+ Tạo một chuỗi tình huống nghịch lý, tác giả muốn lưu ý người

đọc nhận thức về cuộc đời: cuộc sống & số phận con người đầy

những điều bất thường, những nghịch lý ngẫu nhiên vượt ra ngoài

dự định & ước muốn cả những hiểu biết & toan tính của người ta

+ Truyện còn mở ra một nội dung triết lý mang tính tổng kết

những trải nghiệm cả đời người qua suy ngẫm của Nhĩ: “Con

người ta trên đường đời … hoặc chùng chình” Sự giàu có lẫn mọi

vẻ đẹp gần gũi như bãi bồi bên sông, người vợ tần tảo… đến lúc

sắp từ giã cuộc đời Nhĩ mới cảm nhận được thấm thía

? Câu hỏi 2,3,4/SGK/107,108:

+ Cảm nhận của Nhĩ về vẻ đẹp thiên nhiên trong buổi sáng đầu

thu được miêu tả từ xa đến gần tạo cho không gian có chiều sâu,

rộng: từ bông bằng lăng ngoài cửa sổ đến con sông Hồng với màu

đỏ nhạt, vòm trời & bãi bồi bên sông Qua cái nhìn của Nhĩ, cảnh

có vẻ đẹp riêng bằng cảm xúc tinh tế: hoa cuối mùa đậm sắc hơn,

vòm trời cao hơn, cả vùng phù sa bên sông Không gian cảnh sắc

gần gũi quen thuộc nhưng mới mẻ với Nhĩ tưởng như lần đầu anh

nhận ra vẻ đẹp & sự giàu có của nó

I TÌM HIỂU CHUNG:

+ Tác giả: Nguyễn Minh Châu (1930-1989), là cây bút xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại

+ Tác phẩm: trích trong truyện cùng tên, 1985

+ Thể loại: truyện ngắn

+ Giải từ: SGK/107

II ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN:

1 Tình huống truyện:

- Nhĩ đi nhiều nơi trên thế giới nhưng cuối đời lại không thể

đi đến bãi bồi bên sông gần nhà mình

- Nhờ con trai đi hộ thì nó có thể bỏ lỡ chuyến đò vì mê chơi cờ

 Tình huống nghịch lý: cuộc sống

& số phận con người đầy những điều bất thường, nghịch lý

2 Cảm nhận & suy ngẫm của Nhĩ:

- Về thiên nhiên: là một vẻ đẹp trù phú, đầy màu sắc

HDĐT: BẾN QUÊ (Trích) (Nguyễn Minh Châu)

TIẾT 139

Trang 5

ra quy luật như một nghịch lý của đời người: bệnh kéo dài, thời

gian của anh sắp hết Thấu hiểu & biết ơn sự tần tảo & hy sinh

thầm lặng của vợ Khao khát được đặt chân lên bãi bồi bên kia

sông nhưng lại sắp từ giã cõi đời  đây là sự thức tỉnh về những

giá trị bền vững, bình thường & sâu xa của cuộc sống mà thường

bị bỏ qua, lãng quên Với Nhĩ , đó là sự thức tỉnh xen lẫn ân hận,

xót xa

+ Câu chuyện của anh với con trai là sự chiêm nghiệm về quy

luật của đời người: con người ta trên đường đời thật khó tránh

được những điều vòng vèo hoặc chùng chình

+ Cuối truyện, với cử chỉ kỳ quặc của Nhĩ “Anh đang cố … một

người nào đó.”: anh nôn nóng thúc giục con trai đừng để lỡ

chuyến đò Nhưng ý nghĩa khái quát là: thức tỉnh mọi người hãy

dứt ra khỏi những điều vòng vèo, chùng chình mà hướng tới

những giá trị đích thực vốn giản dị, gần gũi mà bền vững

+ Nhĩ là nhân vật tư tưởng, tác giả gởi gấm qua nhân vật những

điều quan sát, suy ngẫm, triết lý về cuộc đời & con người, nội tâm

nhân vật được miêu tả tinh tế, hợp lý

? Câu hỏi 5/SGK/108:

+ Mọi hình ảnh hầu như đều mang 2 lớp nghĩa: nghĩa thực &

biểu tượng, chúng thống nhất với nhau nên hình ảnh có giá trị tạo

hình, gợi cảm

- Hình ảnh bãi bồi: vẻ đẹp bình dị, thân thuộc, gần gũi như

một bến sông quê, rộng ra là quê hương, xứ sở

- Những bông hoa bằng lăng, tiếng tảng đất lỡ ở bờ sông:

Nhĩ đang ở vào những ngày cuối cùng

- Đứa con trai sa vào đám chơi cờ thế: sự chùng chình, vòng

vèo của đường đời mà con người khó tránh

- Hành động, cử chỉ của Nhĩ ở cuối truyện cũng có ý nghĩa

biểu tượng

HĐ3: Tổng kết.

+ HS phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm & nêu chủ đề truyện

(Bằng việc đặt nhân vật vào tình huống có nghịch lý, truyện phát

hiện một điều có tính quy luật: trong cuộc đời, con người thường

khó tránh khỏi những nghịch lý, đồng thời thức tỉnh về những giá

trị & vẻ đẹp đích thực của đời sống ở những cái gần gũi, bình

thường mà bền vững.)

+ GV tổng kết: ghi nhớ/SGK

HĐ4: Luyện tập.

1 HS phát biểu tại lớp: Câu hỏi 1/SGK/108.

2 HS về nhà làm: Câu hỏi 2/SGK/108.

- Ngẫm nghĩ về cuộc đời & đời người: con người ta trên đường đời thật khó tránh những điều vòng vèo hoặc chùng chình

 Cuộc sống & số phận con người chứa đầy nghịch lý vượt ra ngoài dự định, ước muốn Cần thức tỉnh mọi người biết hướng tới giá trị đích thực, giản dị, gần gũi & bền vững

 GHI NHỚ : SGK / 108

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

- Học thuộc bài, thuộc ghi nhớ

- Soạn bài: Những ngôi sao xa xôi

- Nắm vững những nét chung & riêng của 3 cô gái TNXP, phân tích nhân vật Phương Định

- Chuẩn bị tiết tiếp theo: Biên bản

Trang 6

- Chuẩn bị: bảng phụ.

? Nhắc lại một số văn bản hành chánh đã học

(Lớp 6: viết đơn; Lớp 7: VB đề nghị, báo cáo; Lớp 8: tường trình, thông báo)

? Khi tiến hành sinh hoạt lớp vào cuối mỗi tuần, em làm gì để lưu lại nội dung buổi sinh hoạt đó để làm cơ sở thi đua giữa các lớp trong trường

- Bài mới:

HĐ1: Tìm hiểu đặc điểm của biên bản.

Đọc 2 biên bản/SGK/123,124,125

? Biên bản ghi lại những sự việc gì.

+ (1): BB ghi lại buổi sinh hoạt chi đội

+ (2): BB ghi lại việc trả giấy tờ, tang vật, phương tiện vi phạm

hành chánh cho người sử dụng hợp pháp

 Ghi chép những sự việc đang xảy ra, vừa mới xảy ra (mục đích)

? BB cần đạt những yêu cầu gì về nội dung & hình thức.

+ Số liệu, sự kiện phải chính xác, cụ thể Ghi chép trung thực,

đầy đủ, không suy diễn chủ quan Lời văn chặt chẽ, chính xác

+ Ví dụ: BB Đại hội chi đội, BB sinh hoạt lớp, BB vi phạm nội

quy trường, BB vi phạm luật giao thông,…

HĐ2: Cách viết biên bản.

? Thảo luận câu hỏi 1/SGK/125:

Phần thủ tục gồm các mục: quốc hiệu, tiêu ngữ, tên BB, thời

gian, địa điểm, thành phần tham dự & chức trách của họ Tên BB

viết chữ in hoa, cỡ chữ lớn hơn bình thường

? Thảo luận câu hỏi 2/SGK/126:

+ Nội dung BB: tùy theo nội dung của từng sự việc mà có nhiều

loại BB khác nhau: BB hội nghị, BB sự vụ

+ Cách ghi: ngắn gọn, đầy đủ, chính xác  có giá trị bảo đảm

cho sự trung thực, khách quan & có hiệu lực cao

? Câu hỏi 3/SGK/126:

+ Phần kết của BB gồm các mục: thời gian kết thúc, chữ ký &

họ tên của các thành viên có trách nhiệm chính, những văn bản

hoặc hiện vật kèm theo (nếu có)

+ Mục ký tên dưới BB nói lên tính hiệu lực & có giá trị cao của

biên bản

? Câu hỏi 4/SGK/126:

Lời văn BB cần ngắn gọn, chính xác

? Tháo luận: Điểm giống & khác nhau của 2 loại biên bản.

+ Giống nhau về cách trình bày

+ Khác nhau về nội dung cụ thể

? Rút ra kết luận về các mục không thể thiếu trong một BB.

Các mục không thể thiếu: quốc hiệu, tiêu ngữ (đối với BB sự vụ,

hành chánh), tên BB, thời gian, địa điểm, những người tham dự,

diễn biến & kết quả sự việc, họ tên & chữ ký của những người có

trách nhiệm (chủ tọa, thư ký, hoặc đại diện cho các bên)

I TÌM HIỂU CHUNG:

1 Đặc điểm của biên bản:

a) Ví dụ: SGK/123,124,125 b) Nhận xét:

+ Mục đích: ghi chép lại sự việc đang xáy ra hay vừa mới xảy ra  BB (1): Đại hội chi đội  hội nghị

 BB (2): Trả lại phương tiện  sự vụ + Yêu cầu:

 Nội dung: cụ thể, chính xác, trung thực, đầy đủ  Hình thức: lời văn ngắn gọn, chặt chẽ

2 Cách viết biên bản:

 GHI NHỚ : SGK / 126.

BIÊN BẢN

TIẾT 140

Trang 7

HĐ3: Một số điểm lưu ý khi viết BB.

+ Cách viết quốc hiệu, tiêu ngữ, tên BB

+ Cách trình bày các mục trong BB (khoảng cách giữa các mục,

lề trên, lề dưới,…)

+ Cách trình báy các kết quả bằng số liệu

+ Cách trình bày họ tên & chữ ký của những người có liên quan

HĐ4: Luyện tập.

II LUYỆN TẬP:

1 Lựa chọn tình huống viết biên bản:

a) Ghi lại diễn biến & kết quả của Đại hội chi đội

c) Chú công an ghi lại một vụ tai nạn giao thông

d) Nghiệm thu phòng thí nghiệm

2 Ghi lại biên bản tiết sinh hoạt lớp vào cuối tuần.

III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

- Học thuộc ghi nhớ

- Về nhà làm tiếp bài tập 2, lưu ý phải nêu kết quả thi đua cụ thể ở các tổ

- Chuẩn bị: Luyện tập viết biên bản

- Xem trước nội dung luyện tập để chuẩn bị theo nhóm

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	110 KB