Tư tưởng về chuyên chính vô sản trong tác phẩm “Nhà nước và cách mạng” và ý nghĩa của nó với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam

Tiểu luận được thực hiện vào năm 2023, mọi dữ liệu được cập nhật mới nhất. Tác giả đã đánh số trang, làm mục lục và theo bố cục bài chuẩn chỉ. Phần bìa có khoảng trống để các bạn thêm các thông tin như: trường, khoa, ngành, môn học, thông tin cá nhân SV... vào là xong. Mong rằng tài liệu này hữu ích giúp các bạn đạt điểm cao cho môn học của mình

TIỂU LUẬNMÔN: GI I THI U C C T C PH M M C LÊNIN ỚI THIỆU CÁC TÁC PHẨM MÁC LÊNIN ỆU CÁC TÁC PHẨM MÁC LÊNIN ÁC TÁC PHẨM MÁC LÊNIN ÁC TÁC PHẨM MÁC LÊNIN ẨM MÁC LÊNIN ÁC TÁC PHẨM MÁC LÊNIN

– HỒ CHÍ MINH VỀ CHÍNH TRỊ

Đề tài:

Tư tưởng về chuyên chính vô sản trong tác phẩm

“Nhà nước và cách mạng” và ý nghĩa của nó với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam

Hà Nội - 2023

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG CHÍNH 3

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM “NHÀ NƯỚC VÀ CÁCH MẠNG” 3

1.1 Tiểu sử của V.I Lênin 3

1.2 Khái quát về tác phẩm “Nhà nước và cách mạng” 5

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG TƯ TƯỞNG VỀ CHUYÊN CHÍNH VÔ SẢN TRONG TÁC PHẨM “NHÀ NƯỚC VÀ CÁCH MẠNG” 10

2.1 Khái niệm chuyên chính vô sản 10

2.2 Nguồn gốc của chuyên chính vô sản 11

2.3 Tính tất yếu của chuyên chính vô sản 13

2.4 Bản chất của chuyên chính vô sản 14

2.5 Chức năng của chuyên chính vô sản 16

2.6 Mối quan hệ của chuyên chính vô sản và dân chủ xã hội chủ nghĩa 18

CHƯƠNG 3 Ý NGHĨA TƯ TƯỞNG VỀ CHUYÊN CHÍNH VÔ SẢN VỚI VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 21

3.1 Bản chất, đặc trưng của nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam 21

3.2 Chức năng nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam 22

3.3 Một số thành tựu xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa ở nước ta từ năm 1945 đến nay 25

KẾT LUẬN 29

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 30

xã hội chủ nghĩa và xây dựng nhà nước đó, đưa nó trở thành thực tiễn ở nước Nga Xôviết Đây chính là công lao to lớn, vĩ đại của Lênin.

-Ngày nay, trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước theo định hướng

xã hội chủ nghĩa, Đảng ta đã lãnh đạo giai cấp công nhân và nhân dân cả nước tiếptục làm nên những kỳ tích mới Trong sự nghiệp xây dựng nhà nước xã hội chủnghĩa thì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ngày càng trở nên quan trọng và

có ý nghĩa quyết định tới sự thành công và chiểu hướng phát triển của đất nước Dovậy, vấn đề nhà nước xã hội chủ nghĩa và xây dựng nhà nước đó được đặt ra mộtcách cấp thiết cần phải được nghiên cứu cả về lý luận và thực tiễn

Xu t phát t lí do ó, em ã ất phát từ lí do đó, em đã ừ lí do đó, em đã đó, em đã đó, em đã l a ch n ựa chọn đề tài: “ ọn đề tài: “ đó, em đã ề tài: “ ài: “ t i: “Tư tưởng về chuyên chính

vô sản trong tác phẩm “Nhà nước và cách mạng” và ý nghĩa của nó với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu làm sáng tỏ

thêm cho mình

2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Trong hệ thống các tác phẩm đồ sộ của V.I.Lênin để lại cho chúng ta thì đã córất nhiều tác phẩm đề cập đến nhiều vấn đề cơ bản về xây dựng một xã hội tốt đẹp,đặc biệt là vấn đề xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa Đây là một vấn đề lớnnhưng với điều kiện và thời gian và tài liệu hạn hẹp cùng với vấn đề mang tính lịch

sử sâu sắc Nên trong phạm vi của tiểu luận, em tập trung vào nghiên cứu tư tưởng

về chuyên chính vô sản được Lênin trình bày trong tác phẩm “Nhà nước và cáchmạng” và ý nghĩa của nó với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở ViệtNam.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu, làm rõ những nội dung tư tưởng

về nhà nước xã hội chủ nghĩa, tư tưởng về chuyên chính vô sản được Lênin trìnhbày trong tác phẩm “Nhà nước và cách mạng” và sự vận dụng tư tưởng đó củaĐảng ta trong quá trình xây dựng Nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Để đạt được mục đích đó, tiểu luận phải có những nhiệm vụ làm rõ những vấn

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử đồng thờikết hợp sử dụng: logic-lịch sử, phân tích, so sánh, tổng hợp, nghiên cứu tài liệu…

5 Kết cấu tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liêu tham khảo, tiểu luận có nộidung chính gồm 3 phần:

Chương 1 Khái quát về tác giả, tác phẩm “Nhà nước và cách mạng”

Chương 2 Nội dung tư tưởng về chuyên chính vô sản trong tác phẩm “Nhànước và cách mạng”

Chương 3 Ý nghĩa của tư tưởng chuyên chính vô sản với việc xây dựng Nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay

NỘI DUNG CHÍNH

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM

“NHÀ NƯỚC VÀ CÁCH MẠNG”

1.1 Tiểu sử của V.I Lênin

V.I Lê-nin (1870-1924), tên thật là Vladimir Ilits Ulianov (Le-nin), các bídanh đã dùng là V Ilin, K Tulin, Karpov và những bí danh khác

Năm 1887 V.I Lê-nin tốt nghiệp xuất sắc bậc Trung học được nhận Huychương vàng Sau khi tốt nghiệp khoa luật V.I Lê-nin làm trợ lý luật sư ở Samara.Tham gia phái cách mạng trong thời gian học đại học Sau đó bị bắt và đi đày vàocuối năm 1887 Năm 1888 trở lại trường nhưng không học mà tham gia vào pháiMacxit bắt đầu nghiên cứu tư bản và tiếp tục học luật tại Xanh Petecbua tốt nghiệploại xuất sắc

Năm 1892, Lenin thành lập nhóm Macxit đầu tiên và chuyển hẳn tới XanhPetecbua ở Nam 1895, ông bị bắt và bị lưu đày Năm 1900, thời hạn lưu đày củaV.I Lê-nin kết thúc Người lại tập hợp những người Mác- xít cách mạng thành lậpđảng Chính quyền Nga hoàng cấm V.I Lê-nin sống ở Thủ đô và các thành phốlớn, V.I Lê-nin phải ra nước ngoài (1900), cùng với Plekhanov lập ra tờ báo Tialửa Năm 1903, tại Luân- đôn tiến hành Đại hội lần thứ II Đảng công nhân xã hộidân chủ Nga Nhóm số đông ủng hộ V.I Lê-nin gọi là những người Bolshevik,nhóm số ít chủ trương thành lập đảng đấu tranh theo kiểu Nghị viện gọi là nhữngngười menshevik

Tháng Tư 1905, tại Đại hội lần thứ III ĐCNXHDC Nga, V.I Lê-nin được bầu

là chủ tịch Đại hội Tháng Mười Một 1905, V.I Lê-nin bí mật trở về Peteburg đểlãnh đạo cách mạng Nga Tháng Chạp 1907, V.I Lê-nin sống ở nước ngoài tiếp tụcđấu tranh bảo vệ và củng cố đảng hoạt động bí mật Tháng Sáu 1912 từ Parischuyển về Krakov lãnh đạo tờ Pravda (Sự thật) Ngày 16 tháng Tư V.I Lê-nin đếnPetrograd để trình bày Luận cương Tháng Tư thực chất là một văn kiện mang tínhcương lĩnh đề ra đường lối giành chiến thắng cho cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa

với khẩu hiệu Toàn bộ chính quyền về tay các Xô Viết! Hội nghị lần thứ VII toànNga (Tháng TƯ 1917) của ĐCNXHDC Nga đã nhất trí thông qua đường lối do V.I.Lê-nin đề ra Đầu tháng Tám 1917 Đại hội lần thứ VI ĐCNXHDC Nga họp báncông khai ở Petrograd, V.I Lê-nin tuy không tham dự nhưng vẫn lãnh đạo Đại hộitiến hành và thông qua đường lối phải khởi nghĩa vũ trang giành lấy chính quyền.Trong thời gian này, V.I Lê-nin viết xong cuốn Nhà nước và cách mạng đề ranhiệm vụ cho giai cấp vô sản phải giành lấy chính quyền bằng con đường đấu tranh

vũ trang Đầu Tháng Mười 1917,

Tối ngày 6 Tháng Mười Một 1917, V.I Lê-nin đến Cung điện Smolnưi trựctiếp chỉ đạo cuộc khởi nghĩa Đến rạng sáng ngày 7 Tháng Mười một 1917 , toànthành phố Petersbuorg nằm trong tay những người khởi nghĩa, và đến đêm ngày 7Tháng Mười Một 1917, Cách mạng Tháng Mười Nga đã toàn thắng Chính quyền

đã về tay nhân dân Nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới do Đảng của giaicấp vô sản lãnh đạo đã ra đời Tại Đại hội các Xô Viết toàn Nga lần thứ II V.I Lê-nin được bầu là Chủ tịch Hội đồng các Uỷ viên nhân dân Ngày 11 Tháng Ba 1918V.I Lê-nin cùng với Trung ương Đảng và Chính phủ Xô Viết trở về Mát xcơ va,V.I Lê-nin đã có công lao to lớn trong việc lãnh đạo cuộc đấu tranh của nhân dânlao động nước Nga Xô Viết chống sự can thiệp quân sự của nước ngoài và lựclượng phản cách mạng trong nước; trong việc lãnh đạo quá trình cải tạo xã hội chủnghĩa ở nước Nga V.I Lê-nin thi hành chính sách đối ngoại Xô Viết, đề ra nhữngnguyên tắc cùng tồn tại hoà bình giữa các quốc gia có chế độ xã hội khác nhau Ngày 30 Tháng Tám 1918, V.I Lê-nin bị ám sát và bị thương nặng, nhưng sau

đó ít lâu sức khoẻ hồi phục, V.I Lê-nin là người sáng lập Quốc tế Cộng sản (1919).Tháng Ba năm 1919, Đại hội lần thứ VIII của Đảng Cộng sản Nga đã thông quaCương lĩnh mới của Đảng, V.I Lê-nin được bầu là chủ tịch Uỷ ban soạn thảoCương lĩnh Thời gian này, V.I Lê-nin soạn thảo xong kế hoạch xây dựng chủnghĩa xã hội là người sáng lập ra Kế hoạch điện khí hóa toàn Nga (GOELRO),người đề ra chính sách kinh tế (NEP) Năm 1921 chính sách NEP của V.I Lê-nin

được thông qua tại Đại hội lần thứ X Đảng Cộng sản Nga Năm 1922 V.I Lê-nin

ốm nặng Ngày 21 tháng 4 năm 1924 ,V.I.Lênin qua đời tại làng Gorki, Maxcơva

1.2 Khái quát về tác phẩm “Nhà nước và cách mạng”

1.2.1 Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm

Lênin có nhiều tác phẩm phát triển học thuyết về nhà nước của Mác như: Taihọa sắp đến và những phương pháp ngăn ngừa tai họa đó; Những người Bônsêvích

sẽ giữ được chính quyền hay không?; Nhiệm vụ trước mắt của chính quyền Xôviết; cách mạng vô sản và tên phản bội Causky; Bàn về Nhà nước, Kinh tế chính trịtrong thời kỳ chuyên chính vô sản; Thà ít mà tốt; nhưng tác phẩm Nhà nước vàcách mạng là tác phẩm chủ yếu nhất, tiêu biểu nhất Đây là toàn bộ lý luận về nhànước, những quan điểm về một Nhà nước kiểu mới - Nhà nước vô sản đầu tiên trênthế giới của Lênin

Tác phẩm này được viết ra trong hoàn cảnh trước ngày nổ ra Cách mạngTháng Mười (từ tháng 7 đến tháng 8 năm 1917) Để tránh sự bắt bớ của Chính phủlâm thời lúc bấy giờ, Lênin phải ẩn náu trong nhà một người công nhân ở gaRađơlít trên biên giới Nga - Phần Lan, về sau lại ẩn náu trong túp lều tranh phía sau

hồ Rađơlít để hoạt động và viết tác phẩm này

Sống trong hoàn cảnh bí mật, Lênin không một phút nào ngừng hoạt độngcách mạng, Người vẫn giữ mối liên hệ với Trung ương Đảng Thời gian ở đây,Lênin viết thêm 60 bài báo, sách và thư từ Trong số đó có tác phẩm Nhà nước vàcách mạng nổi tiếng, nó được viết ra như có sự hối thúc của thời cuộc, như dànhriêng cho giai cấp công nhân để giành lấy chính quyền

Trong tác phẩm này, Lênin không những đã khôi phục được quan điểm củaMác và Ăngghen về nhà nước mà còn phát triển một bước học thuyết của chủ nghĩaMác về nhà nước và chuyên chính vô sản Sau đó không lâu, Lênin có ý muốn viếttiếp phần thứ hai của tác phẩm này - một bài tổng kết những kinh nghiệm của cuộcCách mạng Nga năm 1905 và năm 1917; tổng hợp lại những kinh nghiệm mới củachính quyền Xô viết để tiếp tục phát huy và làm phong phú thêm học thuyết về nhà

nước của mình Rất tiếc, Lênin chưa kịp làm công việc đó thì Người đã từ trần Đây

là một thiệt thòi lớn cho nhân loại, cho những nước đi theo con đường của Lênin

Vì sao trong hoàn cảnh căng thẳng như vậy mà Lênin vẫn quyết định viết tácphẩm Nhà nước và cách mạng?

Có ba lý do:

Một là, trong lời tựa lần xuất bản thứ nhất tác phẩm này, Lênin cũng đã chỉ rõ:

“Hiện nay, vấn đề nhà nước có một ý nghĩa quan trọng đặc biệt về phương diện lýluận cũng như về phương diện chính trị - thực tiễn”

Theo Lênin, vấn đề Nhà nước bao giờ cũng là vấn đề cơ bản của mọi cuộccách mạng Đúng như Mác đã tổng kết cuộc cách mạng Pháp 1848 - 1851 trong tácphẩm Ngày mười tám tháng Sương mù của Lui Bônapác đã viết: Các chính Đảnglần lượt nối gót nhau đấu tranh giành chính quyền, đều coi việc đoạt lấy tòa lâu đàiNhà nước đồ sộ kia là chiến lợi phẩm chủ yếu của kẻ chiến thắng

- Khi giai cấp vô sản giành được chính quyền thì sức mạnh của đảng đượcthực hiện thông qua nhà nước, đảng sẽ lãnh đạo được toàn xã hội

- Lênin dự đoán được cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga nhấtđịnh sẽ thành công, chính quyền Xô viết sẽ về tay công nông Để giúp giai cấp vôsản hiểu về nhà nước, biết cách quản lý nhà nước của mình, Người viết tác phẩmNhà nước và cách mạng

Hai là, trong thời điểm này (1917), chủ nghĩa tư bản đã phát triển đến giaiđoạn đế quốc chủ nghĩa - chủ nghĩa tư bản phân chia thị trường, xâm chiếm lãnhthổ thuộc địa và chính chủ nghĩa đế quốc đã làm cho mâu thuẫn của chủ nghĩa tưbản căng thẳng và sâu sắc cực độ Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918) nổ rahòng phân chia thế giới và dập tắt phong trào cách mạng của công nhân các nước,nhưng kết quả thì ngược lại Cuộc chiến tranh này đã tập trung tất cả mâu thuẫn củachủ nghĩa tư bản đã làm tăng nhanh và sâu sắc thêm quá trình biến chủ nghĩa tư bản

tự do cạnh tranh (chủ nghĩa tư bản lũng đoạn) thành chủ nghĩa tư bản lũng đoạn

nhà nước (chủ nghĩa đế quốc) Đồng thời đẩy nhanh thêm những tai họa chưa từng

có và làm tăng thêm tinh thần cách mạng của nhân dân

Kết quả là đẩy cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp vô sản thêm nhanh vàthuận lợi:

- Phong trào cách mạng vô sản thế giới phát triển rầm rộ

- Thời cơ giai cấp vô sản giành lấy chính quyền từ tay giai cấp tư sản đã chínmuồi

- Vấn đề giai cấp vô sản và quan hệ đối với nhà nước được đặt ra

- Việc giai cấp vô sản trực tiếp tổ chức vũ trang và cuộc cách mạng vô sảngiành chính quyền bằng bạo lực đã trở thành vấn đề hành động thực tế trước mắt Lênin khẳng định: Chủ nghĩa đế quốc là đêm trước của cách mạng vô sản Vìvậy, vấn đề nhà nước được đặt ra một cách cấp bách Tác phẩm Nhà nước và cáchmạng chính là sự chuẩn bị lý luận về nhà nước và cách mạng cho giai cấp vô sảngiành chính quyền và nắm lấy chính quyền, là cương lĩnh xây dựng nhà nước củagiai cấp vô sản, vũ trang về mặt lý luận cho giai cấp vô sản và quần chúng cáchmạng Nga, làm cho những hoạt động khởi nghĩa vũ trang có sự chỉ đạo lý luậnmácxít

Ba là, viết Nhà nước và cách mạng, Lênin muốn đập tan luận điệu của bọn cơhội ở Quốc tế II (điển hình là Bécstanh và Causky), mưu toan chống lại nhữngnguyên lý về nhà nước của Mác, chống lại việc xây dựng phương pháp cách mạng

để thay thế nhà nước tư sản bằng nhà nước vô sản Bọn cơ hội, xét lại ở Quốc tế II

ra sức bảo vệ lý luận phát triển, bảo vệ hòa bình để chuyển từ chủ nghĩa tư bảnthành chủ nghĩa xã hội Còn bọn vô chính phủ thì tìm cách chống lại bất kỳ mộtnhà nước nào, kể cả nhà nước chuyên chính vô sản

Trước tình hình đó, Lênin cho rằng, nếu không đấu tranh kiên quyết chốngnhững thiên biến cơ hội chủ nghĩa về vấn đề nhà nước thì không thể đấu tranh giảiphóng quần chúng cần lao khỏi ảnh hưởng của giai cấp tư sản nói chung Những ýtưởng đó đã thúc giục Người bắt tay viết Nhà nước và cách mạng

Vì sao Lênin lấy tên tác phẩm là Nhà nước và cách mạng?

Tên tác phẩm Nhà nước và cách mạng nói lên rằng, để có một nhà nước vôsản - nhà nước kiểu mới, nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động do

họ làm chủ - thì chỉ có một con đường là dùng bạo lực cách mạng, mọi phươngpháp khác đều là cải lương cơ hội

Vấn đề nhà nước của Lênin gắn liền với phương pháp bạo lực cách mạng 1.2.2 Kết cấu và nội dung cơ bản của tác phẩm

Tác phẩm Nhà nước và cách mạng chia làm 6 chương, nội dung rất phongphú, được trình bày một cách hệ thống và sâu sắc

Trong tác phẩm gồm có 6 chương, chương thứ 7 Lênin mới viết bản thảo vớitựa đề "Kinh nghiệm của cuộc cách mạng Nga 1905 - 1907" và trong lời cho xuấtbản lần thứ nhất Lênin đã nói rõ lý dolý do không hoàn thành dự định này là dophải tập trung vào việc lãnh đạo, chỉ đạo cách mạng giành chính quyền hồi đêmtrước của cuộc cách mạng tháng 10 Nga Nhưng chính Lênin bình luận rằng nhưthế chỉ có thể là đáng mừng thôi vì làm ra "kinh nghiệm của cách mạng" vẫn thíchthú hơn và bổ ích hơn là viết về kinh nghiệm đó

Nội dung chủ yếu của tác phẩm thể hiện tập trung trong 6 chương với 25 tiết

Về mặt kết cấu, đây là một tác phẩm có kết cấu hoàn chỉnh, độc lập

Chương I, Lênin tập trung phân tích về xã hội có giai cấp và Nhà nước Đây làchương quan trọng thể hiện một cách đầy đủ lý luận của chủ nghĩa Mác - LêninvềNhà nước, ở chương này, Lênin đã trình bày và phân tích rất sâu sắc những nguyên

lý căn bản của chủ nghĩa Mác về nguồn gốc, bản chất, đặc trưng của Nhà nước

Ba chương tiếp theo của tác phẩm tập trung bàn về Nhà nước và cách mạng từkinh nghiệm đấu tranh cách mạng những năm 1848 - 1851 (Chương II), kinhnghiệm Công xã Pari 1817 (Chương III), những giải thích của Ăngghen (ChươngIV), ở những chương này, bằng phương pháp lịch sử và phân tíc lịch sử Lênin đãchỉ rõ cách thức mà Mác và Ăngghen tổng hợp kinh nghiệm của các cuộc cách

mạng trong những năm 1848 - 1851, đặc biệt làCông xã Pari để từ đó phát triểnnhững tư tưởng của hai ông về Nhà nước, về chuyên chính vô sản.

Chương V - Lênin tập trung phân tích những cơ sở kinh tế của Nhà nước tựtiêu vong Lý luận về chuyên chính vô sản, về hai giai đoạn của hình thái kinh tếcộng sản chủ nghĩa cũng được Lênin phân tích rất cụ thể và sâu sắc ở chương này

Vì vậy, đây cũng là chương quan trọng chứa đựng nhiều luận điểm cơ bản và mẫumực

Chương VI - Lênin đã vạch rõ bọn theo chủ nghĩa cơ hội đã tầm thường hóachủ nghĩa Mácnhư thế nào qua những cuộc luận chiến của chính các đại biểu, phephái này với nhau Luận điểm của Plê-kha-nốp chống bọn vô Chính phủ, luận điểmcủa Cau-xky chống bọn cơ hội chủ nghĩa và luận chiến của Cau-xky chống Pan-nê-cúc

CHƯƠNG 2 NỘI DUNG TƯ TƯỞNG VỀ CHUYÊN CHÍNH VÔ SẢN

TRONG TÁC PHẨM “NHÀ NƯỚC VÀ CÁCH MẠNG”

2.1 Khái niệm chuyên chính vô sản

Khi nghiên cứu về nguồn gốc của Nhà nước, các nhà kinh điển của chủ nghĩaMác-Lênin đã chỉ ra rằng: Nhà nước không phải là hiện tượng vĩnh cửu, bất biến.Nhà nước là một phạm trù lịch sử có quá trình phát sinh, phát triển và tiêu vong.Nhà nước chỉ xuất hiện khi xã hội loài phát triển đến một mức độ nhất định và tiêuvong khi những điều kiện khách quan cho sự tồn tại của nó mất đi Cũng theo quanđiểm của chủ nghĩa Mác- Lênin thì chế độ cộng sản nguyên thuỷ là hình thái kinh

tế - xã hội đầu tiên của xã hội loài người, trong đó không tồn tại giai cấp chính vìvậy Nhà nước chưa xuất hiện Nhưng chính những nguyên nhân làm xuất hiện Nhànước lại bắt nguồn từ xã hội đó Cho nên, việc nghiên cứu về xã hội cộng sảnnguyên thủy sẽ là cơ sở để giải thích nguyên nhân làm xuất hiện Nhà nước

Chuyên chính vô sản là nội dung cơ bản của cách mạng vô sản, học thuyếtchuyên chính vô sản là học thuyết chủ yếu của chủ nghĩa Mác - Lênin Thừa nhậnhay không thừa nhận chuyên chính vô sản là ranh giới phân biệt giữa chú nghĩaMác - Lênin với chủ nghĩa cơ hội tả hoặc hữu

Lênin đã kế thừa và phát triển một cách xuất sắc học thuyết của Mác Ăngghen về chuyên chính vô sản Nhà nước và cách mạng là tác phẩm thể hiệnxuất sắc về học thuyết này

-Nhà nước xã hội chủ nghĩa (chuyên chính vô sản) là -Nhà nước “thể hiện lợiích và ý chí của toàn thể nhân dân và là công cụ xây dựng chủ nghĩa cộng sản Nhànước đã ra đời do việc xã hội phân hoá thành các giai cấp và do giai cấp thống trịcần khuất phục quần chúng nhân dân Nó là sản phẩm và là biểu hiện của nhữngmâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà được Chức năng cơ bản của Nhà nước đótrước đây là trấn áp và hiện nay ở các nước tư bản chủ nghĩa vẫn là đàn áp Trongtiến trình cách mạng xã hội chủ nghĩa, bộ máy Nhà nước bóc lột bị phá hủy và thay

thế bởi Nhà nước chuyên chính vô sản Nhà nước toàn dân ra đời trong giai đoạnchủ nghĩa xã hội phát triển và đóng vai trò kế tục Nhà nước chuyên chính vô sảnsau khi Nhà nước này đã hoàn thành những nhiệm vụ lịch sử của mình và xã hội đãbước vào xây dựng chủ nghĩa cộng sản”

2.2 Nguồn gốc của chuyên chính vô sản

Học thuyết chuyên chính vô sản của chủ nghĩa Mác có một lịch sử lâu dài vàphong phú Từ 1848, trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Mác – Ăngghen nêu

rõ tư tưởng của chuyên chính vô sản là: Giai cấp vô sản phải giành quyền thống trị

và chính trị Sau khi trải qua cách mạng Pháp 1848 - 185l, Mác rút ra kết luận quantrọng là: nếu không dùng bạo lực đập tan bộ máy nhà nước của giai cấp tư sản thìcách mạng vô sản không thể thắng lợi, chính quyền của giai cấp vô sản cũng khôngthể dựng lên được Sau Công xã Pari 1871, Mác đặt ra vấn đề là: giai cấp vô sảnsau khi đập tan bộ máy nhà nước tư sản, thì thay vào bằng hình thức nhà nước nào?Năm 1875, trong tác phẩm Phê phán Cương lĩnh Gôta, đã trình bày rõ một sốvấn đề hết sức quan trọng về nhà nước và chuyên chính vô sản trong thời kỳ quá độ

từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản

Đến thời đại đế quốc chủ nghĩa và cách mạng vô sản thì học thuyết chuyênchính vô sản của chủ nghĩa Mác đã bước sang một giai đoạn mới, Lênin khôngnhững khôi phục học thuyết của Mác - Ăngghen, đập tan mọi sự xuyên tạc của mọichủ nghĩa cơ hội đối với học thuyết này đồng thời phát triển nó, đề ra và giải quyếtmột số vấn đề mới quan trọng

Trong bức thư gửi Vâyđơmaye ngày 5 tháng 3 năm 1852, Mác cho rằng, điềumới mẻ mà Mác đã làm và đã chứng minh là:

- Sự tồn tại của giai cấp chỉ gắn liền với những giai đoạn lịch sử nhất định của

sự phát triển sản xuất

- Đấu tranh giai cấp tất nhiên đưa đến chuyên chính vô sản

- Bản thân sự chuyên chính chỉ là bước quá độ tiến lên xóa bỏ mọi giai cấp vàtiến lên một xã hội không có giai cấp

Đối với luận điểm này, trong Nhà nước và cách mạng, Lênin trình bày rằng:

“kẻ nào chỉ thừa nhận có đấu tranh giai cấp không thôi, thì kẻ đó vẫn chưa phải làmột người mácxít, chỉ người nào mở rộng việc thừa nhận đấu tranh giai cấp đếnviệc thừa nhận chuyên chính vô sản thì mới là người mácxít.”

Lênin đấu tranh kiên quyết chống chủ nghĩa cơ hội tả và hữu xuyên tạc chủnghĩa Mác về chuyên chính vô sản

Lênin trình bày sự tất yếu và thực chất của chuyên chính vô sản, phát triển vàlàm phong phú thêm nguyên lý đó bằng những kinh nghiệm cách mạng mới:

- Phát triển thêm một bước về tính chất của chuyên chính vô sản: Chuyênchính vô sản là công cụ của cách mạng vô sản, là sự thống trị của giai cấp vô sảnđối với giai cấp tư sản Khối công - nông dưới sự lãnh đạo của giai cấp vô sản làmột chính quyền mà nó không chia sẻ cho ai hết và trực tiếp dựa vào lực lượng vũtrang của quần chúng

- Phát triển tư tưởng về đội tiên phong của giai cấp vô sản tức là chính đảngcủa giai cấp vô sản: Đảng của giai cấp vô sản là lực lượng lãnh đạo của chuyênchính vô sản lên chuyên chính vô sản tức là nhà nước của giai cấp vô sản cần phải

có đảng lãnh đạo, đó là một trong những tư tưởng cơ bản của tác phẩm Nhà nước

và cách mạng

Lênin chỉ rõ rằng: “Trong cuộc đấu tranh cho chuyên chính vô sản và xâydựng chủ nghĩa xã hội, cần phải làm cho đảng có đủ sức làm thầy, làm người dẫnđường, làm lãnh tụ của tất cả những người lao động và những người bị bóc lột Nếukhông có đảng lãnh đạo, thì giai cấp vô sản và tất cả nhân dân lao động không thểlật đổ giai cấp tư sản, không thể giành được thắng lợi của cách mạng xã hội chủnghĩa, không thể xây dựng được chủ nghĩa xã hội.”

2.3 Tính tất yếu của chuyên chính vô sản

Trên cơ sở tổng kết những thực tiễn đấu tranh cách mạng và những phát hiệnkhoa học mới về quy luật phát triển khách quan của xã hội, các nhà kinh điển của

chủ nghĩa Mác- Lenin đã dựa vào một lý thuyết khoa học về xã hội xã hội chủnghĩa với lý tưởng dân chủ, công bằng và n hân đạo, chỉ ra con đường và các biệnpháp để tạo lập xã hội đó Theo các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác- Lenin, nhànước chuyên chính vô sản là kiểu nhà nước cuối cùng trong lịch sử xã hội loàingười sự ra đời, tồn tại và phát triển của nhà nước xã hội chủ nghĩa là tất yếu pháttriển khách quan, phù hợp với quy luật vận động và phát triển của xã hội sự ra đờicủa nhà nước xã hội chủ nghĩa bắt nguồn từ tiền đề kinh tế, chính trị - xã hội đãphát sinh trong lòng xã hội tư bản chủ nghĩa.

- Những tiền đề kinh tế: Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa ở thời kì đầu của

sự phát triển tư bản chủ nghĩa là quan hệ sản xuất tiến bộ so với quan hệ sản xuấtphong kiến, đã tạo ra điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của lực lượng sản xuất.nhưng do quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa chủ yếu dựa trên chế độ sở hữu tưnhân về tư liệu sản xuất và bóc lột giá trị thằng dư nên khi chủ nghĩa tư bản pháttriển đến giai đoạn chủ nghĩa đế quốc thì những quan hệ sản xuất đó đã trở nên mâuthuẫn, không còn phù hợp với lực lượng sản xuất đã phát triển đến một trình độ xãhội hóa cao hơn Mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất ngày càngtrở nên gay gắt và không thể điều hòa được, đòi hỏi phải có một lực lượng sản xuấtmới phù hợp đó chính là kiểu quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa dựa trên chế độcông hữu về tư liệu sản xuất cuộc cách mạng nhằm cải biến quan hệ sản xuất tưbản chủ nghĩa tất yếu sé dẫn đến sự thay đổi sự thay thế kiểu nhà nước tư bản bằngkiểu nhà nước xã hội chủ nghĩa

- Những tiền đề chính trị - xã hội: Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đã quyếtđịnh bản chất và đặc điểm của nhà nước tư sản đến giai đoạn đế quốc chủ nghĩa đãxuất hiện chủ nghĩa tư bản lũng đoạn nhà nước; nhà nước trở thành công cụ trongtay giới tư bản độc quyền chính vì vậy bản chất của chế độ tư sản ngày càng biếnđổi rõ rệt, nhà nước tư sản ngày càng sử dụng nhiều hơn những phương pháp phảndân chủ, quan liêu và độc tài nhưng được che đậy dưới hình thức dân chủ Điều đó

càng làm cho mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và vô sản trở nên gay gắt, tạo tiền đềcho cách mạng nổ ra.

Mặt khác, nền sản xuất tư bản chủ nghĩa đã tạo ra những điều kiện thuận lợicho giai cấp vô sản ngày càng phát triển nhanh về số lượng và nâng cao tính tổchức kỷ luật, trở thành giai cấp tiến bộ nhất của xã hội, có sứ mệnh lịch sử lãnh đạonhân dân lao động đứng lên làm cách mạng để lật đổ sự thống trị của giai cấp tưsản, xóa bỏ nhà nước tư sản, xây dựng nhà nước của giai cấp mình Trong cuộc đấutranh của giai cấp vô sản, Đảng Cộng Sản đã được thành lập để lãnh đạo phong tràocách mạng và trở thành nhân tố có ý nghĩa quyết định thắng lợi của cách mạng.Ngoài những yếu tố trên, những yếu tố dân tộc và thời đại cũng tác động mạnh

mẽ đến phong trào cách mạng của giai cấp vô sản và nhân dân lao động trong mỗinước dưới tác động của nhiều yếu tố khác nhau, cùng với những mâu thuẫn gaygắt giữa giai cấp vô sản và nhân dân lao động với các tầng lớp bóc lột, cách mạngcũng có thể xảy ra ở những nước có chế độ tư bản chủ nghĩa chưa phát triển caohoặc trong những nước dân tộc thuộc địa

2.4 Bản chất của chuyên chính vô sản

Bản chất của bất kỳ một Nhà nước nào trong xã hội bao giờ cũng mang bảnchất của giai cấp thống trị xã hội (ví dụ như Nhà nước chủ nô, Nhà nước quân chủphong kiến, Nhà nước dân chủ tư sản…)

Bản chất của Nhà nước xã hội chủ nghĩa (Nhà nước chuyên chính vô sản), do

đó trước hết mang bản chất giai cấp công nhân (giai cấp vô sản) Nhưng giai cấpcông nhân lại là giai cấp thuộc về nhân dân lao động mà ra, đại biểu phương thứcsản xuất mới, hiện đại và đại biểu cho lợi ích của toàn thể nhân dân lao động và dântộc, do vậy Nhà nước xã hội chủ nghĩa vừa có bản chất giai cấp công nhân, vừa cótính nhân dân rộng rãi và tính dân tộc sâu sắc

Trong tác phẩm Nhà nước và cách mạng, Lênin cho thấy nhà nước chuyênchính vô sản là nhà nước nửa nhà nước, nhà nước không hiểu theo nghĩa đen Lêninkhẳng định nhà nước chuyên chính vô sản là nhà nước kiểu mới, nhà nước đang tự