- Dùng cách nĩi vừa hình tượng vừa thực tế để phân tích cụ thể, cĩ sức thuyết phục: Ví cuộc sống đĩ “giống như...vướng mắt nữa”; nêu lên tác hại của lối sống đĩ bằng một so sánh lơgíc: “
Trang 1Tuần 22- Tiết 83
Ngày
LUYỆN TẬP THAO TÁC BÁC BỎ
A MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức: Giúp học sinh củng cố và nâng cao hiểu biết về thao tác lập luận bác bỏ và vận dụng được
thao tác lập luận bác bỏ thích hợp trong bài văn nghị luận
2.Về kĩ năng: rèn kĩ năng lập luận bác bỏ
3 Về thái độ: nghiêm túc
B PHƯƠNG PHÁP: phát vấn, giảng, hoạt động nhĩm
C CHUẨN BỊ
1 GV: Đọc tài liệu, thiết kế giáo án
2 HS: Đọc sgk, soạn bài
D TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
I Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số
II Kiểm tra bài cũ:
-Đọc thuộc bài thơ Tràng Giang – Huy Cận và nêu chủ đề bài thơ ?
-Phân tích một khổ thơ mà em tâm đắc nhất?
III Bài mới:
Gv chia lớp thành 2 nhĩm và giao cho mỗi nhoĩ phân
tích một đoạn trích
1-Phân tích cách bác bỏ của đoạn trích a
Ghec-xen bác bỏ điều gì trg đoạn trích a?
-Bác bỏ:Quan niệm sống quẩn quanh, nghèo nàn của
những người đã trở thành nơ lệ của tiện nghi
Ơng bác bỏ như thế nào?
- Dùng cách nĩi vừa hình tượng vừa thực tế để phân
tích cụ thể, cĩ sức thuyết phục: Ví cuộc sống đĩ
“giống như vướng mắt nữa”; nêu lên tác hại của lối
sống đĩ bằng một so sánh lơgíc: “ Nhưng hễ hoang
dại nào”
Cuối cùng tác giả đã chỉ ra một quan niệm đúng
dắn ntn?Nhận xét về cách diễn đạt của tác giả?
Tác giả khẳng định: “Con người … sáng như trước”
Cách bác bỏ này khẳng định con người phải được sống
trong thử thách sĩng giĩ mới trưởng thành, mới thực
sự hạnh phúc
Vua Quang trung bác bỏ điều gì trong đoạn trích b?
- Người viết bác bỏ một thực tế: khơng cĩ người hiền
tài “người học rộng tài cao vẫn chưa thấy cĩ ai tìm
đến”
- Ngay từ đầu, người viết đã đặt ra 2 giả thiết mà theo
tác giả cĩ thể là nguyên nhân: “Hay trẫm ít đức ”
- Phân tích, chỉ rõ tình hình:
1 Luyện tập phân tích cách bác bỏ
a Đoạn trích (a)
- Người viết bác bỏ một quan niệm sống sai lầm -sống bó hẹp trong ngưỡng cửa nhà mình.:
“Cuộc sống nhà mình” Tác giả khẳng định: đĩ
“là một cuộc sống đi nữa”.
- Cách bác bỏ:Dùng lí lẽ bác bỏ trực tiếp và những hình ảnh so sánh sinh động (mảnh vườn rào kín, đại
dương mênh mông bị bão táp làm nổi sóng) để bác bò vừa
nêu ý đúng, động viên con người làm theo
- Kết luận: “Con người khơng thể hạnh phúc với một hạnh phúc mỏng manh như thế”
- Tác giả đã chỉ ra quan niệm đúng đắn “Con người đáng thèm muốn”.
-> Cách diễn đạt hết sức rõ ràng, rành mạch vừa lơgíc vừa hình tượng
b Đoạn trích (b)
- Vần đề bác bỏ: Vua Quang Trung bác bỏ thái độ e ngại, né tránh của những hiền tài không chịu ra giúp nước
Trang 2+ Kỉ cương nơi triều chính cịn nhiều khiếm khuyết.
+ Cơng việc ngồi biên cương phải lo toan
+ Dân cịn mệt nhọc chưa lại sức
+ Đức hố của trẫm chưa nhuần thấm khắp nơi
- Bộc bạch những lo lắng đồng thời khẳng định “cứ cái
ấp mười nhà hay sao?”
Cách bb ra sao?
-> Tác giả bác bỏ bằng cách nêu lên rất nhiều câu hỏi
bắt buộc người đọc, đặc biệt là những người đọc cĩ
lương tri phải suy nghĩ, trăn trở, tự nhận thấy lối sống
của mình chưa đúng, cần thay đổi để ra giúp nước
Quan niệm a về việc học giỏi văn em thấy đúng
chưa? Tồn diện chưa? Vì sao? Để bb quan niệm này,
ta nên dùng cách nào? ( cần cĩ kt đời sống, cĩ phương
pháp làm bài…)
“Muốn học giỏi mơn Ngữ văn chỉ cần đọc nhiều sách,
học thuộc nhiều thơ văn” Đây là điều cần nhưng chưa
đủ Đọc nhiều, thuộc nhiều là tốt Nhưng đọc, thuộc
nhiều mà khơng cĩ suy nghĩ, khơng cĩ thu hoạch thì
chỉ biến mình trở thành con mọt sách mà thơi Đọc,
thuộc nhiều thơ văn phải hiểu được cái nghĩa của nĩ, ý
định của người viết, hồn cảnh và mục đích sáng tác
của từng tác giả Như vậy đọc và thuộc phải gắn liền
với suy nghĩ và sáng tạo Đoc, thuộc thơ văn phải gắn
liền với suy nghĩ, thực hành Bản thân mỗi người sau
khi đọc phải tự mình đặt ra và khám phá những vấn
đề, giải quyết vấn đề Đấy là cách học cĩ hiệu quả
nhất
Quan niệm b về việc học giỏi văn em thấy đúng
chưa? Tồn diện chưa? Vì sao?Để bb quan niệm này,
ta nên dùng cách nào?( chỉ mới cĩ phương pháp, chưa
cĩ vốn sống và kiến thức)
“Khơng cần đọc, … mơn Ngữ văn” Luyện nhiều về
cách nghĩ, cách nĩi, cách viết là tốt nhưng đấy mới chỉ
nghiêng về thực hành mà thơi Nếu anh khơng đọc,
khơng thuộc thơ văn thì lấy cứ liệu đâu mà suy nghĩ,
rèn luyện về tư duy và cách viết Suy nghĩ và cách viết
ấy sẽ đơn điêu, sơ lược thậm chí là chung chung và võ
đốn Tư duy của con người chỉ cĩ thể sáng tạo trên cơ
sở của cái đã biết, đã thấy Đĩ là tình huống cĩ vấn đề
Anh (chị) đã bác bỏ cả hai Vậy nên rút ra kết luận
gì và đề xuất một vài kinh nghiệp học Ngữ văn tốt
nhất Lấy ví dụ minh hoạ.?
- Kết hợp hai quan niệm, chứng ta sẽ cĩ cách học tập
tốt mơn Ngữ văn Đĩ là sự kết hợp giữa:
+ Đọc, thuộc cĩ suy nghĩ, đặt ra những tình huống và
- Cách bác bỏ: không phê phán trực tiếp mà dùng lí lẽ phân tích để nhắc nhở, kêu gọi những người hiền tài hãy “trổ tài giúp nước”
2 Luyện tập cách bác bỏ
Quan niệm a:
+ Đây là một quan niệm phiến diện, cực đoan Muốn học giỏi mơn Văn đúng là cần đọc nhiều sách, học thuộc nhiều thơ văn nhưng nếu khơng
cĩ phương pháp thì cũng khơng thu lượm được bao nhiêu
+ Đọc nhiều và đọc cĩ phương pháp, học thuộc nhiều thơ văn và biết cách vận dụng thơ văn đồng thời phải đi đơi với việc rèn luyện nhiều về
tư duy, về cách nĩi, cách viết mới cĩ thể học giỏi văn
Quan niệm b:
- Vấn đề cần bb: chỉ cần luyện tư duy,luyện nĩi, viết thì sẽ học giỏi văn.(chưa cĩ kiến thức bộ mơn và kiến thức dời sống)
→ Như vậy cả hai qian niệm đều sai lầm Vì cả hai đều đưa ra cách học phiến diện
-Một vài kinh nghiệm để học tốt mơn Ngữ văn:
+Cĩ động cơ và thái độ học tập đúng đắn để cĩ khát vọng vươt lên trên những giới hạn của bản thân
+ Thường xuyên đọc sách báo, tạp chí và cĩ ý thức thu thu thập thơng tin trên các phương tiện
Trang 3tự giải quyết Nghĩa là cĩ suy nghĩ và luyện viết.
Ví dụ khi đọc và thuộc bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc
của Nguyễn Đình Chiểu chúng ta đặt ra câu hỏi:
* Tại sao mở đầu bài văn tế bằng hai câu tứ tự?
* Nêu hồn cảnh như vậy nhằm khẳng định vấn đề gì?
* Hình ảnh người nghĩa quân nơng dân được thể hiện
qua chi tiết nào? Chúng ta tự trả lời bằng cách viết
thành văn bản Đĩ là cách học tốt nhất
Cho học sinh làm bài tập 3 theo nhĩm Các nhĩm trình
bày, cả lớp thảo luận
Ở phần mở bài chỉ nên nêu q n sống này hay nên
nêu thêm một quan niệm khác?
Ý chính trong phần thân bài là gì?
Nên bb qn trên bằng cách nào? Cĩ cần dùng lí lẽ,
dẫn chứng ko?
Bb xong, ta cĩ cần nêu lên một quan niệm sống
khác, chuẩn mực hơn khơng? Cụ thể?
thơng tin đại chúng , học thuộc nhiều thơ văn +Cĩ phương pháp học tập phù hợp với bộ mơn
để nắm được tri thức một cách cơ bản và hệ thống
+ Luyện nhiều về tư duy, về cách nĩi, cách viết + Trang bị cho mình những kiến thức lí luận cần thiết
+ Trau dồi vốn ngơn ngữ + Luyện viết thương xuyên
+ Phải tích lũy vốn sống và những kiến thức thực tế
+ Khơng ngừng tìm hiểu đời sống tâm hồn nhiều
bí ẩn của con người
3 Luyện tập viết một bài văn nghị luận bác
bỏ hồn chỉnh
*Ý chính trong thân bài :
-Thừa nhận đây cũng là một trong những qn sống đang tồi tại phân tích ngắn gọn nguyên nhân phát sinh quan niệm sống ấy
-Bác bỏ quan niệm về cách sống ấy
-Vấn đề cần bb: bản chất của qn sống ấy thực ra
là lối sống buơng thả, hưởng thụ và vơ trách nhiệm
-Cách bb: dùng lí lẽ và dẫn chứng thực tế
Khẳng định một quan niệm về cách sống đúng đắn
IV Củng cố: Chốt lại cách thức bác bỏ.
Luyện tập củng cố bài cũ : bác bỏ quan niệm cho rằng những người lướt nét là hư hỏng.
V- Chuẩn bị bài mới: Trả bài làm văn số 5.
Hs về xem lại đề bài viết số 5