Bài giảng giãn phế quản

Có thể giãn ở phế quản lớn hoặc phế quản nhỏ.. Nguyên nhân• Do viêm nhiễm, hoại tử thành phế quản: Lao, viêm phổi vi trùng, sởi, ho gà, hít phải khói hơi độc NH3, nhiễm khuẩn phế quản tá

Giãn phế quản

Định nghĩa

(Bronchiectasis): là tình trạng giãn không hồi phục một phần của cây phế quản Có thể giãn ở phế quản lớn hoặc phế quản nhỏ

• Có kèm phá huỷ các vách phế nang

Nguyên nhân

• Do viêm nhiễm, hoại tử thành phế quản: Lao, viêm phổi vi trùng, sởi, ho gà, hít phải khói hơi độc (NH3), nhiễm khuẩn phế quản tái diễn

• Do tắc phế quản lớn: chấn thương, viêm sẹo xơ, K, dị vật, lao hạch phế quản …

• Bẩm sinh: Hội chứng Kartagener, hội chứng Williams – Campbell,

…

• Nguyên phát: không rõ nguyên nhân

Hình thái giãn phế

quản

- Hình ống (Cyclindrical hoặc

Tubular): GPQ đơn thuần, thường

là hậu quả của viêm phổi

- Hình túi (Cystic hoặc Saccular):

giãn tuần tự đường dẫn khí mà kết

Triệu chứng lâm sàng

• Triệu chứng cơ năng

+ GPQ thuỳ trên thường ít khạc đàm (GPQ thể khô), nhưng lại hay ho

ra máu

+ Đàm thường số lượng nhiều (> 100 ml/24h), đặc, dai và dính, 4 lớp – mủ đặc, nước nhầy, mủ nhầy, bọt

+ Có lúc kèm ho ra máu, từ nhẹ đến nặng Ho nhiều đợt trước đây

GPQ

- Đau ngực: đau kiểu màng phổi, thường gặp trong các đợt cấp do nhiễm trùng ở gần màng phổi

Triệu chứng lâm sàng

Triệu chứng thực thể

- Sút cân, thiếu máu, yếu sức

- Có tiếng rales nổ, rales ẩm đây

là dấu hiệu thường gặp và khá

• Có các ổ sáng nhỏ giống hình ảnh tổ ong, có thể có ổ sáng với mực nước ngang kích thước thường không quá 2 cm

- Hình ảnh viêm phổi tái diễn vào mùa lạnh xung quanh khu vực giãn phế quản.

- Các đám mờ hình ống biểu hiện của các phế quản bị lấp đầy chất nhầy, mủ

- Khoảng 7 - 30% trường hợp chụp phổi chuẩn không thấy gì bất thường

X-quang ngực

CTscan ngực

• Các đường thở bị giãn, thành dày tạo thành các đương mờ song song (hình ảnh đường ray)

• Các hình mờ vòng nhẫn có đường kính lòng lớn hơn 1,5 lần đường kính các mạch máu đi cùng

• Hình ảnh phế quản giãn chứa hơi tạo thành các ổ sáng tập trung giống hình tổ ong

CTscan ngực

• Hình ảnh phế quản chứa dịch tạo thành các giả mờ , hình mức khí-nước đường kính không quá 2cm

• Thấy được hình phế quản ở ngoại vi của phổi trong khoảng 1cm tính từ màng phổi thành vào

Hình ảnh giãn phế quản hình trụ (hai mũi tên

dưới phải) giãn phế

quản hình chùm nho

(mũi tên trên phải &

dưới trái)

Hội chứng Kartagener: đảo ngược phủ tạng, viêm xoang

và giãn phế quản

Hội chứng Williams – Campbell: khuyết tật hoặc không

có sụn khí quản

Chức năng hô

hấp

• Giãn phế quản gây ra sự hạn chế về luồng không khí:

- Giảm thể tích thở ra gắng sức trong giây đầu tiên [FEV1]

- FEV1 có thể cải thiện do đáp ứng với thuốc giãn phế quản

- Giảm tỷ số FEV1/FVC

- Trong những trường hợp bệnh nặng hơn, xơ hóa tiến triển có thể làm giảm dung tích sống thở mạnh (FVC), gây ra rối loạn thông khí hạn chế, và giảm khả năng khuyếch đối với carbon monoxide (DLCO)

Các xét nghiệm cận lâm

sàng khác

• Nội soi phế quản ống mềm: Súc rửa phế quản, lấy dịch rửa

PQ cấy làm KSĐ, có thể cầm máu tạm thời bằng Adrenalin

• Xét nghiệm đàm: cấy vi khuẩn, làm kháng sinh đồ

• Siêu âm tim, điện tâm đồ: Tâm phế mạn?

• Chụp phim Blondeau – Hitz, chụp CT hệ thống xoang: để tìm hội chứng xoang phế quản

• Khí máu …

Chẩn đoán định hướng

Dựa vào lâm sàng và Xquang:

– Lâm sàng: Ho khạc đàm mủ kéo dài hoặc ho ra máu, đau ngực khu trú, móng tay khum, ngón tay dùi trống Khám phổi thấy rales

nổ, rales ẩm hoặc rít ngáy ở vùng phế quản giãn Có thể thấy xẹp phổi nếu vùng bị giãn phế quản rộng

– Xquang phổi chuẩn: có thể bình thường, hoặc mạng lưới mạch máu dày lên, sít lại nhau, thể tích vùng phổi GPQ nhỏ lại, hình ảnh viêm phổi xung quanh ổ giãn, tái diễn nhiều lần Hình tổ ong, đường ray, ngón tay đi găng, ổ sáng có mức hơi dịch …

Chẩn đoán xác định

• Chụp cắt lớp vi tính có độ phân giải cao

• Chụp cây phế quản (dùng thuốc cản quang tan trong nước)

Chẩn đoán thể bệnh

- Giãn phế quản thể khô

- Giãn phế quản thể ướt

Important clinical characteristics in the differentiation of patients with asthma, COPD and bronchiectasis.

Clinical

characteris

tic

Asthma COPD Bronchiectasis Potential overlap

Risk factors Family history

Allergies Smoking infections Repeated

Immuno deficiency

-Asthmatics Smokers have an increased risk of developing

COPD

Age Children and

young people Advanced age Variable Asthma and bronchiectasis are misdiagnosed in the

elderly and are commonly

mistaken for COPD Symptoms Wheezing

Outbreaks of dyspnea

Chronic dyspnea Productive cough

Productive cough Patients with bronchiectasis are diagnosed late because

they are first treated for COPD due to productive cough

symptoms

Important clinical characteristics in the differentiation

of patients with asthma, COPD and bronchiectasis.

Clinical

characteristic Asthma COPD Bronchiectasis Potential overlap

Spirometry Reversibility Absence of

reversibility reversibility Absence of

May present restrictive pattern

Asthmatic patients may lose reversibility over

COPD and bronchiectasis, and bronchiectasis may appear in asthmatics and individuals with COPD

Đợt cấp giãn phế quản

• Tăng ho khạc đàm

• Tăng khó thở

• Sốt trên 38 độ

• Tăng khò khè, rales phổi

• Giảm gắng sức, giảm hoạt

Biến chứng

• Ho ra máu

• Viêm phổi

• Tâm phế mạn

• Suy hô hấp

Điều trị

- Điều trị nội khoa

+ Phục hồi chức năng hô hấp

+ Điều trị đợt nhiễm khuẩn: kháng sinh (chú ý Pseudomonas)+ khi bệnh nhân có khò khè, rales rít ngáy thì cho thêm thuốc giãn phế quản

- Điều trị qua nội soi phế quản

- Điều trị ho ra máu do giãn phế quản

- Điều trị ngoại khoa: cắt phổi, cắt thuỳ phổi, ghép phổi

Dự phòng đợt

cấp

• Kháng sinh dự phòng: Macrolide, Ciprofloxacine

• Tiêm vaccine: cúm, phế cầu

• Vệ sinh phế quản, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng hô hấp

• Phẫu thuật