- Thấy được những đặc điểm nghệ thuật của bài thơ: giọng điệu trang trọng và tha thiết phù hợp với tâm trạng và cảm xúc, nhiều hình ảnh ẩn dụ có giá trị, súc tích và gợi cảm.. Tình cảm đ
Trang 1Tiết: 117 VIẾNG LĂNG BÁC
(Viễn Phương)
Ngày soạn: 21/2/2010
Ngày dạy: 23/2/2010
1.Kiếnthức: - Cảm nhận được niềm xúc động thiêng liêng, tấm lòng tha
thiết thành kính, vừa tự hào vừa đau xót của tác giả từ miền Nam mơi được giải phóng ra viếng lăng Bác
- Thấy được những đặc điểm nghệ thuật của bài thơ: giọng điệu trang trọng và tha thiết phù hợp với tâm trạng và cảm xúc, nhiều hình ảnh ẩn dụ có giá trị, súc tích và gợi cảm Lời thơ dung dị mà cô đúc, giàu cảm xúc mà lắng đọng
2 Kỹ năng: Rèn kĩ năng đọc, cảm thụ và phân tích thơ trữ tình
3 Thái độ: Giáo dục HS lòng kính yêu và biết ơn Bác Hồ
B.PHƯƠNGPHÁP: Đàm thoại, phân tích, bình giảng
C CHUẨN BỊ:
1.Giáoviên: Soạn bài, tư liệu về tác giả, tác phẩm
2 Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi SGK, sưu tầm trang ảnh về lăng Bác
Hồ
D TIẾN TRÌNH:
I Ổn định: 1’ Sĩ số: Vắng:
II Bài cũ: 2’ ? Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ”
và cho biết vì sao tác giả lại đặt nhan đề bài thơ như thế? III Bàimới:
1.Đặtvấnđề: 1’ Đề tài về Bác Hồ đã trở thành phổ biến trong thơ ca hiện đại
Tình cảm đối với Bác khi người còn sống cùng như khi người đi xa đều rất thiêng liêng trong mỗi trái tim người dân Việt Nam, nhất là với những nhà thơ ở miền Nam Thanh
Hứa từ miền Nam gửi thương nhớ vọng ra “Cháu nhớ Bác Hồ”, còn Viễn Phương xúc động ghi lại cảm xúc lần đầu được ra thăm Bác: Viếng lăng Bác
2.Triểnkhai
:
Hoạt động 1: (3’) Hướng dẫn tìm hiểu tác giả, tác phẩm.
? Hãy trình bày hiểu biết của em về tác giả?
? Hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
? Về thể loại, có thể gọi bài thơ này là tác phẩm
trữ tình được không? Vì sao?
* HS trả lời
I Giới thiệu tác giả, tác phẩm.
1 Tác giả:
- Tên thật: Phan Thanh Viễn
- Sinh 1928, quê An Giang
- Là cây bút có mặt sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng miền
Trang 2* GV nhận xột, bổ sung Nam.
2 Tỏc phẩm:
- Viết 1976, khi ụng ra thăm miền Bắc và vào lăng viếng Bỏc
- Thể loại: trữ tỡnh, biểu cảm
Hoạt động 2: (5’) Hướng dẫn đọc và tỡm hiểu chỳ thớch.
* GV nờu cỏch đọc: Giọng thành kớnh, xỳc
động, chậm rói, cú đoạn lắng sõu, tha thiết
Riờng khổ cuối đọc nhanh hơn một chỳt và
giọng hơi cao lờn
* GV đọc mẫu 1 lần
* HS đọc, nhận xột cỏch đọc của bạn
* GV kiểm tra việc hiểu chỳ thớch của HS
II Đọc và tỡm hiểu chỳ thớch.
Hoạt động 3: (23’) Hướng dẫn tỡm hiểu văn bản.
? Dựa vào bài thơ, hóy tỡm mạch cảm xỳc và bố
cục của bài thơ?
- Khổ 1: Cảm xỳc về khung cảnh thiờn nhiờn
bờn lăng
- Khổ 2,3: Cảm xỳc về hỡnh ảnh dũng người
viếng lăng và lỳc vào lăng thấy Bỏc
- Khổ 4: Niềm mong ước thiết tha của nhà thơ
? Mạch cảm xúc của nhà thơ biểu hiện nh thế
nào ? (xúc động)
? Giọng điệu bài thơ có gì đáng lu ý ?
(Nghiêm trang, tha thiết, đau xót lẫn tự hào)
? Cảm xúc của nhà thơ đợc thể hiện trong cách
xng hô nh thế nào ?
? Cách xng hô nh vậy với Bác có phải là mới mẻ
không ? Nét mới trong lời bày tỏ cảm xúc là gì?
? Tại sao ở nhan đề tác giả dùng từ " viếng ", ở
cõu thơ đầu lại dựng từ “thăm”?
- Giáo viên mở rộng về các nhà thơ khác xng
con : Chế Lan Viên , Tố Hữu , Nguyễn Đình Thi
với Bác
? Hỡnh ảnh đầu tiờn mà tỏc giả cảm nhận được
là gỡ?
? Ấn tợng đầu tiên về lăng Bác là những hàng
tre ngoài lăng Cách tả tre của tỏc giả có điều gì
đáng chú ý ?
? Qua đú thể hiện cảm xỳc gỡ của nhà thơ?
- Hình ảnh hàng tre : dài rộng, mênh mông,
III Tỡm hiểu văn bản:
1 Bố cục: 3 phần
- Mạch cảm xỳc: Theo trỡnh tự cuộc vào lăng viếng Bỏc -> tạo nờn một
bố cục khỏ đơn giản, tự nhiờn và hợp lớ
2 Phõn tớch:
a) Khổ thơ 1.
- Con Bỏc: xưng hụ gần gũi, thõn mật
- Thăm: giảm sự đau đớn
=>Lời thơ giản dị, tự nhiờn: Tõm trạng bồi hồi xỳc động của người miền Nam sau bao năm mong mỏi
- Hàng tre: - xanh xanh Việt Nam
- đứng thẳng hàng
Trang 3xanh màu đất nớc, kiên cờng, bất khuất, hiên
ngang vừa gần gũi thân thuộc vừa có sức khái
quát: là biểu tợng con ngời dân tộc Việt Nam
quanh Bác.
? Theo em, hình ảnh Bác đợc tác giả nói đến
trong bài thông qua những hình ảnh thơ nào ?
- Hình ảnh " mặt trời " trong lăng chỉ Bác Hồ -
đây là hình ảnh ẩn dụ vừa nói sự vĩ đại của Bác,
vừa thể hiện sự tôn kính của nhân dân, của nhà
thơ với Bác
? Nhà thơ cảm nhận như thế nào về dũng người
vào viếng Bỏc?
? Hình ảnh " Bác nằm dịu hiền " gợi cho
em suy nghĩ gì ?
- Hình ảnh Bác nằm trong lăng giữa vầng trăng
đợc diễn tả tinh tế và chính xác, sự yên tĩnh
trang nghiêm và ánh sáng dịu nhẹ, trong trẻo ở
không gian trong lăng, gợi nghĩ tâm hồn đẹp
trong sáng này và những vần thơ trăng của
Ng-ời
? Hình ảnh Bác nằm trong lăng, nhng trong tâm
tởng Bác vẫn còn sống mãi Dù thế nào đi
chăng nữa tác giả vẫn cảm thấy một nỗi đau khi
hiện thực là Bác đã ra đi Cảm xúc ấy đợc tác
giả diễn tả ở câu thơ nào ?
- Hình ảnh ẩn dụ " trời xanh là mãi mãi" -
khẳng định sự trờng tồn, hoá thân vào thiên
nhiên đất nớc nh trời xanh còn mãi.
? Em cảm nhận đợc tình cảm của tác giả với Bác
nh thế nào qua những hình ảnh đó ?
- Bỏc đó đi rồi sao Bỏc ơi
Mựa thu đang đẹp nắng xanh trời.
Miền Nan đang thắng mơ ngày hội
Rước Bỏc vào thăm, thấy Bỏc cười.
? Khổ thơ cuối thể hiện cảm xỳc của nhà thơ
như thế nào?
? Từ cảm xỳc đú nhà thơ cú ước nguyện gỡ?
* HS trình bày suy nghĩ riêng của mình
* GV bổ sung
=>Tự hào về sức sống của dõn tộc
mà Bỏc là tiờu biểu
b) Khổ thơ 2,3:
- Mặt trời1: thực (thiờn nhiờn)
- Mặt trời2: ẩn dụ -> núi lờn sự vĩ đại của Bỏc Hồ, vừa thể hiện sự tụn kớnh của nhõn dõn, của nhà thơ đối với Bỏc
- Dũng người kết tràng hoa ->Hoỏn dụ + ẩn dụ: Đoàn kết sắc màu dõn tộc, thành kớnh dõng lờn người tỡnh yờu của đất nước
- Vầng trăng
- Trời xanh ->Hỡnh ảnh ẩn dụ
- Nhúi: động từ, nhịp 3/1/3 =>đau đớn, đột ngột khụn cựng.- Cảm xúc
đau xót đợc bộc lộ trực tiếp "Mà sao nghe nhói tim”
=> Tác giả bày tỏ lòng ngợi ca, kính yêu, t hào về sự bất tử cuả Bác, những đau xót trớc hiện thực Bác đã
ra đi
c) Khổ thơ 4:
- Mai về thương trào
- Muốn làm: Điệp ngữ
- Con chim, bụng hoa, cõy tre
=>Tâm trạng lu luyến muốn đợc ở mãi bên Ngời
- Nhà thơ muốn hoá thân: Làm con chim + bông hoa + cây tre để dâng
Trang 4? Nêu những nét đặc sắc nghệ thuật ?
- HS khái quát về nghệ thuật
? Khái quát nội dung của văn bản
- Học sinh đọc ghi nhớ SGK
tiếng hát, hơng thơm, làm cây tre trung hiếu canh cho Bác ngày đêm
* Lòng thành kính thiêng liêng của một con ngời Nam Bộ
3 Ghi nhớ: SGK trang 60
Hoạt động 4: (5’) Hướng dẫn luyện tập.
* GV giao bài tập cho hai đối tợng : học trung
bình và học giỏi
a, Đọc thuộc một đoạn thơ mà em thích?
Nêu lí do?
b, Hình ảnh hàng tre lặp lại ở cuối bài thơ có ý
nghĩa gì ?
( Lòng trung hiếu của ngời Việt Nam với Bác
làm đậm nét hình ảnh, gây ấn tợng sâu sắc cho
bài thơ và dòng cảm xúc đợc trọn vẹn thể hiện
sự phát triển của mạch cảm xúc trong thơ)
* HS đọc
* GV nhận xột, cho điểm
IV Luyện tập.
* Đọc thuộc lũng bài thơ
IV.Củngcố: 2’ ? Nờu cảm xỳc của em sau khi đọc bài thơ này?
V Dặn dũ: 3’ - Học thuộc lũng bài thơ,nắm kĩ nội dung bài học
- Chuẩn bị bài: Nghị luận về tỏc phẩm truyện (hoặc đoạn trớch)
+ Đọc và trả lời cõu hỏi SGK
VI Bổsung: