Quản lý hoạt động đoàn thanh niên cộng sản hồ chí minh ở các trường trung học phổ thông thị xã hoàng mai tỉnh nghệ an luận văn thạc si quản lí giáo dục 60 14 01 14

Giả thuyết khoa học Nếu đề xuất được các giải pháp quản lý hoạt động Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở các Trường trung học phổ thông Thị xã Hoàng Mai có cơ sở khoa học và phù hợp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN XUÂN BÀI

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN

HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ

THÔNG THỊ XÃ HOÀNG MAI TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Nghệ An, 2016

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN XUÂN BÀI

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN

HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ

THÔNG THỊ XÃ HOÀNG MAI TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Như An

Lời đầu tiên tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu và quý thầy giáo, cô giáo Khoa Giáo dục, Phòng Đào tạo Sau Đại học Trường Đại học Vinh cùng các nhà khoa học, các giảng viên đã trực tiếp giảng dạy, góp ý, chỉ bảo, tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Xin cảm ơn Ban Thường vụ Thị đoàn Hoàng Mai, Ban Chấp hành Đoàn trường THPT Hoàng Mai và Ban Chấp hành Đoàn trường THPT Bắc Quỳnh Lưu, các em học sinh đã nhiệt tình cộng tác, giúp đỡ để tác giả hoàn thành luận văn này

Đặc biệt, tác giả xin trân trọng và bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới TS Nguyễn Như An, người đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn, động viên tác giả trong suốt thời gian nghiên cứu đề tài và hoàn thành luận văn

Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài, song không thể tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận được ý kiến đóng của các thầy giáo, cô giáo và các đồng nghiệp

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Xuân Bài

LỜI CẢM ƠN

KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG

DANH MỤC CÁC HÌNH

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Đóng góp của luận văn 5

8 Cấu trúc của luận văn 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 6

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Các khái niệm cơ bản 9

1.2.1 Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 9

1.2.2 Quản lý và quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 12

1.2.3 Giải pháp và giải pháp quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 17

1.3 Hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT 19

1.3.1 Vai trò của hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT 19

1.3.2 Nội dung, phương pháp hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT 21

1.3.3 Đánh giá hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT 23

trường THPT 24

1.4.1 Sự cần thiết phải tăng cường quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT 24

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT 26

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT 27

Kết luận chương 1 35

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ HOÀNG MAI 37

2.1 Khái quát về các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 37

2.1.1 Khái quát về các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 37

2.1.2 Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 41

2.2 Khái quát về nghiên cứu thực trạng 43

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 43

2.2.2 Nội dung khảo sát 43

2.2.3 Phương pháp khảo sát 44

2.2.4 Đối tượng và địa bàn khảo sát 44

2.3 Thực trạng hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 44

2.3.1 Thực trạng công tác tuyên truyền, giáo dục 44

2.3.2 Thực trạng công tác xây dựng tổ chức Đoàn và tham gia xây dựng Đảng 46

2.3.3 Thực trạng phong trào "Xung kích, tình nguyện phát triển kinh tế - xã hội vào bảo vệ Tổ quốc" 49

nghiệp" 52

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 53

2.4.1 Thực trạng nhận thức về vai trò của hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 54

2.4.2 Thực trạng thực hiện các nội dung và hình thức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 55

2.4.3 Thực trạng năng lực đội ngũ cán bộ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 58

2.4.4 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 62

2.4.5 Thực trạng sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng và Đoàn cấp trên đối với hoạt động Đoàn và quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 63

2.4.6 Thực trạng công tác kiểm tra, giám sát đối với hoạt động Đoàn và quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 65

2.4.7 Thành công, hạn chế và nguyên nhân 66

Kết luận chương 2 69

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ HOÀNG MAI 70

3.1 Nguyên tắc đề xuất giải pháp 70

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 70

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 70

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 70

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 71

Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 71

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên và cán bộ Đoàn về sự cần thiết phải tăng cường quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 71

3.2.2 Xây dựng kế hoạch hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đảm bảo tính khả thi và khoa học 73

3.2.3 Đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phù hợp với lứa tuổi học sinh THPT 75

3.2.4 Thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 80

3.2.5 Đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 83

3.3 Khảo sát sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất 84

Kết luận chương 3 87

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 88

1 Kết luận 88

2 Kiến nghị 89

TÀI LIỆU THAM KHẢO 91

PHỤ LỤC NGHIÊN CỨU

KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý 17Bảng 2.1 Tình hình công tác phát triển Đảng 48Bảng 2.2 Tổng hợp số lượng ĐVTN tham gia các chiến dịch tình nguyện

hè 51Bảng 2.3 Nhận thức của cán bộ, GV và ĐVTN về vai trò của hoạt động

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 54Bảng 2.4 Mức độ thực hiện các nội dung hoạt động của Đoàn TNCS Hồ

Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 56Bảng 2.5 Mức độ thực hiện các hình thức tổ chức hoạt động của Đoàn

TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 57Bảng 2.6 Mức độ đáp ứng yêu cầu về năng lực của cán bộ Đoàn TNCS

Hồ Chí Minh các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 58Bảng 2.7 Đánh giá về công tác cán bộ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các

Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 60Bảng 2.8 Đánh giá về cơ sở vật chất phục vụ hoạt động Đoàn TNCS Hồ

Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 62

với hoạt động Đoàn và quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 63Bảng 2.10 Đánh giá về công tác kiểm tra, giám sát đối với hoạt động Đoàn

TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 65Bảng 3.1 Kết quả khảo sát sự cần thiết của các giải pháp 85Bảng 3.2 Kết quả khảo sát tính khả thi của các giải pháp 86

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1 Biểu đồ kết quả ý kiến của cán bộ, GV và ĐVTN về vai trò của

hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 54Hình 2.2 Biểu đồ kết quả ý kiến của cán bộ, GV và ĐVTN về mức độ thực

hiện các nội dung hoạt động của Đoàn trường ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 56Hình 2.3 Biểu đồ kết quả ý kiến của cán bộ, GV và ĐVTN về mức độ thực

hiện các hình thức tổ chức hoạt động của Đoàn ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 58Hình 2.4 Biểu đồ kết quả ý kiến của cán bộ, GV và ĐVTN về mức độ đáp

ứng yêu cầu về năng lực của cán bộ Đoàn ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 59Hình 2.5 Biểu đồ kết quả ý kiến của cán bộ, GV và ĐVTN về mức độ đáp

ứng yêu cầu về năng lực của cán bộ Đoàn ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 60Hình 2.6 Biểu đồ kết quả ý kiến của cán bộ, GV và ĐVTN về cơ sở vật

chất phục vụ hoạt động Đoàn ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 62Hình 2.7 Biểu đồ kết quả ý kiến của cán bộ, GV và ĐVTN về sự lãnh đạo

của cấp ủy Đảng và Đoàn cấp trên đối với hoạt động Đoàn và quản lý hoạt động Đoàn ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai 64Hình 2.8 Biểu đồ kết quả ý kiến của cán bộ, GV và ĐVTN về công tác

kiểm tra, giám sát đối với hoạt động Đoàn các Trường THPT Thị

xã Hoàng Mai 66Hình 3.1 Biểu đồ kết quả thăm dò về sự cần thiết của các giải pháp 85Hình 3.2 Biểu đồ kết quả thăm dò về tính khả thi của các giải pháp 86

kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc Qua mỗi thời kỳ, dù bất cứ hoàn cảnh nào các thế hệ thanh niên đều hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình

Nghị quyết hội nghị lần thứ 7 BCH Trung ương khóa X về tăng cường

sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đã khẳng định: Chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục thanh niên thành lớp người “vừa hồng vừa chuyên” theo tư tưởng Hồ Chí Minh là trách nhiệm của

cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, vai trò quan trọng của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, gia đình, nhà trường và xã hội

Đổi mới toàn diện GD&ĐT, tạo cơ hội cho mọi thanh niên được học tập, không ngừng nâng cao trình độ, có tri thức và kỹ năng, vươn lên ngang tầm với thanh niên các nước tiên tiến trên thế giới là một nhiệm vụ quan trọng nhằm tạo được tính đột phá trong đào tạo nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao đáp ứng quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên, trong các trường học, hoạt động của tổ chức Đoàn có vai trò quan trọng trong việc giáo dục nhân cách toàn diện cho ĐVTN Thông qua các hoạt động của

tổ chức Đoàn, mỗi ĐVTN được giáo dục tư tưởng, đạo đức, để hướng đến một lối sống lành mạnh và phù hợp với chuẩn mực của xã hội Bên cạnh đó, ĐVTN còn được trang bị thêm vốn tri thức, kinh nghiệm sống, các kỹ năng cần thiết để hội nhập và phát triển

Thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An được thành lập năm 2013, đến nay, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa từng bước phát triển, các cụm công nghiệp được quy hoạch, đại đa số nhân dân trong thị xã tuy đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn nhưng vốn có truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo, phần lớn đều có ý thức chăm lo cho con em học hành Công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi của toàn Thị xã nói chung, các Ttrường THPT nói riêng luôn được các cấp ủy đảng, các nghành quan tâm Song do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan nên công tác quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các trường THPT trên địa bàn thị xã Hoàng Mai vẫn còn bộc lộ những hạn chế, bất cập Ở một số trường, chi bộ đảng còn xem nhẹ vai trò của tổ chức đoàn; Ban Chấp hành Đoàn trường xây dựng chương trình,

kế hoạch hoạt động đoàn còn thiếu tính khoa học và thực tiễn; chất lượng đoàn viên và đội ngũ cán bộ đoàn còn thấp…dẫn tới hiệu quả quản lý hoạt động đoàn chưa cao

Xét từ góc độ khoa học về quản lý giáo dục, ở nước ta hiện nay vẫn có quá ít các nghiên cứu chuyên biệt về lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong hệ thống giáo dục nói chung và giáo dục phổ thông nói riêng Là một Bí thư Đoàn trường, tôi luôn trăn trở trước những tồn tại và thách thức đối với công tác đoàn trường học Trước những đòi hỏi của thực tiễn, tôi thấy việc tăng cường quản lý hoạt động Đoàn trong các trường trung học phổ thông là một tất yếu khách quan, nếu không Đoàn

sẽ đánh mất vai trò, vị trí của mình trong xã hội nói chung và trong khối trường học nói riêng

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: "Quản lý hoạt

động Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở các Trường Trung học phổ thông Thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An" để nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Giải pháp quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được các giải pháp quản lý hoạt động Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở các Trường trung học phổ thông Thị xã Hoàng Mai

có cơ sở khoa học và phù hợp với thực tiễn thì sẽ nâng cao hiệu quả hoạt động của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT

5.2 Nghiên cứu thực tiễn công tác quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai

5.3 Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Đề tài sử dụng các phương pháp: phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá các tài liệu để xây dựng khung lý thuyết và các khái niệm công

cụ làm cơ sở lý luận cho vấn đề nghiên cứu

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xây dựng cơ sở thực tiễn của đề tài Các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

- Phương pháp điều tra: sử dụng hệ thống câu hỏi điều tra trên các đối tượng là: cán bộ quản lý, cán bộ Đoàn, GV và ĐVTN ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai, thông qua đó để khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động

và giải pháp quản lí hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai

- Phương pháp đàm thoại: trực tiếp trò chuyện với cán bộ các ban chuyên môn Tỉnh đoàn Nghệ An; đại diện Ban Giám hiệu; cán bộ Đoàn; GV, ĐVTN trong Trường để thấy rõ thực trạng việc quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Đồng thời, chỉ ra được những nguyên nhân chủ yếu ảnh hưởng đến hiệu quả của việc tổ chức và quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: trên cơ sở các báo cáo của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai trong ba năm trở lại đây nhằm đánh giá những kết quả đã đạt được và những tồn tại, hạn chế

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động: Nghiên cứu hiệu quả các hoạt động do Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức cho học sinh nhằm đánh giá, tổng kết kinh nghiệm trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp phù hợp

chúng tôi tham khảo ý kiến của một số nhà giáo dục, cán bộ Đoàn nhằm khảo nghiệm tính phù hợp và tính khả thi của một số giải pháp đề xuất

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng các phần mềm để phân tích, xử lý số liệu thu được

7 Đóng góp của luận văn

7.1 Về mặt lý luận

Trên cơ sở kế thừa lí thuyết đã có, luận văn góp phần khái quát những vấn đề cơ bản về quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các trường THPT

7.2 Về mặt thực tiễn

Trên cơ sở phân tích thực trạng hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai, luận văn đã chỉ ra những vấn đề còn tồn tại và đề xuất một số giải pháp có cơ sở khoa học và có tính khả thi để quản lý hoạt động, đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt

động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục nghiên cứu, luận văn gồm có ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí

Minh ở trường THPT

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí

Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai

Chương 3: Một số giải pháp quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí

Minh ở các Trường THPT Thị xã Hoàng Mai

"Thanh niên là cội nguồn của sự sống, của dân tộc và giai cấp công nhân, là

bộ xương của mỗi cơ thể dân tộc" [1]

V.I Lênin đã kế thừa những tư tưởng của C.Mác và Ăng ghen Trong tác phẩm nổi tiếng "Nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên" (1920), ông cũng khẳng định "Nhiệm vụ thật sự xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa, chính là của thanh niên" [20] Lênin cũng đã chỉ ra rằng để giáo dục thanh niên cần tập hợp họ vào một tổ chức chính trị, đó là Đoàn Thanh niên Đoàn Thanh niên phải tổ chức giáo dục ĐV rèn luyện gắn liền với thực tiễn cuộc sống của nhân dân lao động Nhiệm vụ của ĐVTN là học tập chủ nghĩa cộng sản, nắm lấy tri thức của nhân loại

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát triển những tư tưởng của chủ Mác - Lênin vào hoàn cảnh cụ thể của nước ta, Người khẳng định: "Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, phần lớn là do thanh niên Thanh niên muốn làm chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải làm việc để chuẩn bị cho cái tương lai đó" [21]

Khẳng định vai trò của thanh niên và tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cách mạng cho ĐVTN, Nghị quyết Trung ương 4 (khóa VII) của Đảng đã chỉ rõ: "Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước

vào thế kỉ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường XHCN hay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên" [7] Đại hội X của Đảng cũng xác định: "Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người Chăm lo, phát triển thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo đảm cho sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước" [8]

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, gần 86 năm qua, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã phát huy vai trò nòng cốt, có nhiều phong trào cách mạng của tuổi trẻ, tiêu biểu như phong trào "Tuổi trẻ giữ nước", "Thanh niên tình nguyện",

"Xung kích, tình nguyện phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc", "Đồng hành với thanh niên lập thân, lập nghiệp".v.v Những phong trào đó đã góp phần tạo dựng nên một lớp thanh niên mới vươn lên lập thân, lập nghiệp, phát huy mạnh mẽ truyền thống xung kích của lớp thanh niên đi trước Cũng từ đó , vai trò của ĐVTN ngày càng được khẳng định trong đời sống xã hội

Tuy nhiên, bên cạnh những tiến bộ mà thế hệ trẻ đã đạt được, thì do tác động mặt trái của cơ chế thị trường, do những hạn chế trong công tác tổ chức, quản lý giáo dục đào tạo, một bộ phận ĐV, thanh niên có những biểu hiện tiêu cực đáng lo ngại, mất phương hướng chính trị, thiếu niềm tin vào lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, chạy theo lối sống buông thả, lười lao động, không quan tâm đến học tập và tu dưỡng đạo đức, thích hưởng thụ, xa rời những truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc, coi thường kỷ cương pháp luật.v.v

Những năm qua, tổ chức Đoàn Thanh niên trong các trường trung học

đã phát huy được tốt vai trò của mình, khẳng định vai trò là một trường học lớn của thanh niên, là nơi giáo dục lý tưởng đạo đức, lối sống cho thanh niên bước vào đời một cách vững chắc, qua đó thanh niên biết mình phải làm gì, làm như thế nào để thực sự phát huy những giá trị truyền thống của dân tộc, những thành quả của cách mạng

Trong thời gian qua, các nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nói chung đã được đề cập trong nhiều đề tài nghiên cứu, luận văn với phạm vi rộng hoặc một số đề tài trong phạm vi của một trường, một địa phương Nhiều nhà nghiên cứu đã quan tâm đến vấn đề quản lý hoạt động Đoàn Thanh niên như:

"Lãnh đạo và quản lý về Công tác thanh niên trong thời kỳ đổi mới",

"Một số giải pháp quản lý hoạt động Đoàn, Hội ở Trường ĐH Quảng Nam" Nguyễn Văn Trường, 2010 [29]

"Những giải pháp quản lý nâng cao chất lượng công tác thanh niên ở các trường cao đẳng tỉnh Vĩnh Long", Nguyễn Thị Tuyết Minh, 2012 [23]

"Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trường ĐH Sư phạm - ĐH Thái Nguyên" Đặng Thị Phương Thảo, 2013 [27]

"Một số mô hình hoạt động Đoàn, Hội trong đào tạo theo hệ thống tín

chỉ ở Trường ĐH Vinh" Nguyễn Quốc Dũng , (2007) [4]

Qua tổng quan một số công trình nghiên cứu trước đây cho thấy, đã có một số tác giả đề cập tới vấn đề quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh song vẫn chưa có những giải pháp cụ thể và phù hợp để nâng cao chất lượng hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, đặc biệt đối với các trường THPT Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, chúng tôi đi sâu nghiên cứu giải pháp

pháp quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các Trường THPT Thị

xã Hoàng Mai

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

1.2.1.1 Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

"Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" [15]

Được xây dựng, rèn luyện và trưởng thành qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã tập hợp đông đảo thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Bước vào thời kỳ mới, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tiếp tục phát huy những truyền thống quý báu của dân tộc và bản chất tốt đẹp của mình, xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc; kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hóa, vì cộng đồng; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, kỹ năng và tác phong công nghiệp trong lao động tập thể, trở thành những công dân tốt của đất nước; xung kích, sáng tạo làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến, vươn lên ngang tầm thời đại Đoàn TNCS Hồ Chí Minh kế tục trung thành, xuất sắc sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh; thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng; tổ chức động viên ĐVTN cả nước đi đầu trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là lực lượng xung kích cách mạng, là đội dự

bị tin cậy của Đảng, là trường học XHCN của thanh niên, đại diện chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của tuổi trẻ; phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh; là lực lượng nòng cốt chính trị trong PTTN và trong các tổ chức thanh niên Việt Nam

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và Pháp luật của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam; phối hợp với các cơ quan Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể, tổ chức kinh tế, xã hội, các tập thể lao động và gia đình chăm lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi; tổ chức cho ĐV, thanh niên tích cực tham gia vào việc quản lý nhà nước và xã hội

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đoàn kết, phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác bình đẳng với các tổ chức thanh niên tiến bộ, thanh niên và nhân dân các nước trong cộng đồng quốc tế phấn đấu vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ

và tiến bộ xã hội, vì tương lai và hạnh phúc của tuổi trẻ

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là trường học, được hiểu theo nghĩa rộng đó

là môi trường giáo dục, rèn luyện, định hướng giá trị cho thanh niên theo lý tưởng của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh lựa chọn Với chức năng này, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phải thông qua các nội dung phương thức hoạt động khác nhau, với nhiều loại hình giáo dục khác nhau để đoàn kết tập hợp, giáo dục thanh niên

1.2.1.2 Hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Gắn liền với bề dày truyền thống và thành tích anh hùng gần 86 năm xây dựng và phát triển, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh không ngừng lớn mạnh và trưởng thành về mọi mặt, đã có những cống hiến to lớn vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, tạo môi trường góp phần giáo dục và rèn luyện thanh niên

Trong suốt chiều dài lịch sử, tuổi trẻ nước ta hết thế hệ này đến thế hệ khác, đã nêu cao truyền thống yêu nước, chí khí anh hùng, cống hiến to lớn vào sự nghiệp dựng nước và giữ nước Trong thời đại Hồ Chí Minh, lớp lớp thanh niên đã phát huy mạnh mẽ truyền thống của cha ông, nỗ lực phấn đấu, vượt mọi khó khăn, thử thách, thực hiện xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp

giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và ngày nay đang chung tay tiến hành công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Trong quá trình phát triển và đổi mới đất nước hiện nay, Đoàn TNCS

Hồ Chí Minh đã góp phần khẳng định, làm đẹp thêm những giá trị tốt đẹp của các thế hệ thanh niên, cán bộ Đoàn đi trước đã tạo dựng Đó là giá trị về lòng yêu nước, về tinh thần tiến công cách mạng, về sự trung thành tuyệt đối đối với sự nghiệp, lý tưởng của Đảng, của Bác Hồ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh luôn dẫn dắt thanh niên xung kích đảm nhận nhiệm vụ khó, nhiệm vụ mới của cách mạng, vì vậy Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cũng từng bước khơi nguồn,

điều kiện mới Đó là sự năng động, sự thích nghi với môi trường hội nhập quốc tế và cạnh tranh đa dạng.v.v ; đặc biệt, đó là tư duy mang tính toàn cầu nhưng lại rất coi trọng những việc làm cụ thể và thiết thực

Hồ Chí Minh phát triển mạnh mẽ, nhiều chương trình, phong trào, cuộc vận động do Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khởi xướng, tổ chức sát với thực tiễn, phù hợp với tâm lý lứa tuổi thanh niên nên đã được đông đảo ĐVTN tham gia; đồng thời nhận được sự quan tâm sâu sắc của các cấp ủy Đảng, chính quyền

và xã hội, tạo sức hút và dấu ấn tích cực gây được hiệu ứng rộng lớn trong xã hội Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ X đã khẳng định tiếp tục thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” và phát động hai phong trào lớn trong toàn hệ thống tổ chức Đoàn

đó là phong trào "Xung kích phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ Tổ quốc" và phong trào "Đồng hành cùng thanh niên lập thân, lập nghiệp" [15]

Chia sẻ những ước mơ, hoài bão, khát khao vươn lên của thanh niên, gần 86 năm qua Đoàn TNCS Hồ Chí Minh luôn khẳng định vị trí, vai trò là người bạn, người đồng hành cùng tuổi trẻ, tạo ra cơ hội, môi trường thuận lợi để thanh niên thể hiện trách nhiệm của mình với xã hội, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vào các mục tiêu phát triển của xã hội, của cộng đồng bằng khả năng, trí tuệ, sức trẻ của mình trong từng lĩnh vực

Xung quanh thuật ngữ "quản lý" có nhiều cách tiếp cận khác nhau để định nghĩa khái niệm này

Trước hết với W Taylor (1911), người đầu tiên nghiên cứu quá trình lao động trong từng bộ phận của nó, nêu ra hệ thống tổ chức lao động nhằm khai thác tối đa thời gian lao động nhằm tăng năng suất lao động, đã nêu

"Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất" [26]

Quan niệm của Nhà lý luận quản lý kinh tế người pháp H Fayon (1915) cho rằng "Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức điều khiển, phối hợp và kiểm tra" [17]

Theo Đặng Vũ Hoạt, Hà Thế Ngữ (2011), "Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được

những mục tiêu nhất định Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn" [18]

Tác giả Mạc Văn Trang (2003) cho rằng "Quản lý là quá trình tác động

có định hướng, có tổ chức, có lựa chọn trong số các tác động có thể có dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường; nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục tiêu đã định" [28]

Theo Phan Văn Kha (1999), "Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống, đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được các mục đích đã định" [19]

Còn theo Nguyễn Thị Liên Diệp (2002) thì cho rằng "Quản trị là một phương pháp làm cho những hoạt động được hoàn thành với một hiệu suất cao, bằng và thông qua những người khác Phương thức này bao gồm những chức năng hay hoạt động cơ bản mà nhà quản lý có thể sử dụng Đó là hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm soát" [3]

Trong từ điển Tiếng Việt lại định nghĩa "Quản lý là trông nom, xếp đặt công việc trong cơ quan, xí nghiệp" [25]

Từ những cách tiếp cận khác nhau của các tác giả ta có thể thấy các tác

giả quan điểm thống nhất với nhau: Quản lý là sự tác động liên tục, phải dự

đoán, có định hướng, có tổ chức, lập kế hoạch, biết lựa chọn các tác động, phối hợp kiểm tra để đạt được mục tiêu Vậy khái niệm "quản lý" có thể là: Quản lý là một hoạt động có mục đích, có định hướng, có tổ chức, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý để tạo nên sự phát triển và đạt được mục tiêu chung

Qua các khái niệm trên ta có thể thấy quản lý phải đi theo một hệ thống với các yếu tố cơ bản bao gồm: chủ thể quản lý, đối tượng quản lý,

phương pháp khác nhau), công cụ quản lý, chức năng quản lý (lập kế hoạch,

tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra)

- Chủ thể quản lý: Có thể là cá nhân hay tập thể, đề ra mục tiêu, tổ

chức, hướng các đối tượng quản lý, tác động có chủ định nhằm đạt mục tiêu

- Đối tượng quản lý: Rất đa dạng, từ con người đến giới vô sinh hay

hữu sinh, trong đó cơ bản là con người nhận tác động trực tiếp của chủ thể quản lý

- Khách thể quản lý: Nằm ngoài hệ thống, là hệ thống khác hoặc các

ràng buộc của môi trường Nó chịu tác động hay tác động trở lại hệ thống giáo dục và hệ thống quản lý giáo dục Do đó, chủ thể quản lý phải làm như thế nào để cho những tác động từ phía khách thể là tác động tích cực cùng nhằm thực hiện mục tiêu chung

- Mục tiêu quản lý: Là trạng thái mong đợi ở tương lai, là cái đích mà

mọi hoạt động của hệ thống hướng đến Mục tiêu quản lý định hướng và chi phối sự vận động của hệ thống

- Phương pháp quản lý: Là cách thức tác động của chủ thể quản lý

đến đối tượng quản lý bằng cách sử dụng các phương tiện và biện pháp khác nhau nhằm đạt mục đích đề ra Có bốn nhóm phương pháp:

+ Phương pháp hành chính - tổ chức

Là những hình thức, biện pháp mà chủ thể quản lý dùng quyền lực trực tiếp đưa ra các mục tiêu, nhiệm vụ, yêu cầu để khách thể quản lý thực hiện Phương pháp này được biểu hiện qua văn bản, thông báo, chỉ thị.v.v…

Khi vận dụng phương pháp này nhà quản lý phải nắm vững chỉ thị, pháp quy, nhận thức được quyền hạn, trách nhiệm của mình theo luật định khi đưa ra văn bản Đây là phương pháp rất cần thiết trong công tác quản lý

+ Nhóm phương pháp kinh tế

Là cách thức tác động gián tiếp lên đối tượng quản lý bằng sự kích thích lợi ích vật chất để tạo ra động lực thúc đẩy con người hoàn thành tốt

nhiệm vụ phục vụ cho lợi ích cá nhân và tập thể Nó có một số đặc trưng sau: Hình thức của nó là thông qua các cơ chế kinh tế để tác động vào đối tượng quản lý như lương, thưởng, phạt, chế độ ưu đãi với người có thành tích cao và

nó tác động trực tiếp lên khách thể quản lý nhằm tạo ra động lực, kích thích đối tượng quản lý hoạt động có hiệu quả cao Vì vậy, cần đảm bảo tính công bằng trong phân phối, quan tâm đến quan hệ nội bộ, môi trường tâm lý xã hội bên trong và bên ngoài

+ Nhóm phương pháp tâm lý - xã hội

Là biện pháp, cách thức tạo ra những tác động vào đối tượng bị quản

lý bằng các biện pháp lôgic và tâm lý xã hội nhằm biến những yêu cầu do người lãnh đạo quản lý đề ra thành nghĩa vụ tự giác, động cơ bên trong và những nhu cầu của người thực hiện Là phương pháp chủ thể quản lý vận dụng các quy luật tâm lý xã hội để tạo nên môi trường tích cực, lành mạnh bên trong tổ chức, có tác động tốt tới mối quan hệ và hành động của tổ chức Với phương pháp này sẽ nâng cao được đạo đức nghề nghiệp, nâng cao trình

độ chuyên môn, nghiệp vụ, tạo tiền đề nâng cao chất lượng giảng dạy Đồng thời, bầu không khí làm việc ngày càng được cải thiện, mọi thành viên đoàn kết, gắn bó, tin yêu lẫn nhau, yên tâm công tác

+ Nhóm phương pháp giáo dục

Chủ thể quản lý dùng các hình thức, biện pháp tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến nhận thức, tình cảm, thái độ, hành vi của đối tượng quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, hoàn thành tốt nhiệm vụ của tổ chức giao

Đây là phương pháp ít tốn kém mà có tác dụng sâu sắc và bền vững nhưng cần tránh tư tưởng xem nó là vạn năng

- Công cụ quản lý: Là những phương tiện thông qua đó chủ thể quản

lý phối hợp, dẫn dắt, điều hoà hoạt động chung của hệ thống

Quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật, giúp cho nhà quản lý khai thác và sử dụng các nguồn lực với chi phí thấp nhất để đạt mục tiêu với hiệu

quả cao Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích, có điều khiển, phối hợp, kiểm tra công việc và những nổ lực của con người thông qua các công cụ quản lý để đạt được mục tiêu mong muốn

- Chức năng quản lý: Có bốn chức năng cơ bản: lập kế hoạch, tổ chức,

lãnh đạo và kiểm tra Lập kế hoạch là nền tảng của quản lý; chức năng tổ chức là công cụ; chức năng lãnh đạo là quá trình tác động điều hành; phấn đấu đạt được các mục tiêu của tổ chức; chức năng kiểm tra là đánh giá kết quả của việc thực hiện các mục tiêu của tổ chức nhằm tìm ra những mặt ưu điểm, hạn chế để điều chỉnh việc lập kế hoạch, tổ chức và lãnh đạo

Trong bốn chức năng trên thì chức năng tổ chức là quan trọng nhất Tuy nhiên bốn chức năng này có liên quan mật thiết với nhau

+ Chức năng lập kế hoạch: Là giai đoạn đầu tiên và quan trọng nhất

trong chu trình quản lý, kế hoạch hoá là tổ chức công việc theo kế hoạch, đưa mọi hoạt động giáo dục vào công tác kế hoạch có mục tiêu cụ thể, biện pháp

rõ ràng, xác định các điều kiện, nguồn lực để thực hiện mục tiêu trong thời gian nhất định của hệ thống quản lý

+ Chức năng tổ chức: Là quá trình sắp xếp và phân bổ công việc một

cách khoa học, hợp lý cho các bộ phận, các thành viên để mọi người có thể hoạt động một các hào hứng, nhằm thực hiện hiệu quả mục tiêu đang xây dựng, duy trì cơ cấu nhất định về vai trò, nhiệm vụ, vị trí công tác Trong chu trình quản lý thì tổ chức là giai đoạn đưa vào thực hiện những ý tưởng đã được kế hoạch hoá để từng bước đưa nhà trường tiến đến mục tiêu

+ Chức năng lãnh đạo, chỉ đạo, điều khiển: Là quá trình tác động đến

các thành viên của tổ chức, là những hành động xác lập quyền chỉ huy, sự can thiệp của người lãnh đạo trong toàn bộ quá trình quản lý, huy động, điều hành mọi lực lượng thực hiện kế hoạch trong trật tự, làm cho họ nhiệt tình, tự giác

nỗ lực phấn đấu để nhanh chóng đưa nhà trường đạt các mục tiêu đã định

+ Chức năng kiểm tra: Là chức năng cơ bản và quan trọng của quản lý

Kiểm tra là việc giúp nhà quản lý phát hiện các sai sót, các ách tắc của tổ chức trong quá trình hoạt động để có giải pháp xử lý, điều chỉnh, tận dụng các nguồn lực để sớm đưa tổ chức đạt đến mục tiêu Kiểm tra có vai trò quan trọng trong quá trình quản lý, là nhu cầu cơ bản để hoàn thành các quyết định quản lý Kiểm tra còn giúp hoàn thiện các quyết định quản lý về nhiều mặt, khẳng định sự đúng sai của đường lối, chính sách, mục tiêu, cơ cấu, cơ chế của tổ chức

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý

1.2.2.2 Quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Từ khái niệm Quản lý nêu trên cho thấy, quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là quá trình tác động, có định hướng có tổ chức, của chủ thể quản lý lên hoạt động tổ chức Đoàn Thanh niên các cấp thông qua cơ chế quản lý dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhằm sử dụng có hiệu quả cao nhất các nguồn lực của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong điều kiện môi trường biến động để tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phát triển ổn định, đạt được những mục tiêu đã đề ra

1.2.3 Giải pháp và giải pháp quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

1.2.3.1 Giải pháp

Lập kế hoạch Tổ chức

Lãnh đạo Kiểm tra

Theo Từ điển tiếng Việt, "Giải pháp là phương pháp giải quyết một số vấn đề cụ thể" [25]

Còn theo Nguyễn Văn Đạm (1999), "Giải pháp là toàn bộ những ý nghĩ

có hệ thống cùng với những quyết định và hành động theo sau, dẫn tới sự khắc phục một khó khăn" [6]

Để hiểu rõ hơn khái niệm “giải pháp”, chúng ta cần phân biệt nó với một số khái niệm tương tự như “phương pháp”, “biện pháp” Điểm giống nhau của các khái niệm là đều nói về cách làm, cách tiến hành, cách giải quyết một công việc, một vấn đề Còn điểm khác nhau ở chỗ, “biện pháp” chủ yếu nhấn mạnh đến cách làm, cách hành động cụ thể, trong khi đó “phương pháp” nhấn mạnh đến trình tự các bước có quan hệ với nhau để tiến hành một công việc có mục đích

Theo Hoàng Phê (2000), “phương pháp” là "hệ thống các cách sử dụng

để tiến hành một công việc nào đó" [25] Còn theo Nguyễn Văn Đạm (1999),

“phương pháp” được hiểu là "trình tự cần theo trong các bước có quan hệ với nhau khi tiến hành một công việc có mục đích nhất định" [6]

Về khái niệm “biện pháp”, theo từ điển tiếng Việt, đó là "cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể" [25]

Như vậy, khái niệm “giải pháp” tuy có những điểm chung với các khái niệm trên nhưng nó cũng có điểm riêng Điểm riêng cơ bản của thuật ngữ này

là nhấn mạnh đến phương pháp giải quyết một vấn đề, với sự khắc phục khó khăn nhất định Trong một giải pháp có thể bao gồm nhiều biện pháp

1.2.3.2 Giải pháp quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Giải pháp quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là những cách thức tác động hướng vào việc tạo ra những biến đổi về chất lượng hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nhằm khắc phục những hạn chế, tồn tại trong công tác quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra

1.3 Hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT

1.3.1 Vai trò của hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là thành viên trong hệ thống chính trị của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, hoạt động trong khuôn khổ hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, điều này đã khẳng định vị trí của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Từ vị trí trong hệ thống chính trị, với những chương trình hành động của mình, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh các trường THPT đã xây dựng mối quan hệ thông qua biểu hiện cụ thể với Cấp ủy, Ban Giám hiệu nhà trường và với các đoàn thể, các tổ chức chính trị - xã hội khác

- Vai trò đối với Cấp ủy, Ban Giám hiệu nhà trường

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức cộng sản trẻ tuổi hoạt động theo

lý tưởng của Đảng Có thể nói trong mọi hoạt động của Đoàn đều gắn chặt với sự lãnh đạo của Đảng Điều 44 chương X Điều lệ Đảng Cộng Sản Việt Nam quy định: "Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy, thường xuyên

bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng, kế tục sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, là lực lượng nòng cốt trong PTTN, là trường học XHCN và đại diện quyền lợi của thanh niên" [8] Trong công tác lãnh đạo của mình, Đảng chú trọng đến lực lượng trẻ thông qua hoạt động của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Đảng biết khơi dậy và phát huy sức trẻ trong việc thực hiện nhiệm vụ cách mạng của Đảng ở từng cấp, từng đơn vị Đoàn TNCS Hồ Chí Minh luôn trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, trở thành lực lượng xung kích cách mạng, luôn đi đầu trong mọi nhiệm vụ của Đảng Mặt khác, Đoàn là nhân tố giúp cho Đảng tổ chức, giáo dục, động viên, phát huy vai trò xung kích của tuổi trẻ, của ĐVTN trên mọi lĩnh vực, qua đó bồi dưỡng lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng

Bên cạnh đó, các phong trào, chương trình hành động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT đề ra không chỉ để thực hiện các chương trình công

tác của Đoàn nói chung, mà còn góp phần quan trọng thực hiện nhiệm vụ chính trị của nhà trường ĐVTN là lực lượng đông đảo, hội tụ đầy đủ các điều kiện về sức trẻ, trí tuệ, khả năng cống hiến trong công cuộc xây dựng và phát triển nhà trường Hơn nữa, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức đoàn thể trong nhà trường, dưới sự chỉ đạo của Ban Giám hiệu Nhà trường, Đoàn phối hợp với các tổ chức, đoàn thể, các tổ chuyên môn tích cực giải quyết các nhiệm vụ chính trị của nhà trường; phối hợp ban hành các chính sách có liên quan đến HS, bảo vệ lợi ích chính đáng cho TN.v.v

- Vai trò đối với các đoàn thể, các tổ chức chính trị - xã hội khác Với thanh niên: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là người bạn, đồng thời là người tiên phong trong đời sống hàng ngày của thanh niên Việt Nam Thanh niên ta nói chung đều có quyền tự do lựa chọn, xác lập lý tưởng sống, đã trở thành cái riêng trong cuộc đời mỗi người Do đó, Đoàn muốn tập hợp, đoàn kết thanh niên trong tư cách là người bạn, cùng quan tâm chia sẻ với họ từ đời sống tinh thần đến đời sống vật chất Từ đó, Đoàn mới đủ điều kiện là người dẫn đường cho thanh niên Đoàn TNCS ở các trường THPT có trách nhiệm cao trong việc rèn luyện, bồi dưỡng thanh niên; Đoàn có đầy đủ công cụ, cơ

sở hướng thanh niên vào thực hiện nhiệm vụ giáo dục của nhà trường và mục tiêu xây dựng, phát triển xã hội

Với Công đoàn: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Công đoàn chăm lo cho đời sống của đoàn viên Chi đoàn giáo viên, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, viên chức, cùng thực hiện các chế độ, chính sách, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho đoàn viên, phối hợp thực hiện các hoạt động

vì cộng đồng, xã hội

Tóm lại, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT góp phần to lớn vào công tác giáo dục, xây dựng, đổi mới và phát triển nhà trường, là nơi các thanh niên ưu tú rèn luyện phẩm chất, năng lực bản thân theo lý tưởng của

Đảng Cộng sản Việt Nam và yêu cầu của xã hội, phấn đấu thực hiện các nhiệm vụ chính trị của nhà trường

1.3.2 Nội dung, phương pháp hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT

Tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT tổ chức, triển khai sâu rộng, toàn diện một số phong trào, tạo môi trường cho ĐVTN học tập, rèn luyện và phấn đấu Đoàn cần tập trung vào một số nội dung, phương pháp cơ bản sau:

* Công tác giáo dục Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT xây dựng chương trình, kế hoạch hành động để tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh niên thông qua các cuộc thi tìm hiểu, thi trắc nghiệm trực tuyến, sân khấu hóa, báo cáo chuyên đề, tuyên truyền bằng tranh, ảnh cổ động Các hoạt động của Đoàn có nội dung giáo dục, bồi dưỡng, vun đắp lòng tự hào dân tộc, hướng về biên giới, biển đảo, chủ quyền Tổ quốc thông qua các diễn đàn, các hoạt động tình nguyện, kết nghĩa giữa các đơn vị quân đội với các đoàn trường Thông qua sinh hoạt chi đoàn, Đoàn xây dựng thói quen tốt trong môi trường học đường, khi tham gia hoạt động cộng đồng cho ĐVTN Đoàn chủ động nắm bắt tình hình tư tưởng của ĐVTN, xây dựng các chuyên mục tuyên truyền gương người tốt, việc tốt, điển hình tiên tiến trên hệ thống báo chí, bản tin của Đoàn

* Phong trào “Xung kích, tình nguyện phát triển kinh tế - xã hội và bảo

vệ Tổ quốc”

Thông qua các cuộc thi “Sáng tạo khoa học”, các câu lạc bộ bộ môn, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh các trường THPT khuyến khích, cổ vũ ĐVTN học tập, nâng cao chất lượng giáo dục, trình độ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhà trường và xã hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh các trường THPT triển khai hoạt động tình nguyện thường xuyên, tại chỗ; xây dựng cổng trường an toàn; phối hợp xây dựng các đội hình chuyên hoạt động

tình nguyện tại những địa bàn khó khăn, tại các khu di tích lịch sử, đài tưởng niệm, các gia đình chính sách; tập trung triển khai thực hiện các hoạt động tình nguyện đặc thù của khối trường học: Mùa hè xanh, Tiếp sức mùa thi, Tiếp sức đến trường.v.v Quan tâm các nội dung tình nguyện phát huy khả năng của học sinh

* Phong trào “Đồng hành với thanh niên lập thân, lập nghiệp”

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh các trường THPT tổ chức các hoạt động hỗ trợ ĐVTN trong học tập, NCKH, ứng dụng công nghệ thông tin; tiếp nhận các thông tin đề nghị hỗ trợ của ĐVTN Đoàn xây dựng các quỹ học tập, quỹ hỗ trợ HS khó khăn phù hợp với điều kiện nhà trường; tích cực huy động các nguồn lực xã hội trao học bổng, giải thưởng, hỗ trợ sinh hoạt, học tập cho HS

có hoàn cảnh khó khăn, có thành tích cao trong học tập Đoàn chăm lo xây dựng đời sống tinh thần cho ĐVTN bằng việc tổ chức các giải thể thao, các hoạt động VHVN dành cho ĐVTN, đặc biệt chú trọng xây dựng và phổ biến rộng rãi các tài liệu về hướng dẫn kỹ năng, tập trung vào các kỹ năng phục vụ cho việc học tập, giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên, phòng chống HIV, ma túy, tác hại của việc lạm dụng rượu, bia và sử dụng thuốc lá

* Công tác xây dựng tổ chức Đoàn, tham gia xây dựng Đảng Đoàn các trường THPT xây dựng và triển khai các hình thức sinh hoạt chi đoàn phù hợp với đặc điểm trong mỗi nhà trường, duy trì chế độ kiểm tra định kỳ, kiểm tra thường xuyên đối với các chi đoàn Đoàn ở các trường THPT tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng cho cán bộ Đoàn; tổ chức các cuộc thi, hoạt động tuyên dương, khen thưởng cán bộ, ĐVTN có thành tích xuất sắc Căn cứ vào tình hình của nhà trường, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tham mưu, đề xuất Cấp ủy, Ban Giám hiệu nhà trường thực hiện các chế độ, chính sách với cán bộ Đoàn trong trường học Đoàn trường thực hiện tốt qui định, tạo điều kiện về thủ tục cho ĐV về sinh hoạt nơi cư trú, đồng thời có giải pháp kiểm tra, đánh giá nghiêm túc kết quả sinh

hoạt tại nơi cư trú của ĐV Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ĐV thông qua việc sử dụng phần mềm, mạng Internet, các phương tiện tin học trong công tác quản lý văn thư, trong xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý ĐV

Trên nguyên tắc tập trung dân chủ, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các trường THPT đại diện, chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của ĐVTN; phối hợp với chính quyền, các đoàn thể và các tổ chức kinh tế, xã hội làm tốt công tác thanh niên, chăm lo xây dựng Đoàn, tích cực xây dựng cơ sở Đoàn, Hội, Đội ở địa bàn dân cư, tham gia xây dựng, bảo vệ Đảng và chính quyền

1.3.3 Đánh giá hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT

Hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT được đánh giá theo năm học, dựa trên các cơ sở: Chương trình công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi trường học của BTV Thị đoàn, chương trình công tác đoàn và phong trào thanh niên của Đoàn trường và những yêu cầu, nhiệm vụ của Cấp ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường giao cho tổ chức Đoàn Trong đó chú trọng các nội dung: Mức độ chủ động và tính sáng tạo của đơn vị trong quá trình chỉ đạo và tổ chức thực hiện chương trình năm; thực hiện có hiệu quả công trình thanh niên, các mô hình giải pháp mới, sáng tạo, hiệu quả; tính toàn diện trong công tác giáo dục, đa dạng hóa phương pháp thực hiện và phạm vi của công tác giáo dục; hoạt động hỗ trợ học tập, chăm lo các lợi ích chính đáng của ĐVTN; giải pháp nâng cao chất lượng sinh hoạt chi đoàn, hiệu quả thực hiện cuộc vận động rèn luyện, nâng cao chất lượng Đoàn viên; công tác phát triển Đảng; tính chủ động, sáng tạo của cơ sở trong chỉ đạo hoạt động, giải quyết vấn đề khó khăn, khắc phục hạn chế, yếu kém

Quy trình đánh giá hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT như sau: Đoàn trường chuẩn bị các nội dung tổng kết, gồm: Báo cáo tổng kết, báo cáo số liệu, báo cáo mô hình, giải pháp hiệu quả, bảng tự chấm

điểm đánh giá Sau đó, BTV Thị đoàn (Huyện đoàn) tổ chức các đoàn kiểm tra, đánh giá và nhận xét kết quả công tác Đoàn và PTTN trường học, căn cứ kết luận của đoàn kiểm tra về những mặt thành công và hạn chế trong công tác Đoàn và PTTN, Đoàn trường điều chỉnh lại bảng chấm điểm do mình tự chấm cho phù hợp Kết thúc đợt kiểm tra, đoàn kiểm tra họp thống nhất bảng nhận xét đánh giá, thang điểm của từng Đoàn trường, tổ chức hội nghị thông tin kết quả đánh giá phân loại và xếp hạng thi đua cho các đơn vị trong khối

Đoàn trường căn cứ nội dung, quy trình và các yêu cầu theo quy định

để đánh giá các chi đoàn và chi đoàn đánh giá đoàn viên trong chi đoàn mình

1.4 Một số vấn đề về quản lý hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT

1.4.1 Sự cần thiết phải tăng cường quản lý hoạt động Đoàn TNCS

Hồ Chí Minh ở trường THPT

Để tiến hành sự nghiệp CNH, HĐH đất nước thành công ngoài những điều kiện như vốn, kỹ thuật công nghệ.v.v thì con người là yếu tố giữ vai trò then chốt và quyết định sự thành công của sự nghiệp này

Mặt khác, sự nghiệp đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo do Đảng và Nhà nước đã đạt được nhiều thành tựu, tuy nhiên xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng giáo dục Do vậy đòi hỏi các trường THPT phải nâng cao chất lượng giáo dục để sau này có được đội ngũ lao động có kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, có thái độ phục vụ tốt mới đáp ứng được sự phát triển của kinh tế xã hội

Thực tế hiện nay các trường THPT đã cố gắng đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục bằng việc xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo, trang

bị cơ sở vật chất, đổi mới phương pháp dạy học.v.v Nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo

Sở dĩ chất lượng giáo dục của nước ta chưa ngang tầm với nhiều nước trên thế giới là vì nhiều nguyên nhân, bên cạnh các lý do liên quan đến đội

ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất của các trường, phương tiện dạy học, nội dung chương trình giáo dục, phương pháp dạy học.v.v thì việc HS với lối học thụ động, thiếu và yếu về kỹ năng, tư tưởng, lối sống và đạo đức nhiều tồn tại, hạn chế cũng chính là nguyên nhân làm giảm chất lượng giáo dục

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, BCH Trung ương khóa XI (Nghị quyết

số 29-NQ/TW) với nội dung Đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế đã chỉ rõ "Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội" [11]

Một trong chín nhiệm vụ, giải pháp quan trọng cũng được nêu ra trong Nghị quyết đó là: Đổi mới chương trình nhằm phát triển năng lực và phẩm chất người học, hài hòa đức, trí, thể, mỹ; dạy người, dạy chữ và dạy nghề Đổi mới nội dung giáo dục theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và ngành nghề; tăng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức công dân Tập trung vào những giá trị cơ bản của văn hóa, truyền thống

và đạo lý dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, giá trị cốt lõi và nhân văn của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Tăng cường giáo dục thể chất, kiến thức quốc phòng, an ninh và hướng nghiệp Dạy ngoại ngữ và tin học theo hướng chuẩn hóa, thiết thực, bảo đảm năng lực sử dụng của người học Quan tâm dạy tiếng nói và chữ viết của các dân tộc thiểu số; dạy tiếng Việt và truyền bá văn hóa dân tộc cho người Việt Nam ở nước ngoài

Thành tựu đã đạt được trong thời gian qua cho thấy, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT góp phần to lớn vào công tác định hướng tư tưởng

chính trị - xã hội cho tầng lớp thanh niên trong nhà trường, là nơi các thanh niên ưu tú rèn luyện và hoàn thiện phẩm chất chính trị bản thân theo lý tưởng của Đảng

Như vậy, để đáp yêu cầu về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo đúng tinh thần của Đảng, Nhà nước, của ngành giáo dục và yêu cầu của các nhà trường thì nhất thiết phải nâng cao chất lượng quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các trường THPT

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT

Trong điều kiện hiện nay ở các trường THPT, quản lý chất lượng hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là một trong những yêu cầu cấp bách nhằm đưa công tác Đoàn và PTTN đáp ứng yêu cầu của các nhà trường và đòi hỏi ngày càng cao của xã hội

Quản lý chất lượng hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các trường THPT hiện nay gồm những nội dung:

- Tăng cường sự lãnh đạo của Cấp ủy, Ban Giám hiệu nhà trường và công tác phối, kết hợp với các tổ chức, đoàn thể, đơn vị trong và ngoài nhà trường

- Nâng cao nhận thức cho cán bộ, ĐVTN về hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

- Đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phù hợp với lúa tuổi học sinh THPT

- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn

- Tăng cường điều kiện về cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động Đoàn

- Làm tốt công tác kiểm tra, giám sát hoạt động của tổ chức Đoàn và ĐVTN

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT

Có nhiều yếu tố chi phối việc quản lí hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở các trường THPT, nhưng chủ yếu vẫn là các yếu tố chủ quan và khách quan sau:

1.4.3.1 Yếu tố chủ quan

* Lý tưởng của tổ chức và lý tưởng của cá nhân Trong giai đoạn cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, lý tưởng Đoàn được hình thành và phát triển từ tình cảm yêu nước, thương nòi Lòng yêu nước tự nó có tính truyền thống sâu sắc, đồng thời là tính đại chúng, như một nghĩa vụ, ai không như thế sẽ bị xã hội, cộng đồng khinh rẻ Trong cách mạng dân tộc dân chủ, lý tưởng giải phóng dân tộc hết sức mạnh mẽ, Bác Hồ luôn đặt vấn đề đấu tranh giai cấp phụ thuộc đấu tranh dân tộc để đem đến cuộc sống ấm no, người người được hạnh phúc Ở Bác là sự thống nhất nhuần nhuyễn giữa nước với dân, giữa dân tộc với giai cấp

"Không có gì quý hơn độc lập tự do", lời Bác Hồ trở thành tuyên ngôn của cả dân tộc Việt Nam, trở thành lý tưởng của mọi thế hệ Việt Nam, đặc biệt đã hun đúc thế hệ trẻ, đã xuất hiện những điển hình của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, đi đầu trên mọi trận tuyến, vượt qua những khó khăn của thời đại, vượt lên chính mình để thực hiện lý tưởng vì độc lập tự do của Tổ quốc Từ những lớp thanh niên trong tổ chức Thanh niên cách mạng đồng chí hội (những năm đầu thập kỉ 20), lớp thanh niên cứu quốc, thiếu niên tiền phong (những năm đồng khởi giành chính quyền), đến lớp thanh niên 3 sẵn sàng, 5 xung phong, trong số đó, đã có hàng triệu thanh niên trường học, gác bút nghiên cầm súng, tiếp nối nhau thực hiện lý tưởng đó, tạo nên những chiến công hiển hách đi vào lịch sử dân tộc, lịch sử nhân loại: Tổng khởi nghĩa giành chính quyền 1945, 9 năm kháng chiến kết thúc bằng chiến dịch

Điện Biên Phủ; đường mòn Hồ Chí Minh đến chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.v.v…

Đất nước hòa bình, thống nhất và cả nước bắt tay vào sự nghiệp đổi mới, thực hiện CNH, HĐH đất nước, kiên định với mục tiêu XHCN, mà trước mắt là sự nghiệp dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh, thì lý tưởng đó bắt nguồn từ sự khao khát tự hoàn thiện, vươn lên vì hạnh phúc đích thực của dân tộc và con người Lý tưởng XHCN với nội dung cao đẹp đó đã đáp ứng được những khát vọng mãnh liệt của tuổi thanh xuân của người đoàn viên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là đội tiên phong chiến đấu của thanh niên Việt Nam, Đoàn có lý tưởng cách mạng rõ rệt và lý tưởng Đoàn chính là lý tưởng của Đảng, của cả một dân tộc luôn khát khao phấn đấu vì "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" [10]

Bằng những chương trình và hành động của Đoàn, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT đã tạo ra môi trường, điều kiện giúp cho thanh niên thể hiện được vai trò của mình, trên các lĩnh vực như: học tập, rèn luyện, công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, làm công tác xã hội, nâng cao trình độ chuyên môn, đấu tranh thực hiện dân chủ, công bằng.v.v… Đó chính là quá trình thực hiện lý tưởng Đoàn, rất phù hợp với lý tưởng của thanh niên trong thời đại hiện nay Vì thế mà tổ chức Đoàn trường học ngày càng phát triển mạnh mẽ và được nhiều tầng lớp thanh niên có sức trẻ, kiến thức, tài năng tham gia và cống hiến hết mình vì sự phát triển chung của nhà trường cũng như của xã hội

Vậy chúng ta thấy rằng sự phù hợp lý tưởng của tổ chức với lý tưởng của cá nhân có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của tổ chức và sự tuân thủ các quy định của tổ chức của mỗi cá nhân trong tổ chức đó Từ đó có thể thấy được ảnh hưởng của lý tưởng đến sự quản lý hoạt của tổ chức Đoàn TNCS

Hồ Chí Minh nói chung và ở các trường THPT nói riêng

* Năng lực của đội ngũ cán bộ Đoàn Trong Quyết định số 289-QĐ/TW ngày 8/2/2010 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về Quy chế cán bộ Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh có ghi:

Điều 10 Tiêu chuẩn cán bộ Đoàn cấp huyện 1- Trình độ chuyên môn từ ĐH trở lên (vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, đối tượng chính sách có thể từ cao đẳng trở lên) Bí thư, Phó bí thư có trình độ lý luận chính trị tương đương trung cấp trở lên

2- Tham gia BCH lần đầu không quá 30 tuổi và giữ chức vụ không quá

2- Đối với cán bộ, giáo viên: Trình độ chuyên môn từ cao đẳng trở lên, trình độ lý luận chính trị từ sơ cấp trở lên Giữ chức vụ không quá 37 tuổi

3- Đối với cán bộ Đoàn tương đương cấp huyện: Trình độ chuyên môn,

lý luận chính trị được áp dụng như Điều 10 [9]

Thực tế cho thấy, năng lực, trình độ của cán bộ Đoàn ảnh hưởng trực tiếp tới sự quản lý hoạt động Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ở trường THPT, ở đây chúng ta phân tích năng lực cán bộ Đoàn dựa trên một số tiêu chí về: thái độ và tác phong, các nhiệm vụ thường xuyên và một số kỹ năng cơ bản cần thiết

- Về thái độ và tác phong của người cán bộ Đoàn:

Mỗi người cán bộ Đoàn có thái độ và phong cách riêng, có thể mang lại

sự hứng thú, ngưỡng mộ cho ĐVTN, nhưng đôi khi cũng có thể mang lại sự

buồn chán và không tôn trọng v.v Bên cạnh thái độ, tác phong riêng cần có, người cán bộ Đoàn cần biết tự rèn luyện thêm thái độ, tác phong phù hợp với

vị trí, nhiệm vụ của mình, nhất là tác phong sư phạm Một số thái độ và tác phong cần được chú ý:

+ Vận động, thuyết phục + Làm gương

+ Lắng nghe + Nhạy bén, làm việc khoa học + Biểu dương, khen thưởng + Phê bình

+ Trung thực, thẳng thắn

- Về nhiệm vụ thường xuyên của người cán bộ Đoàn:

Nhiệm vụ của người cán bộ Đoàn nói chung là: tổ chức thực hiện Nghị quyết, Điều lệ của Đoàn Nhiệm vụ người cán bộ trong trường học gắn chặt với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của nhà trường (học tập, giảng dạy, phục vụ giảng dạy.v.v ), nhiệm vụ chính trị địa phương (tham gia phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng) mà Nhà trường đóng trên địa bàn

Nhiệm vụ của cán bộ Đoàn gồm:

+ Lập kế hoạch công tác + Báo cáo

+ Tổ chức sinh hoạt Đoàn + Ghi chép, quản lý hồ sơ, sổ sách + Quản lý thu, chi

+ Đánh giá, phân loại đoàn viên, giới thiệu đoàn viên ưu tú và nhận xét đoàn viên hằng năm

+ Tham gia đánh giá rèn luyện, tổ chức thực hiện công tác xã hội + Chuyển sinh hoạt Đoàn tập trung

+ Phát triển đoàn viên mới