Các kiểu câu * Thể loại : Thiên văn tiểu thuyết * Bố cục III Tìm hiểu chi tiết văn bản 1 Đi bộ ngao du và tự do - Muốn đi , muốn dừng ít nhiều tuỳ ý - Đi bộ không phụ thuộc vào con ngời
Trang 1Tuần 28
Tiết 109 + 110
Ngaỳ soạn : 14/3/2008 ; Ngày dạy:
Đi bộ ngao du
(Trích “ Êmin hay về giáo dục” –J.Ru- xô)
I Mục tiêu
- Giáo dục học sinh hiểu rõ văn bản trích trong luận văn – tiểu thuyết với cách lập luận , chứng minh chặt chẽ , hoà quyện với thực tiến cuộc sống của tác giả , không những rất sinh
động mà qua đó còn thấy bóng dáng , tinh thần của nhà văn Một ngời giản dị yêu tự
do ,yêu thiên nhiên
- Tích hợp về luyện tập đa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận
- Rèn kĩ năng đọc văn nghị luận dịch vừa rõ , vừa truyền cảm
- Giáo dục ý thức học tập , tìm hiểu trong cuộc sống hàng ngày
II Chuẩn bị
Thầy: Nghiên cứu soạn bài
Trò : Học bài theo hớng dẫn
III Tiến trình lên lớp
Hoạt động 1
1, ổn định lớp (1’)
2, Kiểm tra bài cũ (5’)
Hãy giải thích ý nghĩa nhan đề “ Thuế máu”
? Trong các biện pháp nghệ thuật trào phúng sau đây , biện pháp nào là chủ yếu và quan trọng nhất để tạo thành tiếng cời phê phán ?
A: Mâu thuẫn trào phúng C: Lời văn , từ ngữ ,hình ảnh trào phúng
B: Giọng điệu trào phúng D: Giễu nhại
3, bài mới
Hoạt động 2
Hoạt động 3
Bằng sự chuẩn bị ở nhà , em hãy trình bày hiểu
biết của em về nhà văn RU – Xô?
- HS
- Đây là thiên luận văn – tiểu thuyết với hai
nhân vật chính : Êmin và thầy giáo (hình bóng
của tác giả ) viết về quá trình giáo dục Êmin từ
lúc ra đời đến lúc trởng thành – Chia 5 phần ở
5 quyển
- Phần trích nằm ở phần 3 : Khi Êmin 13 tuổi
đến 16 tuổi : Dạy một số kiến thức khoa học
thật có ích nhng trong học thực tiễn và trong tự
nhiên chứ không phải trong sách vở
Hoạt động 4
Nêu yêu cầu đọc : Giọng rõ ràng dứt khoát ,
tình cảm , thân mật ,lu ý các từ tôi ,tavà các câu
cảm , câu kể ,câu hỏi
? Gọi 3 học sinh đọc 3 đoạn ? Nêu nội dung của
từng đoạn ?
- hớng dẫn tìm hiểu từ khó ở SGK
- Giải thích thêm : Phòng su tập : phòng lu giữ
và trng bày các đồ vật tran nảnh , sách vở theo
I Vài nét về tác giả tác phẩm (5 )’
1, Tác giả: Jăng Jắc Ru Xô (1712-1778)
- nhà văn , nhà triết học , nhà hoạt động xã hộ nơca Pháp thế kỉ XVIII
2 Tác phẩm :Ê min hay về giáo dục
(1762)
II Đọc giải thích từ khó , tìm bố cục , thể loại
* Đọc
* Giải thích từ khó
Trang 2những chủ đề , mục đích nhất định
- “ Xe ngựa trạm” Xe ngựa kéo từ trạm đờng
này đến trạm đờng khác
Giới thiệu về thể loại
? Theo em phần trích có bố cục nh thế nào ?
- Đi bộ ngao du và tự do
- Đi bộ ngao du và sự làm giàu hiểu biết cuộc
sống tự nhiên
- Đi bộ ngao du và việc rèn luyện sức khoẻ ,
tinh thần con ngơi
Hoạt động 5
? Đọc đoạn 1 ? Vấn đề nghị luận trong văn bản
là gì?
- Vấn đề : Đi bộ ngao du thú vị ?
? Đoạn văn 1 đa ra luận điểm gì?
- Đi bộ ngao du và tự do
? Các luận cứ đa ra ở đây là gì?
- Muốn đi , muốn dừng ít nhiều tuỳ ý
? Đa ra luận cứ này tác giả đa ra nhữngdẫn
chứng nào để làm sáng tỏ
- Dẫn chứng : Quan sát khắp nơi quay phải ,
quay trái , men theo dòng sông, tham quam mỏ
đá vào hang động …
? Sau luận cứ này là gì ? Là luận cứ nào ?
- Đi bộ không phụ thuộc vào con ngời , phơng
tiện
- Không phụ thuộc vào đờng xá lối đi
- Chỉ phụ thuộc vào bản thân
- Đi để giải trí , vận động , làm việc , học hỏi
? Nhận xét cách trình bày luận cứ ?-
- Các luận cứ phong phú dẫn chứng và lí lẽ
xen kẽ trình bày nối tiếp tự nhiên
? Cách trìng bày ấy đã làm nổi bật điều gì?
- Làm nổi bật luận điểm : Đi bộ ngao du là
ngời đợc hoàn toàn tự do
? Khi trình bày luận điểm tác giả còn có cách
x-ng hô nh thế nào ? Cách xx-ng hô ấy có ý x-nghĩa gì
?
- Cách xng hô tôi , ta xen kẽ: Đây là dụng ý
nghệ thuật vừa nói đợc kinh nghiệm riêngvừa là
kết luận chung làm cho bài văn trở nên sinh
động qua câu chuyện gần gũi , thân mật dễ hiểu
? Tácgiả trình bày luận điểm này bằng những
luận cứ nào ?
- Đi nh ta lét , Pla tông , Pi ta go
- Xem xét tài nguyên thiên phong phú trên mặt
đất
- Su tập các mẫu vật phong phú đa dạng của
thiên nhiên
- Tìm hiểu các sản vật nông nghiệp và cách
trồng trọt
? nhận xét cách nêu dân chứng ? Các kiểu câu
* Thể loại : Thiên văn tiểu thuyết
* Bố cục
III Tìm hiểu chi tiết văn bản
1 Đi bộ ngao du và tự do
- Muốn đi , muốn dừng ít nhiều tuỳ ý
- Đi bộ không phụ thuộc vào con ngời , phơng tiện
- Không phụ thuộc vào đờng xá lối đi
- Chỉ phụ thuộc vào bản thân
- Đi để giải trí , vận động , làm việc , học hỏi
* Các luận cứ phong phú dẫn chứng và lí
lẽ xen kẽ trình bày nối tiếp tự nhiên
2, Đi bộ ngao du với việc bồi d ỡng nhận thức làm giàu thêm hiểu biết của con ng ời
- Dẫn chứng liên tiếp dồn dập , các kiểu câu khác nhau : Câu nghi vấn câu cảm thán , câu trần thuật , bộc lộ cảm xúc và làm giàu thêm hiểu biết của con ngời
Trang 3đợc sử dụng ?
- Dẫn chứng liên tiếp dồn dập , các kiểu câu
khác nhau : Câu nghi vấn câu cảm thán , câu
trần thuật , bộc lộ cảm xúc
? Các nêu các luận điểm này có tứ dụng gì?
- Làm nổi bật luận điểm Đi bộ ngao du
? Đọc đoạn văn 3 ?
- Luận điểm của đoạn văn là gì?
? Cách chứng minh luận điểm này có gì đặc biệt
- Chứng minh luận điểm bằng cách so sánh với
việc đi bằng xe ngựa Cảm giác thèm ăn , thèm
ngủ , muốn nghỉ ngơi thoải mái sau mỗi chuyến
đi bộ đã khẳng định lợi ích cuả việc di bộ ngao
du đã tăng cờng sức khoẻ và tinh thần cho con
ngời
? Câu cuối cùng có thể cioi nh là một kết luận
của vấn đề không ? Vì sao?
- Câu kết có thể coi đây là kết luận Vì câu cuối
kết luận “ khi ta muốn ngao du thì cần phải đi
bộ” Kết luận về vấn đề nêu ra ở phần đầu và
bàn bạc làm sáng tỏ ở đoạn văn 3
* Củng cố :So với bố cục của bài văn nghị luận
nói chung thì bố cục của bài này trình bày nh
thế nào?
1: mở bài : Nêu vấn đề ở câu đầu đoạn : Đi bộ
ngao du thú vị”
2, Thận bài: 3 luận điểm
- đi bộ ngao du thật tự do
- đi bộ ngao du bồi dỡng kiến thức , làm giàu
hiểu biết
- đi bộ ngao du tăng cờng sức khoẻ và tinh
thần cho con ngời
3, Kết luận : Khẳng định : khi ta muốn ngao du
thì đi bộ
? Có thể thay đổi trật tự 3 luận điểm này đợc
không ? Vì sao?
- Có thể , vì nó vẫn làm sáng tỏ vấn đề : Đi bộ
ngao du thật là thú vị
? Vậy vì sao tác giả sắp xếp nh vậy ?
- Nêú tìm hiểu về cuộc đời của Ru – Xô thì ta
thấy suốt đời ông đấu tranh cho khát vọng tự do
thoát khỏi ách thống trị cờng quyền Nên ông
đa luận điểm đi bộ đợc ngao du lên hàng đầu -
Mặt khác tuổi thơ của Ru – Xô ít đợc học nên
ông khao khát đợc học không ngừng , nêu lợi
ích của việc đi bộ tích luỹ đựơc tri thức đợc xếp
thứ hai và đi bộ rèn luyện sức khoẻ là luận điểm
thứ 3
Qua văn bản này ta có thể thấy bóng dáng của
tác giả
? Đó là con ngời nh thế nào ?
- Đó là con ngời giản dị , quí tự do, yêu mến
thiên nhiên?
3, Lợi ích của việc đi bộ ngao du với việc bồi d ỡng nhận thức làm giàu thêm hiểu biết của mình
- Chứng minh luận điểm bằng cách so sánh với việc đi bằng xe ngựa Cảm giác thèm ăn , thèm ngủ , muốn nghỉ ngơi thoải mái sau mỗi chuyến đi bộ đã khẳng
định lợi ích cuả việc di bộ ngao du đã tăng cờng sức khoẻ và tinh thần cho con ngời
1, nghệ thuật
2, nội dung:
* ghi nhớ :SGK
Trang 4? Nếu em đợc viết bài van nghị luận này thì em
sắp xếp các luận điểm nh thế nào?
* Nh vậy tuỳ theo ý định mục đích của ngời viết
thì có thể sắp xếp các luạn điểm theo thứ tự
khác nhau trong văn nghị luận , miễn sao làm
sáng tỏ vấn đề
5 H ớng dẫn về nhà:
* Rút kinh nghiệm :
Tuần 28
Tiết 111
Ngày soạn: 18/3/2008 ; ngày dạy:
Hội thoại
I Mục tiêu cần đạt
- Học sinh nắm đợc khái niệm “lợt lời”trong hội thoại và có ý thức tránh hiện tợng “ cớp lời” trong khi giao tiếp
- Tích hợp với văn học đoạn trích “Trong lòng mẹ “ , “ Tức nớc vỡ bờ”
- Rèn kĩ năng cộng tác trong hội thoại trong giao tiếp xã hội
- Giáo dục ý thức thái độ , lựa chọn đúng vai và lợt lừi trong hội thoại
II Chuẩn bị
Thầy: Nghiên cứu soạn bài
Trò: Chuẩn bị bài mới theo sự hớng dẫn
III Tiến trình lên lớp
Hoạt động 1
1, ổn định lớp (1’)
2, kiểm tra bài cũ (5’)
? Thế nào là vai trong hội thoại và các quan hệ xã hội để xác định vai trong hội thoại ?
3, Bài mới
Hoạt động 2
Hoạt động 3
Đọc đoạn văn trong SGK /92+93
? Đoạn văn trích ở văn bản nào? của ai ? Có nội
dung gì?
- Kể về cuộc trò chuyện giữa bà cô bé Hồng và bé
Hồng
? Chỉ ra vai xã hội giữa hai nhân vật : Bà cô và bé
Hồng
? Trong cuộc hội thoại này bà cô nói bao nhiêu
l-ợt ? Đó là những ll-ợt nào
Học sinh trả lời , giáo viên gạch chân
(1) – hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi
với mẹ mày không ?
(2)- Sao lại không vào ? Mợ mày … đâu!
(3)- Mày dại quá , em bé chứ ?
(4) – Vậy mày hỏi … ợc sao ?đ
(5)- Mấy lại … đến chứ ?
? Bé Hồng nói bao nhiêu lợt ? Đó là những lợt
nào?
(1)
(2)
I
l ợt lời trong hội thoại
1, Ví dụ
Trang 5* GV : Trong cuộc thoại này có hai ngời – mỗi
ngời đều có quyền nói , có khi là trả lời , có khi là
hỏi
? Em hiểu trong cuộc hội thoại mọi ngời đều có
quyền gì?
? Một lợt lời là gì?
* GV: Nh vậy mỗi lần có một ngời tham gia hội
thoại nói đợc gọi là một lợt lời
? Trong cuộ hội thoại trên lẽ ra bao nhiêu lần
Hồng đợc nói nhng Hồng không nói ? Sự im lặng
thể hiịen thái độ của Hồng đối với những lời nói
của bà cô nh thế nào ?
- Có hai lần lé ra hồng đợc nói Lần 1: Sau lợt lời 1
của bà cô, Lần 2 sau lợt lời 3 của bà cô
* Hồng chỉ im lặng cúi đầu không đáp thể hiện
thái độ bất bình của bé Hồng trớc những lời nói
thiếu thiện chí của bà cô nói những điều Hồng
không muốn nghe
? Vì sao hồng không ngắt lời bà cô khi bà cô nói
những điều Hồng không muốn nghe ?
- Vì hồng giữ thái độ lễ phép với ngời trên
* Nếu Hồng ngắt lời hay tỏ thái độ không đồng ý
bằng những lời phản đối thì vô lễ và mất lich sự
? Vậy khi tham gia hội thoại ta cần lu ý điều gì ?
* GV: Có khi là im lặng , có khi thể hiện bằng cử
chỉ ( một cái ngật đầu , một cái lắc đầu …)
? Lợt lời thờng đợc thể hiện qua dấu hiệu nào ? –
Dấu hai chấm xuống dòng và dấu gạch ngang đầu
dòng
? Đọc phần hgi nhớ SGK
Hoạt động 4
Đọc đoạn trích “ Tức nớc vỡ bờ”
Đoạn trích có những nhân vật nào?
? Nhaanj xét số lợt lời của nhân vật chị Dậu và Cai
Lệ , ngời nhà lí trởng ?
? Trong cuộc thoại có ai ngắt lời ngời khác ? –
- Tên cai lện ngắt lời chị Dậu , không để chị Dậu
nói hết câu
? Sự ngắt lời của hắn thể hiện tên cai lệ là ngời nh
thế nào?
- Cai lệ hống hách cậy quyền , cậy thế
? Tên ngời nhà lí trởng thì sao?
- hắn ít nói –gọi chị Dậu là chị xng tôi nhơng vẫn
nói mỉa mai anh Dậu
? Chị Dậu vì sao nói nhiều ? Cách xng hô của chị
2,
k ết luận : Trong cuộc hội thoại ai
cúng đợc nói
- mỗi lần một( nhân vật ) ngời tham gia hội thoại đợc nói đợc gọi là một lợt lời
- Một lợt lời là một lần ngời tham gia hội thoại đợc nói một lần
- Khi tham gia hội thoại ta cần tránh tranh lời( cớp lời), cắt lời hoặc chêm vào lời ngời khác để giữ lịch
sự và cần tôn trọng lợt lời của ngời khác
- Nhiều khi im lặng đến lợt lời của mình cũng là một cách biểu thị thái
độ
II Luyện tập
Bài tập1 /SGK
Trang 6thể hiện điều gì?
- Chị là kẻ thiếu thếu nên chị nói nhiều để van xin
– nhẫn nhịn , nhng trong cách xng hô thái độ tức
giận không chịu nổi vì sự đè nén quá mức- vùng
nên quýet liệt : nhà cháu - ông – chồng tôi - ông
– mày – bà
? Anh Dậu thì sao?
- Anh Dậu cam chịu , bạc nhợc , đanh ốm ,ít nói
* Hớngd dẫn làm bài tập 2
? Phần văn bản trích rở đâu ? Có những nhân vật
nào tham gia hội thoại ? Vai của từng nhân vật ?
Số lợt lời của từng nhân vật ? Nhận xét vì sao lúc
đầu Tí nói nhiều – chị Dậu nói ít - ? Lúc dầu Chị
Dậu nói nhiều – Tí nói ít ?
* Củng cố : ? Viai trong hội thoại là gì? Vai xã hội
trong hội thoại đợc xác định bằng những quan hẹ
nào?
? lợt lời trong hội thoại là gì? mỗi lợt lời đợc nhận
ra bằng dấu hiệu nào? – lợt lời có thể tham gì bộc
lộ tiónh cách nhân vật
Hoạt động 5
4, Củng cố:
5
h ớng dẫn về nhà :
- nắm chắc nội dung trên
- Chú ý trong giao tiếp tránh cớp lời , nói năng có
chừng mực , có suy nghĩ chính chắn đạt hiệu quả
cao trong giao tiếp
* Rút kinh nghiệm
Tiết 112
Tiết 112 Ngày soạn : 19/3/2008 ; Ngày dạy: Luỵên tập đa yếu tố biểu cảm vào
trong văn nghị luận
I Mục tiêu
- Củng cố những hiểu biết về yếu tố biểu cảm trong bài văn nghị luận , vận dụng những hiểu biết đó để đa vào biểu cảm trong một câu , một doạn , một bài văn có đề tài gần gũi quen thuộc
- Tích hợp với phần văn “ Đi bộ ngao du”
- Rèn kĩ năng sáp xếp luận điểm , xác định cảm xúc đa cảm xúc vào bài văn nghị luận
- Giáo dục ý thức đa yếu tố biểu cảm vào trong văn nghị lụân làm cho văn tăng cảm xúc bớt khô khan
II Chuẩn bị
1, Thầy :
2, Trò :
III Tiến trình lên lớp
Hoạt động 1
1 ,ổn định lớp (1 )’
2, Kiểm tra bài cũ (5’)
? Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận khác với yếu tố biểu cảm trong văn biểu cảm nh thế nào ?
Trang 7- Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận chỉ là yếu tố phụ thuộc vào luận điểm vào mạch lập luận , không phá vỡ mạch lập luận của bài
- Trong văn biểu cảm yếu tố biểu cảm là chủ yếu
3, Bài luyện tập
Hoạt động 2
Hoạt động 3
? Đọc lại đề bài ở nhà ?
GV : Chép đề lên bảng
ấn đề cần nêu ra ở bài văn nghị luận này là
gì?
- Sự bổ ích của những chuyến tham
quan , du lịch với học sinh
? Đọc bài tập 1/108
? Nhận xét việc đa ra các luận điểm ở SGK
? Các luận diểm sắp xếp đã hợp lí cha ? Vì
sao?
- Các luận điểm khá phong phú , nhng tiếu
mạch lạc , sắp xếp có phần lộn xộn
? Hãy sửa và sắp xếp lại thành một hệ
thống mới
? Mở bài cần nêu đợc những gì?
Thân bài cần nêu những luận điểm , luạn
cứ gì?
? Kết bài cần nêu đợc những gì?
Học sinh viết bài - Đọc – nhận xét – Sửa
sai
Hoạt động 4
4 Củng cố:
- Muốn viết doạn văn nghị luận có yếu tố
biểu cảm ta phải làm gì?
- Xác định rõ luận diểm cần trình bày
- Cảm xúc cần thể hiện là gì?
- Came xúc ấy có thể bộc lộ qua những
từ ngữ trong câu văn nào, Sử dụng bằng
kiểu câu gì?
Đề bài : Sự bổ ích của những chuyến tham quan du lịch đối với học sinh
1, Bài tập 1/ SGK
A, mở bài : nêu vấn đề những chuyến tham quan du lịch đã giúp ích cho ngời tham gia nhất là đối với học sinh
B, Thân bài :
1, Về tìm hiểu
a, Tham quan du lịch học đợc nhứng điều cụ thể hơn , sinh động hơn những điều đã học ở lớp bởi mắt thấy tai nghe
b, Đa nhiều bài học mới , kimh nghiệm mới không có trong sách vở
2, Về tinh thần
- Tìm thấy nhiều niềm vui mới cho bản thân
- Thêm yêu thiên nhiên , yêu quê hơng đất
n-ớc
3, Về thể chất
- Tham quan du lịch làm cho ta khoẻ thêm
- Có sức chịu đựng bền bỉ
C : kết bài Kết luận tham quan du lịch đem đến nhiều
điều bổ ích , mọi ngời cần tích cực tham quan
Bài tập 2/SGK
Hãy viết đoạn văn trình bày luận điểm : Tham quan du lịch làm ta khoẻ thêm , có sức chịu
đựng bền bỉ hơn có sử dụng yếu tố biểu cảm
và trình bày theo cách diễn dịch ?
Trang 85 H íng dÉn vÒ nhµ :
ChuÈn bÞ luyÖn tËp tiÕp ë tiÕt hai
* Rót kinh nghiÖm: