Bài toán 2: Thể tích khối tròn xoay được sinh ra khi quay hình phẳng giới hạn bởi các đường x g y , trục hoành và hai đường thẳng y c , y d quanh trục Oy: Bài toán 3: Thể tích khối t
Trang 1CHUYÊN ĐỀ III – GIẢI TÍCH 12 – NGUYÊN HÀM – TÍCH PHÂN - ỨNG DỤNG TÍCH PHÂN
2 Bài toán liên quan
Bài toán 1: Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số yf x( ) liên tục trên đoạn
a b; ,
trục hoành và hai đường thẳng x a , x b được xác định:
y f x
y 0 H
Trang 2C y f x
C y f x H
Trang 3- Nắm vững cách tính tích phân của hàm số có chứa giá trị tuyệt đối
Bài toán 3: Diện tích của hình phẳng giới hạn bởi các đường x g y ( ), x h y ( ) và hai đường
Gọi B là phần vật thể giới hạn bởi hai mặt phẳng vuông góc với trục Ox tại các điểm a và b;
S x( ) là diện tích thiết diện của vật thể bị cắt bởi mặt phẳng vuông góc với trục Ox tại điểm x,
V f x dx
a
( )
y f x y
Trang 4Bài toán 2: Thể tích khối tròn xoay được sinh ra khi quay hình phẳng giới hạn bởi các đường
x g y( ), trục hoành và hai đường thẳng y c , y d quanh trục Oy:
Bài toán 3: Thể tích khối tròn xoay được sinh ra khi quay hình phẳng giới hạn bởi các đường
Dựa và hình vẽ ta có diện tích hình phẳng được gạch chéo trong hình bên là:
Trang 5Câu 2: (Đề Tham Khảo 2020 Lần 2) Diện tích S của hình phẳng giới hạn bởi các đường y 2x2,
1
y , x 0 và x được tính bởi công thức nào sau đây?1
A
1 2 0
S x x
1 2 0
S x x
1 2 0
S x x
Lời giải Chọn D
Lời giải Chọn B
Phương trình hoành độ giao điểm của hai đồ thị đã cho là:
Phương trình hoành độ giao điểm hai đường là:
1d6
Trang 6Lời giải Chọn B
Ta có Phương trình hoành độ giao điểm:
.
Lời giải Chọn A
Xét phương trình hoành độ giao điểm, ta có:
ê =ë
x x
Như vậy, diện tích hình phẳng được gới hạn bằng ( ) ( )
3 2 0
Câu 7: (Mã 102 2018) Gọi S là diện tích của hình phẳng giới hạn bởi các đường y , 2x y 0,
0
x , x Mệnh đề nào dưới đây đúng?2
A
2 0
2 dx
S x
B
2 0
2 dx
S x
C
2 2 0
2 dx
S x
D
2 2 0
2 dx
S x
Lời giải Chọn B
e dx
S x
B
2 0
e dx
S x
C
2 0
e dx
S x
D
2 2 0
e dx
S x
Lời giải Chọn A
Trang 7Diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đườngy , ex y 0, x , 0 x là: 2
2 0
d
x
Se x
Câu 9: (Mã 102 - 2019) Cho hàm số yf x liên tục trên Gọi S là diện tích hình phẳng giới
hạn bởi các đường yf x y , 0,x và 1 x (như hình vẽ bên).5
Mệnh đề nào sau đây đúng?
Trang 8Phương trình hoành độ giao điểm
Câu 12: (Đề Tham Khảo 2017) GọiSlà diện tích hình phẳng H
giới hạn bởi các đường yf x
,
trục hoành và hai đường thẳng x , 1 x Đặt 2
0 1
d
bf x x
, mệnh đề nàosau đây đúng?
Trang 9A S b a B S b a C S b a D S b a
Lời giải Chọn A
Câu 13: (Đề Tham Khảo 2019) Diện tích phần hình phẳng gạch chéo trong hình vẽ bên được tính theo
công thức nào dưới đây?
A
2 1
2x 2 dx
Trang 10C
2 2 1
Diện tích hình phẳng gạch chéo trong hình vẽ là:
Câu 14: (Mã 101 - 2019) Cho hàm số f x liên tục trên Gọi S là diện tích hình phẳng giới hạn
bởi các đường yf x y , 0,x và 1 x (như hình vẽ bên) Mệnh đề nào dưới đây4đúng?
liên tục trên Gọi S là diện tích hình phẳng giới hạn bởi
cá đường yf x , y0, x2 và x3 (như hình vẽ) Mệnh đề nào dưới đây đúng?
Trang 11Câu 16: (Dề Minh Họa 2017) Viết công thức tính thể tích V của khối tròn xoay được tạo ra khi quay
hình thang cong, giới hạn bởi đồ thị hàm số yf x
Câu 17: (Đề Tham Khảo 2018) Cho hàm số yf x
liên tục trên đoạn a b;
Gọi D là hình phẳnggiới hạn bởi đồ thị hàm số yf x
, trục hoành và hai đường thẳng x a x b a b ,
Thểtích của khối tròn xoay tạo thành khi quay D quanh trục hoành được tính theo công thức:
Câu 18: (Mã 101 2020 Lần 2) Gọi D là hình phẳng giới hạn bởi các đường y e3x, y , 0 x 0 và
1
x Thể tích của khối tròn xoay tạo thành khi quay D quanh trục Ox bằng:
Trang 12A
1 3 0
e dx x
1 6 0
e dx x
1 6 0
e dx x
1 3 0
e dx x
Lời giải Chọn C
Ta có thể tích của khối tròn xoay tạo thành khi quay D quanh trục Ox bằng:
Thể tích của khối tròn xoay tạo thành khi quay D quanh trục Ox là:
Thể tích khối tròn xoay tạo thành kho quay D quanh Ox là 1 2 2 1 4
Câu 22: (Mã 103 2018) Cho hình phẳng H
giới hạn bởi các đường y x 2 3, y 0, x , 0 x 2
Gọi V là thể tích của khối tròn xoay được tạo thành khi quay H
xung quanh trục Ox
Mệnh đề nào dưới đây đúng?
Trang 13A
2 2 0
3
V x dx
B
2 2 0
3
V x dx
Lời giải Chọn D
Thể tích của khối tròn xoay được tạo thành khi quay H
xung quanh trục Ox là:
2
2 2 0
3
V x dx
Câu 23: (Mã 105 2017) Cho hình phẳng D giới hạn bởi đường cong y e x, trục hoành và các đường
thẳng 0x , 1x Khối tròn xoay tạo thành khi quay D quanh trục hoành có thể tích V
e V
B
212
e V
C
23
e V
e V
Lời giải Chọn D
1e
Câu 24: (Mã 104 2017) Cho hình phẳng D giới hạn với đường cong y= x2+ , trục hoành và các1
đường thẳng x=0,x=1 Khối tròn xoay tạo thành khi quay D quanh trục hoành có thể tích
V bằng bao nhiêu?
A V 2 B
4 3
V
C V 2 D
4 3
V
Lời giải Chọn B
Thể tích khối tròn xoay được tính theo công thức:
Trang 14Lời giải Chọn A
Câu 26: (Mã 110 2017) Cho hình phẳng D giới hạn bởi đường cong y 2 sin x, trục hoành và các
đường thẳng x , 0 x Khối tròn xoay tạo thành khi quay D quay quanh trục hoành có thể
2
2 2 1
x , biết rằng khi cắt vật thể bởi mặt phẳng vuông góc với trục Ox tại điểm có hoành độ x (
1 ) thì được thiết diện là một hình chữ nhật có độ dài hai cạnh là 3x và x 3 3x 2 2.
A
124 3
V
Lời giải Chọn A
Diện tích thiết diện là: S x( ) 3 3 x x2 2
Trang 15 Thể tích vật thể là:
3
2 1
124
3 3 2
3
V x x dx
Câu 29: (Đề Tham Khảo 2018) Cho H là hình phẳng giới hạn bởi parabol y 3x2, cung tròn có
phương trình y 4 x 2 (với 0 x 2 ) và trục hoành (phần tô đậm trong hình vẽ) Diện tíchcủa H bằng
Lời giải Chọn B
Phương trình hoành độ giao điểm giữa parabol và cung tròn ta được 3x2 4 x2 x1
Trang 17
F x là nguyên hàm của f x trên nên
4 0
.Diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường thẳng y F x y G x x , , 0 và x 4 là
Do F x và G x là hai nguyên hàm của hàm số f x trên nên F x G x với C C
Từ 1
và 2
suy ra: C 3 aC3.Vậy: a 3
Câu 34: (MĐ 101-2022) Cho hàm số bậc bốn yf x Biết rằng hàm số g x ln f x có bảng
biến thiên như hình sau
Trang 18Diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường yf x và y g x thuộc khoảng nào dưới đây?
Từ bảng biến thiên của hàm số g x ln f x , ta có: ln f x ln 2 f x 2
x x
S f x g x dx f x g x dx
3 2
x x
Trang 19biến thiên như sau:
Diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường yf x và y g x thuộc khoảng nào dưới đây?
x x
1 1
x x
Trang 20Diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường yf x
Nhìn vào bảng biến thiên ta thấy g x ln 3, x f x 3, x
x x
Trang 21Diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường y f ' x
Từ BBT ta thấy f x 4, x
f ' xg' x
x x
Trang 22Câu 38: (Mã 104 - 2019) Cho đường thẳng
3 2
9 0
16
a a
Trang 23Giải nhanh bằng máy tính cho kết quả x 0, 421875 thuộc khoảng
y x
và parabol
2
1 2
Ta có phương trình hoành độ giao điểm
Trang 24A
91;
Phương trình hoành độ giao điểm 2x2a3x 2x2 3x a 0 có hai nghiệm dương phân biệt
9
90
Trang 25cắt nhau tại ba điểm có hoành
độ lần lượt là 2 ; 1 ; 1 (tham khảo hình vẽ)
Hình phẳng giới hạn bởi hai đồ thị đã cho có diện tích bằng
Lời giải Chọn B
Phương trình hoành độ giao điểm của đồ thị f x
Vậy diện tích hình phẳng cần tìm là
1 2
37d2
Trang 26Câu 42: (Mã 101 2018) Cho hai hàm số 3 2 1
2
f x ax bx cx
và g x dx2ex1
a b c d e , , , , Biết rằng đồ thị hàm số yf x
và y g x cắt nhau tại 3 điểm có hoành
độ lần lượt là 3 ; 1; 1 (tham khảo hình vẽ) Hình phẳng giới hạn bởi 2 đồ thị đã cho có diệntích bằng
9
Lời giải Chọn D
Cách 1:
Xét phương trình
3 2 1 2
12
ax bx cx dx ex 3 2 3
02
Trang 27Lời giải Chọn C
Vì phương trình f x( ) g x( ) 0 có 3 nghiệm 3; 1; 2 nên
f x g x a x x x
So sánh hệ số tự do ta được
362
a
.4
Trang 28Câu 44: (Mã 104 2018) Cho hai hàm số 3 2 3
Lời giải Chọn A
Ta có phương trình hoành độ giao điểm là:
Trang 29
3 2
Câu 45: (Đề Minh Họa 2017) Kí hiệu H là hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số y2(x1) ,e x
trục tung và trục hoành Tính thể tích V của khối tròn xoay thu được khi quay hình H
xungquanh trục Ox
A V e2 5
B V 4 2 e C V e 2 5 D V 4 2e
Lời giải
Chọn A
Phương trình hoành độ giao điểm 2x1e x 0 x1
Thể tích của khối tròn xoay thu được khi quay hình H
1
2
x x
u x
e v
1
2
x x
1 0
2
x e
V x I e e
Câu 46: (Mã 103 2018) Một chất điểm A xuất phát từ O, chuyển động thẳng với vận tốc biến thiên
theo thời gian bởi quy luật 1 2 13
m/s
100 30
v t t t
, trong đó t (giây) là khoảng thời gian tính
từ lúc A bắt đầu chuyển động Từ trạng thái nghỉ, một chất điểm B cũng xuất phát từ O,chuyển động thẳng cùng hướng với A nhưng chậm hơn 10 giây so với A và có gia tốc bằng
Trang 30B
S at
2 15 0
Câu 47: (Mã 104 2018) Một chất điểm A xuất phát từ O , chuyển động thẳng với vận tốc biến thiên
theo thời gian bởi quy luật 1 2 58
/
120 45
v t t t m s
, trong đó t (giây) là khoảng thời gian
tính từ lúc A bắt đầu chuyển động Từ trạng thái nghỉ, một chất điểm B cũng xuất phát từ O ,
chuyển động thẳng cùng hướng với A nhưng chậm hơn 3 giây so với A và có gia tốc bằng
Thời điểm chất điểm B đuổi kịp chất điểm A thì chất điểm B đi được 15 giây, chất điểm Ađi
Do từ lúc chất điểm A bắt đầu chuyển động cho đến khi chất điểm B đuổi kịp thì quãng
đường hai chất điểm đi được bằng nhau Do đó
Trang 31Câu 48: (Đề Minh Họa 2017) Một ô tô đang chạy với vận tốc 10m/s thì người lái đạp phanh; từ thời
điểm đó, ô tô chuyển động chậm dần đều với vận tốc v t 5 10t
Xét phương trình 5t10 0 t2. Do vậy, kể từ lúc người lái đạp phanh thì sau 2s ô tôdừng hẳn
Quãng đường ô tô đi được kể từ lúc người lái đạp phanh đến khi ô tô dừng hẳn là
2
2 0
25
02
Câu 49: (Mã 102 2018) Một chất điểm A xuất phát từ O , chuyển động thẳng với vận tốc biến thiên
theo thời gian bởi quy luật 1 2 59
/
150 75
v t t t m s
, trong đó t (giây) là khoảng thời gian tính
từ lúc a bắt đầu chuyển động Từ trạng thái nghỉ, một chất điểm B cũng xuất phát từ O ,
chuyển động thẳng cùng hướng với A nhưng chậm hơn 3 giây so với A và có gia tốc bằng
Quãng đường chất điểm A đi từ đầu đến khi B đuổi kịp là
15
2 0
Tại thời điểm t vật 3 B bắt đầu từ trạng thái nghỉ nên v B 3 0 C 3a
.Lại có quãng đường chất điểm B đi được đến khi gặp A là
15
15 2 2
Trang 32Câu 50: (Mã 101 2018) Một chất điểm A xuất phát từ O , chuyển động thẳng với vận tốc biến thiên
theo thời gian bởi quy luật ( ) 1 2 11 /
180 18
v t t t m s
, trong đó t (giây) là khoảng thời gian tính
từ lúc A bắt đầu chuyển động Từ trạng thái nghỉ, một chất điểm B cũng xuất phát từ O ,
chuyển động thẳng cùng hướng với A nhưng chậm hơn 5 giây so với A và có gia tốc bằng
Thời gian tính từ khi A xuất phát đến khi bị B đuổi kịp là 15 giây, suy ra quãng đường đi
được tới lúc đó là
15 0
Quãng đường của B từ khi xuất phát đến khi đuổi kịp A là
d 75
a t t
10 2 0
752
; suy ra vận tốc của B tại thời điểm đuổi kịp A bằng y 10 15m s/
Câu 51: (Mã 105 2017) Một vật chuyển động theo quy luật
3 2
162
Vận tốc của vật chuyển động là 3 2
122
Tìm giá trị lớn nhất của hàm số f t trên đoạn 0; 6
Trang 33Câu 52: (Mã 123 2017) Một vật chuyển động trong 3 giờ với vận tốc v km h( / ) phụ thuộc vào thời
gian ( ) có đồ thị vận tốc như hình bên Trong thời gian 1 giờ kể từ khi bắt đầu chuyển động,
đồ thị đó là một phần của đường parabol có đỉnh I(2; 9) và trục đối xứng song song với trụctung, khoảng thời gian còn lại đồ thị là một đoạn thẳng song song với trục hoành Tính quãngđường s mà vật chuyển động được trong 3 giờ đó (kết quả làm tròn đến hàng phần trăm).
A s21, 58(km) B s23, 25(km) C s13,83(km) D s15, 50(km)
Lời giải Chọn A
Gọi phương trình của parabol v at2bt c ta có hệ như sau:
Với 1t ta có
314
Câu 53: (Mã 104 2017) Một người chạy trong thời gian 1 giờ, vận tốc v (km/h) phụ thuộc vào thời
gian t (h) có đồ thị là một phần parabol với đỉnh
1
; 82
I
và trục đối xứng song song với trụctung như hình bên Tính quảng đường s người đó chạy được trong khoảng thời gian 45 phút,
kể từ khi chạy?
Trang 34A s 2,3 (km) B s 4,5 (km) C s 5,3 (km) D s 4 (km)
Lời giải Chọn B
Gọi parabol là P :y ax 2bx c
Từ hình vẽ ta có P đi qua O0; 0, A1; 0
và điểm1
; 82
2 0
s x x x
(km)
Câu 54: (Mã 110 2017) Một vật chuyển động trong 3 giờ với vận tốc vkm/h
phụ thuộc thời gian
h
t
có đồ thị là một phần của đường parabol có đỉnh I2;9
và trục đối xứng song song vớitrục tung như hình bên Tính quãng đường s mà vật di chuyển được trong 3 giờ đó
Trang 35Gọi v t a t 2bt c
Đồ thị v t là một phần parabol có đỉnh I2;9 và đi qua điểm A0;6 nên
2 2
32
v t t t
Vậy
3 2 0
3
3 64
S t t dt
24,75 (km)
Câu 55: (Mã 105 2017) Một vật chuyển động trong 4 giờ với vận tốc v (km/h) phụ thuộc thời gian t
(h) có đồ thị của vận tốc như hình bên Trong khoảng thời gian 3 giờ kể từ khi bắt đầu chuyểnđộng, đồ thị đó là một phần của đường parabol có đỉnh I2; 9
với trục đối xứng song song vớitrục tung, khoảng thời gian còn lại đồ thị là một đoạn thẳng song song với trục hoành Tính
quãng đường s mà vật di chuyển được trong 4 giờ đó
Trang 36A s24 (km) B s28, 5 (km) C s27 (km) D s26, 5 (km)
Lời giải Chọn B
Ngoài ra tại 3x ta có
274
Câu 56: (Đề Tham Khảo 2019) Một biển quảng cáo có dạng hình elip với bốn đỉnh A A B B như1, 2, ,1 2
hình vẽ bên Biết chi phí để sơn phần tô đậm là 200.000 nđv / m và phần còn lại2
N M
Trang 37N M
Trang 39Gọi S là diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường: 1 yf x y x'( ), 1, x3, x1Gọi S là diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường: 2 y x 1, yf x x'( ), 1, x3
Dựa vào hình vẽ, ta thấy: S1S2 0
Trang 421 2
S
S bằng
A
3
5
3
3.5
3.5
S
S =
Câu 61: (MĐ 101 2020-2021 – ĐỢT 1)Cho hàm số f x x3ax2bx c
với a b c, , là các số thực.Biết hàm số g x f x f x f x
có hai giá trị cực trị là 3 và6 Diện tích hình
phẳng giới hạn bởi các đường
6
f x y
Trang 43có hai giá trị cực trị là 5 và 3 Diện tích hình
phẳng giới hạn bởi các đường
6
f x y
Chú ý rằng g x là hàm số bậc 3 có hệ số của x3 là số dương (bằng 1), có hai giá trị cực trịnên g x
có hai nghiệm x x1, 2 (x1x2) với x1 là điểm cực đại, x2 là điểm cực tiểu
Khi đó từ giả thiết ta có g x 1 3, g x 2 5 và với mọi xx x1; 2 thì g x 0,
g x
và y 1 bằng
Trang 442 1
có hai giá trị cực trị là 5 và 2 Diện tích hình
phẳng giới hạn bởi đường
6
f x y
g x
và y 1 là:
( ) ( )
( ) ( ) ( )
6
x
x x x
Trang 45Ta có f 0 3
nên
1.2
và 3 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi yf x'