Tiểu Luận - Quản Trị Chất Lượng Sản Phẩm - Đề Tài - Sử Dụng Thực Phẩm Chức Năng Nên Hay Không Nên?

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỬU LONG KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH  Môn QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM Đề tài SỬ DỤNG THỰC PHẨM CHỨC NĂNG, NÊN HAY KHÔNG NÊN? PHẦN MỞ ĐẦU 1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Vấn đề về sức khoẻ là một v[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỬU LONG

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Vấn đề về sức khoẻ là một vấn đề rất quan trọng hiện nay, mỗi chúng ta ai cũng cần một sức khoẻ tốt để học tập và lao động Chính vì điều đó, con người luôn tạo ra những sản phẩm bảo vệ sức khoẻ như các loại thuốc phòng bệnh, các loại máy hỗ trợ sức khoẻ, và trong đó thực phẩm chức năng là một phần không thể thiếu trong vấn đề này

Có thể nói lĩnh vực thực phẩm chức năng là một lĩnh vực mới đối với cả thể giới và Việt Nam, hiện nay sự hiểu biết về thực phẩm chức năng vẫn chưa đầy đủ, việc quản lý thực phẩm chức năng còn bất cập, việc sản xuất kinh doanh thực phẩm chức năng còn nhiều khó khăn, vấn đề hiểu đúng, sử dụng đúng thực phẩm chức năng là một kiến thức rất cần thiết đối với chúng ta

Những năm gần đây, người dân Việt Nam dường như đã quá quen thuộc với cụm từ “Thực phẩm chức năng” bởi sự xuất hiện tràn lan trên thị trường hoặc qua các phương tiện truyền thông đại chúng Không khó để mua được một sản phẩm như thế, chỉ cần ra bất kỳ hiệu thuốc nào bạn cũng có thể mua được sản phẩm thực phẩm chức năng theo đúng yêu cầu, thậm chí chỉ cần một cuộc điện thoại bạn sẽ được giao hàng tận nơi mà không mất công đi lại Tuy nhiên, người tiêu dùng cứ mua còn chưa cần biết chất lượng ra sao chỉ bởi “Thấy quảng cáo có vẻ tốt lại nhiều chức năng” hay “Có người quen dùng rồi, thấy có hiệu quả nên cũng mua về dùng thử” Đây là tâm lý chung của rất nhiều người chứ không của riêng cá nhân nào Hiện trạng là vậy nhưng hiểu biết thực sự về thực phẩm chức năng thì không phải

ai cũng có Thế nào được gọi là thực phẩm chức năng? Thực phẩm chức năng có phải là một loại thuốc hay không? Cách sử dụng, hiệu quả sử dụng thế nào? Có tác

dụng phụ gì không? Đặc biệt là hậu quả sẽ thế nào nếu sử dụng thực phẩm chức năng không đúng cách? Có nhiều người cho rằng việc sử dụng thực phẩm chức năng

là không có tác dụng hoặc gây ung thư, làm suy nhược cơ thể, làm cho mọi người nghi ngờ về chất lượng thực phẩm chức năng, và không tin dùng Vậy điều đó đúng hay là sai? Có nên sử dụng thực phẩm chức năng không?

Từ những vấn đề đó, nhóm chúng em chọn đề tài “Sử dụng thực phẩm chức năng, nên hay không nên?” để mọi người hiểu rõ thêm và có kiến thức nhìn nhận vấn đề này một cách khách quan hơn, đồng thời lựa chọn và sử dụng thực phẩm chức năng một cách đúng đắn hơn

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:

2.1 Mục tiêu chung:

Tìm hiểu và đánh giá thực trạng sử dụng thực phẩm chức năng ở Việt Nam

để đưa ra những nhận định đúng đắn về thực phẩm chức năng cho người tiêu dùng Việt Nam

2.2 Mục tiêu cụ thể:

- Tìm hiểu về thực phẩm chức năng và thực trạng sử dụng thực phẩm chức năng hiện nay ở Việt Nam

- Đánh giá thực trạng sử dụng thực phẩm chức năng hiện nay ở Việt Nam

- Đề ra biện pháp cho người tiêu dùng Việt Nam về việc sử dụng thực phẩm chức năng hợp lý và đúng đắn hơn

3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU:

- Phạm vi về không gian: đề tài được thực hiện tại Việt Nam

- Phạm vi về thời gian: số liệu sử dụng trong đề tài được cập nhật từ năm

2011 đến năm 2012

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

4.1 Phương pháp thu thập số liệu:

Số liệu thứ cấp được thu thập từ Internet

- Chương 1: Những điều cần biết về thực phẩm chức năng

- Chương 2: Thực trạng việc sử dụng thực phẩm chức năng hiện nay ở Việt Nam

- Chương 3: Giải pháp cho người tiêu dùng sử dụng thực phẩm chức năng

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ THỰC PHẨM CHỨC NĂNG 1.1 THỰC PHẨM CHỨC NĂNG LÀ GÌ ?

1.1.1 Khái niệm

Khái niệm thực phẩm chức năng (Functional foods) được người Nhật sử dụng đầu tiên trong những năm 1980 để chỉ những thực phẩm chế biến có chứa những thành phần tuy không có giá trị dinh dưỡng nhưng giúp nâng cao sức khoẻ cho người

sử dụng Theo Viện Khoa học và Đời sống quốc tế (International Life Science Institute

- ILSI) thì "Thực phẩm chức năng là thực phẩm có lợi cho một hay nhiều hoạt động của cơ thể như cải thiện tình trạng sức khoẻ và làm giảm nguy cơ mắc bệnh hơn là

so với giá trị dinh dưỡng mà nó mang lại" Theo IFIC, thực phẩm chức năng là những

thực phẩm hay thành phần của chế độ ăn có thể đem lại lợi ích cho sức khoẻ nhiều hơn giá trị dinh dưỡng cơ bản Thực phẩm chức năng có thể là sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên hoặc là thực phẩm trong quá trình chế biến được bổ sung thêm các chất "Chức năng" Cũng như thực phẩm thuốc, thực phẩm chức năng nằm ở nơi giao thoa giữa thực phẩm và thuốc và người ta cũng gọi thực phẩm chức năng là thực phẩm - thuốc

Bộ Y tế Việt Nam định nghĩa thực phẩm chức năng: là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của các bộ phận trong cơ thể người, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho

cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ gây bệnh Tuỳ theo công thức, hàm lượng vi chất và hướng dẫn sử dụng, thực phẩm chức năng còn có các tên gọi sau: thực phẩm bổ sung vi chất dinh dưỡng, thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, sản phẩm dinh dưỡng y học

1.1.2 Phân biệt thực phẩm chức năng với thực phẩm truyền thống

Có tác dụng với sức khỏe (một số chức năng sinh lý của cơ thể) nhiều hơn là các chất dinh dưỡng thông thường Nghĩa là, thực phẩm chức năng ít tạo ra năng lượng (calorie) cho cơ thể như các loại thực phẩm, ví dụ, gạo, thịt, cá…

Liều sử dụng thường nhỏ, thậm chí tính bằng miligram, gram như là thuốc

Đối tượng sử dụng có chỉ định rõ rệt như người già, trẻ em, phụ nữ tuổi mãn kinh, người có hội chứng thiếu vi chất, rối loạn chức năng sinh lý nào đó…

1.1.2.2 Điểm khác giữa thực phẩm chức năng và thuốc

Đối với thực phẩm chức năng, nhà sản xuất công bố trên nhãn sản phẩm

là thực phẩm, đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn sức khỏe, phù hợp với các quy định về thực phẩm Đối với thuốc, nhà sản xuất công bố trên nhãn là sản phẩm thuốc, có tác dụng chữa bệnh, phòng bệnh với công dụng, chỉ định, liều dùng, chống chỉ định Thuốc là những sản phẩm để điều trị và phòng bệnh, được chỉ định để nhằm tái lập, điều chỉnh hoặc sửa đổi chức năng sinh lý của cơ thể

Có thể sử dụng thường xuyên, lâu dài nhằm nuôi dưỡng (thức ăn qua sonde), bổ dưỡng hoặc phòng ngừa các nguy cơ gây bệnh… mà vẫn an toàn, không

tố tấn công và bảo vệ của hệ thống oxy hóa trong cơ thể Tác động mạnh mẽ của

các gốc tự do nguồn gốc oxy là các bệnh viêm nhiễm, bệnh phỏng, vết thương lâu lành, bệnh tim mạch… Đây là nhóm chiếm số lượng lớn được sử dụng khá rộng rãi trong cộng đồng

Nhóm thứ hai: Là nhóm sản phẩm có tác dụng như thay thế bổ sung các nội tiết cả ở nam lẫn nữ Chúng có tác dụng là tăng sinh lực ở đàn ông Ở nữ giới, các sản phẩm này có tác dụng hạn chế tối đa các triệu chứng bất lợi về thần kinh, xương khớp… nhất là tăng cường hóc-môn nữ ở những phụ nữ có tuổi, giúp họ sống vui hơn, khỏe hơn, kéo dài tuổi thanh xuân

Nhóm thứ ba: Sản phẩm mang tính thích nghi sinh học như các loại sâm, đông trùng hạ thảo, sữa ong chúa… có tác dụng tăng cường sức khỏe, tăng sức đề kháng…

Nhóm thứ tư: Có tác dụng tăng cường chính khí, tăng cường miễn dịch, phòng chống ung thư… Như các sản phẩm có nguồn gốc từ cúc nhím của Mỹ, sụn và dầu gan cá mập, nấm linh chi, xạ đen, xạ linh…

Nhóm thứ năm: Nhóm sản phẩm có tác động lên hệ thần kinh, chống stress như cây kawa, nữ lang…

Nhóm thứ sáu: Là các vitamin, axit amin, các nguyên tố vi lượng…

Bông cải và các loại rau họ cải

Cam, quýt, chanh, bưởi

Nhóm bổ sung vitamin và khoáng chất

▪ Những loại làm giảm cholesterol và giảm nguy cơ bệnh tim mạch Trong đó

có sản phẩm chế biến thô của yến mạch giàu chất xơ không tan và stanol thực vật hoặc sterol esters

Nhóm có bằng chứng chưa đủ tin cậy, cần nghiên cứu thêm

▪ Trà xanh chứa catechins làm giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư đường tiêu hóa

▪ Lycopene trong cà chua và các sản phẩm từ cà chua giúp giảm nguy cơ một số bệnh ung thư, đặc biệt là ung thư tiền liệt tuyến

Nhóm còn tranh cãi nhiều

▪ Rau có lá màu xanh đậm chứa lutein làm giảm nguy cơ bệnh thoái hóa võng mạc

▪ Thịt và các sản phẩm chế biến từ sữa chứa acid béo CLA (conjugated linoleic acid) rất có ích cho sức khỏe và làm giảm nguy cơ ung thư

▪ Các loại rau họ cải (bông cải xanh, cải bẹ ) chứa hoạt chất sulphoraphane

có tác dụng trung hòa các gốc tự do, làm giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư

▪ Probiotics (ví dụ vi khuẩn lactobacillus) có lợi cho đường tiêu hóa và chức năng miễn dịch

Như vậy, theo trình tự từ trên xuống thì các nhóm xếp đầu tiên được xác định là

có lợi ích rõ ràng Còn những nhóm sau đòi hỏi chúng ta thận trọng, cân nhắc giữa mục đích phòng chống bệnh tật hoặc tăng cường sức khỏe với tình hình tài chính

Có thể tranh thủ “cơ hội khác” để phòng chống bệnh tốt hơn

Có phải dùng càng nhiều thực phẩm chức năng thì càng tốt? Thực ra, một chế độ

ăn cân đối sẽ có lợi hơn một chế độ ăn có nhiều thực phẩm chức năng nhưng không cân đối Chính việc quan trọng hóa vai trò phòng chống bệnh của loại thực phẩm này đã gây bối rối và nhầm lẫn cho người tiêu dùng

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG VIỆC SỬ DỤNG THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

HIỆN NAY Ở VIỆT NAM 2.1 THỰC TRẠNG VIỆC SỬ DỤNG THỰC PHẨM CHỨC NĂNG Ở VIỆT NAM

2.1.2 Thị trường thực phẩm chức năng và thái độ của người tiêu dùng Việt Nam về thực phẩm chức năng

Thống kê của cơ quan chức năng cho thấy, hiện nay cả nước có gần 1.800 doanh nghiệp tham gia sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng, với khoảng 10 nghìn loại sản phẩm, trong đó có 40% được nhập khẩu từ nước ngoài Cục trưởng

An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) TS Trần Quang Trung cho biết: Kết quả khảo sát năm

2011 cho thấy, tại một số thành phố lớn như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, có hơn 50%

Hiện nay, phần lớn người sử dụng thực phẩm chức năng trong nước chưa nhận thức đúng công dụng và tầm quan trọng của thực phẩm chức năng, nên nảy sinh hai xu hướng trái ngược: ngại sử dụng hoặc sử dụng một cách thiếu khoa học Bên cạnh đó, còn nhiều trường hợp người dân tự ý chọn thực phẩm để hỗ trợ điều trị, nhưng lại không nắm được thông tin về bệnh học và tương tác giữa thực phẩm chức năng và thuốc, khiến cho quá trình điều trị không đạt hiệu quả, thậm chí ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình trạng bệnh tật và sức khỏe

Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ: “Hiện nay, bên cạnh những doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng làm ăn chính đáng, cung ứng ra thị trường những sản phẩm có chất lượng, thì vẫn còn nhiều tổ chức, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh đưa các sản phẩm không bảo đảm chất lượng ra thị trường Thậm chí nhiều doanh

nghiệp lợi dụng sự cả tin, thiếu hiểu biết về thực phẩm chức năng của người tiêu dùng, nhất là đối với tâm lý người bệnh nhằm trục lợi” Ðiều đó được thể hiện rõ qua việc quảng cáo coi sản phẩm của mình như một loại "Thần dược" chữa được nhiều loại bệnh khác nhau Ðáng chú ý, phần lớn việc kinh doanh buôn bán thực phẩm chức năng theo mô hình đa cấp, nhưng nó bị biến tướng dẫn đến giá thành được

đẩy lên cao gấp rất nhiều lần khi đến tay người tiêu dùng

Thực phẩm chức năng được bán nhiều tại các hiệu thuốc

Tại Hà Nội cứ 100 người có 56 người dùng thực phẩm chức năng Đây là kết quả điều tra của Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) Con số này ở TP.HCM là 48/100 người sử dụng Ngành kinh doanh thực phẩm chức năng tại Việt Nam cũng

có tốc độ phát triển chóng mặt Nếu như năm 2000 chỉ có 60 cơ sở sản xuất kinh doanh với trên 400 loại sản phẩm, thì năm 2011 là 1600 cơ sở với 3700 sản phẩm

Sự nở rộ đột ngột của thực phẩm chức năng đã nảy sinh những vấn đề về chất lượng, giá cả và việc kiểm soát, quản lý

Tuy nhiên, ông Trần Đáng – Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam cho rằng: có thực phẩm chức năng kém chất lượng nhưng tỷ lệ hàng kém chất lượng không ở mức đáng lo ngại “Việc thị trường xuất hiện một số sản phẩm làm giả, không đảm bảo chất lượng, kém hiệu quả, khó tránh khỏi do ngành này phát triển như vũ bão trong những năm qua

Mặc dù thực phẩm chức năng được sử dụng trong việc chăm sóc sức khỏe nhưng lại không do Bộ Y tế quản lý về giá Nguyên nhân được ngành Y tế lý giải là thực phẩm chức năng không phải là thuốc mà là thực phẩm Các ý kiến trong cuộc tọa đàm phản ánh giá thực phẩm chức năng trên thị trường rất lộn xộn và “cao trên trời” Thông qua mỗi người bán hàng lại có một mức giá khác nhau

Ba nguyên nhân khiến giá thực phẩm chức năng giá cao:

Một là mức thuế nhập khẩu nguyên liệu và sản phẩm cao, ở mức 30% Hai là nhà kinh doanh muốn lấy lợi nhuận cao

Ba là bản thân thực phẩm chức năng được sản xuất theo công nghệ hiện đại hơn một số dây chuyền sản xuất thuốc như công nghệ Nano, hóa lỏng Nitơ

để chiết xuất ra các hợp chất tự nhiên

Thị trường thực phẩm chức năng tại TP HCM có vô số chủng loại Dễ dàng mua các sản phẩm thực phẩm chức năng từ dinh dưỡng cho trẻ em, người già, thai phụ, giúp tăng giảm cân, tăng sinh lý, hỗ trợ “trị” đủ thứ bệnh, kể cả ung thư

Hiện có hàng trăm trang web hoạt động tương tự, chủ yếu ở Hà Nội và TP HCM, cùng với hàng trăm sản phẩm không rõ nguồn gốc Một người giao hàng cho biết bán chạy nhất trên mạng là các loại thực phẩm chức năng giúp tăng sinh lực, tráng dương, bổ âm và làm đẹp

Tại các nhà thuốc, trong đó có một số nhà thuốc bệnh viện, nhà thuốc lớn trên đường Hai Bà Trưng (Q.1, Q.3) đều có một không gian đáng kể dành riêng cho thực phẩm chức năng Ngoài các cửa hàng chuyên cung cấp thực phẩm chức năng, trong

hệ thống các siêu thị cũng có mặt hàng này với tên gọi “Thực phẩm ăn kiêng” Đó

là chưa kể các điểm bán sỉ, lẻ, đa cấp trong các khu dân cư

Hình thức mua bán qua mạng đang rất rầm rộ, thu hút số lượng người tham gia khá đông với hàng trăm trang web bán thực phẩm chức năng trực tuyến Bên cạnh các sản phẩm được sản xuất trong nước hoặc hàng nhập khẩu chính thức, các loại thực phẩm chức năng xách tay đang được tiêu thụ mạnh

Mới đây nhất, sau sự cố ở Công ty Agel Việt Nam kinh doanh thực phẩm chức năng theo hình thức đa cấp cho thấy ở Việt Nam thị trường thực phẩm chức năng phát triển rất nhanh Dù mới vào Việt Nam năm 2008 nhưng đến năm 2011, khi Agel

Mỹ tuyên bố rút khỏi thị trường Việt Nam, riêng một nhánh trong mạng phân phối

đa cấp Agel đã có 22.000 thành viên, những người này đều đã bỏ ra 15.000.000 đồng/người để mua sản phẩm Agel theo hình thức nghe tư vấn trực tiếp

5.300.000-và mua sản phẩm

Hầu hết sản phẩm thực phẩm chức năng tham gia bán hàng đa cấp đều được quảng cáo như thần dược để thu hút người tiêu dùng, phần lớn chưa đủ thông tin

để phân biệt về tác dụng sản phẩm

Nhiều thực phẩm chức năng bày bán lẫn lộn với thực phẩm và thuốc

2.1.3 Những sai lầm của người tiêu dùng về thực phẩm chức năng

Là “thần dược” có thể trị bách bệnh

Có tới 57,4% số người tiêu dùng mua các loại thực phẩm chức năng vì bị

“hoa mắt” bởi công dụng thần kỳ của nó

Theo các nhà khoa học, thực phẩm chức năng chỉ có tác dụng bổ trợ cho sức khỏe chứ không thể trị bệnh Nó chỉ là phương thuốc hữu hiệu để ngăn ngừa và làm chậm quá trình lão hóa

Ngoài ra, thực phẩm chức năng phải được các cơ quan kiểm duyệt tiến hành thẩm tra chất lượng mới được coi là có tác dụng tốt cho sức khỏe Nếu không, hậu quả sẽ khó lường

Người lớn hay trẻ nhỏ đều có thể sử dụng

Đây là quan điểm hoàn toàn thiếu khoa học Mỗi lứa tuổi sẽ có những loại thực phẩm chức năng riêng biệt, nhằm mục đích giúp cơ thể khỏe mạnh và kéo dài tuổi thọ Theo các chuyên gia, thực phẩm chức năng có thể chia theo từng đối tượng, từng độ tuổi cụ thể Hiện nay, trên thị trường có 2 loại chủ yếu: dành cho người trung lão niên và cho thanh thiếu niên

Theo quy định của pháp luật, trên bao bì thực phẩm chức năng phải ghi rõ dành cho đối tượng nào, lượng dùng ra sao

Có thể ăn nhiều tùy thích

Nhiều người cho rằng, bất kể loại thực phẩm chức năng nào, cứ dùng nhiều

là tốt bởi trong đó chứa toàn chất bổ, cách hiểu này hoàn toàn sai lầm

Bất kỳ loại thực phẩm nào khi vào cơ thể đều phải trải qua quá trình tiêu hóa Nếu sử dụng quá nhiều thực phẩm chức năng sẽ tạo gánh nặng cho gan, từ đó các chất thừa tích tụ lâu ngày, không phân giải được khiến cơ thể khó chịu, nếu nặng

sẽ mắc viêm, xơ gan

Có thể thay các loại thực phẩm khác

Mặc dù được chiết xuất và cô đặc từ nhiều loại nguyên liệu, thảo dược quý, tốt cho sức khỏe, nhưng nếu chỉ “nạp” loại thực phẩm này thôi chưa đủ Nó không phải là thần dược có thể cải lão hoàn sinh cũng như không thể cung cấp đầy đủ dưỡng chất cho cơ thể

Thực phẩm có nguồn gốc tự nhiên vẫn là nguồn dưỡng chất dồi dào nhất, cung cấp đầy đủ muối khoáng và chất dinh dưỡng cho cơ thể phát triển khỏe mạnh

2.1.4 Tác hại của việc dùng sai thực phẩm chức năng