ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ I.Mục tiêu : 1.Kiến thức : Nêu được các đặc điểm về ảnh của một vật tạo bởi THPK 2.Kĩ năng : Dựng được ảnh của một vật tạo bởi TKPK bằng cách sữ
Trang 1Giáo án: Vật lí 9 GV: Lương Văn Cẩn Tu
Ti
BÀI 45.
ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ I.Mục tiêu :
1.Kiến thức : Nêu được các đặc điểm về ảnh của một vật tạo bởi THPK
2.Kĩ năng : Dựng được ảnh của một vật tạo bởi TKPK bằng cách sữ dụng các tia đặc biệt
3.Thái độ : Cẩn thận, trung thực khi làm và báo cáo kết quả thực hành
II.Chuẩn bị :
1.GV : Cho mỗi nhĩm hs:
Thấu kính phân kì có tiêu cự khoảng 10 cm ; 1 giá quang học ;1 cây nến cao 5 cm ; 1màn để hứng ảnh 2.HS: Thước kẻ, bút chì, tẩy,SGK
III Hoạt động dạy học :
1.Ki ểm tra sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ :
Nêu cách nhận biết thấu kính phân kì ? Thấu kính phân kì có đặc điểm gì trái ngược với thấu kính hội tụ ?
Vẽ hai đường truyền tia sáng đã học qua thấu kính phân kì ?
3.ĐVĐ: Như SGK
Hoạt động 1 Tìm hiểu đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì
-Từng hs chuẩn bị , trả lời câu hỏi của GV
- Các nhóm bố trí thí nghiệm như hiònh 45
.1 SGK
C1:Đặt ï vật ở một vị trí bất kì trước thấu
kinh phân kì Đặt màn hình ở sát thấu
kính Từ từ đưa màn ra xa thấu kính và
quan sát xem có ảnh trên màn không
Thay đổi vị trí của vật làm tương tự ta vẫn
thu được kết quả tương tự như trên
C2: Muốn quan sát được ảnh của một vật
tạo bởi thấu kính phân kì , ta đặt mắt trên
đường truyền của chùm tia ló Aûnh của
một vật tạo bởi thấu kính phân kì là ảnh
ảo , cùng chiều với vật
* yêu cầu hs trả lời câu sau : -Muốn quan sát ảnh tạo bởi thấu kính phân kì cần có những dụng cụ gì ? nêu cách bố trí và tiến hành thí nghiệm ?
-Đặt màn sát thấu kính Đặt vật ở vị trí bất kì trên trục chính cuảa thấu kính và vuông góc với trục chính -Từ từ dịch chuyển màn hứng ra xa thấu kính trên màn xem có ảnh của vật hay không ?
- Tiếp tục làm như vậy thay đổi vị trí cũa vật trên trục chính -Qua thấu kính phân kì ta luôn nhìn thấy ảnh của một vật đặt trước thấu kính như không hứng được trên màn Vậy ảnh đó là ảnh thật hay ảnh ảo ?
Hoạt động 2 Dựng ảnh của một vật sáng tạo bởi thấu kính phân kì
- Từng hs trả lời C3 và C4
C3: Muốn dựng ảnh của một vật AB tảo bởi thấu kính
phân kì vuông góc với trục chính , A nằm trên trục chính ,
ta làm như sau :
- Dựng ảnh B’ hạ của điểm B qua thấu kính , ảnh này là
điểm đồng qui khi kéo dài chùm tia ló
C4:
* yêu cầu hs trả lời C3 : Gợi ý -Muốn dựng ảnh của một điểm sáng ta làm thnế nào?
-Muốn dựng ảnh của một vật sáng ta làm thế nào ?
* Gợi ý trả lời C4 -Khi dịch chuyển vật AB vào gần hoặc ra
Trang 2-Từ B’ ta hạ đường
vuông góc với trục
B’ chính của thấu kính , I cắt trục chính tại A’
, A’ là ảnh cuả đểm A -A’B’ là ảnh của vật AB
tạo bởi thấu kính phân kì xa thấu kính thì hướng của tia khúc xạ của tia ló ( tia đi song song với trục chính) có thay đổi không ? -Aûnh B’ của điểm B là giao điểm của những tia nào ? Hoạt động 3 So sánh độ lớn ảnh tạo bởi thấu kính phân kì và ảnh tạo bởi thấu kính hội tụ a) Từng hs dựng ảnh tạo bởi thấu kính đặt trong tiêu cự với cả thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì C5: 45.2
45.3 b)So sánh độ lớn B’ của hai ảnh vừa dựng được Aûnh của vật AB B I B I
B’
* theo dõi giúp đỡ các nhóm hs yếu dựng ảnh
* yêu cầu hs nhận xét ảnh ảo tạo bởi thấu kính
Hoạt động 4 Vận dụng
Cá nhân suy nghĩ trả lời C6,C7,C8 :
C6:Aûnh cảo ở thấu kính hội tụ và phân kì
-Giống nhau : Cùng chiều với vật
-Khác nhau :
+ Đối với thấu kính hội tụ thì ảnh lớn hơn vật và ở xa thấu kính hơn vật
+ Đối với thấu kính phân kì thì ảnh nhỏ hơn vật và ở gần thấu kính hơn vật
C7 :Nhìn vào ảnh 45.2 xét hai cặp tam giác đồng dạng
Tam giác OB’F’đồng dạng với tam giác BB’I
Tam gíac OAB đồng dạng với tam giác OA’B’
Viết hệ thức đồng dạng từ đó tính được h’=3h 1,8cm; OA’ =24cm
Nhìn vào hình 45.3 xét hai cặp tam giác đồng dạng :
Tam giác FB’O dạng với tam giác IB’B
Tam giác OA’B’đồng dạng với tam giác OAB
Viết hệ thức đồng dạng , Từ đó tính được h’=0.36cm , OA’=4,8cm
*yêu cầu hs trả lời C6
*Hướng dẫn hs làm C7
-Xét hai cặp tam giác đồng dạng
' ' ' '
* Đề nghị hs trả lời C8
C8 :Bạn Đông bị cận thị nặng Nếu Đông bỏ kính ra , ta nhìn thấy mẵt bạn to hơn khi nhìn mắt bạn lúc đeo kính Vì kính của bạn là thấu kính phân
kì , khi ta nhìn mắt bạn qua thấu kính phân kì , ta đã nhìn
Trang 3ỘI DUNG GHI BẢNG
Trang 4Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bỏi TKPK
C1,C2
II.Cách d ựng ảnh
C3,C4
III.Độ lớn của ảnh ảo tạo bởi các thấu kính
C5
IV.Vận dụng
C6,C7,C8
V.Ghi nhớ: ( SGK)
VI.Rút kinh nghiệm:
………
……….