Khéo tay hay làm Khéo tay hay làm Khéo tay hay làmkl ho thi thu thuy

Và đây chính là lí do to chọn đề tài “QUẢNG BÁ THƯƠNG HIỆU NÓN LÁ HUẾ bản sắc của VIỆT NAM với mong muốn truyền tải những thông tin đến những ai quan tâm và những ai chưa quan tâm cảm nh

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Mục đích nghiên cứu .4

3 đối tượng nguyên cứu 4

PHẦN NỘI DUNG 5

CHƯƠNG1:CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 5

1.1 Tổng quan lịch sử của đề tài 5

1.1 1 Lịch sử đề tài nghiên cứu 5

1.1.2 Giới thiệu sơ bộ về lịch sử nón lá 5

1.1.3 Hiện trạng và thực tế đề tài: .8

1.1.4 để duy trì, phục hồi nón Huế 9

1.1.5 Nón Huế trước những thách thức 10

1.1.6 Bài giải cho nón Huế 11

1.1.7 Hiệu quả từ việc xây dựng thương hiệu 12

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC SÁNG TÁC 13

2.1 Trình bày cách thức tổ chức sáng tác (Thiết kế 13

2.1.1 Chọn đề tài 13

2.1.2 Sưu tầm tư liệu 13

2.1.3 Nghiên cứu đề tài 13

2.1.4 Phác thảo 15

2.1.5 Chọn lựa trong nhiều tác phẩm 17

2.1.6 Đẩy sâu phát thảo đã chọn 17

2.2 Phương pháp và kỹ thuật thiết kế 18

2.2.1 Quá trình thiết kế 18

2.2.2 Phương pháp và kỹ thuật thiết kế 18

2.2.3 Phương pháp thể hiện 19

2.2.4 10 nguyên lí thị giác 19

2.2.5.Ngôn ngữ của màu sắc 19

2.2.6.Ba nguyên lý cân bằng thị giác 21

2.2.7 Kỹ thuật thiết kế 21

2.3 Những hoạt động nghiên cứu sáng tác cụ thể 21

2.3.1 Nghiên cứu tài liệu của đề tài 21

2.3.2 lịch sử huế 21

2.3.3 tiền thân của chiếc nón bài thơ 25

2.3.4 cách làm nón lá 25

2.3.5 Mảnh mai nón Huế 31

2.3.6 nghệ nhân làmhuế 31

2.3.7.vì sao goi la chiếc nón bài thơ 35

2.3.8 Nghiên cứu mức độ cần thiết của quảng cáo trong hoạt động lễ hội 35

3.1.1 Nghiên cứu tác động tình cảm 36

3.1.2 Nghiên cứu thị hiếu trong thẩm mỹ 36

CHƯƠNG 3 Kết quả nghiên cứu sáng tác 39

3.1 Những kết quả được về mặt lý thuyết 39

3.2 Những kết quả sáng tạo cái mới 39

3.2.2 Poster 40

3.2.3 Lịch 41

3.2.4 Ấn phẩm văn phòng 41

3.2.5 Qùa tặng 41

3.3 Đánh giá giá trị của những sáng tác 41

3.3.1 Giá trị về mặt thẩm mỹ 43

3.3.2 Giá trị về mặt kinh tế 43

3.3.3.Giá trị về mặt ứng dụng 43

3.3.4 Phân tích và nêu lên những mặt tồn tại 44

PHẦN 3 KẾT LUẬN 45

TÀI LIỆU THAM KHẢO 45

PHẦN PHỤ LỤC 47

“nón Huế” đã đi vào ca dao, và nhiều ca khúc trữ tình;

‘Ai về xứ Huế mộng mơ

Không quên mua nón bài thơ làm quà”

Chiếc nón bài thơ Huế tuy đơn giản nhưng mang lại trong nó là cả một tấm lòng,một tình yêu thương đất nước cùng với chiếc áo dài, nón bài thơ là một vật than thiết với người con gái Huế ,từ trong thơ ca, âm nhạc, hội họa,cho đến điện ảnh chiếc nón trở thành thứ ngôn ngữ riêng, giúp biểu đạt hình tượng và cả tâm tư của người phụ nữ thông qua dịu dàng, thanh mãnh, duyên dáng của người phụ nữ Huế

- chủ quan:

Có lẽ vì sự cuốn hút của vẻ mọc mạc bên ngoài và ý nghĩa bên trong của mỗi chiếc nón bài thơ

đã cuốn hút tôi chọn đề tài này

Tôi, tác giả đã chọn đồ án Nón lá Huế (nón lá bài thơ) là bản sắc mang đậm dấu ấn của người VIỆT NAM với mong muốn “hương” của nón lá Huế bay xa hơn nữa để rồi giống như tôi cũng sẽ dành một tình cảm đăc biệt cho Huế

Trong những năm vừa qua trên địa bàn Huế đã diễn ra festival Huế trong đó có những khu con đường cho khách đi bộ treo đầy nón lá đẹp và thơ mộng, ngoài ra co những khu diễn ra hội làng nghề của những nghệ nhân làm nón lá huế rất tinh xảo và đẹp

Do đó chúng ta cần pải góp phần nâng cao uy tín và thương hiệu nón lá Huế.Và điều tất nhiên

là không thể thiếu sự góp mặt của công nghệ quảng cáo thông qua những phương tiện truyền thông như truyền thanh, truyền hình, báo chí Để làm được điều đó một cách thành công nhất, cần có sự góp mặt của công nghệ quảng cáo thông qua 1

các phương tiện thông tin đại chúng Chính vì điều đó, tôi, một nhà designer tương lai bắt đầu vào cuộc

Với tất cả những suy nghĩ và nhìn nhận như vậy, tác giả đồ án này quyết định thiết kế thành lập nên một cơ sở quảng bá thương hiệu của chiếc nón lá Huế Trong nước và ngoài nước

Là như vậy Huế không phải là nơi tôi sinh tôi ra cũng không phải là cái nôi nuôi dưỡng tâm hồn tôi nhưng “hương” Huế,vẻ đẹp cổ kính bình yên đã xâm chiếm cả tâm hồn tôi Và đây chính là lí do to chọn đề tài “QUẢNG BÁ THƯƠNG HIỆU NÓN LÁ HUẾ bản sắc của VIỆT NAM với mong muốn truyền tải những thông tin đến những ai quan tâm và những ai chưa quan tâm cảm nhận được vẻ đẹp của nón lá và không thể không nuôi ý định tìm về Huế một nơi đuợc gọi là xứ sở cung đình và thơ mộng với tà áo dài tím nguyên nguyên với chiếc nón lá bài thơ

2 Mục đích nghiên cứu :

Nón bài thơ được coi như một nét truyền thống trên trang phục của phụ nữ Huế Áo dài +nón lá bài thơ là hai vật luôn song hành với nhau, thế nhưng với sự phát triển của xã hội là sự ngoại nhập của nhiều nền văn hóa Qua đó nhằm tìm hiểu về sự tiếp nhận và cách nhìn của con người VIỆT NAM đối với nón lá bài thơ

Cũng chính vì nón lá bài thơ mang đầy tính nghệ thuật, mình muốn tìm hiểu sâu hơn để gìn giữ

và phát huy một nét bản sắc của dân tộc VIỆT NAM nói chung và ở Huế nói riêng

3 đối tượng nguyên cứu

Nón lá ở Huế (nón bài thơ)

Phần nội dung Chương 1:

Cơ sở lý luận và thực tiễn

1.Tổng quan lịch sử của đề tài:

1.1 1 Lịch sử đề tài nghiên cứu:

1.1.2 Giới thiệu sơ bộ về lịch sử nón lá

Việt Nam là một vùng nhiệt đới, nắng lắm mưa nhiều Vì vậy chiếu nón đội đầu là vật không thể thiếu được để che nắng che mưa

Nón lá Việt Nam có lịch sử rất lâu đời Hình ảnh tiền thân của chiếc nón đã được chạm khắc trên trống đồng Ngọc Lũ, trên thạp đồng Ðào Thịnh vào 2.500-3.000 năm về trước

Từ xa xưa, nón đã hiện diện trong đời sống hàng ngày của người Việt Nam, trong cuộc chiến đấu giữ nước, qua nhiều chuyện kể và tiểu thuyết

Theo sự phát triển của lịch sử qua các thời đại, nón cũng có nhiều biến đổi về kiểu dáng và chất liệu Lúc đầu khi chưa có dụng cụ để khâu thắt, nón được tết đan Còn loại nón khâu như ngày nay xuất hiện phải nhờ đến sự ra đời của chiếc kim, tức là vào thời kỳ người ta chế luyện được sắt (khoảng thế kỷ thứ 3 trước công nguyên)

Nón dấu : nón có chóp nhọn của lính thú thời xa xưa

Nón gò găng hay nón ngựa: sản xuất ở Bình Định làm bằng lá dứa đội khi cỡi ngựa

Nón rơm : Nón làm bằng cộng rơm ép cứng

Nón quai thao : người miền Bắc thường dùng trong lễ hội

Nón Gõ : Nón gõ làm bằng tre ghép cho lính hồi xưa

Nón lá Sen: cũng gọi là nón liên diệp

Nón thúng: thứ nón lá tròn bầu giống cái thúng

Nón khua :Viên đẩu nón của người hầu các quan xưa

Nón chảo : thứ nón mo tròn lên như cái chảo úp nay ở Thái Lan còn dùng

Nón cạp: Nón xuân lôi đại dành cho người có tang

Nón bài thơ : ở Huế thứ nón lá trắng và mỏng có lộng hình hay một vài câu thơ v

Tuy có nhiều chủng lọai nhưng phổ biến nhất vẫn là nón lá.Phải nói rằng người Việt Nam ta

từ nông thôn đến thành thị đều từng dùng nón lá nhưng có mấy ai quan tâm đến nón có bao nhiêu vành,đường kính rộng bao nhiêu?.Nón lá tuy giản dị rẻ tiền nhưng nghệ thuật làm nón phải khéo tay

Theo lời các cụ, trước kia người ta phân thành 3 loại nón cổ có tên gọi nón mười (hay nón

ba tầm), nón nhỡ và nón đầu Nhìn chung nón cổ vành rộng, tròn, phẳng như cái mâm Ở vành ngoài cùng có đường viền quanh làm cho nón có hình dáng giống như cái chiêng Giữa lòng có đính một vòng nhỏ đan bằng giang vừa đủ ôm khít đầu người đội Nón ba tầm

có vành rộng nhất Phụ nữ thời xưa thường đội nón này đi chơi hội hay lên chùa Nón đấu là loại nhỏ nhất và đường viền thành vòng quanh cũng thấp nhất Trước kia người ta còn phân loại nón theo đẳng cấp của người chủ sở hữu nón Các loại nón dành cho ông già, có loại cho nhà giàu và hàng nhà quan, nón cho trẻ em, nón cho lính tráng, nón nhà sư

Ở Việt Nam, cả hai miền Bắc, Trung, Nam đều có những vùng làm nón nổi tiếng và mỗi loại nón ở từng địa phương đều mang sắc thái riêng Nón Lai Châu của đồng bào Thái; nón Cao Bằng của đồng bào Tày sơn đỏ; nón Thanh Hoá có 16-20 vành; nón Ba Ðồn (Quảng Bình) mỏng nhẹ và giáng thanh thoát; nón Gò Găng (Bình Ðịnh); nón Huế nhẹ nhàng, thanh mỏng nhờ lót bằng lá mỏng; nón làng Chuông (Thanh Oai, Hà Tây) là loại nón bền đẹp vào loại nhất ở vùng đồng bằng Bắc Bộ

- Nguyên liệu làm nón không phức tạp Ở nơi nào cũng vậy, muốn làm được một chiếc nón phải dùng lá của một loại cọ nhỏ mọc hoang, dùng sợi nón - một loại sợi rất dai lấy từ bẹ cây móc (ngày nay người ta thường dùng sợi chỉ nilon) và tre Tàu lá nón khi đem về vẫn còn xanh răn reo, được đem là bằng cách dùng một miếng sắt được đốt nóng, đặt lá lên dùng nắm dẻ vuốt cho phẳng Lửa phải vừa độ, nếu nóng quá thì bị ròn, vàng cháy, nguội

quá lá chỉ phẳng lúc đầu, sau lại răn như cũ Người ta đốt diêm sinh hơ cho lá trắng ra, đồng thời tránh cho lá khỏi mốc

Tre chọn ống dài vuốt nhọn, gác lên dàn bếp hong khói chống mối mọt, dùng làm vòng nón Nón Chuông có 16 lớp vòng Con số 16 là kết quả của sự nghiên cứu, lựa chọn qua nhiều năm, cho đến nay đã trở thành một nguyên tắc không thay đổi Chúng đã tạo cho những chiếc nón Chuông có được dáng thanh tú, không quá cũn cỡn, không xùm xụp Nhưng vẻ đẹp của chiếc nón chủ yếu nhờ vào đôi bàn tay khéo léo của người thợ tạo nên Người thợ khâu nón được ví như người thợ thêu Vòng tre được đặt lên khuôn sẵn, lá xếp lên khuôn xong là đến công việc của người khâu Những mũi kim khâu được ước lượng mà đều như đo Những sợi móc dùng để khâu thường có độ dài, ngắn khác nhau Muốn khâu cho liên tục thì gần hết sợi nọ phải nối tiếp sợi kia Và cái tài của người thợ làng Chuông là các múi nối sợi móc được dấu kín, khiến khi nhìn vào chiếc nón chỉ thấy tăm tắp những mũi khâu mịn màng Sợi móc len theo từng mũi kim qua 16 lớp vòng thì chiếc nón duyên dáng

đã thành hình

Trong lúc khâu nón, các cô gái làng Chuông thường không quên tìm cách trang trí thêm cho chiếc nón hấp dẫn Ðơn giản nhất là họ dán vào lòng nón những hình hoa lá bằng giấy nhiều màu sắc thường được in sẵn và bán ở các phiên chợ Chuông Tinh tế hơn, các cô còn dùng chỉ màu khâu giăng mắc ở hai điểm đối diện trong lòng nón để từ đó có thể buộc quai nón bằng những giải lụa mềm mại, đủ màu sắc, làm tôn thêm vẻ đẹp khuôn mặt các cô gái dưới vành nón

Các cô gái Việt Nam chăm chút chiếc nón như một vật trang sức, đôi khi là vật để trao đổi tâm tư tình cảm của riêng mình Người ta gắn lên đỉnh của lòng nón một mảnh gương tròn nho nhỏ để các cô gái làm duyên kín đáo Công phu nhất là vừa vẽ chìm dưới lớp lá nón những hoa văn vui mắt, hay những hình ảnh bụi tre, đồng lúa, những câu thơ trữ tình, phải soi lên nắng mới thấy được gọi là nón bài thơ

Chiếc nón Việt Nam được làm ra để che mưa, che nắng Nó là người bạn thuỷ chung của những con người lao động một nắng hai sương Nhưng công dụng của nó không dừng lại ở đấy, nó đã trở thành một phần cuộc sống của người Việt Nam Trên đường xa nắng gắt hay những phút nghỉ ngơi khi làm đồng, ngồi bên rặng tre cô gái có thể dùng nón quạt cho ráo

mồ hôi Bên giếng nước trong, giữa cơn khát cháy cổ, nón có thể trở thành chiếc cốc vại khổng lồ bất đắc dĩ, hay có thể thay chiếc chậu vục nước mà áp mặt vào đó cho giải bớt nhiệt Trong nghệ thuật, tiết mục múa nón của các cô gái người Kinh với chiếc áo dài duyên

dáng thể hiện tính dịu dàng, mềm mại và kín đáo của phụ nữ Việt Nam Với khúc hát quan

họ Bắc Ninh, chàng trai và cô gái hát đối giao duyên, cô gái bao giờ cũng cầm trên tay chiếc nón ba tầm, nó giúp cô giấu khuôn mặt ửng hồng của mình khi chàng trai hát những lời

bóng gió xa xôi về mối tình của chàng, thảng hoặc khi cô muốn kín đáo ngắm khuôn mặt bạn tình của mình mà không muốn để cho chàng biết

Nón chính là biểu tượng của Việt Nam, là đồ vật truyền thống và phổ biến trên khắp mọi

miền đất nước Nếu ở một nơi xa xôi nào đó không phải trên đất Việt Nam, bạn bỗng thấy chiếc nón trắng, đó chính là tín hiệu Việt Nam

1.1.3 Hiện trạng và thực tế đề tài: Ví dụ: ……

Quảng cáo và tiếp thị ngày càng trở nên không thể

thiếu trong xã hội ngày một phát triển như Việt

Nam.Cũnng như

ngành thiết kế đồ họa cũng trở nên phổ biến và được

biết nhiều hơn trước đây Cùng với các công nghệ

bùng nổ, các chiến dịch quảng cáo càng khếch tán

nhiều hơn, đa dạng hơn trên mọi thông tin đại chúng như poster, tạp chí, brochure, … và

một số phương tiện đa truyền thông đang nổi lên gần đây như Web, 3D, multimedia… thì thiết kế đồ họa được xem trọng và yêu cầu, đòi hỏi chuyên nghiệp hơn trong mọi lĩnh vực văn hóa, kinh tế, xã hội v.v… Ngày nay một công ty không những cạnh tranh về số lượng sản phẩm và dịch vụ với đối thủ trên thị trường mà còn phải cạnh tranh để giành lấy sự chú

ý của khách hang với mức độ ngày càng khốc liệt Và vì thế,đối với một công ty đang cạnh tranh trên thị trường,chất lượng của thiết kế trở thành một yếu tố quan trọng Mặc dù việc thu hút sự chú ý trên thị trường vốn đã rất khó, thiết kế còn phải gây dược sự chú ý phù hợp,

sự chú ý có liên quan đến tính chất riêng của từng sản phẩm và của ngay chính công ty đó Cùng với xu thế phát triển của nền kinh tế ngày nay, thì việc các công ty kinh doanh, sản

xuất chú ý đến yếu tố tiếp thị là đương nhiên Điểm dễ nhận biết nhất là buộc phải thừa

nhận sự tham gia và thành công rực rỡ của ngành thiết kế đồ họa là ở lĩnh vực quảng cáo Thiết kế đồ họa có mặt rầm rộ, mọi lúc mọi nơi trong đời sống văn hóa, kinh tế, xã hội

Công nghệ quảng cáo thành công là cơ hội của các nhà designer.Chúng ta, những nhà

designer đã tạo ra những ý tưởng mới lạ, hấp dẫn, sự tinh tế trong việc nắm bắt nhu cầu thị hiếu tiêu dùng cùng với các chiến dịch quảng cáo bài bản nhằm giới thiệu sản phẩm mới

với công chúng… đây là nguyên nhân dẫn đến những thành công của nhiều tập đoàn trên thế giới

Xin được trở lại với chủ đề chính của đồ án này “Quảng bá THƯƠNG HIỆU NÓN LÁ HUỀ (nón bài thơ)

Như đã được đề cập sơ lược trong “phần lí do chọn đề tài”như từ xưa đến nay hình ảnh của chiếc nón lá gần gũi và thân thiện đối với đời sống con người và đặt biệt là người bạn đồng hành một nắng hai sương với người dân ở nông thôn ngoài ra chiếc nón lá cho thấy không phải là người bạn của con người không mà nón lá còn xuất hiện những lễ hội ở festival Huế

và trên các sân khấu dùng để biểu diễn múa tuy được tổ chức nhiều nhưng bên cạnh đó nghề chằm nón đang bấp bênh khuyến cho những hộ gia đình làm nón phải bỏ nghề vì mối tiêu thụ chưa được cao với nghề thủ công vậy thì chưa đủ sức để quảng bá hình ảnh của nón

lá bài thơ lan rộng ra khắp thị trường trong nước nói chung và ngoài nước nói riêng cần phải

có một phương hướng thúc đẩy mạnh lên hình ảnh nón lá của việt nam là bản sắc của dân tộc

Vì vậy từ trước đến nay chỉ là thủ công từng hộ gia đình chưa có một công ty hay một cơ sở sản xuất nón nào ở Huế lớn mạnh đủ khả năng để quảng bá hình ảnh của chiếc nón,Với cách tuyên truyền thông thường chỉ là chiếc nón bán ra thị trường như vậy khách nước ngoài hầu như chỉ đến Huế khi đã đến Việt Nam.Thế nhưng không gì đảm bảo được đa số khách sẽ chú ý hình ảnh của chiếc nón bài thơ xứ Huế Thực tế đã cho thấy hình ảnh của chiếc nón lá được truyền trãi nhiều ở nông thôn ngoài ra ở thị thành dường như thấy ít khi xuất hiện chiếc nón lá phơi đi ngoài đường Chính vì những suy nghĩ đó mà cá nhân đồ án này mong muốn làm một bộ quảng cáo với những sản phẩm đồ họa bao gồm một logo cho Nón , poster, lịch, thư mời, brochure,và đĩa CD ,card, forder.Hệ thống poster sẽ giới thiệu khái quát về nón lá bài thơ ở Huế, lịch và đĩa CD sẽ giới thiệu chi tiết hơn về Nón lá Một hình thức quảng cáo đúng mực và triệt để thì tất nhiên sẽ đạt

được về văn hóa, kinh tế ,du lịch phát triển và đầu tư

1.1.4 để duy trì, phục hồi nón Huế

Hình ảnh những cô nữ sinh Đồng Khánh e ấp trong tà áo dài

cùng chiếc nón bài thơ xứ Huế, hình ảnh các chị, các mẹ đội trên

đầu chiếc nón lá đã dần mất đi trên đường phố Huế “Bây giờ

nón lá trở thành vật trang trí (tác phẩm sắp đặt của hoạ sĩ Đinh

Khắc Thịnh là một ví dụ - PV), thành quà lưu niệm cho du khách Nhưng những chuyện kiểu thế này thì một năm được mấy lần và bán được bao nhiêu nón? Làm sao để duy trì, phục hồi nón Huế, giới thiệu hình ảnh nón Huế đến du khách để khi đến Huế, du khách nghĩ ngay đến nón Huế và phải mua nón Huế

Xây dựng thương hiệu nón lá Huế

Theo tiến sĩ Đỗ Nam, Giám đốc Sở KH&CN Thừa Thiên- Huế, việc xây dựng chỉ dẫn địa

lý Huế cho nón lá Huế theo chương trình 68 của Bộ KH&CN đã được hoàn thành và đưa vào sử dụng ngay từ đầu năm 2010 Dự án bao gồm việc xây dựng cơ sở khoa học để đăng

ký xây dựng chỉ dẫn địa lý Huế; thiết kế xây dựng hệ thống tem, nhãn hiệu cho nón Huế, góp phần phát huy giá trị của sản phẩm nón lá bằng các hoạt động quảng bá, quản lý chỉ dẫn địa lý

Hội Nón lá Huế đã được thành lập nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của những người chằm nón ở Huế Hội là tổ chức xã hội- nghề nghiệp, tập hợp những người trực tiếp khai thác, sản xuất, gia công, trao đổi, mua bán nón lá và những người yêu nón lá Huế tự nguyện, với mong muốn cùng nhau gìn giữ, tôn vinh và phát huy giá trị, hình ảnh của chiếc nón lá Huế, trở thành món quà cho du khách khi đến tham quan Huế

1.1.5 Nón Huế trước những thách thức

Thừa Thiên Huế (TTH) mà phổ biến tại nhiều địa phương trong cả nước từ làng Chuông (Hà Tây) đến Thổ Ngoạ (Quảng Bình), Gò Găng (Bình Định) Tuy nhiên nón lá Huế có một đặc trưng rất riêng đó là mỏng, nhẹ, thanh cảnh nhìn vừa mềm mại vừa đẹp, lại chắc, bền Chất lượng và danh tiếng nón lá Huế có được là nhờ làm nên từ vật liệu đặc trưng của địa phương với kỹ thuật chằm nón truyền thống vùng Huế mà đặc biệt là sự khéo léo của những phụ nữ đất Cố đô Điểm đặc biệt của nón Huế là khâu kỹ thuật làm nón: lá nón được chọn sao cho dù khô lá vẫn còn giữ được màu xanh nhẹ (lá nón loại này chỉ có ở vùng núi Nam Đông, A Lưới), vành nón mảnh, được vót tròn trĩnh, công phu Lá được ủi nhiều lần

và cẩn thận cho thật phẳng và láng Khung chằm (khuôn nón) phải được đặt là ở thợ chuyên môn có kinh nghiệm để dáng nón sau này đẹp mắt Khi xây và lợp lá, người thợ phải thật khéo nhất là khâu sử dụng lá chẽm, tránh việc chồng nhau nhiều lớp để nón thanh và mỏng, đường kim mũi chỉ chằm phải sát để kẽ lá ôm khít nhau Nón chằm hoàn tất được phủ dầu

nhiều lần, phơi đủ nắng để nón bóng láng và giữ được độ bền Nón lá Huế, vì thế, từ lâu đã nổi tiếng không chỉ trong nước mà còn được du khách quốc tế ưa chuộng Nhờ nghề làm nón, nhiều hộ nông dân có thêm việc làm và thu nhập lúc nông nhàn

Tuy nhiên nghề làm nón lá ở Huế đang đứng trước những thách thức, đó là thu nhập thấp và không ổn định Trên thực tế, giá mỗi loại nón chỉ dao động từ 6.000-10.000 đồng/chiếc đối với nón thường (nón chợ) và 20.000-30.000 đồng/ chiếc đối với nón loại dày (nón đặt) Trong khi mỗi ngày người thợ chỉ chằm được 1 chiếc nón đặt hoặc 3-4 chiếc nón chợ Mức thu nhập của người thợ vì thế cũng quá thấp làm cho họ không thể chuyên tâm với nghề Nguyên liệu làm nón cũng ngày càng khan hiếm do nạn chặt phá rừng ồ ạt và việc khai thác

lá nón không có tính bền vững làm cho diện tích vùng nguyên liệu lá nón bị thu hẹp Nghề khai thác lá nón cũng là nghề nhọc nhằn Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ không thuận lợi

do sự phát triển ồ ạt của các loại mũ vải thời trang và mũ bảo hiểm - loại mũ đã được quy định bắt buộc đối với những người đi xe máy - đang làm cho nón lá mất đi chỗ đứng của

nó

1.1.6 Bài giải cho nón Huế

Theo ông Đỗ Nam, một bài giải cho nón Huế chính là gắn sản phẩm của nón lá với chỉ dẫn địa lý “Huế” “Từ lâu Huế đã nổi tiếng là thành phố văn hoá, du lịch Phải gắn sản phẩm của

ta với chỉ dẫn địa lý này để khi đến Huế người ta nghĩ đến nón lá Nếu làm được, Huế sẽ có thêm một tài sản sở hữu trí tuệ (SHTT) Trên thế giới đã có những tài sản SHTT hàng tỉ USD; mình không thể đạt được đến ngưỡng đó nhưng nếu không xây dựng thì ta không bao giờ có được Năm ngoái nhờ chiếc tem thanh trà HTX Thuỷ Biều mà thanh trà đã được bán với giá 15.000đồng/quả tại hội chợ thương mại ở Đà Nẵng, nếu không có chiếc tem thương hiệu này thì thanh trà không thể được giá như thế”, ông Đỗ Nam đưa ra một ví dụ

Để xây dựng chỉ dẫn địa lý “Huế” cho sản phẩm nón lá Huế sẽ có nhiều việc làm phải đặt ra

và đây cũng chính là nội dung mà dự án “Xây dựng chỉ dẫn địa lý “Huế” cho sản phẩm nón

lá của tỉnh TTH” đưa ra, đó là: phải xác định các yếu tố đặc thù và chứng minh được nón Huế đặc biệt như thế nào để làm cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc đăng ký Tiếp theo là đăng ký chỉ dẫn địa lý Huế cho sản phẩm này và trao quyền sử dụng cho tổ chức quản lý quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý (đó chính là Hội nón lá Huế sẽ được thành lập) Sau đó, sẽ phải có phương án về đào tạo nguồn nhân lực nhằm bảo đảm tính bền vững của chỉ dẫn địa

lý sau khi được xác lập; xây dựng các giải pháp hợp lý cho việc thu mua và phân phối sản phẩm Một việc làm cũng rất cần thiết là gắn các hoạt động của làng nghề nón lá Huế và sản phẩm nón lá Huế với các hoạt động của ngành du lịch; tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại cho nón lá Huế

1.1.7 Hiệu quả từ việc xây dựng thương hiệu

Dự án hoàn thành sẽ tạo điều kiện khắc phục những khó khăn của nghề làm nón hiện nay, đặc biệt là tạo việc làm ổn định và tăng thu nhập cho một số lượng lớn thợ thủ công và học sinh sau giờ học Đây cũng là một dự án góp phần cùng Sở Công nghiệp thực hiện Đề án

“Khôi phục và phát triển làng nghề truyền thống, làng nghề và ngành nghề tiểu thủ công nghiệp trong nông thôn trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2006-2010” trong đó có quy hoạch phát triển làng nghề nón lá Huế kết hợp với du lịch trở thành điểm đến du lịch của thành phố Festival Huế

Cùng với nhiều sản phẩm đã được khẳng định trên thị trường, với chỉ dẫn địa lý “Huế”, nón

lá Huế sẽ có thương hiệu, sẵn sàng cho hội nhập kinh tế quốc tế Đây cũng là đề tài đầu tiên

mở đầu cho Chương trình hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ của doanh nghiệp - một chương trình nâng cao nhận thức của các doanh nghiệp Việt Nam về bảo hộ SHTT; nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế Thời gian tới, Sở KHCN sẽ tiếp tục chọn một số dự án để đề xuất vào danh mục các dự án của chương trình này

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC SÁNG TÁC

Đó là lí do tác giả chọn đề tài

2.1.2 Sưu tầm tư liệu

Sau khi chọn đề tài bước đầu của công việc thiết kế bao giờ cũng là thu thập tư liệu thật nhiều để có thể đáp ứng nhu cầu cần và đủ của việc thiết kế.Tư liệu càng nhiều thì khả năng thể hiện,biểu đạt càng nhiều.Trước tiên phải có sự nghiên cứu, tìm tòi công phu, sau đó cần phân tích vấn đề sâu kỹ,phát triển tư duy,ý niệm thành ý tưởng sang tạo.Như vậy đòi hỏi tác giả đồ án phải lao dộng một cách nghiêm túc bởi vì thiết kế không phải là một sư sắp đặt vô thức,một sư lắp ghép không suy nghĩ mà còn phải mang phong cach biểu đạt ý đồ của chính tác giả bằng ngôn ngữ thị giác.Nên tác giả đã cố gắng khai thác tham khảo rất nhiều

tư lệu về Nón lá Huế về lịch sử hình thành nên nón lá ngày nay con người,di sản,làng nghề truyền thống.Về hình ảnh thì tác giả cũng tìm được một số hình ảnh khá đầy đủ với nhiều dạng khác nhau: hình ảnh trên internet, tạp chí, sách báo, một số hình ảnh bạn bè tự chụp khi di thực tế gửi cho

2.1.3 Nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu đề tài đòi hỏi phải có sư tập trung rất nghiêm túc,liên tục phát thảo,bởi từ giai đoạn này ý tưởng được hình thành ,đồng thời phải nắm bắt ,phải cảm nhận được vấn đề cốt lõi của đề tài sắp thể hiện thì mới có thể tiến hành các bước tiếp theo cho tốt được.Khi nghiên cứu đề tài thì phân loại theo từng chủ đề về lịch sử bài viết, hình ảnh và một số đặc trưng riêng về Nón lá như màu sắc, phong tục , lễ hội,văn hóa…Thông qua những tư liệu thu thập được tác giả đúc kết được: nhiều người, với con người Hội An đều có chung một

cảm nhận cho rằng:Nón lá và con người ở Huế “nó có một cái gì khang khác,riêng có”,dễ gần gũi dễ cảm nhận Nó vừa có “cái tầm của lịch sử” – văn hóa bản sắc, lại vừa có “cái dân

dã mọc mạc ” của đời thường, cái quý phái duyên dáng của thiếu nữ

Theo những tài liệu ghi chép lại thì miền đất của xứ thành kinh, nơi chứng kiến bao hưng vong của triều Nguyễn từ đầu thế kỷ XIX – X Dù có biết bao thay đổi, nhưng Huế vẫn thế, dịu dàng với những khu vườn rợp mát, của dòng Hương giang êm đềm và có cả một làng nghề làm nón bài thơ

Có người hỏi rằng, nghề làm nón Huế đã có từ bao giờ? Có lẽ chưa thể có câu trả lời chính xác nhất Tuy nhiên, theo những ghi chép còn sót lại của Lê Quí Đôn trong “Phủ biên tạp lục”, khi nhận xét về chiếc nón lá xứ Thuận Hóa ở thế kỷ XVI, XVII đã cho chúng ta biết rằng nghề làm nón lá Huế đã có từ khoảng hơn 300 - 400 năm nón luôn gắn bó với người dân Việt Nam như là hình với bóng Không phải là đồ vật phân biệt giới tính, tuổi tác và địa vị… nón luôn đi theo như người bạn đường che nắng che mưa cho mọi hành trình Phải chăng như vậy mà nón đã từ lâu trở thành biểu tượng cho đất nước con người Việt Nam? Trước hết, nón là một đồ dùng rất "thực dụng" Nó dùng để che mưa nắng Nón chóp nhọn đầu, nón thúng rộng vành, nón ba tầm như nón thúng nhưng mảnh dẻ hơn tất cả đều để che chắn che mưa Dù nón có nhiều loại, song nét đặc thù chung của nó là rộng vành (để chống nóng) và có mái dốc (để thoát nước nhanh, che mưa) Ngoài chức năng ứng phó với môi trường tự nhiên, chiếc nón còn hướng tới mục đích làm đẹp, làm duyên cho người phụ

nữ và phù hợp với cảm quan thẩm mỹ của người Việt: đẹp một cách tế nhị, kín đáo Dưới vành nón, đôi mắt, nụ cười, lúm đồng tiền, những sợi tóc mai, cái gáy trắng ngần của cô gái dường như được tôn thêm nét duyên dáng, kín đáo mà không kém phần quyến rũ

Nón lá thường được đan bằng các loại lá, cây khác nhau như lá cọ, rơm, tre, lá cối, lá hồ, lá

du quy diệp chuyên làm nón v.v Có hoặc không có dây đeo làm bằng vải mềm

hoặc lụa để giữ trên cổ

Nón lá thường có hình chóp nhọn hay hơi tù, tuy vẫn có một số loại nón rộng bản và làm phẳng đỉnh

Nón lá có nhiều loại như nón ngựa hay nón Gò Găng (sản xuất ở Bình Định, làm bằng lá dứa, thường dùng khi đội đầu cưỡi ngựa), nón quai thao (người miền Bắc Việt Nam thường dùng khi lễ hội), nón bài thơ (ở Huế, là thứ nón lá trắng và mỏng có lộng hình hoặc một vài câu thơ), nón dấu (nón có chóp nhọn của lính thú thời phong kiến); nón rơm (nón làm bằng

cọng rơm ép cứng); nón cời (loại nón xé te tua ở viền); nón gõ (nón làm bằng tre, ghép cho lính thời phong kiến); nón lá sen (còn gọi là nón liên diệp); nón thúng (nón là tròn bầu giống cái thúng, thành ngữ "nón thúng quai thao"); nón khua (nón của người hầu các quan lại thời phong kiến); nón chảo (nón mo tròn trên đầu như cái chảo úp, nay ở Thái Lan còn

Giờ đây chiếc nón lá được phổ biến khắp đất Việt Nam là nét đặc trưng văn hóa riêng của đất nước Khi người ngoại quốc nào đến Việt Nam cũng muốn có trong hành lí của mình vài chiếc nón làm quà khi về nước

Từ những nghiên cứu trên tác giả đưa ra hướng giải quyết cho phù hợp nhất đối với đồ án của mình

2.1.4 Phác thảo:

Khía cạnh quan trọng nhất của việc thiết kế là phát thảo Phát thảo có nghĩa là tiến hành phát họa, diễn dãi ý tưởng trên giấy, phát thảo theo chiều hướng khác nhau,thể hiện theo những phong cách khác nhau để tìm ra những ý tưởng cho đồ án của mình.Khi những phát thảo cảm thấy ổn định và thống nhất thì thể hiện lên máy vi tính.Quá trình phát thảo tưởng chừng không quan trọng như một số designer quan niệm, họ cho rằng khi có năng lực thì không cần phải phát thảo Đây là một quan niệm thật sai lầm bởi vì ý tưởng đến bất chợt, mọi lúc mọi nơi, nhưng rồi cũng sẽ mau chóng bị quên đi.Vậy thì những khoảng thời gian ngồi tại bàn làm việc, hay bất cứ môt không gian nào hoàn cảnh nào chỉ với một quyển tập nhỏ và một cây viết designer vẫn có thể phat họa nhữn ý tưởng đến bất chợt, để rồi khi trở lai với công việc, những phát họa đó sẽ bổ sung cho những ý tưởng cũ, cũng có thể là một ý tưởng độc đáo và hoàn toàn mới mẻ thì sao Như vậy chỉ quan tâm tiến hành mà không qua phát thảo thì tiến độ sẽ thui chột những sáng tạo Trong quá trình phát thảo thì áp dụng các định luật của thị giác, đường nét, chính phụ và bố cục Có ba nguyên lý bố cục:bố cuc tự do, bố cục hàng lối và bố cục cân đối

-Bố cục theo kiểu Mondrian

Đây là một trong những định dạng phổ biến nhất, tận dụng theo những đường kẻ dày hoặc vạch kẽ nhỏ nét màu đen và những khối tô đồng màu chia bản vẽ thành những ô hình chữ nhật, ô vuông ngang dọc Cách vẽ này được đặt theo tên họa sĩ người Ha Lan Piet

Mondrian, đặc biệt phổ biến với các dàn trang báo.Dựa trên sư phối hợp tinh tế giữa ô khối

và màu sắc Mondrian vẫn là một trong những nguyên tắc bố cục lý tương hiện nay

-Bố cục thiên về chữ: theo đúng như tên gọi, điểm nổi bật trong các định dạng bố cục này là chữ.Có hai lý do khiến nhà quảng cáo chọn theo bố cục này, đó là: thứ nhất những ý tưởng diễn đạt quá phức tạp, quá quan trọng hoặc độc đáo, Không thể diễn đạt bằng hình ảnh được.Thứ hai, hầu hết các mẫu quảng cáo được trình bày theo kiểu “cửa sổ lớn” hoặc quá thiên về hình ảnh Khi dó,một mục quảng cáo đầ chữ, trầm lặng, có vẻ như nặng nề nhưng lại rất nổi bật Do cách quảng cáo về chữ tự bản thân nó tr06ng có vẻ nghiêm túc hơn những cách khác,nên các chi tiết quảng cáo này thường được trình bày một cách cân xứng

Ví dụ như các hàng tiêu đề với phong chữ Roman được canh giữa, phần lời quảng cáo được bắt đầu bằng chữ cái kích thước lớn hơn và chia thành hai cột trở lên

-Bố cục kiểu cửa sổ lớn: Cách trình bày này đặc biệt thích hợp với các tap chí do chú trọng

ưu thế về hình ảnh Lợi điểm của “bố cục cửa sổ lớn” là phần hình ảnh và phần lời không chồng lên nhau, Không có vấn đề “nghệ thuât vị nghệ thuật” ở đây mà chỉ có không gian rộng lớn cho phần hình và chọn lọc chặt chẽ phần lời để có thể trình bày trong phần không gian nhỏ còn lại.Các nhà thiết kế thường trình bày ngay sát lề và loại bỏ tối đa những phần không cần thiết nhằm tạo ấn tượng lớn cho người xem

.-Bố cục nhiều pa-nô: Thông thường,các nhà thiết kế dùng các pa-nô cùng cỡ và áp dụng hiệu quả ngắt âm để dẫn dắt người đọc đến hết nội dung của quảng cáo, tạo sự khác nhau về

tỉ lệ bằng cách tạo các khối ô nội dung quảng cáo lớn hơn những ô đóng khung tiêu đề, chú giải và chữ ký Các pano này có thể áp dụng để trình bày một câu chuyện, hoặc đơn giản chỉ

để trình bày một loạt sản phẩm, như kiểu bàn cờ

-Bố cục dạng khung: Bố cục dạng khung thường được dùng nhiều trên các báo hơn là trên tạp chí, giúp tách biệt mẫu quảng cáo khỏi rừng mẫu quảng cáo khác Theo dạng này,các nhà thiết kế thường đóng khung phần trình bày bằng những đường viền, đôi khi là những đường vẽ mỹ thuật và dành khoảng trống ở giữa cho nhiều tiêu đề và lời quảng cáo

-Bố cục kiểu chữ lớn: Sử dụng kiểu chữ trong quảng cáo thiết kế là cả một nghệ thuật Bố cục cùng kiểu chữ lớn sẽ tạo ấn tượng bởi cách kết hợp hoàn hảo các kiểu chữ khác nhau, tràn đầy cho cả một trang, tạo ấn tượng chỉ bằng các đường nét biến tấu của kiểu chữ

-Cảm hứng từ bảng chữ cái : vẻ đẹp của các chữ cái được nhà thiết kế tạo ra nhiều thế kỷ trước đã tạo nguồn cảm hứng mới cho các nhà thiết kế quảng cáo Những hình dạng cơ bản của các chữ cái, cả chữ in và chữ thường đều có thể sử dụng như những mẫu cơ bản để sắp xếp các chi tiết của một quảng cáo Một mẫu quảng cáo thiết kế theo hình dạng một chữ cái bất kỳ trong bảng chữ cái hay một con số nào đó thường rất chặt chẽ về tính đồng nhất và

để xem, đó là hai yếu tố quan trọng nhất trong thiết kế

-Bố cục hình bóng: được tạo ra từ các hình thù độc nhất của thiết kế quảng cáo Hình bóng càng không theo quy cách càng tốt Ta có thể xem xét nghệ thuật cắt chân dung bằng giấy trước đây để thấy được tính ưu việt của các hình bóng theo quy cách so sánh với hình bóng đúng quy cách Nghệ nhân luôn dùng kéo cắt theo hình nghiêng, chứ không theo mặt chính diện Nếu không, khó ai có thể nhận diện được bức chân dung, các chân dung sẽ giống nhau, vì đường nét vẽ khuôn mặt chính diện không thu hút người xem bằng đường nét vẽ khuôn mặt nhìn nghiêng

-Bố cục dạng sống động : Là bố cục không thuộc dạng trình tự sẵn có nào.Với hình khối đảo loạn, những kiểu chữ quá cỡ, độ nghiêng và thủ thuật tinh tế, bố cục này tuy không đoạt được giải thưởng thiết kế nhưng rõ ràng nó sẽ giúp bán được hàng, ít nhất là đối với loại hàng hóa nhất định và một đối tượng khách hàng nào đó Nó làm cho người xem phải dừng lại, suy ngẫm và chính trong quá trình tìm hiểu sự khác thường này, người ta sẽ nhớ lâu hơn Bí quyết thành công của bố cục sống động nằm ở sự trung thành của nhà thiết kế đối với những nguyên tắc thiết kế cơ bản

-Bố cục câu đố bằng tranh : Câu đố bằng tranh là loại câu đố có các hình vẽ thể hiện từ ngữ hoặc âm tiết Câu đố bằng tranh cải tiến là loại câu đố trong đó hình ảnh một từ hoặc một cụm từ không được viết ra mà được thể hiện bằng hình vẽ

Trước khi bắt tay vào việc thiết kế,việc xem xét từng các định dạng cơ bản sẽ rất hữu ích Bạn hãy chọn một số bố cục, khi bắt tay phát thảo,có thể trong đầ sẽ nảy sinh những biến thể mới Khi kết hợp các biến thể ấy thành một bố cục thống nhất, bạn sẽ thấy sự tìm tòi tỉ

mỉ này mang lại kết quả hơn cả mong đợi

2.1.5 Chọn lựa trong nhiều tác phẩm:

Sau khi đưa ra nhiều tác phẩm với nhiều hướng giải quyết khác nhau Tác giả cùng giáo viên hướng dẫn sẽ tiến hành lựa chọn bản phát thảo tối ưu nhất để tiếp tục đẩy sâu rồi thực hiện những bước tiếp theo

2.1.6 Đẩy sâu phát thảo đã chọn:

Phát thảo đã được chọn bắt đầu đẩy sâu vào vào thể hiện đường nét, cách điệu, lọc nét, cân bằng bố cục, vị trí, kích thước, màu sắc, hình ảnh thì sử lí lại kĩ hơn Lúc này sản phẩm đang

ở giai đoạn tiến tới hoàn chỉnh Tuy nhiên ở giai đoạn này, mọi thay đổi vẫn có thể xảy ra nếu ý tưởng bất chợt được xem là ấn tượng hơn cả

2.2 Phương pháp và kỹ thuật thiết kế

2.2.1 Quá trình thiết kế

Khi bản duyệt đã được chấp nhận theo yêu cầu thì sản phẩm cuối cùng được hoàn tất trong giai đoạn thiết kế Và tùy theo sản phẩm thiết kế nào thì lựa chọn chất liệu, cách thể hiện đúng như ý tưởng ban đầu Với đề tài này, tác giả chọn chất liệu để thể hiện bộ bài như sau: Đối với Logo: thể hiện dưới dạng phù điêu chạm khắc trên Nica trắng hoặc vàng và co thể

là thể hiện trên in giấy

Đối với Poster: xuất hình theo hệ màu RGB, ép gỗ

Đối với bộ ấn phẩm và lịch :in offet 4 màu, giấy couche ,giấy fim

2.2.2 Phương pháp và kỹ thuật thiết kế:

- Khi người ta đang nhảy múa thì cách tốt nhất gây được sự chú ý là nên đứng yên (sưu tầm)

- Sáng tạo là nhìn thấy những gì mọi người cùng nhìn thấy nhưng nghĩ ra những điều mà

không ai nghĩ được (Albert Szent Gyorgyl)

-Thượng đế tạo ra thế giới từ hư vô, chỉ có con người là luôn khởi đầu từ một cái gì đó Và

vì vậy, sáng tạo sẽ là khả năng ghép hai vật thông thường, chưa bao giờ được ghép với

nhau, để tạo thành vật thứ ba là nguyên bản từ sự hợp nhất đó(Lois Ernst)

- Không có gì gây chú ý bằng sự ngạc nhiên và không có gì gây ngạc nhiên bằng sự sáng

tạo của con người (Howard E.Gruber)“ Thiết kế giống như “ sáng tạo”, để chỉ một điều

tốt đẹp nhưng thường bị lạm dụng và không được chúng ta hiểu một cách đầy đủ Hiểu với nghĩa là một danh từ, bản chất thiết kế mang nhiều ý nghĩa hơn là một kiểu mẫu Nó hơn hẳn sự trang trí đơn thuần Bản chất thiết kế chính là cấu trúc mà đằng sau cấu trúc đó là bản

vẽ Thiết kế là nền tảng của các tác phẩm nghệ thuật thiết kế là một hoạt động sáng tạo nhằm thực hiện một mục đích Giám đốc viện bảo tàng mỹ thuật, ông Wallace S.Badinger ,mô tả quá trình thiết kế theo quan điểm mỹ thuật sau: “khi người họa sĩ làm công việc thiết

kế thì anh ta không làm trò ảo thuật ma quái, mà chỉ thực hiện công việc ở mức độ chính xác

và phức tạp hơn cái mà chúng ta vẫn làm mỗi ngàycKhi hoạch định điều gì đó có nghỉa là

chúng ta thật sự đang làm thiết kế Chúng ta sắp xếp lại và làm cho nó trật tự, giống như chúng ta trang trí như chuẩn bị bữa ăn Thay vì muỗng nĩa lên bàn một cách ngẫu hứng thì

ta sắp đặt chúng theo ý định và thay đổi chúng vào mỗi bữa ăn Việc ghi bài trên lớp học một cách có trình tự rất giống công việc thưc hiện bố cục cho mỗi trang giấy sắp in ra của người họa sĩ thiết kế Công việc của một họa sĩ khó khăn hơn, ít bị gò bó bởi quy cũ, mang

tính tỉ mỉ và ít được hướng dẫn hơn

2.2.3 Phương pháp thể hiện

Trong thiết kế, có những định luật cơ bản chi phối diện mạo của một layout, layout nào cũng phải áp dụng những nguyên tắc thiết kế cơ bản đó:

2.2.4.10 nguyên lí thị giác:

- Định luật xa gần (định luật của khoảng cách)

- Định luật của sự tương phản

- Định luật của sự cân đối

- Định luật của sự nhận biết

- Định luật của kinh nghiệm

- Định luật của đường liên tục

- Định luật của sự khép kín

- Định luật của sự đồng đều

- Định luật của sự hẹp và rộng

- Định luật của sự chuyển đổi

Những định luật trên giúp ta nhanh chóng phát hiện và nhận biết được các vật thể trong không gian quy định theo 2 nhóm: theo mặt phẳng và theo hình khối Nhưng mặt phẳng và khối lại được hoàn toàn bố cục và sắp xếp theo một trật tự của các định luật thị giác trên mà các nhà thiết kế cần phải biết khai thác và làm chủ được nó trong công việc của nó

2.2.5.Ngôn ngữ của màu sắc

Trong một mẫu quảng cáo, cách phối hợp màu sắc thực sự quan trọng hơn ngôn từ vì màu sắc trong đồ họa là yếu tố tiên khởi thu hút sự quan tâm của người đọc và kéo họ vào nội dung của bài quảng cáo Theo trang web psychology.com ,các nhà nghiên cứu tâm lý khách hàng khẳng định các ấn tượng do màu sắc sẽ quyết định 60% mẫu quảng cáo được đón nhận hay từ chối Hãy xem xét ví dụ sau Bạn nhìn thấy một mục quảng cáo chỉ thuần trắng đen và ngay bên cạnh là một bài quảng cáo dược trang trí với màu xanh dương,vàng đen Bạn sẽ chọn đọc bài nào trước? thậm chí có thể bạn chẳng thèm đọc qua bài quảng cáo

trắng đen nữa Chiếu theo từng nền văn hóa thì các màu sắc có ý nghĩa khác nhau Trong quảng cáo, màu sắc vô cùng quan trọng vì bạn thiết kế mẫu quảng cáo để tạo sự thu hút đối với thị trường mục tiêu Một designer thông minh sẽ biết lựa chọn những màu sắc có thể gởi gắm thông điệp của mình đến khách hàng

 Đỏ-Red : là màu của hành động, ấm áp, quyền năng, sự hung hãn, nhiệt huyết, giận dũ, náo nhiệt, lửa, máu, tình yêu, hiểm nguy và sức nóng Đỏ là màu dễ thu hút nhất và có thể kích thích nhiều cảm giác khác nhau

 Cam- Orange :Cam là màu của sự rực rỡ và vui nhộn Nó phát tiển trí tuệ, làm tăng sự

ấm áp và hạnh phúc.Màu cam cũng làm tăng lượng oxy nuôi não.Sự hài long, sự sung túc

và tráng kiện là những đặc trưng gần với màu cam

 Vàng- Yellow: Vàng là sắc màu hoàn hảo của mặt trời, của hạnh phúc, niềm hân hoan, vui thú, sự dễ chịu và lạc quan Vàng là sắc mau2ly1 tưởng cho các cửa hang hoa, bánh kẹo,

đồ chơi, các công viên, giải trí Màu vàng còn dược gắn với sự vương giả

 Xanh lá- Green: Màu xanh lá tượng trưng cho sự sống thiên nhiên, môi trường,tuổi trẻ, tiền tài, sự đổi mới và hi vọng Màu xanh lá giúp xoa dịu, làm nhẹ cơn đau và tạo cảm giác yên bình

 Xanh dương- Blue: Màu xanh dương tạo cảm giác bình lặng, thanh thản, an lạc, là màu cảu trí tuệ và long trung tín Nó giúp chúng ta biết chấp nhận mình để giải quyết nhiều vấn

đề Màu xanh dương còn giúp tăng năng xuất

 Tím- Violet: Tím- Violet là màu của sự tinh tế và sáng tạo, quý phái và thịnh vượng Màu tím phảng phất xanh thường tạo cảm giác huyền bí, còn phảng phất đỏ lại là biểu tượng của sáng tạo và tinh tế Màu tím đỏ thường gây chú ý hơn

 Nâu- Brown: Màu nâu tượng trưng cho cà phê, gỗ, và các sản phẩm màu đất, là màu của

sự tin tưởng, vững chãi, trưởng thành và khoan khoái Màu nâu được ưa chuộng như biểu tượng của sự giàu có và tráng kiện

 Đen- Black: Màu đen tượng trưng cho quyền lực, thanh thế, tao nhã, phong cách, sự tin cậy, giản dị và tinh tế Màu đen là màu thể hiện thái độ nhiều hơn bất cứ màu nào khác Đó

là màu xu hướng của hiện đại và công nghệ Màu đen còn là một màu có khả năng truyền tải thông tin rất lớn

 Trắng- White: Màu trắng tượng trưng cho sự tinh khôi, sạch sẽ, đức hạnh, ngây thơ, và tươi sáng Tuy nhiên màu trắng đôi lúc còn thể hiện sự chia ly và chết chóc

2.2.6.Ba nguyên lý cân bằng thị giác:

Trong thiết kế để có một tác phẩm đẹp, ta phải có đầy đủ tư liệu từ hình ảnh cho tới chũ viết

và màu sắc và sau đó là sử dụng kỹ thuật đồ họa là cắt ,dán,tạo hiệu ứng thông qua sự hỗ trợ của các phần mềm đồ họa.Trong quá trình thực hiện đồ án này, tác giả đã sử dụng một

số phần mềm đồ họa thông dụng như coreldraw, Adobe photoshop, Adobe ilustrator, và thực hiện theo từng công đoạn như sau:

-Đối với những hình chụp đã được chọn lọc, tác giả xử lý sáng tối và độ nét bằng chương trình Adobe Photoshop một phần mềm sử lý ảnh chuyên nghiệp Từ một ảnh gốc, chúng dễ dàng được thay đổi màu sắc, hình dáng,bố cục ,tùy theo ý đồ của tác giả thì sẽ can thiệp sao cho thõa mãn được tác phẩm của mình Trong đồ án này tác giả sử dụng Adobe photoshop , Ilustrator phần mềm nay là chủ yếu, Khi thiết kế logo và thiết kế chữ,vẽ các đường path bằng phần mềm Coreldraw

2.3 Những hoạt động nghiên cứu sáng tác cụ thể

2.3.1 Nghiên cứu tài liệu của đề tài

2.3.2 lịch sử nón lá ở Huế

Huế miền đất của xứ thành kinh, nơi chứng kiến bao hưng vong của triều Nguyễn từ đầu thế kỷ XIX – X Dù có biết bao thay đổi, nhưng Huế vẫn thế, dịu dàng với những khu vườn rợp mát, của dòng Hương giang êm đềm và có cả một làng nghề làm nón bài thơ

Đến với Huế, mảnh đất được thiên nhiên ban tặng một vẻ đẹp nên thơ như một bức tranh thủy mặc, sơn thủy hữu tình Ngân vang trong tiếng chuông chùa Thiên mụ là một khoảng không gian rộng mở của dòng Hương giang đang lặng lờ trôi Trở lại với lịch sử hình thành

và phát triển của Huế, theo các nhà sử học, tính từ năm 1306, khi vua Champa dâng 2 Châu

Ô, Châu Rí cho nước Đại Việt dưới triều Trần (1225 – 1440) để cầu hôn công chúa Huyền Trân, đến nay Huế đã có ra đời được 700 năm

700 năm là một chặng đường dài của những đổi thay, nhưng Huế vẫn giữ được cho mình một nét thơ, một nét nhạc như khúc nam ai nam bình đang dịu dàng cất lên từ bến sông Hương, để biết bao du khách phải nhớ, phải thương.- Con người xứ Huế vốn dĩ thông minh, tài hoa và rất cần cù, sáng tạo trong lao động Từ rất lâu đời, do nhu cầu của cuộc sống của các vương triều phong kiến nhà Nguyễn (kéo dài 143 năm: 1802 – 1945 ) và do sự phân công lao động trong xã hội, vì vậy, nhiều làng nghề thủ công nổi tiếng trên vùng đất Huế đã được hình thành, phát triển và tồn tại cho đến tận ngày nay Trong số đó có những làng nón truyền thống như Phủ Cam, Đốc Sơ, Dạ Lê, Kim Long, Tây Hồ và làng nón Bài Thơ

- Có người hỏi rằng, nghề làm nón Huế đã có từ bao giờ? Có lẽ chưa thể có câu trả lời chính xác nhất Tuy nhiên, theo những ghi chép còn sót lại của Lê Quí Đôn trong “Phủ biên tạp lục”, khi nhận xét về chiếc nón lá xứ Thuận Hóa ở thế kỷ XVI, XVII đã cho chúng ta

biết rằng nghề làm nón lá Huế đã có từ khoảng hơn 300 - 400 năm về trước - Về mặt hình dáng, chất liệu và công dụng, nón bài thơ xứ Huế cũng giống như nón cùng loại của một số địa phương khác trên cả nước

Tuy nhiên, nét đặc thù mang đậm dấu ấn phong cách Huế chính là dáng nón thanh tao mềm mại, màu trắng sáng xanh mát dịu của lá và những hình hoa văn được tạo rất khéo, bố cục cân đối nằm giữa 2 lớp lá, chỉ khi soi ra trước ánh sáng mới có thể nhận thấy được vẻ đẹp đầy thi vị của nó

Ở Huế, chiếc nón không chỉ để che nắng mưa mà còn là một loại phục trang kết hợp cùng

tà áo dài màu tím đặc trưng, càng làm cho vẻ đẹp của người phụ nữ thêm uyển chuyển và mềm mại trên từng bước chân thong thả, dịu dàng

Thoạt trông, chiếc nón lá Huế có vẻ đơn giản như bao chiếc nón khác Tuy nhiên, để làm được một chiếc nón vừa đẹp vừa nhẹ, bền là cả một nghệ thuật và công phu của những người thợ Ở mỗi công đoạn đều có sự chuyên môn hóa cao

Từ khâu khai thác vật liệu, gia công lá nón, thiết kế khung, làm vành, sáng tác hoa văn đến khâu nón Có rất nhiều du khách khi đến Huế tham quan, lúc về không quên mang theo những chiến nón Huế làm quà cho người thân và bè bạn

Để làm được một chiếc nón bài thơ, phải trải qua rất nhiều công đoạn Toàn bộ qui trình này, chủ yếu có 3 nhóm việc chính: Chuẩn bị khung và vành nón, xử lý lá nón, khâu và hoàn thiện nón Trước hết là khâu tạo khung và vành nón Đây là công việc đòi hỏi người thợ có nhiều kinh nghiệm, cẩn thận và khéo tay Chiếc khung nón bao gồm 12 thanh gỗ vát mảnh được ghép lại, khớp nhau ở đỉnh, phía dưới khoảng cách đều nhau Toàn bộ mặt khung hình khum nhẹ Tùy thuộc vào thợ làm nón đặt loại khung nào thì người thợ sẽ làm loại khung đó

Nhưng tinh tế hơn cả vẫn là khâu làm vành Vành nón được làm từ thân cây lồ ô Bộ vành quyết định chủ yếu dáng vẻ chiếc nón Có người đã nhận xét: “Nón Huế nhẹ, mềm mỏng, trước hết ở cốt cách của bộ vành 16 vành như 16 vầng trăng được ve thật nhanh, thật tròn, thật nhẵn, thật điệu, sao cho không gợn chút méo mó ngaycảởchỗmắtcây”

Vùng sơn cước của Thừa Thiên Huế dường như là kho thiên nhiên vô tận để khai thác lá nón Sau khi thợ sơn tràng đưa lá về, lá được tuyển sơ để chuyển sang sấy Lá nón sấy đạt yêu cầu phải thỏa các điều kiện là lá chính đều, khô vừa, giữ được sắc xanh nhẹ, chưa hoàn toàn ngả sang màu trắng vàng

Đây là công việc vất vả và khá quan trọng, quyết định đến chất lượng của chiếc nón được

tạo ra Sau khi sấy xong, người thợ sẽ đem lá về rãi sương (giữ độ ẩm), ủi và lựa lá Họ rất thạo trong việc chọn lá đực, lá cái, mặt phải, mặt trái, cắt và rọc sống Hai mươi chiếc lá đực được xây đầu tiên sẽ nằm ở mặt trong Tiếp đến là hình hoa văn – bài thơ phủ kín diện tích xung quanh chiếc nón Lá cái được xây ở ngoài cùng Ở công đoạn này động tác phải nhẹ nhàng khéo léo, chèn kỹ, đẹp và dằn chắc chắn, giữ cho mặt lá phẳng không xê dịch Khâu (chằm) nón là công đoạn quyết định đến sự hình thành và vẻ đẹp của cả chiếc nón Người thợ sẽ khâu từ trên xuống đến vành 15, cứ 1 cm 3 mũi cước trong suốt Vành cuối cùng khâu cước trắng, hai mũi kim cách nhau 2 cm Đường chằm phải mềm mại, thanh nhẹ, dịu dàng Bàn tay khéo léo của những nghệ nhân các làng nón đã làm được điều đó bằng tài năng và sự khổ luyện của mình, có khi phải chong đèn thâu đêm, suốt sáng, miệt mài, dường như không biết mỏi là gì - Khâu xong nón, người thợ chỉ còn việc đánh quai, chải dầu Lớp dầu bóng bằng nhựa thông pha cồn làm cho nón thêm sáng, đẹp và chống thấm nước Từ đây, chiếc nón bắt đầu cuộc hành trình của mình đến với người tiêu dùng gần - xa.cùng những vần thơ chợt hiện ra, khơi gợi bao cảm xúc trong mỗi người khi nhìn ngắm

Nghề làm nón ở Huế xuất phát từ nhu cầu của đời sống dân gian Nón vừa là vật dụng khá tiện lợi, phù hợp với khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, giá lại rẻ, vì vậy, nón Huế rất được ưa chuộng Nón Huế xuất hiện ở mọi nơi, trên cánh đồng lúa chín vàng ươm, ở chốn đền đài lăng tẩm vươn màu thời gian Ai ai cũng có thể đội nón Huế Từ cụ già đến em bé, hướng dẫn viên và cả những du khách nước ngoài Ai ai cũng đều yêu nón Huế Không chỉ vì vẻ đẹp nên thơ của nón mà còn vì tình yêu của du khách dành cho Huế mến, Huế yêu

* Các định nghĩa về nón bài thơ

• Nón bài thơ :là nón được làm lá cọ nõn ,mỏng,soi lên thấy có hình cắt thành bài thơ(từ điển Tiếng Việt)

• Nón bài thơ:là nón màu trắng mỏng và đẹp soi lên thấy có hình trang trí ở bên

trong(google-định nghĩa nón bài thơ)

• Nón bài thơ;là thứ nón lá trắng và mỏng,có lộng hình hoặc một vài câu thơ(từ điển bách khoa toàn thư tiếng Việt)

• Nón bài thơ:là là nón để che mưa.che nắng,làm bằng cọ có nhiều hoa văn đẹp ,và có các vần thơ được cắt,dán lên nón

*Đặc trưng của nón bài thơ:

-Nón mỏng,có hình trang trí,chủ yếu là những bài thơ được cắt dán

2.3.3 tiền thân của chiếc nón bài thơ

Huế và làng làm nón Tây hồ:

Sao anh không về thăm quê em

Ngắm em chằm nón buổi đầu tiên

Bàn tay xây lá, tay xuyên nón

Mười sáu vành, mười sáu trăng lên

(Bài thơ đan nón - Nguyễn Khoa Điềm)

Nằm bên dòng sông Như Ý, làng Tây Hồ, xã Phú Hồ, huyện Phú Vang (Thừa Thiên - Huế)

từ lâu nổi tiếng với nghề chằm nón lá truyền thống Nhiều người cho rằng nghề chằm nón

đã hình thành phải đến hàng trăm năm nay, và nón bài thơ - một nét đặc trưng của Huế cũng xuất phát từ làng nón Tây Hồ

- Quê hương của nón bài thơ Vùng đất này xưa kia nổi danh có nhiều cô gái xinh đẹp, làm say đắm bao chàng trai trong vùng Con gái làng Tây Hồ chừng mười tuổi thì đã tự học chằm nón và có người suốt đời chỉ theo nghề chằm nón Còn đàn ông ngoài việc đồng áng,

họ cũng thường giúp một tay ủi lá hay chẻ tre làm vành.thời kháng chiến, làng Tây Hồ là một căn cứ địa cách mạng vững chắc của quân dân ta Người dân Tây Hồ bám đất, bám làng mà sống; đàn ông thanh niên theo cách mạng, các chị các mẹ chằm nón, làm ruộng, vừa đảm bảo cuộc sống vừa có lương thực nuôi bộ đội

Người dân Tây Hồ luôn tự hào quê mình là nơi xuất xứ của nón bài thơ xứ Huế Chiếc nón bài thơ ra đời ở Tây Hồ như một sự tình cờ Đó là vào khoảng năm 1959-1960, ông Bùi Quang Bặc - một nghệ nhân chằm nón lá, cũng là một người yêu thơ phú trong làng đã có sáng kiến làm nên nón bài thơ, bằng cách ép những câu thơ vào giữa hai lớp lá, tôn vinh thêm vẻ đẹp của chiếc nón lúc đó nón lá ở Huế chủ yếu bán vào thị trường ở các tỉnh phía Nam, nên hai câu thơ đầu tiên được ông Bặc ép vào chiếc nón là: “Ai ra xứ Huế mộng mơ / Mua về chiếc nón bài thơ làm quà”

Ban đầu, nón bài thơ được người dân Tây Hồ làm để tặng người thân, không ngờ lại được mọi người yêu thích Từ đó, những người làm nón ở Tây Hồ bắt đầu làm nón bài thơ hàng loạt, đưa ra bán ở thị trường Những câu thơ được ép vào nón cũng đa dạng và phong phú hơn, thường là những câu thơ về Huế

Để làm đẹp cho nón, họ còn ép thêm tranh về sông Hương, núi Ngự cạnh bài thơ Trải qua một thời gian khá dài, chiếc nón bài thơ là sản phẩm độc quyền của làng nón Tây Hồ Rồi theo lẽ thường tình, những cô gái làng Tây Hồ đi lấy chồng về các miền quê khác, họ mang theo nghề nón lá truyền thống của mình, và nghề làm nón bài thơ được lan truyền rộng rãi khắp các miền quê, Sau này, nón bài thơ đã trở thành một nét đặc trưng của xứ Huế Ông Bùi Quang Bặc hiện đã về sống tại Nha Trang, nhưng khi chúng tôi hỏi về xuất xứ của nón bài thơ, thì ai cũng biết ông và coi ông như ông tổ đã làm nên nón bài thơ xứ Huế

Lưu giữ nghề truyền thống Đối với người dân Tây Hồ, chằm nón là nghề sống còn, dù nghề này không mang lại hiệu quả kinh tế cao Bình quân mỗi ngày công người chằm nón

từ 30-40 ngàn đồng, nhưng nghề này đã giải quyết được một lượng lớn lao động địa

phương, nhất là những tháng nông nhàn

Nhiều người nhờ chằm nón kết hợp với làm ruộng mà cuộc sống ổn định, có điều kiện nuôi con ăn học Hiện làng Tây Hồ có hơn 300 hộ gia đình sinh sống, thì gần 90% hộ gia đình làm nghề chằm nón lá Những người thợ chằm nón ở Tây Hồ nổi tiếng với đôi bàn tay khéo léo, chiếc nón làm ra được mọi người yêu thích Nón lá Tây Hồ có 3 loại: nón thường, nón

lá kè và nón bài thơ

Nón lá sau khi chằm xong được đem ra bán ở chợ nón Dạ Lê, xã Thủy Vân (Hương Thủy), một số mang về chợ An Cựu, Đông Ba Rồi từ đây, nón lá được mang đi làm quà trên khắp mọi miền đất nước

Nón thường hiện giá từ 10-15 ngàn đồng/chiếc, nón bài thơ từ 15-20 ngàn đồng/chiếc Trước, nón bài thơ rất thịnh hành, người dân Tây Hồ làm không kịp bán, các con buôn thường về tận làng để đặt hàng

Chúng tôi đến nhà bác Dương Thị Hường khi mọi người đang say sưa với những đường kim, luồn qua từng kẽ lá Bác Hường cho biết, nhiều gia đình ở đây sống sung túc nhờ nghề chằm nón Còn con gái Tây Hồ nổi tiếng đẹp, là nhờ “ngồi trong râm trong mát, nên da trắng, tóc dài”

Còn mệ Dương Thị Bề, đã ngoài 80 tuổi, miệng bỏm bẻm nhai trầu, vẫn nhớ những ngày chằm nón nuôi con theo cách mạng Bây giờ mệ Bề là Mẹ Việt Nam anh hùng, có chồng và

4 con là liệt sĩ Tuổi đã cao, nhưng ngày ngày mệ vẫn ngồi xem và truyền nghề cho con cháu

Ngày nay, biết bao làng nghề truyền thống đang bị mai một, nhưng nghề chằm nón lá ở Tây

Hồ thì vẫn tồn tại với thời gian, bởi dân làng yêu thích và muốn lưu giữ nghề mà cha ông mình đã chọn Tây Hồ còn là một địa chỉ du lịch của du khách trong và ngoài nước khi đến Huế

2.3.4 cách làm nón lá:

Nguyên liệu làm nón không phức tạp Ở nơi nào cũng vậy, muốn làm được một chiếc nón phải dùng lá của một loại cọ nhỏ mọc hoang, dùng sợi nón - một loại sợi rất dai lấy từ bẹ cây móc (ngày nay người ta thường dùng sợi chỉ nilon) và tre Tàu lá nón khi đem về vẫn còn xanh răn reo, được đem là bằng cách dùng một miếng sắt được đốt nóng, đặt lá lên dùng nắm dẻ vuốt cho phẳng Lửa phải vừa độ, nếu nóng quá thì bị ròn, vàng cháy, nguội quá lá chỉ phẳng lúc đầu, sau lại răn như cũ Người ta đốt diêm sinh hơ cho lá trắng ra, đồng thời tránh cho lá khỏi mốc

Tre chọn ống dài vuốt nhọn, gác lên dàn bếp hong khói chống mối mọt, dùng làm vòng nón Nón Chuông có 16 lớp vòng Con số 16 là kết quả của sự nghiên cứu, lựa chọn qua nhiều năm, cho đến nay đã trở thành một nguyên tắc không thay đổi Chúng đã tạo cho những chiếc nón Chuông có được dáng thanh tú, không quá cũn cỡn, không xùm xụp Nhưng vẻ đẹp của chiếc nón chủ yếu nhờ vào đôi bàn tay khéo léo của người thợ tạo nên Người thợ khâu nón được ví như người thợ thêu Vòng tre được đặt lên khuôn sẵn, lá xếp lên khuôn xong là đến công việc của người khâu Những mũi kim khâu được ước lượng mà đều như đo Những sợi móc dùng để khâu thường có độ dài, ngắn khác nhau Muốn khâu cho liên tục thì gần hết sợi nọ phải nối tiếp sợi kia Và cái tài của người thợ làng Chuông là các múi nối sợi móc được dấu kín, khiến khi nhìn vào chiếc nón chỉ thấy tăm tắp những mũi khâu mịn màng Sợi móc len theo từng mũi kim qua 16 lớp vòng thì chiếc nón duyên dáng

đã thành hình

Trong lúc khâu nón, các cô gái làng Chuông thường không quên tìm cách trang trí thêm cho chiếc nón hấp dẫn đơn giản nhất là họ dán vào lòng nón những hình hoa lá bằng giấy nhiều màu sắc thường được in sẵn và bán ở các phiên chợ Chuông Tinh tế hơn, các cô còn dùng chỉ màu khâu giăng mắc ở hai điểm đối diện trong lòng nón để từ đó có thể buộc quai nón

bằng những giải lụa mềm mại, đủ màu sắc, làm tôn thêm vẻ đẹp khuôn mặt các cô gái dưới

vành nón

Khâu (chằm) nón là công đoạn quyết định đến sự hình thành và vẻ đẹp của cả chiếc nón Người thợ sẽ khâu từ trên xuống đến vành 15, cứ 1 cm 3 mũi cước trong suốt Vành cuối cùng khâu cước trắng, 2 mũi kim cách nhau 2 cm

Đường chằm phải mềm mại, thanh nhẹ, dịu dàng Bàn tay khéo léo của những nghệ nhân các làng nón đã làm được điều đó bằng tài năng và sự khổ luyện của mình, có khi phải chong đèn thâu đêm, suốt sáng, miệt mài, dường như không biết mỏi là gì Khâu xong nón, người thợ chỉ còn việc đánh quai, chải dầu Lớp dầu bóng bằng nhựa thông pha cồn làm cho nón thêm sáng, đẹp và chống thấm nước Từ đây, chiếc nón bắt đầu cuộc hành trình của mình đến với người tiêu dùng gần - xa

- Ở Huế, ngoài chiếc nón đã chằm xong, chiếc quai nón cũng là một nghệ thuật, có khi nó là một dải gấm đen tuyền, có khi là một dải lụa trắng bạch hay có màu nhẹ như vàng mỡ gà, hồng ráng chiều, biếc liễu non, tím hoa cà Màu sắc ấy cũng hoà hợp được với cái nắng mưa đa tình ở xứ Huế

Nón bài thơ cũng là một nét của văn hóa Huế, là một nghề thủ công mang tính nghệ thuật

2.3.5 Mảnh mai nón Huế

Cùng với chiếc áo dài, nón lá là vật dụng gắn bó mật thiết với người phụ nữ Việt Nam Từ trong thơ ca, âm nhạc, hội hoạ cho đến điện ảnh, chiếc nón đã trở thành một thứ ngôn ngữ riêng giúp biểu đạt hình tượng và cả tâm tư của người phụ nữ Nón lá có ở 3 miền nhưng với Huế thì chiếc nón đã trở thành biểu trưng cho vẻ đẹp, sự dịu dàng, thanh mảnh, duyên dáng của người phụ nữ Huế

Nghề nón ở Huế xuất hiện tự bao giờ, ai là tổ của nghề này

những câu hỏi ấy ngay cả các bậc cao tuổi nhất trong nghề ở

Huế hiện nay cũng đều không biết Nhưng có một điều có thể

khẳng định là nghề nón ở Huế có từ rất lâu rồi, bằng chứng là

chiếc nón Huế đã đi vào ca dao, tục ngữ của xứ này Nhiều

người dân Huế đã thuộc nằm lòng những câu thơ phổ biến:

Thiếu nữ Huế

“Ai ra xứ Huế mộng mơ

Mua về chiếc nón bài thơ làm quà”

Hay:

“Mát mặt anh hùng khi nắng hạ

Che đầu thôn nữ lúc mưa sa“

Nghề nón ở Huế có nhiều điều thật lạ, không có ông tổ nghề nhưng người làm nghề có ở khắp nơi; Huế cũng có những làng nghề nón nổi tiếng như làng Đồng Di – Tây Hồ - La Ỷ

- Nam Phổ (huyện Phú Vang) - Phủ Cam - Đốc Sơ (thành phố Huế) Mỗi làng lại chuyên

về một loại nón Làm nón 3 lớp đẹp thì có La Ỷ, Nam Phổ, Đốc Sơ; làm nón bài thơ nổi tiếng thì có Đồng Di- Tây Hồ- Phủ Cam Trong cấu tạo hình dáng và độ thanh mảnh thì nón Húê có những điểm khác biệt so với nón ở các vùng miền khác Cho nên, dẫu đều là nón lá nhưng với những đặc điểm riêng của mình, dù đặt ở đâu nón Huế cũng được nhận ra ngay:

“Áo trắng hỡi thuở tìm em chẳng thấy

Nắng mênh mang mấy nhịp Trường Tiền

Nón rất Huế nhưng đời không phải thế

Mặt trời lên từ phía nón em nghiêng”

- So với chiếc nón lá các vùng miền khác thì nón Huế đi vào thơ

ca, nhạc hoạ nhiều nhất Hình ảnh cô gái Huế với chiếc nón bài thơ, khi che trên đầu, khi cầm trên tay, khi nghiêng nghiêng e thẹn

đã tạo nên một vẻ đẹp rất Huế Đã từ rất lâu rồi, khi nghe nhắc đến nón bài thơ, người ta liền nghĩ ngay đến Huế Trong chiếc nón bài thơ có biểu hiện những nét đẹp của cả một vùng văn hoá Chiếc nón bài thơ thanh mảnh, cầm trên tay nhẹ tênh, từ đường kim, cho đến vành nón tất cả đều thanh tao, nhỏ mà sắc nét Nếu chỉ như vậy thì nón bài thơ cũng chưa có gì đặc biệt, làm sao để thổi được cái hồn Huế vào trong chiếc nón, vật dụng hàng ngày của người phụ nữ Huế Và những vần thơ đề trên nón là một cách sáng tạo của người thợ làm nón ở Huế Những câu thơ không phải đề bằng mực mà được cắt từ giấy, khéo léo ẩn dấu giữa hai lớp

lá xanh, phải đưa nón lên dưới ánh mặt trời mới đọc được Tâm tình của người Huế luôn kín đáo như vậy đấy Có tình thôi chưa đủ mà phải có sự kiên trì, thử thách mới giải đáp được tâm hồn người con gái Huế Và đó chính là điều bí mật của nón bài thơ xứ Huế Dù

Áo dài và nón Huế

chỉ là một chiếc nón bài thơ bé nhỏ nhưng người Huế cũng gửi vào đó một triết lý, một quan niệm sống sâu sắc

Trong ký ức của những người lớn tuổi, người phụ nữ Huế khi ra đường, trang phục nhất thiết phải là chiếc áo dài và chiếc nón lá để đội đầu Dù trời sáng sớm hay im mát, chiếc nón như là vật bất ly thân Cuộc sống khép kín cùng những ảnh hưởng của lối sống cung đình kín đáo, chiếc nón đã giúp người phụ nữ Huế dấu khuôn mặt mình cùng những biểu hiện tình cảm một cách lịch sự với người lạ Và trong sự khéo léo của chủ nhân, chiếc nón đã trở thành vật làm duyên hết sức kín đáo mà cũng đầy ý nhị, đến nỗi nhà

thơ Trần Quang Long phải bồi hồi thốt lên: ”Sao em biết anh nhìn

mà nghiêng nón“

Khung cảnh Huế mộng mơ, những con đường im mát, những cô gái

Huế trong tà áo dài tha thướt đội nón bài thơ đã trở thành một trong

những hình ảnh đẹp tượng trưng của Huế Hình ảnh ấy đã tác động

đến đời sống nghệ thuật của mảnh đất này Chiếc nón lá không chỉ xuất hiện trong thơ ca, nhạc, mà còn trong cả hội hoạ Với vài nét phác hoạ hình chiếc dải nón hay dáng hình chóp màu trắng xa mờ, vành nón nghiêng nghiêng là người xem đều hiểu ấy là hình tượng người con gái, ấy là nón Huế Hoạ sĩ Đặng Mậu Tựu – Phó chủ tịch Hội LHVHNT - Thừa Thiên-Huế cho biết: “Lịch sử nón việt Nam qua nhiều giai đoạn, có những biến thiên, từ nón hình tròn (nón miền Bắc xưa), nón tròn dẹt (nón quai thao) đến nón hình chóp (nón Huế) Về mặt tạo hình, hình chóp tạo khối vững vàng trong không gian, nâng hệu quả thẩm mỹ lên cao, nón có chiều sâu nên vừa che được nắng nhiều hơn, lại vừa tạo sự gọn gàng, duyên dáng”.Càng đi sâu vào tìm hiểu càng thấy trong đời sống nghệ thuật, nón Huế đã có một sức sống mạnh mẽ, tạo những trường liên tưởng phong phú Sự thăng hoa ấy của nón Huế được xuất phát từ một yếu tố cơ bản đó là sự gắn bó với cuộc sống Chiếc nón có mặt khắp nơi trong đời sống, từ cung cấm cho đến chốn thôn quê, từ trường học, đường phố đến ruộng đồng; thời hiện đại bây giờ nón lá còn được xứ Huế Tình riêng xuất ngoại, có mặt ở bầu trời Âu

Mỹ, có trên các sàn diễn lớn của những cuộc thi sắc đẹp tầm quốc tế có người Việt Nam tham dự Dù xuất hiện ở khoảng không gian nào, chiếc nón Huế vẫn mang đậm hồn quê, vẫn mang đậm hương đồng, gió nội của những làng nghề truyền thống, nơi đã sản sinh ra

nó