Giáo án lớp 6 (hay)

- là một văn bản đợc nói viết nhằmnêu ra và xác lập cho ngời đọc, ngờinghe một t tởng, một vấn đề nào đó.Văn nghị luận phải có luận điểm rõràng, lý lẽ và dẫn chứng xác thực.?. Luyện tập

Trang 1

- Thuộc lòng những câu tục ngữ trong văn bản.

2 Tích hợp với tiếng Việt ở bài ôn tập tiếng việt, với phần TLV ở bài: Tìmhiểu chung về văn NL

3 Phân tích nghĩa đen và nghĩa bóng của tục ngữ

- Vận dụng tục ngữ trong nói và viết hàng ngày

B chuẩn Bị PHƯƠNG Tiện Dạy học.

Kiểm tra sự chuẩn bị của HS:

Giới thiệu bài

Tục ngữ là một thể loại văn hoá dân gian Nó đợc ví là kho báu của KN vàtrí tuệ dân gian, là “ Túi không dân gian vô tận” Tục ngữ là thể loại triết lý, nh -

ng đồng thời cũng là cây đời xanh tơi Tục ngữ có nhiều chủ đề Tiết học nàygiải thích 8 câu tục ngữ cho chủ đề về thiên nhiên và lao động sản xuất

Hoạt động 2: Dạy bài mới

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

GVhớng dẫn học sinh đọc văn bản và

chú thích

Em hiểu thế nào là tục ngữ ?

H/S phát biểu, gv kết luận, lấy dẫn

chứng minh hoạ

Hoạt động 3

GV đọc mẫu, học sinh đọc

Phân loại chủ đề của 8 câu TN

I Khái niệm về tục ngữ:

- Tục ngữ là những câu nói có đặc điểm:gắn gọn, bền vững, có h/ả và nhịp điệu

và dễ nhớ

- Diễn đạt những kinh nghiệm của ND

- Tục ngữ thờng có nghĩa đen, hoặc cócả nghĩa bóng

II Hớng dẫn đọc hiểu từng câu tục ngữ:

1.Đọc

2 Giải nghĩa từ khó

Kết hợp khi tìm hiểu từng câu cụ thể

Trang 2

H/S đọc câu 1

?Em hãy chỉ ra biện pháp nghệ thuật

Và có nhận xét gì về vần, nhịp trong

câu tục ngữ

? Tác dụng của biện pháp NT ấy

? Bài học đợc rút ra từ ý nghĩa của

câu tục ngữ này là gì

h/s đọc câu 2

? Câu này nêu nhận xét về hiện tợng

gì

? Tìm nghĩa của câu tục nghĩa

? Kinh nghiêm đợc đúc kết từ hiện

t-ợng này

Từ mau, vắng ở đây định nghĩa với từ

nào

? Em có nhận xét gì về NT diễn đạt

của câu tục ngữ

? Đọc câu tục ngữ nãy sẽ giúp em

Học sinh đọc câu tục ngữ

? Tìm nghĩa của câu tục ngữ

? Trông kiến để đoán lụt

Điều này cho thấy đặc điểm nào của

kinh nghiệm dân gian

Câu 2: “ Mau sao ……thì ma”

 Đêm trớc trời đầy sao, ít mây, hômsau nắng Trời ít sao  sẽ ma

Trông sao, đoán thời tiết nắng ma

- Mau: nhiều, dày-Vắng: tha, ít

- Sao: Sao trên trời

- Phép đối, cách nói gắn gọn dễ hiểu

 Con ngời có ý thức nhìn sao để dự

đoán thời tiết chủ động công việc hômsau

Câu 3: Ráng mỡ gà…….giữ

- Ráng mỡ gà: sắc vàng màu mỡ gà xuấthiện ở phía chân trời  điềm báo sắp cóbão phải lo giữ nhà tránh nhng thiệt hại

do bão gây ra

Câu 4: Tháng bảy …….lại lụt

- Kiến ra nhiều vào tháng 7 sẽ còn lụt

 quan sát tỉ mỉ những biểu hiện nhỏnhất trong thiên nhiên để đa ra nhận xét

to lớn

 Nhân dân có ý thức dự đoán lũ lụt từnhiều hiện tợng thiên nhiên để chủ độngphòng chống

* Tục ngữ đúc kết kinh nghiệm về thờigian, thời tiết, bão lụt, cho thấy phầnnào cuộc sống vất vả, thiên nhiên khắcnghiệt ở đất nớc Việt Nam

Câu 5: Tấc đất , tấc vàng

- Nội dung: Đề cao tầm quan trọng, giá

Trang 3

HS đọc câu tục ngữ

? Kinh nghiệm sản xuất đợc rút ra từ

đây là gì?

? Cơ sở thực tiễn của kinh nghiệm

nêu trong câu tục ngữ này là gì?

? Giá trị của câu tục ngữ này là gì?

? Các chữ: Nhất, nhì, tam, tứ có

nghĩa là gì?

? Điều đó chứng tỏ câu tục ngữ này

nói tới điều gì ?

? Phép liệt kê này có tác dụng gì?

? Bài học từ kinh nghiệm này là gì?

? Nghĩa của thì và thục

? Nghĩa của câu tục ngữ?

? Kinh nghiệm đợc đúc kết trong câu

tục ngữ này là gì?

? Hình thức câu tục ngữ có gì đặc

biệt ? Tác dụng

Giáo viên liên hệ

trị của đất nớc với con ngời

- NT: ẩn dụ, phóng đạiHình thức: ngắn gọn, dễ nghe, dễ nhớ

Câu 6: Nhất canh trì …… canh điền

- Nuôi cá có lãi nhất rồi mới đến làm

Câu 7: Nhất nớc……tứ giống

- Thứ nhất là nớc, thứ 2 là phân, thứ 3 làchuyên cần, thứ t là giống

 Các yếu tố của nghề trồng lúa

 Nêu rõ thứ tự, nhấn mạnh vai trò củatừng yếu tố trong nghề trồng lúa, dễ nói,nhớ

Trong nghề làm ruộng: Đảm bảo đủbốn yếu tố thì lúa tốt, mùa màng bồithụ

Câu 8: Nhất thì, nhì thục

- Thì: Thời vụ

- Thu: đất canh tác

* Thứ nhất là thời vụ, thứ hai là đất canhtác

Trong trồng trọt, cần đảm bảo hai yếu

tố thời vụ, đất đai Trong đó yếu tố thời

vụ là quan trọng hàn đầuNgắn gọn, đối xứng  thông tin nhanh,

dễ nói, dễ nghe, dễ nhớ

Hoạt động 4: Tổng kết luyện tập

Học sinh thảo luận nhóm:

1 Những kinh nghiệm đúc kết từ các hiện tợng thiên nhiên và lao động sản xuất

đã cho thấy ngời dân lao động nớc ta có những khả năng nổi bật nào

2 Để kinh nghiệm đó dễ nói, dễ truyền bá, dân gian đã tạo ra câu tục ngữ cócách diễn đạt độc đáo nh thế nào

3 Tục ngữ lao động sản xuất và thiên nhiên còn có ý nghĩa gì trong cuộc sốnghôm nay GV cho các nhóm cử đại diện trình bày, gv nhận xét, kết luận Họcsinh đọc ghi nhớ SGK

d H ớng dẫn học ở nhà.

+ Nắm vũng các đơn vị kiến thức đã học

+ Su tầm những câu tục ngữ có nội dung nh trên

Trang 4

+ Đọc bài đọc thêm.

+Làm lại các bài tập trong SBT

e Điều chỉnh bổ sung kế hoạch:

Ngày soạn: 24/12/2008

Tiết 74 : Bài 18:

Chơng trình địa phơng (khái quát truyện dân gian thanh hoá)

a mục tiêu cần đạt:

1 Học sinh su tầm những câu ca dao, dân ca, tục ngữ lu hành ở địa phơng mình, nhất là những câu đặc sắc mang tính địa phơng ( mang tên riêng địa

ph-ơng, nói về sản vật, di tích thắng cảnh

2 Tăng thêm hiểu biết và tình cảm gắn bó với địa phơng quê hơng mình

- Bảng phụ, phiếu học tập…

2 HS:

- Chuẩn bị SGK, vở ghi

- Đọc và trả lời câu hỏi trong SGK

- Làm bài tập phần luyện tập

c.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học.

* Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

* Dạy bài mới:

Hoạt động 1:

HS đọc -> hệ thống các thể loại-GV bổ

sung, lấy VD minh hoạ

I Thể loại và dặc điểm.

1 Thể loại.

- Sử thi -Truyện thần thoại

- Truyện về sự hình thành núi, sông,

đồng ruộng

- Truyền thuyết (Truyện dã sử)

- Truyện thơ

- Truyện ngụ ngôn

- Truyện cời, giai thoại

Trang 5

HS đọc tài liệu và nêu những đặc điểm

nổi bật của VHDG Thanh Hoá->GV

VD: Cồn ông Thánh-Thánh Gióng (HàTrung), Mị Châu Trọng Thuỷ và An D-

- Truyện thơ của các dân tộc thiểu sốcũng góp phần vào TDG của cả nớc

II Những đóng góp riêng của truyện dân gian TH với VHDG VN

1 VHDG các dân tộc thiểu số TH.

- Hai DT có số ngời đông nhất và c trútrên dịa bàn rộng nhất ở TH là ngời M-ờng và ngời Thái cũng là 2 DT đã bảo

lu đợc những pho sử thi đồ sộ, nhữngtruyện thơ và những bản tình ca nh: Đẻ

đất đẻ nớc, Nàng Nga-Hai ờng, Tooi ặm oóc nặn đìn, Khăm Panh-

Mối->M->Thái

- Đó là những tác phẩm có giá trị vềnhiều mặt: phản ánh sự phát triển tduy, phát triển Văn hoá chung của DTta

2 Những truyện cổ Xứ Thanh có vị trí riêng trong Cổ tích VN.

- Truyện Mai An Tiêm góp phần hoànthiện hệ thống truyềnthuyeetsn dựngnớc thời Văn Lang-Âu Lạc

- Truyện Phơng Hoa hoàn thiện vẻ đẹptài năng, trí tuệ, tình cảm và bản lĩnhcủa ngời phụ nữ VN

- Truyện Trạng Quỳnh là vũ khí sắcbén nhất trong đấu tranh xã hội, là

đỉnh cao của thể loại truyện cời

- Hệ thống truyền thuyết, giai thoại về

Lê Lợi và khởi nghĩa Lam Sơn là đỉnhcao chứng tỏ vai trò của VHDG trong

sự nghiệp giữ nớc

Trang 6

HS thảo luận: Những dấu ấn TH trong

kho tàng truyện dân gian

Kể một số truyện dân gian TH

III Luyện tập:

- Truyện dân gian TH mang đậm dấu

ấn Xứ Thanh (tên địa danh, con ngời,

sự việc,…) và mang đặc sắc riêng đóng góp vào kho tàng truyện dân gian VN

- HS kể: Từ Thức, Truyện Trạng Quỳnh,…

+ Su tầm những tác phẩm VHDG ở TH:

Giáo viên nói rõ yêu cầu để học sinh su tầm ca dao, dân ca, tục ngữ lu hành ở

địa phơng đặc biệt là những câu nói về địa phơng mình Mỗi em su tầm 20 câu trong một tuần

Xác định đối tợng su tầm

Bớc 1: giáo viên cho học sinh ôn lại ca dao, dân ca, tục ngữ là gì?

Bớc 2 : giáo viên cho học sinh xác định thế nào là câu ca dao, su tầm các dị bản

đợc phép tính là một câu

Bớc 3: Tìm nguồn su tầm

- Hỏi cha mẹ, ngời địa phơng, ngời già, nghệ nhân nhà văn

- Lục tìm trong sách báo ở địa phơng

Cách su tầm

- Mỗi học sinh có sổ tay su tầm

- Sau khi su tầm đủ về số lợng yêu cầu thì phân loại ca dao, dân ca chép riêng

- Các câu cùng loại sắp xếp theo thứ tự A,B,C của chữ cái đầu

+ Đọc bài đọc thêm

Ngày soạn : 25/12/2008

Tiết 75-76 : Bài 18:

Tìm hiểu chung về văn nghị luận

1 Kiến thức:

- Bớc đầu làm quen với kiểu văn bản mơí

- Hiểu đợc yêu cầu NL trong đ/s là phổ biến và rất cần nắm đợc đặc điểm chung của văn nghị luận

Trang 7

2 kĩ năng: Nhận biết văn bản nghị luận khi đọc sách, báo, chuẩn bị để tìmhiểu kỹ hơn về kiểu văn bản quan trọng này.

* Dạy bài mới:

biết trong đời sống( đài phát thanh, vô

tuyến truyền hình, báo chí)

? Vậy em hiểu văn bản nghị luận là gì?

Gọi một học sinh đọc văn bản

Cả lớp chuẩn bị thảo luận

? Bác Hồ viết bài này nhằm mục đích

gì? Để thực hiện mục đích ấy bài viết

nêu ra những ý kiến nào? Những ý

kiến ấy diễn đạt thành những luận

điểm nào?

? Tìm câu văn mang luận điểm

I Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận

1 Nhu cầu nghị luận

VD: Vì sao em thích đọc sách?

- Làm thế nào để học giỏi môn văn

- Câu tục ngữ chọn bạn mà chơi có ýnghĩa gì?

 Đó là những vấn đề phát sinh trong

đời sống hàng ngày, cần phải tìm cáchgiải quyết

Không thể mà chỉ có văn bản nghịluận mới giúp ta hiểu rõ ràng vấn đề đ-ợc( gv lấy một vd cụ thể )

* Văn bản nghị luận thờng gặp: xãluận, bình luận thời sự, bình luận thểthao…

2, Thế nào là văn bản nghị luận?

- là một văn bản đợc nói( viết) nhằmnêu ra và xác lập cho ngời đọc, ngờinghe một t tởng, một vấn đề nào đó.Văn nghị luận phải có luận điểm rõràng, lý lẽ và dẫn chứng xác thực

t-* Luận điểm:

- Nâng cao dân trí cấp tốc

* Lý lẽ:

- Chính sách ngu dân của thực dân

Trang 8

Vậy với các mục đích trên ngời viết

có thể thực hiện bằng việc kể chuyện,

biểu cảm miêu tả đợc không? vì sao?

- Phải biết đọc viết thì mới có kiếnthức để tham gia xây dựng nớc nhà

- Làm cách nào để nhanh chóng biếtchữ

- Góp sức vào bình dân học vụ

- Đặc biệt phụ nữ càng cần phải học

- Thanh niên cần sốt sắng giúp đỡ

- Công việc ấy quan trọng, to lớn, nhất

định làm đợc ( tạo niềm tin cho ngời

đọc )  rất thuyết phụcCác loại văn bản ấy không thể thựchiện đợc một cách đầy đủ, rõ ràng đầysức thuyết phục nh văn nghị luận đợc

* Văn nghị luận xác lâp cho ngời đọc,ngời nghe một t tởng quan điểm nào

Ghi nhớ: (SGK) III Luyện tập

Bài 1:

a, Đây là một văn bản nghị luận vì:Vấn đề nêu ra để bàn luận và giảiquyết là một vấn đề xã hội: Cần tạo rathói quen tốt trong đời sống xã hội, lốisống về đạo đức

để giải quyết vấn đề trên tác giả đã sửdụng nhiều lý lẽ lập luận và dẫn chứng

để trình bày

b, Tác giả đề xuất ý kiến: Cần phânbiệt thói quen tốt và thói quen xấu …cần tạo thói quen tốt và khắc phụcthói quen xấu

Những câu văn : có thoí quen tốt vàthói quen xấu ….cho xã hội lý lẽDẫn chứng khá phong phú linh hoạt ,thuyết phục

Luôn so sánh thói quen tốt – xấu đểnhắc nhở con ngời khẵc phục thói quenxấu để thành ngời tốt

Trang 9

Học sinh đọc văn bản

- Đây là vấn đề rất thực tế của xã hội tán thành với ý kiến trên cần xây dựng phong trào xây dựng nếp sống văn minh ở moị nơi

Bài 2: GV kiểm tra điểm văn nghị luận do học sinh su tầm; lu ý các vấn

đề

- Đó có phải là văn bản nghị luận không? Vì sao?

- Vấn đề nêu ra và giải quyết là gì?

- Nguồn của văn bản Bài 3: Nhận diện và tìm hiểu văn bản Hai biển hồ

Đây là văn bản nghị luận đợc trình bày một cách gián tiếp hình ảnh, bóng bẩy

và kín đáo( lồng biểu cảm, miêu tả ) Nếu còn thời gian làm bài tập ở vở bài tập

+Làm lại các bài tập còn lại

Ngày soạn: 29/12/2008

Tuần 20:

Tiết 77 : Bài 19:

Tục ngữ về con ngời và xã hội

1 Giúp học sinh hiểu rõ

- Nội dung, ý nghĩa và một số hình thức diễn đạt ( so sánh, ẩn dụ, nghĩa

đen và nghĩa bóng ) của những câu tục ngữ trong bài học

- Thuộc lòng những câu tục ngữ trong văn bản

Trang 10

* Giới thiệu bài:

Tục ngữ là những lời vàng ý ngọc là sự kết tinh kinh nghiệm, trí tuệ củanhân dân qua bao đời Ngoài những kinh nghiệm về thiên nhiên, lao động sảnxuất Tục ngữ còn là kho báu những kinh nghiệm dân gian về con ng ời và xãhội Dới hình thức những nhận xét, lời khuyên nhủ, rất nhiều bài học bổ ích, vôgiá trong cách nhìn nhận giá trị con ngời , trong cách học cách sống, ứng xửhàng ngày

* Dạy bài mới:

Đọc hiểu nội dung văn bản

Học sinh đọc câu tục ngữ

? Em hiểu nghĩa của câu tục ngữ là gì?

? Biện pháp, nghệ thuật đợc sử dụng

? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật

ấy? Chỉ ra giá trị của kinh nghiệm mà

câu tục ngữ thể hiện

? Câu tục ngữ này đợc áp dụng nh thế

nào trong cuộc sống?

d Câu 7,8,9 : Tục ngữ về quan hệ ứngxử

Trang 11

? Nghĩa củ câu tục ngữ?

? Câu tục ngữ đợc ứng dụng trong

những trờng hợp nào

Hình thức câu tục ngữ nàycó gì đặc

biệt?

? Tác dục của hình thức này là gì?

Đói rách trong câu tục ngữ chỉ hiện

t-ợng gì của con ngời ?

Sạch – thơm nghĩa chung là gì?

? Kinh nghiệm sống nào đợc đúc kết

trong câu tục ngữ này

? Qua đó dân gian muốn khuyên ta

? Câu tục ngữ dạy ta điều gì ?

Giải nghĩa các từ : thầy, mày, làm nên

? Nghĩa của câu tục ngữ này là gì?

? Kinh nghiệm nào đợc đúc kết từ câu

? Nghĩa của câu tục ngữ

? Tác dụng của kinh nghiệm này là gì?

Câu 2 : Cái răng……….con ngời

- Răng tóc: thể hiền sức khoẻ con ngời

- Răng tóc: tính tình, hình thức , t cáchcủa con ngời

Hình thức thể hiện nhân cách của conngời

xa có hại đến nhân phẩmHãy giữ gìn nhân phẩm, dù trong bất

Câu 5 : Không thầy……nên

* Không đợc thầy dạy bảo sẽ khônglàm đợc việc gì thành công

Muốn nên ngời – thành đạt cần cóthầy dạy bảo không đơc quên công laocủa thầy

Cách nói dân dã, gần gũi dễ hiẻu, dễnhớ

Câu 6 : Học thầy……bạn

* Trong học tập cần phải biết tự mìnhhọc hỏi trong đời sống, bạn bè là cáchtốt nhất

Phải tích cực chủ động trong học tập.Muốn học tốt cần phải mở rộng sự học

ra xung quanh nhất là trong bạn bè

* Hai câu bổ sung ý nghĩa cho nhau để

Trang 12

Mối quan hệ giữa câu 5,6

? Nghĩa của câu tục ngữ là gì?

? Lời khuyên từ kinh nghiệm sống này

là gì?Lấy dẫn chứng chứng minh

? Bài học đợc rút ra qua câu tục ngữ là

gì?

Từ những câu tục ngữ trên em hiểu

những quan điểm nào của nhân dân

? Về hình thức văn bản tục ngữ này có

gì đặc biệt ? Vì sao nhân dân chọn

hình thức ấy

Cảm nghĩ của em về sức sống của

những câu tục ngữ này

Em thấm thía nhất là câu tục ngữ nào?

Vì sao?

hoàn thiện một quan niệm dạy họctrong DH Vai trò dạy của thày, tự họccủa trò đểu rất quan trọng

3 Kinh nghiệm và bài học về quanh ứng xử

Câu 7 : Thơng ngời……… thân

* Nghĩa: Thơng yêu ngời khác nhchính bản thân mình

* Tình thơng là một tình cảm rộng lớn,cao cả hãy sống bằng lòng nhân ái vịtha

Câu 8 : ăn quả ………….câyKhi hởng thành quả nào đó, phải nhớ

đến ngời có công gây dựng nên, phảibiết ơn ngời đã giúp mình

* Tác dụng: Cần tôn trọng sức lao

động của mọi ngời không đợc lãng phí,biết ơn tổ tiên, ngời đi trớc, không đợcphản bội qúa khứ

- Tự nhiên gần gũi dễ nhớ

HS trình bày->giải thích

* Ghi nhớ : (SGK)

+ Đọc thêm các câu tục ngữ trong SGK

Trang 13

Ngày soạn: 31/12/2008

Tiết 78 : Bài 19:

Rút gọn câu

- Giúp học sinh: Nắm đợc cách rút gọn câu

- Hiểu đợc tác dụng của câu rút gọn

1 Ví dụ:

- Cấu tạo của hai câu a, b có gì khác

- Tìm những chủ ngữ có thể làm chủ

Câu a là câu tục ngữ dùng khuyênchung cho moị ngời

- Vì sao chủ ngữ trong câu a đợc lợc

đợc nhanh hơn, tránh dùng lại những

từ ngữ đã xuất hiện ở câu trớc

Trang 14

VD1) không nên rút gọn câu nh vây vìnếu RGC nh vây ngời đọc sẽ khônghiểu đợc

VD2) Rút gọn câu nh vây không nênvì cha thể hiện đợc sắc thái biểu cảmcủa câu

? Vậy khi cần rút gọn câu cần chú ý

- Dùng trong văn chính luận, miêu tảbiểu cảm để ý đợc súc tích cô đọng

* Trong những văn cảnh không chophép ta rút gọn câu vì sẽ làm cho ngời

đọc ngời nghe hiểu sai nội dung câunói

Không biến câu nói thành một câu cộclốc, khiếm nhã

* Ghi nhớ : SGK Hoạt động3 : III Luyện tập

Bài tập 1: Câu rút gọn là : + b: rút gọn CN

+ c : rút gọn CN + d: rút gọn nòng cốt câuHọc sinh làm việc theo nhóm

Bài tập 2: Câu a: ( Tôi) bớc tới

Học sinh làm việc theo nhóm: ( thấy)cỏ cây…

( Tôi nh ) con quốc( Tôi )dừng chân ( Tôi cảm thấy chỉ có ) một mảnhBài 3: Cậu bé và ngời khách đã hiểu lầm nhau vì cậu bé và ngời khách đã dùngcâu rút gọn

Trang 15

- Mất rồi( tờ giấy mất bố cậu bé mất)

- Tha ( tối hôm qua( tờ giấy mất tôi hôm quabố mất)

- Cháy ạ( tờ giấy mất vì cháy  bố cậu mất vì cháy)

Khi dùng câu rút gọn phải cẩn thận, tránh gây hiểu lầm

Bài 4: Việc dùng câu rút gọn của anh chàng phàm ăn có tác dụng gây c ời vì rút gọn đến mức không hiểu đợc và rất thô lỗ

Ngày soạn: 02/01/2009

Tiết 79 : Bài 19:

đặc điểm củavăn bản nghị luận

- Năm đợc đặc điểm của văn bản nghị luận: Bao giờ cũng có một hệ thống luận điểm, luận cứ và lập luận gắn bó mật thiết với nhau

- Biết xác định luận điểm, luận cứ và lập luận trong một văn bản mẫu

- Biết xác định luận điểm, luận cứ, triển khai lập luận cho một đề bài

2 HS:

Văn nghị luận bao giờ cũng nhằm mục đích hớng tới giải quyết một vấn đề

cụ thể mà thực tế cuộc sống đặt ra, đồng thời cũng để xác lập cho ng ời đọc ngời nghe một t tởng tình cảm quan điểm nào đó chẳng hạn nh lòng yêu nớc tình

đoàn kết tơng thân tơng ái ý thức về lẽ sống, về đạo lý về cách c xử trong cuộc sống….Vì hớng tới mục đích ấy, môĩ văn bản nghị luận bao giờ cũng có luận

điểm, luận cứ, lập luận

Trang 16

* Bài mới:

Hoạt động 1: I Luận điểm, luận cứ và lập luận:1 Luận điểm

Học sinh đọc văn bản “ chống nạn

- Phát hiện ý chính của bài viết và cho

biết ý chính thể hiện dới dạng nào? - ý chính: Chống nạn thất học Trìnhbày dới dạng nhan đề

- Các câu văn nào đã thể hiện ý chính

+ Những ngời đã biết chữ

+ Những ngời cha biết chữ

- Vai trò của ý chính trong bài văn

- Những yêu cầu để ý chính có tính

thuyết phục ? - ý chính có tính thuyết phục là cầnphải rõ ràng, sâu sắc, có tính phổ biến

(vấn đề đợc nhiều ngời quan tâm)Giáo viên chốt: Trong văn bản nghị

luận ngời ta thờng gọi ý chính là luận

điêm

- Vậy luận điểm là gì?

Muốn luận điểm có sức thuyết phục

dễ hiểu, nhất quán Câu văn này có thể

là nhan đề hoặc ở đầu đoạn văn hoặccuối đoạn

sự sáng rõ, đúng đắn ( chân lý và cósức thuyết phục)

- Vai trò của lý lẽ và dẫn chứng nh thế

nh da thịt, mạch máu của bài văn nghịluận

- Những yêu cầu để lý lẽ và dẫn chứng

chính xác hoặc lấy từ thực tế hoặc cáctác phẩm văn học

 Muốn có tính thuyết phục luận cứcần phải có tính hệ thống và bám sátluận điểm

Trang 17

- Vậy luận cứ là gì? * Kết luận:

- Luận cứ là lý lẽ, dẫn chứng đa ra làm cơ sở cho luận điểm, một luận

điểm có một hoặc nhiều luận cứ Luận

cứ phải chân thực, đúng đắn tiêu biểuthì mới khiến cho luận điểm có sứcthuyết phục

Gv yêu câu học sinh trả lời câu hỏi

mục I.3

3 Lập luận :

- Luận điểm và luận cứ thờng đựơc

diễn đạt dới những hình thức nào và có

tính chất gì?

- Luận điểm, luận cứ = diễn đạt = bằngcác lời văn cụ thể Những lời văn đócần đợc lựa chọn, sắp xếp trình bày 1cách hợp lý để làm rõ luận điểm

- Vai trò của những cách diễn đạt ấy

trong văn bản nghị luận nh thế nào? - Vai trò: Lập luận cụ thể hoá luậnđiểm luận cứ bằng các câu văn có tính

LK về hình thức và nội dung để đảmbảo cho một mạch tử nhất quán có sứcthuyết phục

- Vậy lập luận là gì?

Học sinh đọc lại ghi nhớ

Học sinh đọc lại bài: cần phải tạo ra

thói quen tốt trong đối sử xã hội

- Xác định luận điiểm, luận cứ và cách

lập luận trong bài

- Em có nhận xét gì về sức thuyết phục

của bài văn?

* Kết luận:

- Lập luận là cách lựa chọn, sắp xếptrình bày luận cứ sao cho chúng làm cơ

sở vững chắc cho luận điểm

3, Tạo đợc thói quen tốt làrất khó Nhng nhiễm thói quen xấu thìrất dễ

Trang 18

+ Đọc bài đọc thêm và xác định luận điểm, luận cứ và cách lập luận

Ngày soạn: 03/01/2009

Tiết 80 : Bài 19:

Đề văn nghị luận

và việc lập ý cho bài văn nghi luận

1, Học sinh nhận đặc điểm và cấu tạo của đề văn nghị luận, các bớc tìm hiểu đề bài văn nghị luận, các yêu cầu chung của một bài văn nghi luận xác

định luận đề và luận điểm

2, RLKN nhận biết luận điểm, tìm hiểu đề bài văn nghị luận và tìm ý lập ý

2 HS:

* ổn định lớp và kiểm tra bài cũ, sự chuẩn bị của HS:

- Em hãy nêu đặc điểm của văn bản nghị luận

* Bài mới:

Giáo viên treo bảng phụ 11 đề

Học sinh đọc to một lần

- Các đề văn trên có thể xem là đề bài,

đầu đề đợc không?

- Nếu đem chúng làm đề bài cho bài

văn sắp viết có đợc không

- Căn cứ vào đầu đề nhận ra các đề

trên là đề văn nghị luận ?

Gợi ý: + Các vấn đề trong 11 đề trên

đều xuất phát từ đầu?

I.Tìm hiểu đề văn nghị luận

1 Nội dung và tính chất của đề văn nghị luận.

- có tphu

- có thể

- Bắt nguồn từ cuộc sống ( hàm chứa 1 vấn đề đem ra nghi luận )

Trang 19

+ Ngời ra đề đặt ra những vấn

- Những vấn đề ấy trong văn nghị luận

Giáo viên cho học sinh xác định luận

Với từng đề tình độ, tình cảm của ngời

viết cũng không giống nhau GV lây ví

dụ

- Đề 1, 2, 3: Ca ngợi biết ơn thànhkính, tự hào

- Đề còn lại: Phân tích vấn đề mộtcách khách quan

Đó là tính chất của đề nghị luận

- Tính chất của đề nghị luận là gì? * Tính chất: ca ngời, phân tích, khuyênnhủ, phản bác ,….đòi hỏi bài làm phải

vận dụng các phơng pháp phù hợp

- Vậy tính chất của đề văn có ý nghĩa

tác dụng định hớng trong việc lựa chọncác phơng pháp làm bài

2 Tìm hiểu đề văn nghị luận.

Học sinh đọc yêu cầu câu hỏi a

cần thiết của con ngời không nên tựphụ

- Đối tợng và phạm vị nghị luận ở đây

- Khuynh hớng t tởng của đề là khẳng

- Đề này đòi hỏi ngời viết phải làm gì? * Yêu cầu chung: Hình tợng nào là

tính tự phụ nhận ra biểu hiện của tính

tự phụ, phân tích đợc tác hại của nó, từ

đó khuyên răn con ngời không nên tựphụ

- Từ tìm hiểu đề trên, hãy cho biết:

hay cách thứ diễn đat của bài viết Nh

vậy lập ý là quá trình xây dựng hoàn

Kết luận: Yêu cầu của việc tìm hiểu

đề Xác định đúng vấn đề, phạm vitính chất của bài nghị luận để bài làmkhỏi sai lệch

II Lập ý cho bài văn nghị luận

Học sinh đọc yêu cầu đề bài:

1 Xác định luận điểm.

- Đề bài nêu ra một ý kiến thể hiệnmột trình độ đối với thói tự phụ bàiviết cần tỏ thái độ tán thành với t tởng

đó và luận điểm

Trang 20

thành các ý kiến, quan niệm thuộc

nhiều trờng bậc khác nhau để làm rõ

sáng tỏ cho ý kiến, quan niệm chung

một bài toán nhằm đạt mục đích

nghị luận

- Học sinh đọc, trả lời câu hỏi mục 1

Cho HS đọc ghi nhớ - SGK

Khái niệm: tự phụ: tự giác quá cao tàinăng, thành tích của mình, do đó coithờng mọi ngời

Học sinh đọc yêu cầuQua phân tích đề trên em hiểu thế nào

là lập ý cho bài nghị luận

2 Tìm luận cứ

- Để lập luận cho t tởng “ chớ nên tựphụ” nêu các câu hỏi trên Tác hại của

nó là :+ Ngời có tính tự phụ thờng tỏ ra chủquan, tự đánh giá mình khá cao, khôngkhiêm tốn, không có nhu cầu học hỏingời khác dẫn đến dễ thất baị

+ Thờng coi thờng ngời khác , khôngcần đến sự giúp đỡ của ngời khác,không giúp đỡ ngời khác nên bị mọingời xa lánh thất bại trong cuộc sống

3 Xây dựng lập luận

Nên bắt đầu lời khuyên “ chớ nên tựphụ” bằng cách định nghĩa tự phụ làgì? rồi suy ra cái hại của nó

- Trật tự lập luận :+ Tự phụ là gì?

+ Vì sao mà khuyên ngời ta chớ tự phụ+ Tự phụ có hại nh thế nào

+ Tự phụ có hại cho ai+ Chớ nên tự phụ bằng cách nào?

* Ghi nhớ : SGK

Hoạt động 3: III Hớng dẫn luyện tập

Tìm hiểu đề và lập ý cho bài văn sau: Sách là bạn lớn của con ngời

- Vấn đề cần làm sáng tỏ: ích lợi của việc đọc sách

- Luận điểm : + Đọc sách để nhận thức về thế giới

+ Cần phải biết chọn và giữ gìn sách cẩn thận

- Luận cứ: Trong mỗi luận điểm đều có dẫn chứng

- Lập luận: Trình tự lập luận của bài viết đợc sắp xếp theo thứ tự các luận

điểm đã nêu ở trên

Trang 21

+ Nắm vũng các đơn vị kiến thức đã học.

- Tích hợp với phàn TV của bài “ câu đặc biệt” với phần tập làm văn ở bài

Bố cục bài văn nghị luận

- Rèn luyện kỹ năng đọc tìm hiểu, phân tích bố cục, cách nêu luận điểmcách luận chứng trong bài văn nghị luận chứn g minh

Sau chiến thắng biên giới và trung du, đại hội đảng lần thứ 2 đã diễn ra tạichiến khu việt bắc vào tháng 2 – 1951 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trình bày tr ớc

đại hội đảng báo cáo chính trị văn bản “ tinh …nhan dân ta” là một phần nhỏtrong bản báo cáo chính trị ấy Văn bản này đợc xem nh một kiểu mẫu về vănbản chứng minh, tiêu biểu cho phong cách chính luận của HCM ngắn gọn Xúctích cách lập luận chặt chẽ, lý lẽ hùng hồn, dẫn chứng vừa cụ thể, khái quát

Gv kiểm tra việc nhớ từ khó của học

- Giải thích từ khó:

- Thể loại:

ta

Trang 22

- em hãy tìm câu chốt thâu tóm nôị

dung vấn đề nghị luận trong bài - câu chốt : “ dân ta có một lòng nồnglàn yêu nớc …dân tộc ta”

- Vậy vấn đề lòng yêu nớc của nhân

- Tác giả có vai trò gì trong việc tạo

nớc của dân tộc ta

- Từ các dấu hiệu trên hãy xác định

phơng thức biểu đạt chính của văn bản

? gọi tên thể loạii của văn bản này

- Tìm bố cục thời gian và lây ý theo

trình tự lập luận trong bài

Học sinh làm việc theo nhóm

đại diện nhóm phát biểu

Giáo viên tổng hợp treo bảng phụ lên

cho học sinh quan sát

- phơng thức nghị luận

- văn bản nghị luận xã hội , chứngminh một vấn đề chính trị xã hội

t hân bài : trình bày các ý để chứngminh vấn đề

- Lịch sử đã có nhiều cuộc khángchiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nớccủa dân tộc ta

- Đồng bào ta ngày nay cũng rất xứng đáng với tổ tiên ta ngày trớc

Kết luận : Bổn phận của chúng ta làphải làm cho tinh thần yêu nớc củachúng ta phát huy mạnh mẽ trong côngcuộc kháng chiến hiện tại ( khángchiến chống pháp)

Học sinh đọc đoạn 1: hãy xác định nội

dung ? Tác giả nêu vấn đề cần chứng

minh nh thế nào Hãy xem lại câu chốt

của đoạn mở đầu Em hiểu T/c nh thế

nào đợc gọi là nồng nàn yêu nớc

- Lòng yêu nứơc nồng nàn của dân ta

đợc tác giả nhấn mạnh trên lĩnh vực

nào?

- Lòng nồng nàn yêu nớc: tình yêu nớc

ở độ mãnh liệt, sôi nổi chân thành

- Đấu tranh chống ngoại xâm ( vì lúcnày đất nớc ta đang làm cuộc khángchiến chống pháp dân ta đang nỗ lựcthi đua yêu nớc

Trang 23

- Tại sao ở lĩnh vực đó lòng yêu nớc

của dân ta lại bộc lộ mạnh mẽ to lớn

để chứng minh cho tình yêu nơc nồng

nàn ấy tác giả sử dụng hình ảnh nào?

- Biện pháp nghệ thuật đợc sử dụng ở

đây là gì/

- Tác dụng của biện pháp nghệ thuật

ấy?

- Hình ảnh lòng yêu nớc kết thành lànsóng

+ Lặp từ : nó ( lòng yêu nớc)+ Động từ mạnh: Kết thành, lớt quanhấn chìm

+ so sánh: lòng yêu nớc bằng nàn sóng

- Ca ngợi khẳng định sức mạnh lòngnồng nàn yêu nớc của dân tộc ta tronglịch sử từ trớc đến nay Trong tình thếhiểm nghèo” khi Tổ Quốc bị xâmlăng”

- Đặt trong bố cục bài nghị luận, đoạn

mở đầu có vai trò, ý nghĩa gì ?

Học sinh thảo luận , phát biểu)

Giáo viên chuyển ý

- Tạo luận điểm chính cho cả bài

- Bày tỏ nhận xét chung về lòng yều

n-ớc của nhân dân ta

Học sinh đọc đoạn 2, trả lời

- Xác định nội dung của đoạn

- Lòng yêu nớc trong quá khứ lịch sửdân tộc:

- Để chứng minh cho nhận định “ dân

ta … của ta” tác giả đã đa ra những

dẫn chứng nào và sắp xếp theo thứ tự

nh thế nào ?

Thời đại Bà Trng, Bà Triệu, Trần Hng

Đạo, Lê Lợi, Quang Trung

- Lòng yêu nớc của nhân dân ta trongcuộc kháng chiến chống pháp ở mọilứa tuổi ở khắp mọi nơi

- Trình tự thời gian : quá khứ -hiện tại, khái quát đến cụ thể

- Để chứng minh cho lòng yêu nớc của

nhân dân ta ngày nay tác giả đã đa ra

dẫn chứng nào?

+ Tất cả mọi ngời đều có lòng yêu nớc

“ Từ cụ già… ghét giặc”

- Từ tiền tuyến đến hậu phơng đều cóhoạt động yêu nớc: từ những chiến sĩcon để của mình

+ Mọi nghề nghiệp tầng lớp đều có

ng-ời yêu nớc: “ từ những nam nữ ….chochính phủ”

- Tác giả đã đa ra những dẫn chứng

- Tính thuyết phục của các chứng cớ

này là gì ?

Gv bình câu kết của đoạn

- Vừa cụ thể vừa toàn diện đầy sứcthuyết phục

Thao tác 3

- Trong khi bàn về bổn phận của chúng

ta tác giả đã bộc lộ quan điểm yêu nớc

3 Nhiệm vụ của chúng ta

- So sánh: lòng yêu nớc nh thứ của quý, đề cao tinh thần yêu nớc, dễ hiểu

Trang 24

Học sinh thảo luận nhóm

- Qua bài văn em nhận thức đợc điều

- Động viên tổ chức khích lệ tiềm năngyêu nớc của mọi ngời

- đa hình ảnh để diễn đạt lý lẽ, dễ đọc

dễ đi vào lòng ngời

III Tổng kết, luyện tập

1 Nghệ thuật

- Bố cục chặt chẽ, lâpk luận mạch lạcsáng sủa

- Lý lẽ thống nhất với dẫn chứng, dẫnchứng phong phú lý lẽ đợc diễn đạt dớidạng hình ảnh so sánh nên sinh động

Ngày soạn:06/01/2009

Tiết 82 : Bài 20:

Câu đặc biệt

- Nắm đợc kinh nghiệm câu đặc biệt

- Hiểu đợc tác dụng câu đặc biệt

- Rèn kĩ năng biết sử dụng câu đặc biệt khi nói và viết

Trang 25

? Hãy xác định câu bặc biệt ở VD trên?

Đánh dấu x vào ô thích hợp học sinh báo

cáo kết quả Giáo viên tổng hợp sửa

có thể khôi phục lại các thànhphần bị rút gọn

- Câu đặc biệt: Khong cấu tạo theomô hình CN – VN

- Ôi, em Thuỷ -> Câu đặc biệt

II Tác dụng của câu đặc biệt

 Câu đặc biệt

- Một đêm mùa xuân->Xác địnhT/g, nơi chốn

- Tiếng reo Tiếng vỗ tay->Liệt kê,thông báo về sự tồn tại của SV,HT

- Trời ơi!->Bộc lộ cảm xúc

- Sơn ! Em Sơn! Sơn ơi! Chị An

Trang 26

ơi!-những tác dụng của câu đặc biệt Học

b Câu đặc biệt: Ba giây… bốn giây … năm giây … Lâu quá

c Câu đặc biệt: Một hồi còi

d Câu đặc biệt: Lá ơi!

- Câu rút gọn:

Hãy kể chuyện cuộc đời bạn cho tôi nghe đi Bình thờng lắm, chẳng có gì đáng kể

đâu

Bài 2: Học sinh đọc yêu cầu bài tập 2

a Những câu đặc biệt trong các đoạn văn trên có tác dụng:

- Đoạn b: Xác định thời gian

- Đoạn b: Lâu quá-> bộc lộ cảm xúc

- Đoạn c: thông báo sự tồn tại của sinh vật, htg

Ngày soạn: 08/01/2009

Tiết 83 : Bài 20:

Bố cục và phơng pháp lập luận trong bài văn nghị luận

- Giúp học sinh:

+ Biết cách lập bố cục và lập luận trong bài văn NL

+ Nắm đợc mối quan hệ giữa bố cục và phơng pháp lập luận của bài văn NL

Trang 27

GV: Treo bảng phụ ghi sơ đồ ở SGK lên

bảng H/S quan sát, trả lời câu hỏi

- Bài văn gồm mấy phần? ND của mỗi

phần?

+ Phần mở bài gồm mấy câu?

+ Vấn đề (lđ’) đa ra ở đây là gì?

+ Các câu 2,3 có t/d gì?

? Thân bài nêu gì? Gồm mấy câu? Đợc

trình bày thành mấy đoạn? Mỗi đoạn có

mấy luận điểm? Đó là gì?

I Mối quan hệ giữa bố cục và lập luận.

- Đợc trình bầy theo 2 đoạn

- Luận điểm 1 gồm 3 câu:

Câu 1: gt khái quát và chuyển ýCâu 2: Liệt kê d/chg

Câu 3:Luận điểm : Xác định t/c, tđộ: ghinhớ công lao

- Luận điểmhai gồm 5 câu:

Câu 1: Khái quát chuyển ýCâu 2,3,4 : liệt kê dẫn chứng theo bìnhdiện, các mặt khác nhau, kết nối dẫnchứng bằng cặp quan hệ từ: từ…đếnCâu 5: Khái quát nhận định, đánh giá

Trang 28

quan điểm, nêu ra nhiệm vu trớc mắt.bổn phận của chún ta là phát huy lòngyêu nớc

Câu 1: so sánh, khái quát giá trị của tìnhyêu nớc

Câu 2,3 : hai biểu hiện khác nhau củalòng yêu nớc

Câu 4: Xác định trách nhiệm, bổn phậncủa chúng ta

- Qua phân tích trên em có nhận xét gì

văn dẫn dắt ngời đọc đi từ luận điểm đếnluận chứng ( dẫn chứng) để đi đến kếtluận Mối quan hệ của các luận điểm,luận chứng rất chặt chẽ phù hợp hàmchứa một sự TN trong suy luận, đi từ quákhứ đến hiện tại

Hoạt động 2: II Các phơng pháp lập luận trong bài.

- Hãy chỉ ra rõ phơng pháp lập luận theo

hàng ngang 1,2,3,4 nh thế nào? Hàng

dọc nh thế nào?

- Vậy để xác lập luận điểm trong từng

phần và mối quan hệ giữa các phần, ngời

và cớp nớc

(2): Lập luận theo quan hệ nhân quả:Lịch sử có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại

nh Bà Trng …nên chúng ta phải ghi nhớ.(3): Lập luận theo quan hệ tổng hợpphân hợp đa ra một nhận định chung, rồilấy dẫn chứng bằng những trờng hợp cụthể , rồi cuối cùng kết luận la mọi ngời

* Hàng dọc: Lập luân theo quan hệ tơng

đồng dựa theo thời gian

* Ghi nhớ: SGK

Giáo viên chốt: Có thể nói mối quan hệ giữa bố cục và lập luận đã tạo ra bằng

một mạng lới liên kết trong văn bản nghị luận, trong đó phơng pháp lập luận là chấtkeo gắn bó các phần, các ý của bố cục

Lu ý: Trong lập luận, lý lẽ dẫn chứng phải phù hợp với nhau và phù hợp với

luận điểm Luận điểm có thể đa ra trớc hoặc sau lụân cứ, nhng phủ định hớng choviệc lựa chọn luận cứ

Trang 29

- Khi lập luận, thờng V/D cách suy lý từ cái chung đến cái riêng, từ cụ thể đếnkhái quát, từ nguyên nhân đến kết quả, từ cụ thể đến hiện tại… để có sức thuyếtphục ngời đọc ngời nghe.

Họat đông 3: III Huớng dẫn luyện tập:

Học sinh đọc bài văn “ Học cơ bản “ tài lớn“

a) t tởng : “Chỉ có thầy giỏi mới đào tạo đợc trò giỏi”

* Thể hiện ở các luận điểm

- Luận điểm chính: Học cơ bản mới có thể trở thành tai lớn

- Luận điểm nhỏ:

+ Có nhiều ngời đi học, nhng ít ai biết học cho thành tài

+ Nếu không khổ công luỵên tập thì không vẽ đúng đợc đâu “ có những ngời đi học

…tiền đồ ( câu chuyện vẽ tranh của Vanhxi)

+ Chỉ có thầy giỏi mới đào tạo đựơc trò giỏi

“ Những ngời thâỳ lớn cơ bản nhất

b) Bài văn có bố cục 3 phần

- Mở bài : Đoạn 1: lập luận theo quan hệtơng phản : nhiều ngời….ít ai

- Thân bài đoạn 2: Dùng câu chuyện Vanhxi vẽ tranh để làm dẫn chứng minh hoạcho luận điểm ở phần mở bài và rút ra luận điểm trong phần kết luận

- Kết bài: Đoạn 3 lập luận theo quan hệ nhân quả

* Cả bài lập luận theo quan hệ : tổng – nhân – hợp

Rèn kỹ năng lập luận, luận điểm, luận cứ lập luận

2 HS:

Trang 30

- Đọc và trả lời câu hỏi trong SGK.

* Bài mới:

bên phải dấu phẩyNhận xét mối quan hệ giữa luận cứ và

Nhận xét về vị trí của luận cứ và kết

Giáo viên yêu cầu học sinh bổ sung luận

b,…… chẳng biết học cái gì nữa

c, …… ai cũng khó chịu d,………phải gơng mẫu chứe,………chẳng ngó ngàng gì đến việc

- Trong đời sống, hình thức biểu hiệnmối quan hệ giữa luận cứ và luận điểm( kết luận) thờng nằm trong một cấu trúccâu nhất định

- Mỗi luận cứ có thể đa tới một hoặcnhiều luận điểm ( kết luận và ngợc lại)

Hoạt động 2 II Lập luận trong văn nghị luận

- So sánh các kết luận ở mục I.2 với các

ngày mang tính cá nhân, có ý hàm ẩn

Trang 31

- ở mục II: Luận điểm trong văn nghịluận thờng mang tính khái quát và ýnghĩa tờng minh.

- Từ đó em rút ra tác dụng của luận điểm

b, Nội dung, ý nghĩa:

- Trong đời sống, lập luận thờng mangtính cảm tính, tính hàm ẩn

- Lập luận trong văn nghị luận đòi hỏiphải có tính lý luận, chặt chẽ, tờng minh

Hoạt động 3: III Hớng dẫn luyện tập

Bài tập 3: Xác định luận điểm, luận cứ và lập luận của chuyện ngụ ngôn “ ếch ngồi

đáy giếng”

1 Luận điểm: Cái giá phải trả cho những kẻ dốt nát, kiêu ngạo

2 Luận cứ:

- ếch ngồi lâu ngày trong giếng, bên cạnh những con vật bé nhỏ

- Cái loài vật này rất sợ tiếng kêu vang động của ếch

- ếch tởng mình ghê gớm nh một vị chúa tể

- Trời ma to, nớc dềnh lên đa ếch ra ngoài

- Quen thói cũ ếch nghênh ngang đi lại khắp nơi, chẳng thèm để ý đến xungquanh

- ếch bị trâu giẫm bẹp

3 Lập luận

Theo trình tự thời gian, không gian bằng nghệ thuật một câu chuyện kể vớinhững chi tiết sự việc cụ thể và chọn lọc để rút ra kết luận ( luận điểm) một cáchkín đáo

Đây là lập luận độc đáo của truyện ngụ ngôn : Lập luận giao tiếp bằng câuchuyện Luận điểm ( kết luận) sẽ đợc rút ra từ đó một cách thâm trầm, sâu sắc thúvị

Bài tập 2: Học sinh làm bài ở nhà:

Cách làm bài tơng tự nh bài tập 1 đối với chuyện “ thầy bói xem voi”

Trang 32

B chuẩn Bị PHơng Tiện Dạy học.

1 Để chứng minh cho luận điểm ( vấn đề): Tinh thần yêu nớc của nhân dân tatác giả đã đa ra những luận chứng nào? Tác dụng của các luận chứng đó

2 em hiểu ý của Bác “ Tình yêu nớc cũng nh các thứ của quý tron hòm” nh thếnào?

Tiếng việt tiếng mẹ đẻ của chúng ta là một ngôn ngữ nh thế nào, có nhữngphẩmchất gì? Các em có thể tìm thấy câu trả lời đích đáng và sâu sắc qua một đoạntrích của Giáo s Đặng Thai Mai

* Bài mới:

Trang 33

- Xác định thể loại văn bản

- Luận đề : sự giàu đẹp của tiếngviệt

- Luận điểm : Tiếng việt có những

đặc sắc của một thứ tiếng đẹp …hay”

5 Bố cục

- Tìm bố cục của bài và nêu ý chính của

đẹp, một thứ tiếng hay, giải thích nhận

định ấy

- Thân bài: Chứng minh cho sự giàu đẹp,phong phú ( cái hay ) của tiếng việt vềmặt ngữ âm, từ vựng, cú pháp

- Kết luận: Sơ bộ kết luận về sức sốngcủa tiếng việt

việt:

- Câu văn nào khái quát phẩm chất của

- Tác giả phát hiện phẩm chất của tiếng

- Vể đẹp của tiếng việt đợc giải thích

- Nhịp điệu ( hài hoà âm hởng, thanh

điệu)

- Cú pháp ( tế nhị, uyển chuyển, trongcách đặt câu)

- Dựa vào đâu để tác giả nhận xét tiếng

- Đủ khả năng để diễn đạt t tởng tình cảmcủa ngời việt nam

- Thoả mãn nhu cầu của cuộc sống… thời

kỳ lịch sử

- Lập luận của tác giả ở đoạn này có gì Lập luận ngắn gọn, rành mạch đi từ ý

Trang 34

đặc biệt?

- Tác dụng của phép lập luận ấy

khái quát đến cụ thể, dễ đọc, dễ theo dõi,

dễ hiểu

2.Biểu hiện giàu đẹp của tiếng việt

a) Tiếng việt đẹp nh thế nào?

- Để chứng minh vẻ đẹp của tiếng Việt,

tác giả dựa trên những đặc sắc nào trong

kết cấu tạo của nó

- Giàu chất nhạc

- Rất uyển chuyển trong câu kéo

- Chất nhạc đợc xác nhận trên các chứng

cơ nào trong đời sống và khoa học - chất nhạc: ấn tợng cho ngời nớc ngoài+ Cấu tạo đặc biệt của tiếng việt

- em hãy lấy một ví dụ chứng minh chất

- tính uyển chuyển trong câu kéo Tiếng

việt đợc tác giả xác nhận chứng cứ đời

sống nào?

- uyển chuyển trong câu kéo Nhận xétcủa một giả sĩ nớc ngoài

- Hãy tìm dẫn chứng để chứng minh cho

sự uyển chuyển của tiếng việt mà em

biết

VD : - Ngời sống đống vàng

- Đứng vên ni đồng

- Nhận xét cách nghị luận của tác giả về

vẻ đẹp của tiếng việt? - Lập luận: ngời hợp chứng cớ KH và đờisống làm lí lẽ trở nên sâu sắc tuy nhiên

thiếu dẫn chứng cụ thể trong văn học hơi trừu tợng và khó hiểu

b) Tiếng việt hay nh thế nào?

- Tác giả quan niệmnh thế nào về thứ

nghĩa giữa ngời với ngời+Thoả mãn yêu cầu của đời sống vănhoá ngày càng phức tạp

- Cái hay đợc thể hiện ở những chứng cớ

diễn đạt+ Từ vựng …tăng lên mỗi ngày mộtnhiều

+ Ngữ pháp: uyển chuyển, chính xác hơn+ Không đặt ra từ mới

Học sinh trao đổi nhóm

- Hãy giúp tác giả làm rõ thêmkhả năng

đó của tiếng việt bằng một vài dẫn

chứng cụ thể trong ngôn ngữ văn học

hoặc đời sống

Học sinh phát biểu

- Nhận xét cách lập lluận của tác giả về

- Thiếu dẫn chứng cụ thể, sinh động

- Quan hệ giữa hay và đẹp trong tiếng - quan hệ gắn bó: Cái đẹp của tiếng việt

Trang 35

việt diễn ra nh thế nào đi liền với cái hay, ngợc lại cái hay cũng

tạo ra vẻ đẹp của tiếng việt

- bài Nghị luận này mang lại cho em

những hiểu biết sâu sắc nào về tiếng

việt

1.Nội dung:

Tiếng việt là một thứ tiếng vừa đẹp vừahay do có những đặc sắc trong cấu tạo vàkhả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử

- ở văn bản này nghệ thuật nghị luận

luận

- Các lý lẽ, chứng cớ nêu ra có sức thuyếtphục ở tính khoa học

- Văn bản này cho ta thấy tác giả là ngời

đẻ, có tinh thần dân tộc, tin tởng vào

t-ơng lai tiếng Việt

- Trong học tập và giao tiếp em đã làm

gì cho sự giàu đẹp của tiếng việt? - Học sinh tự bộ lộ.Luyện tập: (Làm ở nhà)

+ Học sinh làm bài tập 1 SGK

+ đọc bài đọc thêm: Tiếng việt giàu và đẹp

- nắm đợc khái niệm trạng ngữ trong câu

- ôn lại các loại trạng ngữ đã học ở tiểu học

Trang 36

- Rèn luyện kỹ năng thêm TPTRN cho câu vào các vị trí khác nhau

* Bài mới:

Trang 37

- Học sinh đọc đoạn trính trong SGK

đ-ợc giáo viên chép vào bảng phụ

- Hãy xác định trạng ngữ trong mỗi câu

trên

- Các trạng ngữ và tìm đợc bổ sung cho

những nội dung gì?

- Có thể chuyển những trạng ngữ nói

trên sang những vị trí nao trong câu

- Hãy quan sát ví dụ sau trên bảng phụ

c) Bằng chiếc xe đẹp, tôi đi đến trờng

d) mỏi mệt con trâu dừng bớc

- Qua phân tích ví dụ em hãy cho biết

trạng ngữ đợc thêm vào câu với những ý

nghĩa gì ? Đặt câu hỏi tìm trạng ngữ??

- Vị trí của trạng ngữ ở trong câu

- Dấu hiệu để nhận biết trạng ngữ với

- Trạng ngữ: Dới bóng tre xanh đã từ lâu

đời , đời đời, kiếp kiếp từ nghìn đời nay

- Tác dụng: Làm rõ nghĩa cho câu về mặtthời gian , nơi chốn

- Vị trí: có thể đứng ở đầu câu, cuối câuhay giữa câu

Ví dụ 2:

a, Trạng ngữ: Vì mẹ …thật lâu, nguyênnhân

b, Trạng ngữ: Để đợc lên lớp , mục đích

c, Trạng ngữ: Bằng chiếc xe đẹp , phơngtiện

d, Trạng ngữ: Mỏi mệt: Trạng thái

2.Kết luận:

Học sinh dựa vào ghi nhớ để trả lời

* ghi nhớ: SGK

Hoạt động 2: II Luyện tập

b, Mùa xuân → Trạng ngữ

c, … mùa xuân → bổ ngữ

d, Mùa xuân → Câu đặc biệt

Bài tập 2,3:

- Trong cái vỏ xanh kia → Trạng ngữ địa điểm

- Dới ánh nắng → trạng ngữ nới chốn

Trang 38

- Với khả năng thích ứng → trạng ngữ cách thức

+ Học sinh làm bài tập 2,3.b)- SGK

+ đọc bài đọc thêm: Tiếng việt giàu và đẹp

- Rèn luyện kỹ năng phân tích một đề, một văn bản nghị luận chứng minh

2 HS: - Chuẩn bị SGK, vở ghi.

- Trong đời sống cần chứng minh câu nóimình là thật

chứng và lý lẽ) để chứng tỏ hoặc làmsáng tỏ một vấn đề nào đó là đúng, là cóthật

lời văn trình bày, lời lẽ lập luận để làmsáng rõ vấn đề

Trang 39

- Tìm những câu mang luận điểm

+ Điều đáng sợ hơn……… hết mình

- Những câu mamg luận điểm:

+ Lần đầu tiên chập chững ….bị ngã + Lần đầu tiên tập bơi………

+ Lần đầu tiên chơi bóng bàn………

+ Vậy xin bạn chớ lo sợ

- Bài văn đã lập luận ntn? Các sự thật

dẫn ra có đáng tin cậy không? - Bài văn lập luận : đa ra các tình huốngmà con ngòi thơng bị vấp ngã

- Các sự thật dẫn chứng đa ra có sứcthuyết phục là những tên tuổi lớn củacác nhà bác học , nhà văn , nghệ sĩ nổitiếng trên thế giới đợc nhiều ngời biết

đến

- Qua đó em hiểu phép nghị luận chứng

lẽ và bằng chứng chân thật , đã đợc thừa nhận để chứng tỏ cho 1 luận điểm mới ( cần chứng minh ) là đáng tin cậy Học sinh đọc to ghi nhớ

Hoạt động 2 * Ghi nhớ: (SGK) II Luyện tập

Học sinh đọc bài tập , xác định yêu cầu

cuộc đời + Sai lầm cũng có 2 mặt phạm sai lầm

… cho cuộc đời + Thất bại là mẹ của thành công + Những con ngời sáng suốt của mình.Luận cứ :

+ một ngời mà lúc nào cũng sợ thất bại

+ Đọc bài đọc thêm : có hiểu đời mới hiểu văn

Trang 40

- Nắm đợc cấu tạo và công dụng của các loại trạng ngữ

- Hiểu đợ giá trị tu từ của việc tách TRN thành câu riêng

2 HS: - Chuẩn bị SGK, vở ghi.

- Hãy nêu ý nghĩa, vị trí, vai trò của trạng ngữ trong câu

a, thờng thờng, vào khoảng đó

b, sáng dậy - TRN chỉ thời gian

c, Trên giàn hoa lí – TRN chỉ địa điểm

d, chỉ độ 8,9 giờ sáng –TRN chỉ thờigian

e, trên nền trời trong - TRN chỉ địa điểm

g, về mùa đông – TRN chỉ thời gian

- Giúp câu miêu tả chính xác hơn

Tiêu đề	Tục Ngữ Về Thiên Nhiên Và Lao Động Sản Xuất
Người hướng dẫn	P. T. S. Nguyễn Văn A
Trường học	Trường THCS Vân Am
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2008
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	95
Dung lượng	896 KB