Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc. Giá trị lý luận và thực tiễn.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc. Giá trị lý luận và thực tiễn.Đề tài sẽ gồm 3 chương chính: cơ sở hình thành tư tưởng HCM, nội dung của tư tưởng HCM về cách mạng giải phóng dân tộc và sự vận dụng những tư tưởng đó vào Việt Nam giai đoạn hiện nay.

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

KHOA CHÍNH TRỊ HỌC

-& -TIỂU LUẬNMÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đề tài :

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC GIÁ TRỊ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN.

Sinh viên :

MSSV :

Hà Nội - 2022

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG CHÍNH 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 3

1.1 Một số định nghĩa cơ bản 3

1.2 Nguồn gốc hình thành của tư tưởng Hồ Chí Minh 4

1.3 Quá trình hình thành và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh 11

CHƯƠNG 2 TƯ TƯỞNG CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC 16

2.1 Sự thống nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người 16

2.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc 21

CHƯƠNG 3 VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁCH MẠNG GIẢI PHÓNG DÂN TỘC TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY CỦA VIỆT NAM .25

KẾT LUẬN 28

TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công đã mở ra một trang sử mớicho dân tộc Việt Nam: Đất nước độc lập, nhân dân được tự do sau gần 100năm thống khổ dưới ách thống trị của thực dân Pháp Cuộc cách mạng ấy vượttầm ảnh hưởng ra khỏi biên giới quốc gia, trở thành động lực, niềm tin, cổ vũcho nhân dân các nước thuộc địa đứng lên giành độc lập

Rất nhiều nhà sử học nước ngoài khi nghiên cứu về Việt Nam đều chorằng, cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945 có một ý nghĩa lịch sử sâu sắc,không chỉ mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam mà còn khởi nguồncác cuộc đấu tranh giải phóng khỏi ách thống trị thực dân của các dân tộc thuộcđịa trên toàn thế giới Giáo sư người Jamaica Horet Compel, người từng nghiêncứu nhiều về lịch sử Việt Nam đã nhận xét: “Thành công của cuộc Cách mạngtháng Tám ở Việt Nam không thể không nhắc tới vai trò lãnh đạo to lớn củaChủ tịch Hồ Chí Minh - Người anh hùng dân tộc của Việt Nam và một nhàlãnh đạo kiệt xuất của thế giới, đã đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng dân tộccủa Việt Nam” Và chính thắng lợi của cuộc cách mạng đó đã chứng minh mộtcách sinh động những tư tưởng đặc sắc, mẫu mực của Chủ tịch Hồ Chí Minh

về con đường giải phóng dân tộc ở một nước thuộc địa nửa phong kiến

Vì tầm quan trọng của vấn đề này, em đã chọn đề tài: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc Giá trị lý luận và thực tiễn” để

nghiên cứu làm sáng tỏ thêm

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở khái quát về cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh; đề tàiphân tích nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dântộc Đồng thời liên hệ, vận dụng những giá trị nội dung đó trong giai đoạn hiệnnay của Việt Nam

* Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Khái quát về cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

- Phân tích nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóngdân tộc

- Đồng thời liên hệ, vận dụng những giá trị nội dung đó trong giai đoạn

hiện nay của Việt Nam.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

* Đối tượng nghiên cứu: tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóngdân tộc

* Phạm vi nghiên cứu: trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, đặt trongbối cảnh hiện nay ở Việt Nam

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: phương pháp logic –lịch sử, phương pháp đọc và phân tích tài liệu, thu thập thông tin,…

5 Kết cấu đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu đề tàigồm 03 chương chính:

Chương 1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

Chương 2 Tư tưởng của Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộcChương 3 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóngdân tộc trong giai đoạn hiện nay của Việt Nam

NỘI DUNG CHÍNHCHƯƠNG 1.

CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1.1 Một số định nghĩa cơ bản

* Định nghĩa tư tưởng:

Theo nghĩa phổ thông nhất, tư tưởng là sự phản ánh hiện thực trong ýthức, là biểu hiện quan hệ của con người với thế giới xung quanh Khái niệm

"tư tưởng" ở đây không phải dùng với nghĩa tinh thần - tư tưởng, ý thức tưtưởng của một cá nhân, một cộng đồng, mà với nghĩa là một hệ thống nhữngquan điểm, quan niệm, luận điểm được xây dựng trên một nền tảng triết họcnhất quán, đại biểu cho ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc, đượchình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạt động thực tiễn,cải tạo hiện thực

* Định nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh:

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng sản Việt Nam

khẳng định: “Tư tưởng Hồ Chí Minh” là một hệ thống quan điểm toàn diện và

sâu sắc về những vấn đề cơ bản của Cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vậndụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của ViệtNam, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại

Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân tagiành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta”

Định nghĩa về tư tưởng Hồ Chí Minh như trên thể hiện bốn nội dung chủyếu sau:

- Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc

về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủnhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa

- Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triểnchủ nghĩa Mác- Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam.

- Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự kết hợp tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đạinhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người

- Tư tưởng Hồ Chí Minh là ngọn cờ thắng lợi của cách mạng Việt Namtrong suốt hơn 70 năm qua và tiếp tục soi sáng con đường chúng ta tiến lên xâydựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và xã hội chủnghĩa, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam

1.2 Nguồn gốc hình thành của tư tưởng Hồ Chí Minh

1.2.1 Điều kiện lịch sử- xã hội, gia đình, thời đại:

Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tất yếu của cách mạng Việt Nam, rađời do yêu cầu khách quan, đáp ứng những nhu cầu bức thiết do cách mạng ViệtNam đặt ra từ đầu thế kỷ XX đến nay

a Điều kiện lịch sử.

- Từ năm 1858 đến cuối thế kỷ XIX, Việt Nam bị đế quốc Pháp xâm lược.Các phong trào vũ trang kháng chiến chống Pháp liên tục nổi lên, dâng cao vàlan rộng trong cả nước: từ Trương Định, Nguyễn Trung Trực, ở Nam bộ; TrầnTấn, Đặng Như Mai, Nguyễn Xuân Ôn, Phan Đình Phùng ở miền Trung đếnNguyễn Thiện Thuật, Nguyễn Quang Bích ở miền Bắc Tuy nhiên, do chưa cómột đường lối kháng chiến rõ ràng, dựa trên ý thức hệ phong kiến, nên đều thấtbại

- Bước sang đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam bắt đầu có sự biến chuyển

và phân hóa, tầng lớp tiểu tư sản và mầm mống của giai cấp tư bản bắt đầu xuấthiện, ảnh hưởng của cuộc vận động cải cách của của Khang Hữu Vi, LươngKhải Siêu ở Trung Quốc tác động vào Việt Nam Phong trào yêu nước chốngPháp của nhân dân ta chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản với sự xuất hiệncủa các phong trào Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục, Duy Tân, Việt NamQuang phục hội do các sĩ phu phong kiến có tư tưởng duy tân truyền bá và dẫndắt, nhưng do bất cập trước lịch sử, nên không tránh khỏi thật bại

- Những năm đầu thế kỷ XX thực dân Pháp thẳng tay đàn áp các phongtrào yêu nước của nhân dân ta Trường Đông Kinh Nghĩa thục bị đóng cửa(tháng 12- 1907; cuộc biểu tình chống sưu thuế ở Huế và các tỉnh miền Trung bịđàn áp (tháng 4 – 1908); vụ Hà Thành đầu độc bị thất bại và bị tàn sát (tháng 6-1908); căn cứ nghĩa quân Yên Thế bị bao vây và đánh phá (tháng 01 – 1909);phong trào Đông Du bị tan rã, Phan bội Châu và các đồng chí của ông bị trụcxuất khỏi nước Nhật (tháng 02-1909); các lãnh tụ của phong trào Duy Tân trung

kỳ, người bị lên máy chém (Trần Quý Cáp, Nguyễn Hằng Chi ), người bị đày raCôn Đảo (Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Ngô Đức Kế, Đặng NguyênCẩn ) Tình hình đó cho thấy, phong trào cứu nước của nhân dân ta muốn giànhđược thắng lợi phải đi theo một con đường cách mạng mới

b Quê hương, gia đình.

- Quê hương.

Nghệ Tĩnh, quê hương của Hồ Chí Minh là mảnh đất giàu truyền thốngyêu nước, chống ngoại xâm Nơi đây đã nuôi dưỡng nhiều anh hùng nổi tiếngtrong lịch sử Việt Nam như Mai thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, các lãnh

tụ yêu nước cận đại như Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu

Từ nhỏ, Hồ Chí Minh đã đau xót chứng kiến cuộc sống nghèo khổ, bị đàn

áp, bị bóc lột cùng cực của đồng bào mình ngay trên mảnh đất quê hương.Những tội ác của bọn thực dân và thái độ ươn hèn, bạc nhược của bọn quan lạiNam triều đã thôi thúc Người ra đi tìm một con đường cách mạng mới để cứudân, cứu nước

- Gia đình.

Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, gần gũi vớinhân dân Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân phụ của Người là một nhà nhogiàu lòng yêu nước, thương dân sâu sắc, lao động cần cù, có ý chí kiên cườngvượt qua gian khổ, khó khăn để đạt được mục tiêu, chí hướng Chủ trương lấydân làm hậu thuẫn cho mọi cải cách chính trị - xã hội của cụ Phó bảng Sắc đã có

ảnh hưởng sâu sắc đối với sự hình thành tư tưởng chính trị và nhân cách của HồChí Minh.

c Thời đại.

- Đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranhsang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc và đã trở thành một hệ thống thế giới Cácnước đế quốc vừa tranh giành, xâu xé thuộc địa, vừa vào hùa với nhau để nôdịch các dân tộc nhỏ yếu trong vòng kìm kẹp thuộc địa của chúng

- Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc sang thế kỷ XX đã không còn là hànhđộng riêng rẽ của mỗi nước chống lại sự xâm lược và thống trị của chủ nghĩa đếquốc, mà trở thành cuộc đấu tranh chung của các dân tộc thuộc địa gắn với cuộcđấu tranh của giai cấp vô sản quốc tế chống giai cấp tư sản ở chính quốc

- Khi còn ở trong nước, Hồ Chí Minh tuy chưa nhận thức được đặc điểmcủa thời đại, nhưng từ thực tế lịch sử của đất nước mình Người đã thấy rõ conđường của các bậc cha anh không đem lại kết quả, phải đi tìm một con đườngmới Trong khoảng 10 năm, Hồ Chí Minh đã vượt ba đại dương, bốn châu lục,đặt chân lên khoảng gần 30 nước Nhờ đó, Người đã hiểu được bản chất chungcủa chủ nghĩa đế quốc và hoàn cảnh chung của các nước thuộc địa trên thế giới

- Cuối những năm 20 của thế kỷ XX, cuộc khủng hoảng trong phong tràocông nhân châu Âu diễn ra ngày càng thêm sâu sắc, dẫn đến sự phân liệt trongnội bộ các đảng xã hội Dân chủ thuộc Quốc tế II Một số đảng bị phân hóa Phái

tả trong các đảng tách ra, thành lập các Đảng cộng sản Tháng 3 – 1919, Lêninthành lập Quốc tế III- Quốc tế cộng sản, đưa phong trào cộng sản thoát khỏi chủnghĩa cải lương, theo đuôi các chính quyền tư sản của các đảng xã hội Tác

phẩm “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa”

của V.I.Lênin và các văn kiện Đại hội II Quốc tế Cộng sản đánh dấu sự khẳngđịnh về mặt lý luận việc thực hiện mối quan hệ hữu cơ giữa cách mạng vô sản

và cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa, có ảnh hưởng sâu sắcđến phong trào giải phóng dân tộc trên tế giới

1.2.2 Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.

a Tư tưởng và văn hóa truyền thống Việt Nam.

Dân tộc Việt Nam trong hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước đãtạo lập cho mình một nền văn hóa riêng, phong phú và bền vững với nhữngtruyền thống tốt đẹp và cao quý

- Trước hết, đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí kiên cường trong đấu tranh

dựng nước và giữ nước Chủ nghĩa yêu nước là dòng chủ lưu chảy xuyên suốttrường kỳ lịch sử Việt Nam, là chuẩn mực cao nhất trong bảng giá trị văn hóa –tinh thần việt Nam Mọi học thuyết đạo đức, tôn giáo từ nước ngoài du nhập vàoViệt Nam đều được tiếp nhận khúc xạ qua lăng kính của tư tưởng yêu nước đó

- Thứ hai, là tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân,

tương ái Truyền thống này cũng hình thành cùng với sự hình thành dân tộc, từhoàn cảnh và nhu cầu đấu tranh quyết liệt với thiên nhiên và với giặc ngoại xâm.Bước sang thế kỷ XX, mặc dù xã hội Việt Nam đã có sự biến đổi sâu sắc về cơcấu giai cấp – xã hội, nhưng truyền thống này vẫn bền vững Hồ Chí Minh đã kếthừa, phát huy sức mạnh của truyền thống nhân nghĩa, đoàn kết, tương thân

tương ái thể hiện tập trung trong bốn chữ “đồng” (đồng tình, đồng sức, đồng

lòng, đồng minh).

- Thứ ba, dân tộc Việt Nam là một dân tộc có truyền thống lạc quan, yêu

đời Tinh thầ lạc quan đó có cơ sở từ niềm tin vào sức mạnh của bản thân mình,tin vào sự tất thắng của chân lý, chính nghĩa Hồ Chí Minh là hiện thân củatruyền thống lạc quan đó

- Thứ tư, dân tộc Việt Nam là dân tộc cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng

tạo, ham học hỏi và mở rộng cửa đón nhận tinh hoa văn hóa của nhân loại.Người việt Nam từ xưa đã rất xa lạ với đầu óc hẹp hòi, thủ cựu, thói bài ngoạicực đoan Trên cơ sở giữ vững bản sắc của dân tộc, nhân dân ta đã biết chọn lọc,tiếp thu, cải biến những cái hay, cái tốt, cái đẹp của người thành những giá trịriêng của mình Hồ Chí Minh là hình ảnh sinh động và trọn vẹn của truyềnthống đó

b Tinh hoa văn hóa nhân loại.

Hồ Chí Minh xuất thân trong gia đình khoa bảng, từ nhỏ Người đã đượchấp thụ môt nền Quốc học và Hán học khá vững vàng Khi ra nước ngoài,Người có thể viết văn Anh, văn Pháp sắc sảo như một nhà báo phương Tây thực

thụ, nhưng khi có nhu cầu “tự bạch” thì Người làm thơ bằng chữ Hán Chính

điều đó tạo điều kiện cho Người tiếp thu được tinh hoa văn hóa nhân loại và làmnên nét đặc sắc ở Hồ Chí Minh, một con người biểu tượng cho sự kết hợp hàihòa văn hóa Đông – Tây

- Tư tưởng văn hóa phương Đông.

+ Nho giáo Nho giáo có những yếu tố duy tâm, lạc hậu, nhưng nho giáo

cũng có nhiều yếu tố tích cực, nên có ảnh hưởng khá lâu dài trong lịch sử Đó làtriết lý hành động, tư tưởng nhập thế, hành đạo, giúp đời; lý tưởng về một xã hộibình trị; triết lý nhân sinh: tu thân dưỡng tính góp phần đề cao văn hóa, lễ giáo,

đề cao tinh thần hiếu học

Hồ Chí Minh đã khai thác nho giáo, lựa chọn những yếu tố tích cực, phù

hợp để phục vụ cho nhiệm vụ cách mạng Người dẫn lời của Lênin: “Chỉ có

những người cách mạng chân chính mới thu hái được những điều hiểu biết quý báu của các đời trước để lại”.

+ Phật giáo Phật giáo là một trong những tôn giáo du nhập vào Việt Nam

khá sớm Những mặt tích cực của Phật giáo đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong

tư duy, hành động, cách ứng xử của con người Việt Nam

Phật giáo có tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn, thương ngườinhư thể thương thân; xây dựng nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lolàm điều thiện; đề cao tinh thần bình đẳng, tinh thần dân chủ chất phác chống lạimọi phân biệt đẳng cấp Phật giáo Thiền tông coi trọng lao động, chống lườibiếng

Phật giáo vào Việt Nam, gặp chủ nghĩa yêu nước, ý chí độc lập, tự chủ đã

hình thành nên Thiền phái trúc lâm Việt Nam, chủ trương không xa đời mà sống

gắn bó với nhân dân, với đất nước, tham gia vào cộng đồng, vào cuộc đấu tranhcủa nhân dân chống kẻ thù dân tộc.

Phật giáo Việt Nam đã đi vào đời sống tinh thần dân tộc và nhân dân laođộng, để lại dấu ấn sâu sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh

+ Hồ Chí Minh cũng nghiên cứu và thấu hiểu tư tưởng của các nhà tư

tưởng phương Đông như Lão tử, Mặc tử, Quản tử Khi đã trở thành người

mácxít, Hồ Chí Minh vẫn tìm hiểu thêm về chủ nghĩa Tam dân của Tôn TrungSơn Hồ Chí Minh đã biết khai thác những yếu tố tích cực của tư tưởng và vănhóa phương Đông để phục vụ cho sự nghiệp cách mạng của Người

- Tư tưởng và văn hóa phương Tây.

+ Ngay từ khi còn học ở Trường tiểu học Đông Ba rồi vào Trường Quốchọc Huế, Hồ Chí Minh đã làm quen với văn hóa Pháp Đặc biệt, Người rất ham

mê môn lịch sử, và say sưa tìm hiểu cuộc Đại cách mạng Pháp 1789

+ Khi xuất dương, Người đã từng sang Mỹ, đến sống ở New York, làmthuê ở Bruclin và thường đến thăm khu Haclem của người da đen Người thườngsuy nghĩ về tự do, độc lập, quyền sống của con người được ghi trong Tuyênngôn độc lập 1776 của nước Mỹ

+ Đến Pháp, Hồ Chí Minh được tiếp xúc trực tiếp với tác phẩm của cácnhà tư tưởng khai sáng như tinh thần pháp luật của Môngtétxkiơ, khế ước xã hộicủa Rútxô Tư tưởng dân chủ của các nhà khai sáng đã có ảnh hưởng lớn tới tưtưởng của Người

+ Hồ Chí Minh hình thành phong cách dân chủ của mình từ trong cuộcsống thực tiễn Người học được cách làm việc dân chủ trong cách sinh hoạt khoahọc ở Câu lạc bộ Phôbua (Faubourg), trong sinh hoạt chính trị của Đảng xã hộiPháp

Tóm lại, nhờ sự thông minh, óc quan sát, ham học hỏi và được rèn luyệntrong phong trào công nhân Pháp, trên hành trình cứu nước Hồ Chí Minh đã biếtlàm giàu trí tuệ của mình bằng vốn trí tuệ của thời đại, của văn hóa Đông, Tây,

từ tầm cao của tri thức nhân loại mà suy nghĩ và lựa chọn, kế thừa và đổi mới,vận dụng và phát triển.

c Chủ nghĩa Mác – Lênin, cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của

tư tưởng Hồ Chí Minh.

- Tác động của mối quan hệ biện chứng giữa cá nhân với dân tộc và thờiđại đã đưa Hồ Chí Minh đến với Chủ nghĩa Mác – Lênin, từ người yêu tước trởthành người cộng sản Nhờ có thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩaMác – Lênin Hồ Chí Minh đã hấp thụ và chuyển hóa được những nhân tố tíchcực và tiến bộ của truyền thống dân tộc cũng như của tư tưởng – văn hóa nhânloại để tạo nên hệ thống tư tưởng của mình Vì vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh thuộc

hệ tư tưởng Mác – Lênin, những phạm trù cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minhnằm trong những phạm trù cơ bản của lý luận mác – Lênin

- Sở dĩ Hồ Chí Minh đã lựa chọn các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩaMác – Lênin, vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin trên mộtloạt luận điểm cơ bản hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh có nguyên nhân sâu

xa là:

+ Khi đi tìm đường cứu nước, ở tuổi 20, Hồ Chí Minh đã có một vốn họcvấn chắc chắn, một năng lực trí tuệ sắc sảo Nhờ vậy Người quan sát, phân tích,tổng kết một cách độc lập tự chủ và sáng tạo; không rơi vào sao chép, giáo điều,rập khuôn; tiếp thu và vận dụng chủ nghĩa Mác – Lênin một cách sáng tạo, phùhợp với hoàn cảnh và điều kiện cụ thể của Việt Nam

+ Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác – Lênin là để tìm đường cứu nước,giải phóng dân tộc, tức là từ nhu cầu thực tiễn của cách mạng Việt Nam.Chính

Người đã viết: “Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêu nước, chứ chưa phải chủ nghĩa

cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin ,tin theo Quốc tế III” Nhờ Lênin, người đã

tìm thấy “Con đường giải phóng chúng ta” và từ Lênin, Người đã trở lại nghiên

cứu Mác sâu sắc hơn

+ Hồ Chí Minh đã tiếp thu lý luận Mác – Lênin theo phương pháp nhậnthức mácxít, cốt nắm lấy cái tinh thần, cái bản chất chứ không tự trói buộc trong

cái vỏ ngôn từ Người vận dụng lập trường, quan điểm và phương pháp của chủnghĩa Mác – Lênin để tự tìm ra những chủ trương, giải pháp, đối sách phù hợpvới từng hoàn cảnh cụ thể, từng thời kỳ cụ thể của cách mạng Việt Nam chứkhông đi tìm những kết luận có sẵn trong sách vở kinh điển.

d Những nhân tố chủ quan về phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh.

- Trước hết, đó là tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, cộng với đầu óc phêphán tinh tường, sáng suốt trong nghiên cứu, tìm hiểu

- Đó là sự khổ công học tập nhằm chiếm lĩnh vốn tri thức phong phú củathời đại, vốn kinh nghiệm đấu tranh của phong trào giải phóng dân tộc, phongtrào công nhân quốc tế

- Đó là ý chí của một nhà yêu nước, một chiến sĩ cộng sản nhiệt thànhcách mạng, một trái tim yêu nước, thương dân, thương yêu những người cùngkhổ sẵn sàng chịu đựng những hy sinh cao nhất vì độc lập của tổ quốc, vì tự do,hạnh phúc của đồng bào

Chính những phẩm chất cá nhân cao đẹp đó đã quyết định việc Hồ ChíMinh tiếp nhận, chọn lọc, chuyển hóa phát triển những tinh hoa của dân tộc vàthời đại thành tư tưởng đặc sắc của mình

1.3 Quá trình hình thành và phát triển của tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh không hình thành ngay một lúc mà đã trải qua mộtquá trình tìm tòi, xác lập, phát triển và hoàn thiện, gắn liền với quá trình hoạtđộng cách mạng phong phú của người

a Giai đoạn hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cách mạng (từ 1890-1911).

Trong thời trẻ, với những đặc điểm quê hương, gia đình và môi trườngsống, Hồ Chí Minh đã tích lũy được những hiểu biết và phẩm chất tiêu biểu sau:

- Truyền thống yêu nước và nhân nghĩa của dân tộc

- Vốn văn hóa dân tộc và bước đầu tiếp xúc với văn hóa phương Tây

- Hình thành hoài bão cứu dân, cứu nước khi chứng kiến cuộc sống khổcực, điêu đứng của nhân dân và tinh thần đấu tranh bất khuất của cha anh

b Giai đoạn tìm tòi, khảo nghiệm (1911-1920).

Đây là giai đoạn bôn ba tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đã:

- Tìm hiểu các cuộc cách mạng lớn trên thế giới và khảo sát cuộc sốngcủa nhân dân các dân tộc bị áp bức

- Tiếp xúc với Luận cương của V.I.Lênin về các vấn đề dân tộc và thuộc

địa, Hồ Chí Minh đã tìm thấy con đường chân chính cho sự nghiệp cứu nước,

giải phóng dân tộc

- Đứng hẳn về Quốc tế III, tham gia thành lập Đảng cộng sản Pháp

Sự kiện đó đánh dấu bước chuyển biến về chất trong tư tưởng Hồ ChíMinh, từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Lênin, từ giác ngộ dân tộc đến giácngộ giai cấp, từ người yêu nước thành người cộng sản

c Giai đoạn hình thành cơ bản tư tưởng về con đường cách mạng Việt Nam (1921 – 1930).

- Hồ Chí Minh hoạt động tích cực trong Ban nghiên cứu thuộc địa của

Đảng cộng sản Pháp, tham gia sáng lập Hội liên hiệp thuộc địa, xuất bản báo Le

Paria nhằm tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lênin vào các nước thuộc địa.

- Hồ Chí Minh sang Mátxcơva dự Hội nghị Quốc tế Nông dân và đượcbầu vào Đoàn chủ tịch của Hội giữa năm 1923 Sau đó, Người tiếp tục tham dựđại hội V Quốc tế Cộng sản và Đại hội các đoàn thể quần chúng khác: Quốc tếthanh niên, Quốc tế Cứu tế đỏ, Quốc tế công hội đỏ

- Hồ Chí Minh về Quảng Châu (Trung Quốc) tổ chức hội Việt Nam cách

mạng thanh niên, raBáo thanh niên, mở các lớp huấn luyện chính trị, đào tạo cán

bộ, đưa họ về nước hoạt động cuối năm 1924

Tháng 02- 1930, Người chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sảntrong nước, sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam và trực tiếp thảo ra các văn

kiện: Chánh cương vắn tắt, sách lược vắn tắt, chương trình và Điều lệ vắn

tắt của Đảng.

Các văn kiện này, cùng với hai tác phẩm Người hoàn thành và xuất bản

trước đó là Bản án chế độc thực dân Pháp (1925) và Đường Kách mệnh (1927),

đã đánh dấu sự hình thành cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cáchmạng của Việt Nam.

d Giai đoạn vượt qua thử thách, kiên trì con đường đã xác định của cách mạng Việt Nam (1930-1941).

- Do không nắm được tình hình thực tế các thuộc địa ở phương Đông vàViệt Nam, lại bị chi phối bởi quan điểm “tả” khuynh, tại Đại hội VI (năm 1928),Quốc tế Cộng sản đã chỉ trích và phê phán đường lối của Hồ Chí Minh vạch ratrong Hội nghị hợp nhất thành lập Đảng Hội nghị Trung ương tháng 10 – 1930

của Đảng Cộng sản Việt Nam, theo chỉ đạo của Quốc tế Cộng sản, cũng ra “Án

nghị quyết” thu hồi chánh cương vắn tắt và sách lược vắn tắt, đổi tên Đảng

Cộng sản Việt Nam thành Đảng Cộng sản Đông Dương Trong thời gian đó HồChí Minh tiếp tục tham gia các hoạt động trong Quốc tế Cộng sản, nghiên cứuchủ nghĩa Mác – Lênin và chỉ đạo cách mạng Việt Nam, kiên định quan điểmcủa mình

- Đại hội VII Quốc tế cộng sản (năm 1935) đã có sự tự phê bình về khuynh hướng “tả”, cô độc, biệt phái, bỏ rơi mất ngọn cờ dân tộc và dân chủtrong phong trào cộng sản Để cho các đảng tư sản, tiểu tư sản và phát xít nắmlấy mà chống phá cách mạng Đại hội có sự chuyển hướng về sách lược, chủtrương thành lập Mặt trận dân chủ chống phát xít

- Năm 1936, Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra “chiến sách” mới, phê phánnhững biểu hiện “tả” khuynh, cô độc, biệt phái trước đây Trên thực tế, từ đây

đảng đã trở lại với Chánh cương vắn tắt, sách lược vắn tắt của Hồ Chí Minh.

- Nghị quyết Hội nghị Trung ương tháng 11 – 1939 khẳng định rõ: “đứng

trên lập trường giải phóng dân tộc, lấy quyền lợi dân tộc làm tối cao, tất cả mọi vấn đề của cuộc cách mệnh, cả vấn đề điền địa cũng phải nhằm vào cái mục đích ấy mà giải quyết”.

Những diễn biến của quá trình này đã phản ánh quy luật của cách mạngViệt Nam, giá trị và sức sống của tư tưởng Hồ Chí Minh

đ Giai đoạn phát triển và hiện thực hóa tư tưởng Hồ Chí Minh (1941 – 1969).

- Đầu năm 1941, Hồ Chí Minh về nước, trực tiếp chỉ đạo Hội nghị Trungương 8 (tháng 5 – 1941), đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc cao hơn hết, tạm thờigác khẩu hiệu cách mạng điền địa, xóa bỏ vấn đề Liên bang Đông Dương, lập ramặt trận Việt Minh, thực hiện đại đoàn kết dân tộc trên cơ sở công nông liênminh Nhờ đường lối đúng đắn đó, sau bốn năm, Đảng lãnh đạo cách mạngtháng Tám thắng lợi Đó cũng là thắng lợi đầu tiên của tư tưởng Hồ Chí Minh

- Sau khi giành được chính quyền, Đảng Cộng sản Việt Nam và nhân dân

ta phải tiến hành hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, vừa xây dựngchủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa đấu tranh giải phóng miền Nam

Đây là thời kỳ tư tưởng Hồ chí Minh được bổ sung, phát triển và hoànthiện trên một loạt vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam: về đường lối chiếntranh nhân dân “toàn dân, toàn diện, trường kỳ, dựa vào sức mình là chính”, vềxây dựng chủ nghĩa xã hội ở một nước vốn là thuộc địa nửa phong kiến, quá độ

đi lên chủ nghĩa xã hội không trải qua chế độ tư bản chủ nghĩa, trong điều kiệnđất nước bị chia cắt và có chiến tranh; về xây dựng Đảng với tư cách là Đảngcầm quyền; về xây dựng Nhà nước kiểu mới - của dân, do dân, vì dân; về củng

cố và tăng cường sự đoàn kết nhất trí trong phong trào cộng sản và công nhânquốc tế

- Trước khi qua đời (ngày 02-9-1969), Hồ Chí Minh để lại Di chúc thiêng

liêng gửi gắm trong đó những tinh hoa của tư tưởng, đạo đức, tâm hồn cao đẹpcủa một vĩ nhân hiếm có, đã suốt đời phấn đấu hy sinh vì Tổ quốc và nhân

loại Di chúc đã tổng kết sâu sắc những bài học đấu tranh và thắng lợi của cách

mạng Việt Nam, đồng thời cũng vạch ra những định hướng mang tính cươnglĩnh cho sự phát triển của đất nước và dân tộc ta sau khi kháng chiến thắng lợi

- Đảng Cộng sản Việt Nam và nhân dân ta ngày càng nhận thức đầy đủ vàsâu sắc hơn di sản tinh thần vô giá mà Hồ Chí Minh để lại cho chúng ta Đại hộiđại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng đã khẳng định: Đảng lấy chủ nghĩa Mác