Giáo án: Vật Lí 9 GV: Lương Văn Cẩn Tuần: 17 NS: Tiết: 34 ND: BÀI 32 ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DỊNG ĐIỆN CẢM ỨNG I.Mục tiêu : 1.Kiến thức :Nêu được dịng điện cảm ứng xuất hiện khi cĩ sự biến t
Trang 1Giáo án: Vật Lí 9 GV: Lương Văn Cẩn Tuần: 17 NS:
Tiết: 34 ND:
BÀI 32 ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DỊNG ĐIỆN CẢM ỨNG I.Mục tiêu :
1.Kiến thức :Nêu được dịng điện cảm ứng xuất hiện khi cĩ sự biến thiên của số đường sức từ xuyên qua
tiết diện cuả cuộn dây dẫn kín
2.Kĩ năng : Giải được một số bài tập định tính về nguyên nhân gây ra dịng điện cảm ứng
3.Thái độ : Làm việc khoa học, cĩ tinh thần hợp tác nhĩm
II.Chuẩn bị :
1.Giáo viên : Cho mỗi nhóm : Mô hình cuộn dây dẫn và đường sức từ của nam châm
2.HS: Kẻ bảng 1( SGK)/88
III Hoạt động dạy và học :
1.Ki ểm tra sĩ số
2.Kiểm tra 15 phút
Cĩ những cách nào dùng nam châm cĩ thể tạo ra dịng điện?
Dịng điện đĩ được gọi là dịng điện gì?
3.ĐVĐ: Nh SGK ư SGK
Hoạt động 1: Nhận biếtvai trò của từ trường trong hiện tượng cảm ứng điện từ
a) Trả lời câu hỏi của GV , nêu lên các cách
khác nhau để tạo ra dòng điện cảm ứng
b) Phát hiện : Các nam châm khác nhau đều
có thể gây ra dòng điện cảm ứng Vậy không
phải là chính nam châm mà là một cái gì
chung của nam châm đã gây ra dòng điện
cảm ứng cần phải tìm yếu tố chung đó
- Khảo sát sự biến đổi các đường sức từ ( của
nam châm ) xuyên qua tiết diện S của cuộn
dây
* Hỏi để hs nhớ lại vai trò của nam châm trong
việc tạo ra dòng điện cảm ứng :Có những cách nào dùng nam châm để tạo ra dòng điện cảm ứng ?
* Vậy tạo ra dòng điện cảm ứng có phụ thuộc vào chính nam châm hay trạng thái chuyển động của nam châm hay không ?
- Có yếu tố nào chung trong các trường hợp đã gây ra dòng điện cảm ứng ?
* GV thông báo : các nhà khoa học cho rằng chính từ trường của nam châm đã tác dụng một cách nào đó lện cuộn dây dẫn và gây ra dòng điện cảm ứng
Nêu câu hỏi : Ta đã biết dùng đường sứ từ d 9ể biểu diễn từ trường Vậy ta phaỉa làm như thế nào để nhận biết được sự biến đổi của từ trường trong lòng cuộn dây , khi đưa nam châm lại gần hoặc ra xa dây ?
Hoạt động 2 : Khảo sát sự biến đổi số lượng đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn
dây dẫn khi một cực nam châm lại gần hay ra xa cuộn dây dẫn trong TN tạo ra dòng điện
Trang 2cảm ứng bằng nam châm vĩnh cửu hình 32.1SGK
Làm việc theo nhóm
a) Đọc mục quan sát trong SGK , kết hợp
với việc thao tác trên mô hình cuộn dây và
đường sức từ để trả lời àC1
+Đưa nam châm lại gần cuộn dây các đường
sức từ xuyên qua vòng dây tăng
+Đưa nam châm ra xa cuộn dây các đường
sức từ xuyên qua vòng dây giảm
b) Thảo luận chung ở lớp , rút ra nhận xét vè
sự biến đổi của số đường sức từ xuyên qua
tiết diện S của cuộn dây khi đưa nam châm
vào , kéo nam châm ra khỏi cuộn dây
àNhận xét: Khi đưa một cực của nam châm
lại gần hoặc ra xa cuộn dây thì số đường sức
từ xuyên qu a tiết diện S của cuộn dây tăng
hoặc giảm ( biến thiên )
* Hướng dẫn hs sử dụng mô hình và đếm đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây khi nam châm ở xa và khi lại gần cuộn dây
-yêu cầu hs quan sát hình 32.1 SGK và trả lời C1
- Khi đưa một cực của nam châm lại gần hoặc
ra xa cuộn dây thì số đường sức từ sẽ biến thiên như thế nào ?
Hoạt động 3: Tìm hiểu mối quan hệ giữa sự tăng hay giảm của số đường sứ từ qua tiết diện S của cuộn dây vớí sự xuất hiện dòng điện cảm ứng (điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng )
a) Suy nghĩ cá nhân
Lập bảng đối chiếu , Tìm từ thích hợp điền
vào chỗ trống trong bảng 1 SGK
b) Trả lời C2
Làm thí
nghiệm
Có dòng điện cảm ứng hay không ?
Số đường sức từ xuyên qua S có biến đổi không ? Đưa nam
châm lại gần
cuộn dây
Có Tăng (biến
thiên )
Để nam
châm nằm
yên
Không Không
(không biến thiên) Đưa nam
châm ra xa
cuộn dây
Có Giảm ( biến
thiên )
àTrả lời C3:Khi đường sức từ xuyên qua
cuộn dây biến thiên
* Nêu câu hỏi : Dựa vào TN dùng nam châm vĩnh cửu để tạo ra dòng điện cảm ứng và kết quả khảo sát sự biến đổi của số đường sức từ qua tiết diện S khi di chuyển nam châm , hãy nêu ra mối liên hệ giữa sự biến thiên của đường sức từ qua tiết diện S và xuất hiện dòng điện cảm ứng
* Hướng dẫn hs lập bảng đối chiếu ( Bảng 1SGK ) để nhận ra mối quan hệ ,yêu cầu hs trả lời C2 , C3 , C4
* Tổ chức hs thảo luận chung cho cả lớp để rút
ra kết luận về “điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng”
Trang 3c) Thảo luận chung ở lớp , rút ra nhận xét
về điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng
( Nhận xét 2 trong SGK )
Nhận xét : Dòng điện cảm ứng xuất hiện
trong dây dẫn kín đặt trong từ trường của một
nam châm khi số đường sức từ xuyên qua tiết
diện S của cuộn dây biến thiên
Hoạt động 4 Vận dụng nhận xét 2 để giải thích nguyên nhân Xuất hiện dòng điện cảm ứng trong TN với nam châm điện ở bài trước ( hình 31.1 SGK )
a)Trả lời C4 theo câu hỏi gợi ý của GV
-Khi đóng mạch điện,cường độ dòng điện
tăng từ 0 đến có , từ trường của nam châm
điện mạnh lên , số đường sức từ biểu diễn từ
trường tăng lên ,số đường sức từ qua tiết diện
S của cuộn dây cũng tăng lên , do đó xuất
hiện dòng điện cảm ứng
-Khi ngắt mạch điện,cường độ dòng điện
giảm về 0, từ trường của nam châm điện yếu
đi , số đường sức từ biểu diễn từ trường
giảm ,số đường sức từ qua tiết diện S của
cuộn dây cũng giảm đi , do đó xuất hiện
dòng điện cảm ứng
b)Thảo luận chung ở nhóm
C5: Khi quay nún của điamô thì nam châm
quay theo , khi nam châm quay thì đường sức
từ xuyên qua cuộn dây biến thiên nên cuộn
dây xuất hiện dòng điện cảm ứng
C6: Tương tự như C5
* Gợi ý thêm : Từ trường của nam châm điện biến đổi thế nào khi cường động dòng điện qua nam châm điện ø tăng , giảm? Suy ra biến đổi của số đường sức từ biểu diễn từ trường xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn
- yêu cầu hs trả lời C5, C6
Hoạt động 5 : Củng cố-Dặn dị
Tự đọc phần ghi nhớ
Trả lời câu hỏi củng cố của GV
HS: Làm việc ở nhà
Câu hỏi củng cố :
- Ta không nhìn thấy từ trường vậy làm như thế nào để khaỏ sát được sự biến đổi của từ trường ở chỗ có cuộn dây ?
- Làm thế nào để nhận biết được mối liên hệ giữa đường sức từ và dòng điện cảm ứng
- Với điều kiện nào thì trong cuộn dây dẫn kín xuất hiện dòng điện cảm ứng ?
Về nhà: học phần cũng cố,làmbài tập 32.1,32.2,32.3SBT
Xem lại: Chương I,II để chuẩn bị ơn tập thi học kì I
Trang 4ỘI DUNG GHI BẢNG I.Sự biến đổi số đường sức từ xuyên qua tiết diện của cuộn dây
C1
Nhận xét 1( SGK)
II.Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng
C2
Bảng 1
C3
Nhận xét 2 ( SGK)
C4
Kết luận: ( SGK)
III.Vận dụng
C5,C6
IV Ghi nhớ: ( SGK)
V.THỐNG KÊ KẾT QUẢ KIỂM TRA 15 PHÚT
9A 1
9A 2
9A 3
9A 4
VI.Nh ận xét-rút kinh nghiệm