Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các giải pháp quản lý hoạt động dạy môn Lịch sử tại các trường THPT Thị xã Hoàng Mai nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giảng dạy phù hợp với yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông hiện nay Việc tăng cường công tác quản lý giúp thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao năng lực giảng viên và phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập môn Lịch sử Các giải pháp đề xuất còn nhằm đảm bảo nội dung giảng dạy phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục, góp phần nâng cao hứng thú học tập của học sinh và phát triển năng lực tư duy lịch sử Thúc đẩy sự chủ động của cán bộ quản lý và giáo viên trong việc xây dựng kế hoạch giảng dạy phù hợp, đồng thời nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của môn Lịch sử trong chương trình giáo dục phổ thông mới.
3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động dạy học môn
Lịch sử ở các trường THPT
3.2 Đối tượng nghiên cứu: Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT Thị xã Hoàng Mai
Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử do chúng tôi đề xuất sẽ nâng cao hiệu quả dạy học Những giải pháp này giúp đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục THPT hiện nay, thúc đẩy sự phát triển của năng lực học sinh trong môn Lịch sử Áp dụng các biện pháp quản lý một cách hiệu quả sẽ góp phần cải thiện chất lượng giảng dạy và nâng cao kết quả học tập của học sinh trong môn Lịch sử.
5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở trường THPT
Trong phần 5.2, bài viết tập trung đánh giá thực trạng hoạt động dạy học môn Lịch sử tại các trường THPT Thị xã Hoàng Mai, nhằm xác định những điểm mạnh và hạn chế trong quá trình tổ chức giảng dạy môn học này Đồng thời, bài viết cũng phân tích thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử, làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học trong các trường, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Lịch sử ở địa phương Việc đánh giá toàn diện giúp nâng cao nhận thức về thực tiễn giáo dục lịch sử, góp phần cải thiện phương pháp giảng dạy và quản lý nhà trường phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục.
5.3 Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động dạy môn Lịch sử ở các trường THPT Thị xã Hoàng Mai
Nghiên cứu tập trung vào thực trạng hoạt động giảng dạy và công tác quản lý môn Lịch sử tại các trường THPT Thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An, bao gồm Trường THPT Hoàng Mai và Trường THPT Bắc Quỳnh Lưu, trong giai đoạn từ năm học 2012-2013 đến năm học 2014-2015.
Chúng tôi sử dụng các nhóm phương pháp sau đây:
7.1 Nhóm phương pháp lý luận 7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 7.3 Nhóm phương pháp hỗ trợ
Phương pháp thống kê toán học để xử lý số liệu thu thập được
8 Đóng góp của luận văn
- Về mặt lý luận: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở trường THPT
Bài viết phản ánh thực trạng chất lượng dạy học môn Lịch sử và công tác quản lý hoạt động giảng dạy tại các trường THPT Thị xã Hoàng Mai, Nghệ An Luận văn đề xuất các giải pháp cải thiện quản lý và nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Lịch sử để đáp ứng tốt hơn yêu cầu giáo dục hiện đại tại địa phương.
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở trường THPT
Chương 2 Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT Thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An
Chương 3 Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT Thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Các nghiên cứu toàn cầu cho thấy việc nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường, đặc biệt là ở các trường phổ thông, là yếu tố then chốt để thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước Việc đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước đòi hỏi các quốc gia, bao gồm Việt Nam, chú trọng cải thiện phương pháp giảng dạy và nâng cao năng lực giáo viên trong hệ thống giáo dục.
Ngay từ thời cổ đại, tư tưởng về dạy học và quản lý dạy học đã được thể hiện qua quan điểm của nhiều nhà triết học, đồng thời là nhà giáo dục Khổng Tử (551-479 TCN) nhấn mạnh việc phát triển học trò bằng cách khuyến khích sở trường và phê bình sở đoản, với phương châm chính là khải phát (gợi mở) Socrates (469-399 TCN) đề xuất phương pháp dạy học vẫn còn được sử dụng đến ngày nay, khuyến khích học sinh suy nghĩ và tự khám phá kiến thức J.A Komenxki (1592-1670) tập trung phân tích các hiện tượng tự nhiên và thực tế để đưa ra các biện pháp dạy học thúc đẩy học sinh tìm tòi, suy nghĩ để hiểu bản chất của sự vật J.J Rousseau (1717-1778) chủ trương giáo dục trẻ em theo hướng tự nhiên, trong đó người học tự khám phá và tích lũy kiến thức qua hoạt động của chính mình.
Vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, nhiều nhà giáo dục tiêu biểu như John Dewey, A Macarenco, Jean Piaget đã xuất hiện và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học Những nhà giáo dục này đều có chung quan điểm hướng đến việc thúc đẩy quá trình học tập chủ động, phát triển tư duy sáng tạo và nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức của học sinh.
Vào nửa đầu thế kỷ XX, T.Makiguchi của Nhật Bản đã nhận định rằng sự phát triển của giáo dục đã đi đôi với việc thay đổi vai trò của người thầy trong quá trình dạy học Ông nhấn mạnh rằng dạy học phải hướng về người học, thúc đẩy phương pháp dạy học tích cực để biến quá trình giảng dạy thành quá trình tự học cho học sinh Xu hướng dạy học hiện nay hoàn toàn phù hợp với tư tưởng này, đề cao vai trò trung tâm của người học và phương pháp giáo dục tích cực.
Trong những thập kỷ gần đây tại Liên Xô cũ, đã có nhiều công trình nghiên cứu hệ thống về PPDH, tiêu biểu như các công trình của các nhà khoa học như V.V Davưdop, N.A Menchinskaia, M.N Statkin và I.Ia Lecne Trong đó, công trình của Giáo sư Viện sĩ V.V Davưdop về công nghệ hóa quá trình dạy học đã được ứng dụng thành công tại Việt Nam, mở ra hướng phát triển mới cho phương pháp giảng dạy hiện đại.
Trong những công trình nghiên cứu của mình, các nhà quản lý giáo dục
Xô Viết nhấn mạnh rằng, kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên Điều này cho thấy vai trò quyết định của giáo viên trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh Chính sách và phương pháp quản lý nguồn nhân lực giáo viên đóng vai trò then chốt trong việc đạt được các mục tiêu giáo dục của nhà trường Vì vậy, việc tổ chức và quản lý đội ngũ giáo viên một cách hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của toàn bộ hoạt động giáo dục.
Trong các nghiên cứu tại Việt Nam, nhiều công trình tập trung vào mặt lý luận như quản lý và các chức năng quản lý, tiêu chuẩn và kỹ năng cần có của người quản lý, cũng như vai trò của Hiệu trưởng và đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục Ngoài ra, các nghiên cứu còn đề cập đến mối liên hệ giữa khoa học quản lý và các lĩnh vực khoa học khác, cũng như chân dung người cán bộ quản lý nhà trường Các tác giả tiêu biểu trong lĩnh vực này bao gồm Nguyễn Văn Lê, Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sĩ Hồ.
Trong các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục, các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của quản lý trong việc đạt được mục tiêu giáo dục Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn khẳng định: “Trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo, việc quản lý dạy và học là nhiệm vụ trung tâm của nhà trường”, đồng thời nhấn mạnh vai trò của cán bộ quản lý (CBQL) phải biết kết hợp một cách hữu cơ quản lý dạy và học với quản lý các quá trình bộ phận, hoạt động dạy và học các môn cũng như các hoạt động hỗ trợ khác nhằm hoàn thiện tác động giáo dục Các tác giả như Lê Ngọc Trà và Nguyễn Ngọc Thanh nhấn mạnh vai trò của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, góp phần thúc đẩy hiệu quả hoạt động giáo dục toàn diện.
Các nhà quản lý giáo dục cần liên tục nâng cao chất lượng điều hành để thúc đẩy quá trình cải tiến chất lượng giáo dục ở tất cả các cấp độ, từ vi mô đến vĩ mô Việc cải tiến này giúp tăng cường hiệu quả quản lý, góp phần nâng cao chất lượng chung của hệ thống giáo dục Bên cạnh đó, đổi mới phương pháp quản lý giúp các bộ phận trong hệ thống hoạt động hiệu quả hơn, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của giáo dục.
Trong những năm gần đây, nhiều cán bộ, quản lý trường trung học phổ thông trên cả nước đã tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý nhà trường nhằm nâng cao chất lượng dạy học Các luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục như của Trần Ngọc Chi (1997) đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy và giao lưu thầy trò để nâng cao chất lượng giáo dục học sinh THPT tỉnh Gia Lai; trong khi đó, Đinh Thị Tuyết Mai (2002) nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động dạy của hiệu trưởng trường THPT tỉnh Thái Nguyên.
“Biện pháp quản lý chuyên môn của Hiệu trưởng trường THPT Ngô Gia Tự tỉnh Bắc Ninh” của Nguyễn Hữu Hùng (2010),
