GA 11-TIET 99

B - PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN: SGK, SGV, bài soạn C - PHƯƠNG THỨC TIẾN HÀNH: Trả lời câu hỏi, gợi ý, thảo luận, đọc văn bản mẫu D - TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: I-Oån định lớp II-Kiểm tra bài cũ: III

Tuần 28- Tiết 99

Ngày

THAO TÁC LẬP LUẬN BÌNH LUẬN

A - MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Giúp HS:

- Hiểu được mục đích yêu cầu và tầm quan trọng của thao tác lập luận bình luận

- Nắm được những nguyên tắc và cách thức cơ bản của thao tác lập luận bình luận

B - PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN:

SGK, SGV, bài soạn

C - PHƯƠNG THỨC TIẾN HÀNH:

Trả lời câu hỏi, gợi ý, thảo luận, đọc văn bản mẫu

D - TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

I-Oån định lớp

II-Kiểm tra bài cũ:

III-Bài mới:

Trong văn nghị luận người ta vận dụng những thao tác lập luận khác nhau Bình luận là một trong những thao tác lập luận không thể thiếu Vậy mục đích yêu cầu của thao tác lập luận bình luận là gì? Cách bình luận như thế nào ? Câu trả lời đó sẽ có trong tiết học ngày hôm nay

Bình luận là gì?

Từ bình luận trong những trường hợp bình luận thời sự, bình luận

quân sự, bình luận thể thao mang ý nghĩa gì?

- Bình luận trong bình luận thời sự: Người thực hiện thao tác này tiến

hành bàn bạc, đánh giá để thấy đúng/sai, thật/giả, hay/dở, lợi/hại của

sự kiện thuộc về quân sự Qua đĩ thể hiện thái độ, lập trường của

người bình luận

- Bình luận trong bình luận quân sự: Vấn đề về quân sự cĩ nhiều

VD: Tuyển quân, tăng lực lượng quân đội, tập luyện, thử vũ khí,

rèn luyện binh sĩ, rèn mình để luyện chiến sĩ, một trạng đánh hay ý

nghĩa của bình luận là để chỉ ra cho người đọc, người nghe thấy được

cái hay, cái dở, lợi, hại, âm mưu thủ đoạn, mục đích của những việc

làm, sự kiện thuộc lĩnh vực quân sự Qua đĩ thể hiện lập trường, thái

độ của người bình luận

- Bình luận trong bình luận thể thao: Trong lĩnh vực thể thao mỗi trận

đấu (bĩng đá, bĩng chày, bĩng chuyền, ) đến đua xe đạp, chạy cự li,

ngắn, dài đều cĩ thể bình luận Bình luận để thấy được cái hay, dở

của việc sử dụng lực lượng, bày binh bố trận trong bĩng đá, bĩng

chuyền, kỹ thuật chuyền bĩng, đập bĩng, dứt điểm, sút xa, phạt gĩc,

đánh đầu, tài năng của thủ mơn, chiếnd thuật sử dụng lực lượng của

huấn luyện viên

So sánh giữa thao tác lập luận bình luận với thao tác giải tích và

chứng minh, phân tích.?

I/ Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bình luận:

* Bình luận là bàn bạc, đánh giá

về sự đúng sai, thật giả, lợi hại của các hiện tượng đời sống như: ý kiến, chủ trương, sự việc, con người, tác phẩm vh

Bình luận khơng nằm trong hệ thống thao tác so sánh, phản bác

Bình luận nằm trong hệ thống thao tác giải thích và chứng minh, phân

tích Theo dõi bảng thống kê sau:

Bản chất của thao tác:

Giải thích Chứng minh Phân tích Bình luận

Làm cho

người đọc,

người nghe

hiểu rõ, đúng,

hiểu sâu một

vấn đề thguộc

đời sống và

văn học Trả

lời câu hỏi tại

sao, vì sao?

Làm cho người đọc, người nghe thấy được rõ ràng, cụ thể, là đúng, là cĩ thật một hay nhiều vấn đề của đời sống hoặc văn học Trả lời câu hỏi như thế nào?

ai, cái gì?

Làm cho người đọc, người nghe thấy được bản chất của vấn đề trong đời sống hoặc văn học

Làm cho người đọc, người nghe thấy được cái đúg, cái sai, hay, dở Muốn vậy phải bàn bạc đánh giá, trao đổi ý kiến với người đối thoại

Cĩ thể bình luận về một trận đấu bĩng cho một người chưa biết

chưa hiểu về bĩng đá khơng?

Chỉ cĩ thể giải thích về bĩng đá thế nào là phạm lỗi, khi nào thì việt vị,

khi nào thì ném biên, khi nào thì phạt gĩc và khi nào thì Bêlenti, đá

luân lưu 11m Nhưng khơng thể bình luận về một trận đấu cho người

chưa hiểu biết gì về bĩng đá Vì họ khơng hiểu về luật bĩng đá thì thấy

thế nào về cái hay, cái dở của một trận đấu giữa hai đội Tương tự

khơng thể bình luận về nhân vật văn học, một vấn đề thuộc nội dung

nghệ thậut văn học cho người khơng hề biết gì về tác phẩm ấy

Khi chưa cĩ ý kiến bàn bạc đánh giá mà anh (chị) phát hiện ra cái

hay, cái mới mẻ thì cĩ bình luận trận đấu khơng? Phải thực hiện như thế

nào, với ai, để làm gì?

Khi ta phát hiện ra cái hay, cái mới của một trận đấu giữa hai động

bĩng đá thì ta tiến hành bình luận được Bởi bình luận để chỉ ra cái

hay, cái dở, cái đúng, cái sai trong một trận đấu Muốn vậy ta phải:

- Nắm được tình huống cụ thể của trận đấu

- Tên cầu thủ, số áo

- Phút thứ bao nhiên của trận đấu

- Xử lý của trọng tài

Tất cả giúp chúng ta bàn bạc, đánh giá chính xác về cái hay, cái dở

của trận đấu

Hãy tìm hiểu “Xin lập khoa luật” của Nguyễn Trường Tộ?

Tác giả cĩ đánh giá đúng, sai khơng? Cĩ bàn bạc sâu rộng vấn đề

khơng? Mục đích cuối cùng là gì?

- Trong bài viết của mình, Nguyễn Trường Tộ đã giới thiệu việc thực

hành luật ở các nước phương Tây Đấy là cách đề cao luật pháp, sự cần

thiết của luật pháp đối với đời sống con người

+ Tác giả phê phán đối với đời sống con người

*Đoạn trích: “ Xin lập khoa luật” SGK Ngữ văn 11 T71 Tập I

-Tác giả đã nêu ra vấn đề đúng, sai của đời sống

-Tác giả bàn bạc rất sâu

- Tác giả đã đề xuất ý kiến và thuyết phục nhà vua cần lập khoa luật

+ Tác giả phê phán đạo Nho “chỉ nĩi suơng trên giấy, khơng làm cũng

chẳng bị ai phạt, cĩ làm cũng chẳng được ai thưởng Bởi vậy xưa nay

học đã nhiều mà mấy ai đổi được tâm tính, sửa được lỗi lầm”

- Trong bài viết của mình, Nguyễn Trường Tộ đã giới thiệu việc thực

hành luật ở các nước phương Tây Đấy là cách đề cao luật pháp, sự cần

thiết của luật pháp đối với đời sống con người

+ Tác giả phê phán đối với đời sống con người

+ Tác giả phê phán đạo Nho “chỉ nĩi suơng trên giấy, khơng làm cũng

chẳng bị ai phạt, cĩ làm cũng chẳng được ai thưởng Bởi vậy xưa nay

học đã nhiều mà mấy ai đổi được tâm tính, sửa được lỗi lầm”

Theo em, ®o¹n trÝch “ Xin lËp khoa luËt ” cã ph¶i ®o¹n gi¶i thÝch

hay chøng minh kh«ng?

Vậy mục đích yêu cầu của bình luận là gì?

- Bình luận là một thao tác lập luận của văn nghị luận Nĩ nhằm đánh

giá và bàn luận Đánh giá là phải chỉ ra cái hay/dở, đúng/sai, xấu/tốt,

giỏi/kém Bàn luận phải cĩ sự trao đổi ý kiến với người đối thoại

- Yêu cầu: Nhu cầu bình luận chỉ cĩ khi trước một ý kiến, một nhận xét

cĩ vấn đề và thật lịng muốn thuyết phục người đọc, người nghe Đặc

biệt:

+ Ý kiến đưa ra bình luận phải thực sự thuyết phục, lơi cuối người đọc,

người nghe

+ Phải nắm được kỹ năng bình luận

Tại sao con người hơm nay cần biết bình luận và do đĩ phải nắm

vững kĩ năng bình luận?

-Mọi người đều cĩ quyền,trách nhiệm tham gia giải quyết vấn đề XH

Lưu ý: Mọi ý kiến bình luận cĩ tinh thần xây dựng đều cĩ ích cho XH

Phân tích xin lập khoa luật: Khi viết bản điều trần trên, Nguuyễn

Trường Tộ đã tiến hành theo mấy bước?

-Đặt vấn đề: phải lập khoa luật

-Phê phán Nho gia đã khơng cĩ tác dụng bằng khoa luật

-Khẳng định: đạolàm người cần thiết Phải cĩ luật ( Nếu khơng chỉ là

nĩi suơng)

Sách vở từ xưa đến thời đĩ khơng giúp vua trị dân

Lớp Nho sĩ khơng được học luật ứng xử cịn tệ hơn người quê mùa

chất phác

-Khẳng định: Cần lập khoa luật

Thơng thường, tiến trình bình luận gồm các bước nào?Đĩ là những

bước nào?

Áp dụng ba bước trên đây với vấn đề: “Tình trạng hút thuốc lá trong

học sinh”?

a1 Chỉ ra vấn đề cần bình luận:

* Mục đích : -Đề xuất, thuyết phục người khác tán đồng với nhận xét,đánh giá, bàn luận của mình về hiện tượng,vấn đề trong đời sống hoặc trong văn học

* Yêu cầu:

- Ý kiến đưa ra bình luận phải thực sự thuyết phục, lơi cuối người đọc, người nghe

-Nắm vững kĩ năng bình luận( Cách tổ chức luận cứ, luận điểm nhằm đạt mục đích đặt ra khi tham gia bình luận.)

II/ Cách bình luận:

- Cĩ 3 bước:

+Bước một :nêu hiện tượng (vấn đề) cần bình luận

+Bước hai: đánh giá hiện tượng

Hiện nay cĩ nhiều tác động xấu vào trong nhà trường Một trong

các tác động ấy là tình trạng hút thuốc lá của học sinh Đây là nguy cơ

dẫn đến bệnh hoạn và phạm pháp luật trong đội ngũ thanh thiếu niên

nhà trường

a2 Khẳng định vấn đề:

- Đây là nhận định hồn tồn đúng đắn Hút thuốc là đã trở thành

một tình trạng báo động, tình trạng xấu trong thanh thiếu niên, đặc biệt

trong phạm vi nhà trường

a3 Mở rộng vấn đề (áp dụng cách giải thích chứng minh)

- Tại sao hút thuốc là là tình trạng báo động đối với thanh thiếu niên

trong nhà trường

+ Tác hại của hút thuốc đối với bản thân, người xung quanh

+ Hút thuốc sẽ đưa con người đứng trước nguy cơ của bệnh tật (lao

phổi, huyết áp, nhồi máu cơ tim)

+ Hút thuốc sẽ đưa thanh niên tới nghiện ngập, bia, rượu, phạm

pháp

- Làm thế nào để ngăn chặn tình trạng này

a4 Nêu ý nghĩa tác dụng:

- Phát hiện kịp thời và quan tâm tới thế hệ trẻ, tương lai của xã hội,

về sức khỏe, về văn hĩa

- Đảm bảo mơi trường học đường trong sạch

- Thể hiện sự quan tâm của xã hội ta với con người

Yêu cầu HS đọc phần ghi nhớ?

Chia nhóm thảo luận làm BT trong sgk

BT1:

-Khơng đúng vì các thao tác này khác nhau về mục đích

-Giải thích giúp người đọc hiểu; chứng minh giúp người đọc tin; bình

luận là bày tỏ quan điểm

Đọc đoạn trích của Võ Thị Hảo, báo điện tử Việt Nam net ngày

12/12/2006, có sử dụng thao tác bình luận? Căn cứ vào đâu để kết

luận?

-Có sử dụng thao tác bình luận vì:

- Vấn đề cần bình luận: Thần chết đã đồng hành với những sát thủ trên

đường phố

- Đánh giá vấn đề: Đúng, vì:

+Thần chết đã trao lưỡi hái tử thần cho những trai tráng di xe máy

hung hăng, lạng lách, vượt ẩu trên đường phố

+Những kẻ khơng biết luật và khơng thèm biết đến luật giao thơng

+Những kẻ đầu ĩc trống rỗng chỉ biết tự hào khủng bố người đi đường

(vấn đề) cần bình luận +Bước ba : bàn về hiện tượng (vấn đề) cần bình luận

*Ghi nhớ SGK III- Luyện tập:

BT1:

-Nhận xét như vậy là sai vì:

- Về mục đích bình luận hồn tồn khác giải thích và chứng minh

-Trong bình luận người ta có sử dụng giải thích, chứng minh nhưng chỉ là thao tác hỗ trợ

- Bản chất của bình luận là tranh luận về một vấn đề mà tất cả những người tham gia bình luận đều đã biết và có ý kiến riêng về vấn đề đó

BT2:

Đoạn văn trên có sử dụng thao tác bình luận vì:

bằng những cú tạt ngang, gây ớn lạnh sống lưng và lấy nỗi khủng

khiếp của kẻ khác làm khối cảm

- Bàn bạc (mở rộng vấn đề):

+Vì sao lứa tuổi trai tráng lại như vậy và chứng minh cụ thể

.Hạn chế khách quan (thứ yếu)

.Hạn chế chủ quan (chủ yếu) Đĩ là ý thức tham gia giao thơng cịn non

kém(Chứng minh bằng thống kê của UNICEF)

+Làm thế nào để hạn chế được tai nạn giao thơng

Tự điều chỉnh mình

Tự cứu mình và cứu người

-Cần một chương trình truyền thơng hiệu quả để lưỡi hái tử thần khộng

cịn nghênh ngang trên đường phố

*Hướng dẫn HS làm BT3:

Sau khi đọc xong văn bản “xin lập khoa luật” chúng ta cịn cĩ thể

bình luận thêm

- Nêu vai trị của pháp luật đối với xã hội ta hiện nay

+Làm cho mọi người hiểu được pháp luật và làm theo pháp luật (chứng

minh)

+Để xây dựng xã hội thực sự văn minh, cơng bằng (chứng minh)

- Làm thế nào để cĩ luật nghiêm và làm tốt việc giáo dục pháp luật

trong xã hội

+Đặt ra luật pháp và hồn chỉnh bộ luật luật pháp phải xuất phát từ

hiện thực và nguyện vọng của nhân dân

+Mọi người phải cĩ ý thức sống và làm theo pháp luật đặc biệt nêu

cao tinh thần gương mẫu của mọi người, mọi ngành, mọi tổ chức trong

việc chấp hành pháp luật

-Có vấn đề cần bình luận : Có nêu ra nguyên nhân và hậu quả của tai nạn giao thông

- Có mở rộng vấn đề bình luận : Vấn đề an toàn giao thông không chỉ bó hẹp trong

lĩnh vực giao thông ,mà còn là

“món quà văn minh” đem ra

“đãi khách” trong thời giao lưu

,hội nhập toàn cầu

VI- Củng cố:

- Mục đích và yêu cầu của thao tác bình luận ?

- Một bài bình luận thường có mấy bước ?Hãy kể ra ?

V- Chuẩn bị bài mới: Chuẩn bị bài “Người cầm quyền khơi phục uy quyền”

-Tìm hiểu tiểu sử và sự nghiệp sáng tác của V- Huy gô?

-Tĩm tắt tiểu thuyết "Những người khốn khổ"?

-Phân tích nhân vật Gia-ve ,nhân vật Giăng-van-giăng , Phăng-tin ?

- Phân tích nghệ thuật trong đoạn trích ?