Bài 26- Tiết 108: Thuế máu

Kiến thức : - Giúp học sinh hiểu đợc bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp qua việc dùng ngời dân các sứ thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của mình trong cá

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Giáo án Ngữ văn 8 -

 -Bài 26- Tiết 108:

Thuế máu

( Trích Bản án chế độ thực dân Pháp )“ Bản án chế độ thực dân Pháp”) ”)

- Nguyễn ái

Quốc-A- Mục tiêu bài học:

Sau bài học này học sinh cần đạt đợc:

1 Kiến thức :

- Giúp học sinh hiểu đợc bản chất độc ác, bộ mặt giả nhân giả nghĩa của thực dân Pháp qua việc dùng ngời dân các sứ thuộc địa làm vật hi sinh cho quyền lợi của mình trong các cuộc chiến tranh đế quốc tàn khốc

- Hiểu đợc số phận bi thảm của những ngời dân thuộc địa bị bóc lột thuế máu theo trình tự kết án của tác giả

- Thấy đợc tính chiến đấu rất sâu, rất mạnh, ngòi bút lập luận sắc sảo, nghệ thuật trào phúng sâu cay của Nguyễn ái Quốc trong văn chính luận

2 Kĩ năng :

Biết tích hợp bài học với phần Tiếng Việt trong bài Hội thoại và phần tập làm văn trong bài Tìm hiểu yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận với một số bài văn chính luận của tác giả Nguyễn ái Quốc

3 Thái độ :

Đồng cảm với số phận bi thảm của những ngời dân thuộc địa bị bóc lột thuế máu dới ngòi bút của tác giả Nguyễn ái Quốc

B- Ph ơng tiện dạy học :

- Chân dung tác giả Nguyễn ái Quốc

C- các hoạt động dạy học:

1 ổ n định tổ chức lớp : - Sĩ số :

- Vắng :

2 Kiểm tra bài cũ :

Nêu nội dung và nghệ thuật của bài Bàn luận về phép học?

*> Đáp án: - Lập luận chặt chẽ

- Mục đích của việc học là làm ngời có đạo đức, có tri thức, góp phần làm hng thịnh đất nớc Muốn học tốt phải có phơng pháp học rộng nhng tóm gọn, học đi đôi với hành

3 Bài mới:

Lên án chủ nghĩa thực dân Pháp là một trong những chủ đề quan trọng hàng đầu với những ngời chiến sĩ yêu nớc Việt Nam Đơng thời các chí sĩ yêu nớc cách mạng nh Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh cũng có những bản án kết tội thực dân Pháp bằng thơ và văn xuôi Tuy nhiên có một tác phẩm tiêu biểu hơn cả là Bản án chế độ thực dân Pháp Đây là

áng văn chính luận dài, sắc sảo, có lí lẽ thuyết phục, tố cáo tội ác bon phản động và chủ nghĩa thực dân Pháp Đồng thời đó là sự cảm thông với thân phận của những ngời dân thuộc địa

Vậy nội dung của tác phẩm này nh thế nào? Bài học hôm nay cô và trò chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu văn bản Thuế máu

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

H’

H’

H’

- GV treo ảnh Nguyễn ái Quốc

+ Trong chơng trình ngữ văn 7 chúng

ta đã đợc biết đến tác giả Nguyễn ái

Quốc qua tác phẩm “ Bản án chế độ thực dân Pháp”)Những trò lố hay

là Varen và Phan Bội Châu”)

+ Nguyễn ái Quốc là tên gọi của chủ

tịch Hồ Chí Minh đợc dùng từ năm

1919 – 1945

- Một em hãy trình bày ngắn gon

những nét chính về tác phẩm?

+ Gồm 12 chơng

+ Viết tại Pháp, xuất bản lần đầu tiên

tại Pari năm 1925, tại Việt Nam năm

1946

*> Hớng dẫn đọc: Đọc lu loát, rõ ràng,

chú ý những từ trong ngoặc kép để thấy

rõ giọng điệu trào phúng của tác giả

- GV đọc mẫu, gọi học sinh đọc tiếp

- GV nhận xét

- GV gọi hoc sinh đọc chú thích trang

90 – 91, chú ý các từ “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) bản xứ”), “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) tạp

dịch”), “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) huynh đệ tơng tàn”)

- Trong sách giáo khoa đã chia ra 3

phần rất rõ ràng Chúng ta thống nhất

theo cách chia ấy:

+ Phần I: Chiến tranh và “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) ngời bản

xứ”)

+ Phần II: Chế độ lính tình nguyện

+ Phần III: Kêt quả của sự hi sinh

- Em có nhận xét gì về cách đặt tên

nhan đề là Thuế máu ?

+ Thuế máu là thứ thuế đóng bằng

x-ơng máu, tính mạng con ngời, gợi lên

số phận thảm thơng của ngời dân thuộc

địa thể hiện thái độ của tác giả căm

phẫn, mải mai đối với thực dân Pháp

- Theo em, văn bản Thuế máu thuộc

kiểu văn bản nào ? Phơng thức biểu đạt

là gì?

+ Văn bản nghị luận

+ Phơng thức biểu đạt: Tự sự và biểu

cảm

Văn bản Thuế máu thuộc kiểu văn bản

nghị luận trong đó chia thành 3 luận

điểm Vậy để hiểu rõ hơn về từng phần

I/ Tác giả - tác phẩm:

1 Tác giả :

- (1890 – 1969)

- Bút danh Nguyễn ái Quốc gắn liền với tờ báo Ngời cùng khổ

2 Tác phẩm :

- Gồm 12 chơng

- Thuế máu trích từ chơng I tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp

II/ Đọc – tìm hiểu chung :

1 Đọc :

2 Từ khó :

3 Bố cục :

- chia 3 phần : SGKT88 – 89

- Kiểu văn bản nghị luận

H’

H’

H’

H’

H’

của văn bản chúng ta cùng nhau đi tìm

luận điểm I

- Với luận điểm “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) chiến tranh bản xứ”),

tác giả đã đa ra những luận cứ nào?

+ Những ngời bản xứ phơi thây trên

các bãi chiến trờng

+ Bị đầu độc bằng thuốc súng

+ Số lợng: 8 vạn ngời không bao giờ

trở về

Các em theo dõi phần I SGK và cho cô

biết tại sao từ “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) Ngời bản xứ”) tác giả

lại để trong ngoặc kép?

+ Tác giả muốn trực tiếp tỏ thái độ

khinh miệt của thực dân Pháp với

những ngời dân thuộc địa trong đó có

những ngời dân Việt Nam theo quan

điểm của chủ nghĩa thực dân

- Trớc chiến tranh, thc dân Pháp đã gọi

ngời dân bản xứ là gì? Chi tiết nào nói

lên điều ấy?

+ Những tên da đen bẩn thỉu

+ Những tên An- nam- mít bẩn thỉu,

chỉ biết kéo xe tay và ăn đòn của các

quan cai trị

+ Đoạn văn “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) trớc năm 1914 cai trị

nhà ta”)

- Qua những chi tiết trên cho ta thấy,

những ngời bản xứ bị coi là gì trớc

chiến tranh?

- Vậy, trớc chiến tranh thái độ của thực

dân Pháp đối với những ngời dân bản

xứ nh thế nào?

+ Thực dân Pháp luôn tự cho mình cái

quyền vô lí, vô nhân, khinh bỉ, coi

th-ờng, lăng nhục ngời dân bản địa

Chúng xem họ là những giống ngời hạ

đẳng, bẩn thỉu chỉ đáng làm tay sai,

đầy tớ, nô lệ, đó chính là cáhc nhìn

thực dân

- Trong khi chiến tranh xảy ra, các nhà

cầm quyền Pháp gọi những ngời dân

An Nam là gì?

+ Họ đợc gọi banừg những danh từ,

- Phơng thức biểu đạt: tự sự và biểu cảm

III/ Phân tích:

1 Chiến tranh và “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) ng ời bản xứ”)

* Trớc chiến tranh:

- Họ đợc coi là giống ngời hạ

đẳng, bẩn thỉu, bị đối xử đánh

đập nh loài vật

=> Thái độ của thực dân Pháp Coi thờng, khinh bỉ, lăng nhục những ngời dân thuộc địa

H’

H’

H’

H’

tính từ hào nhoáng, đẹp đẽ là những “ Bản án chế độ thực dân Pháp”)

đứa con yêu”), những “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) ngời bạn hiền”),

“ Bản án chế độ thực dân Pháp”) chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do”)

- Vậy, nguyên nhân và ý nghĩa của sự

thay đổi trong cách gọi đó là gì?

+ Để phục vụ cho mục đích chiến tranh

và quyền lực của nhà cầm quyền thực

dân Pháp Sự thay đổi đó là thủ đoạn

lừa đảo dân chúng một cách rẻ tiền và

vụng về để che dấubản chất tàn bạo,

độc ác của thực dân Pháp

- Hai cách đối xử trên đã gây ra mâu

thuẫn về sự thay đổi thái độ đột ngột

của thực dân Pháp Vậy mâu thuẫn trào

phúng ở đây đợc bộc lộ ở những khía

cạnh nào?

+ Đó là mâu thuẫn giữa những lời hứa

hẹn to tát, hào nhoáng và cái giá thật

đắt mà hàng vạn dân thuộc địa phải trả

trong cuộc “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) chiến tranh vui tơi”)

- Với những từ “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) con yêu”), “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) bạn hiền”),

“ Bản án chế độ thực dân Pháp”) chiến tranh vui tơi”) em có nhận xet gì

về nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ của tác

giả?

+ Nghệ thuật châm biếm đả kích sâu

sắc

+ Giọng điệu trào phúng hài hớc

=>Giọng văn vừa châm biếm giễu cợt

nhng cũng đầy xót xa Tác giả sử dụng

hình ảnh, số liệu cụ thể, sinh động, sử

dụng phép liệt kê Cách sử dụng nghệ

thuật đó cung cấp thông tin có sức

truyền cảm, thuyết phục đối với ngời

đọc

- Các em theo dõi tiếp đọan “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) Đùng

một cái các ngài thống chế”) Số phận

của những ngời dân thuộc địa trong các

cuộc chiến tranh phi nghĩa đợc tác giả

miêu tả qua các chi tiết nào?

+ Họ phải xa lìa vợ con, rời bỏ công

việc để đổ máu và mất mạng nơi chiến

trờng xa xôi vì cái vinh quang họ

không bao giờ đợc hởng

+ Họ phải vợt đại dơng xa xôi, phơi

thây, bỏ xác

- Số phận của những ngời bị đi lính, đi

làm bia đỡ đạn thì nh vậy Vậy số phận

của những ngời ở hậu phơng thì sao?

+ Họ phải làm việc trong các xởng

thuốc súng, sản xuất vũ khí chiến

* Trong chiến tranh:

=> Họ phải chịu cái chết thảm thơng

H’

tranh Làm việc đến kiệt sức, hít những

luồng khí độc đỏ ối đến nh khạc ra

từng miếng phổi

- Chi tiết “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) 70 vạn ngời bản xứ đã đặt

chân lên đất Pháp, trong số đó có tám

vạn ngời không bao giờ nhìn thấy mặt

trời trên quê hơng đất nớc mình nữa”)

Với việc đa ra 2 con số bảy mơi vạn và

tám vạn có tác dụng gì?

+ Đó chính là bằng chứng đanh thép,

hùng hồn nhất để lột trần bộ mặt giả

nhân, giả nghĩa của nhà cầm quyền

thực dân trong cuộc chiến tranh đế

quốc

+ Tố cáo mạnh mẽ tội ác của bọn thực

dân Pháp, gây lòng căm phẫn, oán hờn

trong lòng những ngời dân thuộc địa

- Để vạch trần tội ác của thực dân Pháp

và số phận bi thảm của ngời dân thuộc

địa, tác giả đã sử dụng hình thức nào

để chứng minh cho lí lẽ của mình là

đúng?

+ Tác giả đã dùng luận cứ xác thực để

chứng minh cho lí lẽ của mình là đúng

Đó cũng là đặc điểm cơ bản của văn

nghị luận

+ Để vạch trần tội ác thực dân Pháp và

số phận bi thảm của ngời dân thuộc địa

tác giả, tác giả đã sử dụng hình thức

lập luận với:

 Chứng cứ cụ thể, xác thực,

hình ảnh sinh động kết hợp biểu cảm nhất là những lí lẽ

và luận cứ để lật tẩy bộ mặt của thực dân Pháp

 Giọng văn châm biếm, mỉa

mai

- Vậy qua phần I của văn bản “ Bản án chế độ thực dân Pháp”) Thuế

máu”), tác giả Nguyễn ái Quốc đã giúp

chúng ta hiểu gì về chính sách cai trị

của thực dân Pháp?

+ Chính sách cai trị của thực dân Pháp

hết sức dã man, tàn bạo Chúng đã biến

những ngời dân thuộc địa thành vật hi

sinh để phục vụ lợi ích của chúng, bóc

lột họ tới tận xơng tủy

=> Họ phải lao động kiệt sức

4 Củng cố:

- Theo em những nghệ thuật tác giả sử dụng trong phần I có gì đặc sắc?

- Sau khi học xong phần I em hay nêu nội dung của đoạn trích?

5 Dặn dò:

Về nhà các em đọc lại tác phẩm, tìm hiểu từ khó, soạn và tìm hiểu tiếp 2 phần còn lại của văn bản

D- Tự rút kinh nghiệm: