Tiểu Luận Quản Trị Chất Lượng Sản Phẩm Đề Tài Sử Dụng Thực Phẩm Chức Năng Nên Hay Không Nên.docx

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỬU LONG KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH  Môn QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM Đề tài SỬ DỤNG THỰC PHẨM CHỨC NĂNG, NÊN HAY KHÔNG NÊN? PHẦN MỞ ĐẦU 1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Vấn đề về sức khoẻ là một v[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỬU LONG

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Vấn đề về sức khoẻ là một vấn đề rất quan trọng hiện nay, mỗi chúng ta ai cũng cầnmột sức khoẻ tốt để học tập và lao động Chính vì điều đó, con người luôn tạo ra nhữngsản phẩm bảo vệ sức khoẻ như các loại thuốc phòng bệnh, các loại máy hỗ trợ sức khoẻ,

và trong đó thực phẩm chức năng là một phần không thể thiếu trong vấn đề này

Có thể nói lĩnh vực thực phẩm chức năng là một lĩnh vực mới đối với cả thể giới vàViệt Nam, hiện nay sự hiểu biết về thực phẩm chức năng vẫn chưa đầy đủ, việc quản lýthực phẩm chức năng còn bất cập, việc sản xuất kinh doanh thực phẩm chức năng cònnhiều khó khăn, vấn đề hiểu đúng, sử dụng đúng thực phẩm chức năng là một kiến thứcrất cần thiết đối với chúng ta

Những năm gần đây, người dân Việt Nam dường như đã quá quen thuộc với cụm từ

“Thực phẩm chức năng” bởi sự xuất hiện tràn lan trên thị trường hoặc qua các phươngtiện truyền thông đại chúng Không khó để mua được một sản phẩm như thế, chỉ cần rabất kỳ hiệu thuốc nào bạn cũng có thể mua được sản phẩm thực phẩm chức năng theođúng yêu cầu, thậm chí chỉ cần một cuộc điện thoại bạn sẽ được giao hàng tận nơi màkhông mất công đi lại Tuy nhiên, người tiêu dùng cứ mua còn chưa cần biết chất lượng rasao chỉ bởi “Thấy quảng cáo có vẻ tốt lại nhiều chức năng” hay “Có người quen dùng rồi,thấy có hiệu quả nên cũng mua về dùng thử” Đây là tâm lý chung của rất nhiều người chứkhông của riêng cá nhân nào Hiện trạng là vậy nhưng hiểu biết thực sự về thực phẩm chứcnăng thì không phải ai cũng có Thế nào được gọi là thực phẩm chức năng? Thực phẩmchức năng có phải là một loại thuốc hay không? Cách sử dụng, hiệu quả sử dụng thế nào?

Có tác dụng phụ gì không? Đặc biệt là hậu quả sẽ thế nào nếu sử dụng thực phẩm chứcnăng không đúng cách? Có nhiều người cho rằng việc sử dụng thực phẩm chức năng làkhông có tác dụng hoặc gây ung thư, làm suy nhược cơ thể, làm cho mọi người nghi ngờ

về chất lượng thực phẩm chức năng, và không tin dùng Vậy điều đó đúng hay là sai? Cónên sử dụng thực phẩm chức năng không?

Từ những vấn đề đó, nhóm chúng em chọn đề tài “Sử dụng thực phẩm chức năng, nên hay không nên?” để mọi người hiểu rõ thêm và có kiến thức nhìn nhận vấn đề này

một cách khách quan hơn, đồng thời lựa chọn và sử dụng thực phẩm chức năng một cáchđúng đắn hơn

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:

2.1 Mục tiêu chung:

Tìm hiểu và đánh giá thực trạng sử dụng thực phẩm chức năng ở Việt Nam để đưa

ra những nhận định đúng đắn về thực phẩm chức năng cho người tiêu dùng Việt Nam

2.2 Mục tiêu cụ thể:

- Tìm hiểu về thực phẩm chức năng và thực trạng sử dụng thực phẩm chức năng hiện nay ở Việt Nam

- Đánh giá thực trạng sử dụng thực phẩm chức năng hiện nay ở Việt Nam

- Đề ra biện pháp cho người tiêu dùng Việt Nam về việc sử dụng thực phẩm chức năng hợp lý và đúng đắn hơn

3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU:

- Phạm vi về không gian: đề tài được thực hiện tại Việt Nam

- Phạm vi về thời gian: số liệu sử dụng trong đề tài được cập nhật từ năm 2011 đến năm 2012

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

4.1 Phương pháp thu thập số liệu:

Số liệu thứ cấp được thu thập từ Internet

4.2 Phương pháp phân tích:

- Sử dụng phương pháp thống kê mô tả để mô tả thực trạng việc sử dụng thực phẩm chức năng

- Sử dụng phương pháp so sánh để đánh giá thực trạng việc sử dụng thực phẩm chức năng.

- Từ mô tả và đánh giá ở trên đề ra biện pháp giúp người tiêu dùng sử dụng thực phẩm chức năng một cách hợp lý và đúng đắn hơn

5 TÓM TẮT NGHIÊN CỨU:

- Chương 1: Những điều cần biết về thực phẩm chức năng

- Chương 2: Thực trạng việc sử dụng thực phẩm chức năng hiện nay ở Việt Nam

- Chương 3: Giải pháp cho người tiêu dùng sử dụng thực phẩm chức năng

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

1.1 THỰC PHẨM CHỨC NĂNG LÀ GÌ ?

1.1.1 Khái niệm

Khái niệm thực phẩm chức năng (Functional foods) được người Nhật sử dụng đầutiên trong những năm 1980 để chỉ những thực phẩm chế biến có chứa những thành phầntuy không có giá trị dinh dưỡng nhưng giúp nâng cao sức khoẻ cho người sử dụng TheoViện Khoa học và Đời sống quốc tế (International Life Science Institute - ILSI) thì "Thựcphẩm chức năng là thực phẩm có lợi cho một hay nhiều hoạt động của cơ thể như cảithiện tình trạng sức khoẻ và làm giảm nguy cơ mắc bệnh hơn là so với giá trị dinh dưỡng

mà nó mang lại" Theo IFIC, thực phẩm chức năng là những thực phẩm hay thành phần củachế độ ăn có thể đem lại lợi ích cho sức khoẻ nhiều hơn giá trị dinh dưỡng cơ bản Thựcphẩm chức năng có thể là sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên hoặc là thực phẩm trong quátrình chế biến được bổ sung thêm các chất "Chức năng" Cũng như thực phẩm thuốc, thực

phẩm chức năng nằm ở nơi giao thoa giữa thực phẩm và thuốc và người ta cũng gọi thựcphẩm chức năng là thực phẩm - thuốc.

Bộ Y tế Việt Nam định nghĩa thực phẩm chức năng: là thực phẩm dùng để hỗ trợchức năng của các bộ phận trong cơ thể người, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thểtình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ gây bệnh Tuỳ theo công thức,hàm lượng vi chất và hướng dẫn sử dụng, thực phẩm chức năng còn có các tên gọi sau:thực phẩm bổ sung vi chất dinh dưỡng, thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khoẻ,sản phẩm dinh dưỡng y học

1.1.2 Phân biệt thực phẩm chức năng với thực phẩm truyền thống và thuốc

1.1.2.1. Điểm khác nhau giữa thực phẩm chức năng và thực phẩm truyền thống

Được sản xuất, chế biến theo công thức: bổ sung một số thành phần có lợihoặc loại bớt một số thành phần bất lợi (để kiêng) Việc bổ sung hay loại bớt phải đượcchứng minh và cân nhắc một cách khoa học và được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chophép (thường là phải theo tiêu chuẩn)

Có tác dụng với sức khỏe (một số chức năng sinh lý của cơ thể) nhiều hơn làcác chất dinh dưỡng thông thường Nghĩa là, thực phẩm chức năng ít tạo ra năng lượng(calorie) cho cơ thể như các loại thực phẩm, ví dụ, gạo, thịt, cá…

Liều sử dụng thường nhỏ, thậm chí tính bằng miligram, gram như là thuốc.Đối tượng sử dụng có chỉ định rõ rệt như người già, trẻ em, phụ nữ tuổi mãnkinh, người có hội chứng thiếu vi chất, rối loạn chức năng sinh lý nào đó…

1.1.2.2 Điểm khác giữa thực phẩm chức năng và thuốc

Đối với thực phẩm chức năng, nhà sản xuất công bố trên nhãn sản phẩm làthực phẩm, đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn sức khỏe, phù hợp với các quy định vềthực phẩm Đối với thuốc, nhà sản xuất công bố trên nhãn là sản phẩm thuốc, có tác dụngchữa bệnh, phòng bệnh với công dụng, chỉ định, liều dùng, chống chỉ định Thuốc là nhữngsản phẩm để điều trị và phòng bệnh, được chỉ định để nhằm tái lập, điều chỉnh hoặc sửađổi chức năng sinh lý của cơ thể

Có thể sử dụng thường xuyên, lâu dài nhằm nuôi dưỡng (thức ăn qua sonde),

bổ dưỡng hoặc phòng ngừa các nguy cơ gây bệnh… mà vẫn an toàn, không có độc hại,không có phản ứng phụ

Người tiêu dùng có thể tự sử dụng theo “hướng dẫn cách sử dụng” của nhàsản xuất mà không cần khám bệnh, hoặc thầy thuốc phải kê đơn…

1.2 VAI TRÒ THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

Nhóm thứ nhất: Có tác dụng chống oxy hóa như vitamin C, E, Betacaroten, kẽm vi

lượng, các sản phẩm từ hạt nho… Nhóm này có tác dụng giúp cho cơ thể phá hủy các gốc

tự do, các tác nhân oxy hóa, nâng cao sức khỏe, phòng chống bệnh tật

Trên 100 chứng bệnh có nguyên nhân sâu xa từ sự mất cân bằng giữa các yếu tố tấncông và bảo vệ của hệ thống oxy hóa trong cơ thể Tác động mạnh mẽ của các gốc tự donguồn gốc oxy là các bệnh viêm nhiễm, bệnh phỏng, vết thương lâu lành, bệnh tim mạch…Đây là nhóm chiếm số lượng lớn được sử dụng khá rộng rãi trong cộng đồng

Nhóm thứ hai: Là nhóm sản phẩm có tác dụng như thay thế bổ sung các nội tiết cả ở

nam lẫn nữ Chúng có tác dụng là tăng sinh lực ở đàn ông Ở nữ giới, các sản phẩm này cótác dụng hạn chế tối đa các triệu chứng bất lợi về thần kinh, xương khớp… nhất là tăng

cường hóc-môn nữ ở những phụ nữ có tuổi, giúp họ sống vui hơn, khỏe hơn, kéo dài tuổithanh xuân

Nhóm thứ ba: Sản phẩm mang tính thích nghi sinh học như các loại sâm, đông trùng

hạ thảo, sữa ong chúa… có tác dụng tăng cường sức khỏe, tăng sức đề kháng…

Nhóm thứ tư: Có tác dụng tăng cường chính khí, tăng cường miễn dịch, phòng

chống ung thư… Như các sản phẩm có nguồn gốc từ cúc nhím của Mỹ, sụn và dầu gan cámập, nấm linh chi, xạ đen, xạ linh…

Nhóm thứ năm: Nhóm sản phẩm có tác động lên hệ thần kinh, chống stress như cây

kawa, nữ lang…

Nhóm thứ sáu: Là các vitamin, axit amin, các nguyên tố vi lượng…

1.3 CÁC LOẠI THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

1.3.1 Các loại thực phẩm thiên nhiên chưa qua chế biến

Đậu nành

Cà chua

Tỏi

Bông cải và các loại rau họ cải

Cam, quýt, chanh, bưởi

Thực phẩm giúp cân bằng hệ vi khuẩn đường tiêu hóa

Bổ sung các chất dinh dưỡng đặc biệt khác

 Những loại làm giảm cholesterol và giảm nguy cơ bệnh tim mạch Trong đó cósản phẩm chế biến thô của yến mạch giàu chất xơ không tan và stanol thực vậthoặc sterol esters.

Nhóm có bằng chứng chưa đủ tin cậy, cần nghiên cứu thêm

 Trà xanh chứa catechins làm giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư đường tiêu hóa

 Lycopene trong cà chua và các sản phẩm từ cà chua giúp giảm nguy cơ một sốbệnh ung thư, đặc biệt là ung thư tiền liệt tuyến

Nhóm còn tranh cãi nhiều

 Rau có lá màu xanh đậm chứa lutein làm giảm nguy cơ bệnh thoái hóa võngmạc

 Thịt và các sản phẩm chế biến từ sữa chứa acid béo CLA (conjugated linoleicacid) rất có ích cho sức khỏe và làm giảm nguy cơ ung thư

 Các loại rau họ cải (bông cải xanh, cải bẹ ) chứa hoạt chất sulphoraphane có tácdụng trung hòa các gốc tự do, làm giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư

 Probiotics (ví dụ vi khuẩn lactobacillus) có lợi cho đường tiêu hóa và chức năngmiễn dịch

Như vậy, theo trình tự từ trên xuống thì các nhóm xếp đầu tiên được xác định là có lợiích rõ ràng Còn những nhóm sau đòi hỏi chúng ta thận trọng, cân nhắc giữa mục đíchphòng chống bệnh tật hoặc tăng cường sức khỏe với tình hình tài chính Có thể tranh thủ

“cơ hội khác” để phòng chống bệnh tốt hơn

Có phải dùng càng nhiều thực phẩm chức năng thì càng tốt? Thực ra, một chế độ ăncân đối sẽ có lợi hơn một chế độ ăn có nhiều thực phẩm chức năng nhưng không cân đối.Chính việc quan trọng hóa vai trò phòng chống bệnh của loại thực phẩm này đã gây bối rối

và nhầm lẫn cho người tiêu dùng

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG VIỆC SỬ DỤNG THỰC PHẨM CHỨC NĂNG HIỆN NAY Ở

VIỆT NAM

2.1 THỰC TRẠNG VIỆC SỬ DỤNG THỰC PHẨM CHỨC NĂNG Ở VIỆT NAM

2.1.2 Thị trường thực phẩm chức năng và thái độ của người tiêu dùng Việt Nam

về thực phẩm chức năng

Thống kê của cơ quan chức năng cho thấy, hiện nay cả nước có gần 1.800 doanhnghiệp tham gia sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng, với khoảng 10 nghìn loại sảnphẩm, trong đó có 40% được nhập khẩu từ nước ngoài Cục trưởng An toàn thực phẩm(Bộ Y tế) TS Trần Quang Trung cho biết: Kết quả khảo sát năm 2011 cho thấy, tại một sốthành phố lớn như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, có hơn 50% số người lớn sử dụng thựcphẩm chức năng

Xu thế trên thế giới ngày càng ưa chuộng thực phẩm chức năng, nó giúp tăng cườngsức khỏe con người, tăng cường miễn dịch, sức đề kháng, phòng bệnh, nhất là trong cuộcsống công nghiệp hiện nay, khẩu phần ăn hằng ngày thiếu một số vi chất như: vi-ta-min,khoáng chất thì việc sử dụng thực phẩm chức năng là rất cần thiết, nhưng cần có hướngdẫn của thầy thuốc để người dân sử dụng đúng, cũng như đã đến lúc các cơ quan chứcnăng phải nghiên cứu xây dựng, ban hành các văn bản để quản lý tốt hơn lĩnh vực này

Hiện nay, phần lớn người sử dụng thực phẩm chức năng trong nước chưa nhậnthức đúng công dụng và tầm quan trọng của thực phẩm chức năng, nên nảy sinh hai xu

hướng trái ngược: ngại sử dụng hoặc sử dụng một cách thiếu khoa học Bên cạnh đó, cònnhiều trường hợp người dân tự ý chọn thực phẩm để hỗ trợ điều trị, nhưng lại không nắmđược thông tin về bệnh học và tương tác giữa thực phẩm chức năng và thuốc, khiến choquá trình điều trị không đạt hiệu quả, thậm chí ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình trạngbệnh tật và sức khỏe.

Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt NamNguyễn Mạnh Hùng chia sẻ: “Hiện nay, bên cạnh những doanh nghiệp sản xuất, kinhdoanh thực phẩm chức năng làm ăn chính đáng, cung ứng ra thị trường những sản phẩm

có chất lượng, thì vẫn còn nhiều tổ chức, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh đưa các sảnphẩm không bảo đảm chất lượng ra thị trường Thậm chí nhiều doanh nghiệp lợi dụng sự

cả tin, thiếu hiểu biết về thực phẩm chức năng của người tiêu dùng, nhất là đối với tâm lýngười bệnh nhằm trục lợi” Ðiều đó được thể hiện rõ qua việc quảng cáo coi sản phẩm củamình như một loại "Thần dược" chữa được nhiều loại bệnh khác nhau Ðáng chú ý, phầnlớn việc kinh doanh buôn bán thực phẩm chức năng theo mô hình đa cấp, nhưng nó bịbiến tướng dẫn đến giá thành được đẩy lên cao gấp rất nhiều lần khi đến tay người tiêu

dùng

Thực phẩm chức năng được bán nhiều tại các hiệu thuốc

Tại Hà Nội cứ 100 người có 56 người dùng thực phẩm chức năng Đây là kết quảđiều tra của Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) Con số này ở TP.HCM là 48/100

người sử dụng Ngành kinh doanh thực phẩm chức năng tại Việt Nam cũng có tốc độ pháttriển chóng mặt Nếu như năm 2000 chỉ có 60 cơ sở sản xuất kinh doanh với trên 400 loạisản phẩm, thì năm 2011 là 1600 cơ sở với 3700 sản phẩm Sự nở rộ đột ngột của thựcphẩm chức năng đã nảy sinh những vấn đề về chất lượng, giá cả và việc kiểm soát, quản lý.

Tuy nhiên, ông Trần Đáng – Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam chorằng: có thực phẩm chức năng kém chất lượng nhưng tỷ lệ hàng kém chất lượng không ởmức đáng lo ngại “Việc thị trường xuất hiện một số sản phẩm làm giả, không đảm bảochất lượng, kém hiệu quả, khó tránh khỏi do ngành này phát triển như vũ bão trong nhữngnăm qua

Mặc dù thực phẩm chức năng được sử dụng trong việc chăm sóc sức khỏe nhưng lạikhông do Bộ Y tế quản lý về giá Nguyên nhân được ngành Y tế lý giải là thực phẩm chứcnăng không phải là thuốc mà là thực phẩm Các ý kiến trong cuộc tọa đàm phản ánh giáthực phẩm chức năng trên thị trường rất lộn xộn và “cao trên trời” Thông qua mỗi ngườibán hàng lại có một mức giá khác nhau

Ba nguyên nhân khiến giá thực phẩm chức năng giá cao:

Một là mức thuế nhập khẩu nguyên liệu và sản phẩm cao, ở mức 30%

Hai là nhà kinh doanh muốn lấy lợi nhuận cao

Ba là bản thân thực phẩm chức năng được sản xuất theo công nghệ hiện đạihơn một số dây chuyền sản xuất thuốc như công nghệ Nano, hóa lỏng Nitơ để chiết xuất racác hợp chất tự nhiên

Thị trường thực phẩm chức năng tại TP HCM có vô số chủng loại Dễ dàng mua cácsản phẩm thực phẩm chức năng từ dinh dưỡng cho trẻ em, người già, thai phụ, giúp tănggiảm cân, tăng sinh lý, hỗ trợ “trị” đủ thứ bệnh, kể cả ung thư

Hiện có hàng trăm trang web hoạt động tương tự, chủ yếu ở Hà Nội và TP HCM,cùng với hàng trăm sản phẩm không rõ nguồn gốc Một người giao hàng cho biết bán chạynhất trên mạng là các loại thực phẩm chức năng giúp tăng sinh lực, tráng dương, bổ âm vàlàm đẹp

Tại các nhà thuốc, trong đó có một số nhà thuốc bệnh viện, nhà thuốc lớn trênđường Hai Bà Trưng (Q.1, Q.3) đều có một không gian đáng kể dành riêng cho thực phẩmchức năng Ngoài các cửa hàng chuyên cung cấp thực phẩm chức năng, trong hệ thống cácsiêu thị cũng có mặt hàng này với tên gọi “Thực phẩm ăn kiêng” Đó là chưa kể các điểmbán sỉ, lẻ, đa cấp trong các khu dân cư.

Hình thức mua bán qua mạng đang rất rầm rộ, thu hút số lượng người tham gia kháđông với hàng trăm trang web bán thực phẩm chức năng trực tuyến Bên cạnh các sảnphẩm được sản xuất trong nước hoặc hàng nhập khẩu chính thức, các loại thực phẩm chứcnăng xách tay đang được tiêu thụ mạnh

Mới đây nhất, sau sự cố ở Công ty Agel Việt Nam kinh doanh thực phẩm chức năngtheo hình thức đa cấp cho thấy ở Việt Nam thị trường thực phẩm chức năng phát triển rấtnhanh Dù mới vào Việt Nam năm 2008 nhưng đến năm 2011, khi Agel Mỹ tuyên bố rútkhỏi thị trường Việt Nam, riêng một nhánh trong mạng phân phối đa cấp Agel đã có22.000 thành viên, những người này đều đã bỏ ra 5.300.000-15.000.000 đồng/người đểmua sản phẩm Agel theo hình thức nghe tư vấn trực tiếp và mua sản phẩm

Hầu hết sản phẩm thực phẩm chức năng tham gia bán hàng đa cấp đều được quảngcáo như thần dược để thu hút người tiêu dùng, phần lớn chưa đủ thông tin để phân biệt

về tác dụng sản phẩm