Ôn tập văn học phương tây 72 trang

ÔN TẬP VĂN HỌC PHƯƠNG TÂY Tự sự I Đặc điểm của thần thoại Hy Lạp Khái niệm Thần thoại là những truyện kể hoang đường về các vị thần, các nhân vật anh hùng, các nhân vật sáng tạo văn hóa, phản ảnh nhận.

ÔN TẬP VĂN HỌC PHƯƠNG TÂY

Tự sự

I Đặc điểm của thần thoại Hy Lạp

Khái niệm: Thần thoại là những truyện kể hoang đường về các vị thần, các nhân

vật anh hùng, các nhân vật sáng tạo văn hóa, phản ảnh nhận thức và sự hình dung của người thời cổ về nguồn gốc của thế giới và đời sống con người Còn theo ông

Đỗ Bình Trị, Thần thoại là những truyện kể về sự tích các “thần”, do người thời

cổ tưởng tượng ra nhằm giải thích nguồn gốc ý nghĩa của một số hiện tượng tự nhiên và xã hội được coi là có quan hệ mật thiết đến sự sống còn của tập thể thị

tộc bộ lạc (Chu Xuân Diên)

qua lời kể chuyện, bài ca, lời dạy dỗ )

- Ban đầu, Thần thoại Hy Lạp là những câu chuyện thơ truyền khẩu qua nhiều thế hệ Những câu chuyện đó tồn tại đến ngày nay nhờ sự ghi chép của nhiều thế

a Phản ánh thực tế sản xuất, trình độ sản xuất, công cụ sản xuất thời bấy giờ

Qua thần thoại, con người biết được cụ thể về thực tế sản xuất lúc đó như thế nào

VD:

+ Thần thoại Đemete nói về nữ thần trông coi sự phì nhiêu của mùa màng

+ Chuyện ông thần thợ rèn Heephaixtox đề cập đến nghề rèn với sự phát triển của nó

+ Nghề chăn nuôi, đi biển với Hecmex

(Ví dụ: Một số tình tiết của thần thoại “các thủy thủ của con tàu Acgô” -> thời đó người Hy Lạp cổ đại đã biết thuần hóa bò rừng thành bò nhà để sử dụng vào việc làm đất gieo hạt)

b Trong lao động tinh thần, văn hóa văn nghệ

VD: Apollo - vị Thần thơ ca được coi là người bảo trợ cho nghệ thuật: thơ, ca, nhạc, họa; thần đứng đầu các tiên nữ thơ ca là Muse Và trách nhiệm của một vị thần cũng có thể được sử dụng để phân biệt một khía cạnh đặc biệt nào đó của một vị thần này so với một vị thần khác.

c Trong thực tế cuộc sống chiến đấu chống kẻ thù

- Thực tế có thể thấy qua những sự kiện như: nạn hồng thủy, hạn hán, động đất, bão tố, thú dữ đều được in dấu trong thần thoại

VD:

+ Chuyện Đowcaliong và vợ là Pira đã nhờ đóng bè mà thoát nạn hồng thủy

+ Chuyện những quái vật sư tử Nêmê, Simeri tàn phá mùa màng giết hại người

+ Nữ thần Reea sinh ra Zơx trong một “hang đá xa xôi”.

+ Nữ thần Maia sinh ra Hecmex, quấn tả lót cho con và đặt vào một chiếc nôi để trong hang đá

+ Apôlông chăn bò khi chiều xuống thì lùa bò về hang

- Những câu chuyện phản ánh chế độ quần hôn, tạp hôn của xã hội đương thời

VD:

+ Thần Uranôx phối hôn với mẹ là Gaia

+ Thần Crônôx kết hôn với chị cả Rêa

+ Thần Zeux kết hôn với Hera

e Mối quan hệ giữa người với người trong xã hội cộng đồng thị tộc

MQH anh em, cha con, gia dình, vợ chồng (vd: Phức cảm Ơdip - vị vua yêu mẹ và giết chính người cha của mình

=> Thế giới quan thần linh chủ nghĩa đã thể hiện rõ qua thần thoại và các gia hệ thần Dùng thần để giải thích mọi hiện tượng của tự nhiên và xã hội Qua thần thoại HL -> thế giới quan này thấm đượm màu sắc hiện thực (tuy còn thô sơ)

=> Người cổ đại HL đã giải thích rất hệ thống và biện chứng về sự hình thành và phát triển của thế giới: không phải thế giới sinh ra đã hoàn chỉnh như nó có mà chuyển phát từ hỗn mang, hoang sơ đến trật tự hài hòa ổn định.

=> Thế giới được mô tả hiện thực, đa dạng, phức tạp như nó vốn có với đầy đủ tínhchất hai mặt của nó (thiện - ác, lương thần - hung thần, hòa bình, tình yêu, sắc đẹp

- chiến tranh, thù hằn, đố kỵ, ghen tuông, trí tuệ - dốt nát )

2 Tính lãng mạn

- Tính tư tưởng, triết lí nhân sinh sâu sắc

+Thể hiện ở sự trừng phạt kẻ xấu, ban thưởng cho người tốt Nơi các vị thần sống, nỗi buồn chỉ thoáng qua, còn niềm vui thì bất tận, được dành cho anh hùng lao động Heerraklex, còn địa ngục dành cho Ixiong, Tanwgtan, Xixipho…Chứng minh cho triết lí về sự công bằng trong thần thoại về các gia hệ thần, nổi lên là thái

độ biểu dương, ca ngợi với các vị thân tích cực và phê phán đối với các vị thần mang yếu tố tiêu cực

VD: Nhà gia đình thần ánh sáng Hiperiong có ba người là Thần Mặt Trời với viêng miệng chói lọi, thần Mặt Trăng và nàng Rạng Đông Họ đều là những biểu tượng vẻ đẹp của thiên nhiên và được hình dung với những yếu tố đẹp nhất Ở phía đối lập là gia đình nữ thần Đêm tối: thần chết Tantatox, thần Mộng mị, Tuổi già, Gian dối, Căm thù…

+ Thần thoại giải thích thế giới thông qua biểu tượng Người Hi Lạp coi đất mẹ làkhởi thủy của sự sống, đêm tối và tình yêu -> Vấn đề khởi nguyên trong triết học

Hy Lạp Tư tưởng về tính thực thể cũng đã thể hiện rõ trong quan niệm về trạngthái Hỗn mang của Hêxiốt và được phát triển thêm ở các nhà triết học thời đó Họ

đã coi khởi nguyên đầu tiên, cơ sở ban đầu là những yếu tố tự nhiên cơ bản, nhưnước, không khí, đất, lửa Từ những yếu tố không những đã sinh ra tất cả mọi hiệntượng tự nhiên, mà cả vô số các thần và quỷ dữ trong thần thoại đa thần Hy Lạp cổđại

+ Triết lí về sự sống và cái chết: Người Hy Lạp nghĩ tới cuộc sống bất tử trẻ đẹp vàđược hưởng hạnh phúc -> Triết lí sống toàn vẹn Trong thần thoại có đề cập tới vấn

đề này, người Hy Lạp mơ tới cõi Ô lem pơ vfa vườn lạc uyển… họ nghĩ tới cái gậythần kì của Hecmex một dầu sống và một đầu chết Câu chuyện về nàng rạng đôngquên cầu xin cho chàng Tilong trẻ đẹp mà chỉ cầu xin cho chàng được bất tử Cácvấn đề được đặt ra bao gồm sống mãi để làm gì nếu sống không còn tuổi trẻ, tìnhyêu và hạnh phúc

+ Chiến tranh là cái tất yếu, số mệnh của con người được định đoạt trong tay các vịthần Xuất phát từ tư duy nguyên thủy và sự lí giải một cách thuần túy rằng tất cả những điều xuất hiện trên thế giới này.

3 Tính triết lý

Thể hiện ước mơ của người lao động thời cổ:

- Ước mơ về cuộc sống lao động nhẹ nhàng, năng suất, sung sướng, hạnhphúc

VD: thần rượu nho Dionysus phút chốc đã biến nước biển xanh thẳm hóa thành màu đỏ ngọc lựu của rượu nho sóng sánh; nữ thần Athéna cầm ngọn lao dài phóng mạnh xuống mặt đất Khi nữ thần rút ngọn lao lên thì kỳ lạ thay, từ kẽ nứt của mặt đất mọc lên một chiếc cây Chiếc cây cứ lớn lên vùn vụt, tỏa cành, đâm lá xum xuê Rồi từ những cành lá xum xuê đó mọc ra những quả nho nhỏ thon thon.

Đó là cây olive, một cây mà tuổi thọ có thể tới một ngàn năm Còn quả olive chứa chất dầu rất quý; Heracles dùng đôi tay nắn lại con sông, quét sạch rác rưởi trong chuồng bò của Augias

Thể hiện khát vọng trong nghệ thuật: nghệ thuật ẩn chứa sức mạnh thần kì:

- VD: Khi Apollon với khuôn mặt xinh đẹp, tươi như hoa nở tay cầm đàn lia hoặc đàn cithare dẫn đầu đội đồng ca bước ra Các nàng Muses theo sau trong y phục lộng lẫy đầu đội vòng hoa nguyệt quế, vừa đi vừa múa theo điệu nhạc không khí của cung điện Olympe trầm lắng, êm ả hẳn đi thần Chiến tranh-Arès, đứa con hung hăng ngỗ ngược nhất của Zeus, thì quên bẵng đi tiếng binh khí loảng xoảng, bạo tàn, những cuộc giao tranh đẫm máu Tiếng đàn ca dường như làm mềm trái tim đồng cứng rắn của vị thần Chiến tranh

- Apollon và các nàng Muse là biểu tượng của sự phát triển tột đỉnh của tàinăng âm nhạc, cùng với vs Athena của nghề dệt và Hephaestus với nghề rèn ->khát vọng đạt đến trình độ chuyên sâu của người Hy Lạp gửi gắm trong thần thoại-> lời tiên đoán về khả năng lao động của con người

Khát vọng về đời sống hạnh phúc, bất tử:

- Thể hiện qua hình tượng của Heracles: Héraclès được gia nhập vào thế giớiOlympe và trở thành một vị thần bất tử như một phần thưởng cho chiến công củachàng

- Zeus trao cho nàng Psyché được hưởng đặc ân trở thành bất tử để được sánhngang với các chư vị thần linh, trở thành vợ của thần tình yêu Eros

Khát vọng sánh ngang/ thi tài với các vị thần:

- Nàng Arachne có tài năng thêu thùa ngang ngửa với nữ thần Athena, Marsyas thổi sáo hay đến mức có thể thi tài với Apollon, Prometheus đánh cắp lửa của các vị thần đem chocon người, mở ra ánh sáng của văn minh

I Truyện ngắn của Kafka và huyền thoại thân phận con người

1 Truyện ngắn “Biến dạng”

Sự gớm ghiếc có phải bản chất của sự bình thường hay không ?

Đại diện cho văn chương thiểu số và phi lí

Nền VH thế giới, là văn hào vĩ đại nhất TK 20 Ông pb vs văn đàn hh đ vì những

tp của ông đặt ra vấn đề hiện sinh trước vấn đề của hậu hđ

KK được xem là người khai sinh ra KH hiện thực huyền ảo TK XX, người sử dụng

“giọng văn trắng khi trần thuật và đan cài trong TP của mình những yếu tố hoang đường một cách độc đáo

Là bậc thầy trong việc miêu tả những nhân vật vắng mặt như độc tài, tham nhũng, quan liêu -> người ta ví như lối viết của kinh thánh và tập trung khai thác tính ẩn

dụ, tượng trưng trong hình tg NT KK -> một trong những bậc thầy hiếm hoi của văn chương nhân loại

2 Thầy thuốc nông thôn

- Truyện ngắn kiệt xuất của KK

- Được kể ngôi 1 - xưng tôi một thầy thuốc nông thôn kể lại câu chuyện của chính ông ta

- Thấm đẫm yếu tố huyền ảo của Kafka

- Được lấy cảm hứng từ người bác của KK - làm thầy thuốc và KK thường đến thăm viếng

- Như các tp, bài trí trong một mê lộ (thực - hư, sống - chết, hiện thực - mộng ảo )

- Nhận được tiếng chuông, thầy thuốc (nv không tên, chỉ có nghề nghiệp làm tiêu chí phân biệt đợi đến sáng hôm sau mới có thể lên đường, sáng hôm sau - ngựa ông

ta chết => chưa có yto hoang đg nào - vì những chi tiết được đưa ra thì ng đọc có thể kiểm chứng trong đời thực

- Điểm đột biến: bắt đầu khi do bực bội vì k có người đi (tận tụy vs cv), k ai cho ông mượn ngựa (ích kỉ con ng) -> “đá vào cánh cửa chuồng lợn đã bỏ hoang lâu ngày -> điều kì diệu xuất hiện -> cõi thực và mộng cứ đan bện vào nhau.

- Chẳng có mối liên hệ hợp lí giữa gã mã phu và chuồng lợn => “Ngài chẳng bao giờ biết ngài sẽ tìm thấy cái gì trong chính ngôi nhà của ngài đâu” => vẫn chưa th phục hoàn toàn th thuốc => Sự chuyển hóa giữa một người đang sống ở đời thực bỗng chốc bị đẩy sang cõi mơ, cõi huyền ảo

- Khoảng cách xa mười dặm bị co ngắn khủng khiếp => k còn là khoảng cách thực nữa mà là khoảng cách mơ, khoảng cách huyền ảo

- Thời gian hư ảo: Sáng sớm, cỗ xe ngựa được kéo đi nhanh như “khúc gỗ cuốn giữa thác nước” => đưa thầy thuốc đến nhà bệnh nhân Nhưng một khi cơn bão

tuyết đã ngừng thì lập tức “ánh trăng tỏa sáng khắp nơi” -> Hành động của th thuốc k nằm trong sự vận động của th gian thông thường -> Th gian huyền ảo, hành động của thầy thuốc vẫn li kì không kém (nhưng sự li kì đó đến từ những tác nhân bên ngoài)

- Sự đón tiếp của bệnh nhân (bố, mẹ, em gái) - giống gđ Samsa trong biến dạng ân cần Trái vs ước nguyện của gia đình, bệnh nhân, chàng trai trẻ lại cầu xin bác sĩ

“hãy để cho tôi chết” - sự bất hòa với gia đình ?, bất mãn vs XH? đến mức k cònmuốn sống nữa K đoán đc vì người kể hướng điểm nhìn vào nội tâm của thầy thuốc, để th thuốc độc thoại nội tâm đồng nghĩa vs việc kéo dài hơn việc nói ra nguyên nhân muốn chết của bệnh nhân => Lối kể thường gặp ở KK - ng kể

chuyện như lang thang vô định trong thế giới NT của mình mỗi khi ý tg nào đó chợt đến trong đầu

- Tài khắc họa những cảnh nhốn nháo, hỗn độn của KK (chữa bệnh cho bệnh nhân,sực nhớ về Rô-đơ, lũ ngựa kéo bật cửa sổ thò đầu vào đứng bất động nhìn bệnh nhân, âm thanh phát ra từ tiếng hí ) -> cái nhìn từ ng quan sát phải thật tinh, có khả năng bao quát mọi chuyện

- Con người là thực thể cô đơn đến khủng khiếp mà KK luôn cố gắng theo đuổi trong sự nghiệp sáng tạo NT của mình

- Cách kể phân nhánh, nhiều ngả rẽ này là sản phẩm của tư duy mê lộ -> ng kể liêntục đưa ta vào những lối quanh co Đang chưa bệnh cho bệnh nhân, thầy thuốc lại

đi tâm sự - > tư duy trùng phức dẫn ng đọc đến cạm bẫy ngôn từ (nơi lời nói ra chưa phải là điều tác giả thực sự muốn nói mà điều muốn nói thì luôn ngầm ẩn sau

vô vàn ngóc ngách của cái mê lộ kia

- Ý thức về trách nhiệm bổn phận đã dìm thầy thuốc vào cơn khổ hạnh, làm biến dạng ông Trong khi thực té thì trái ngược với sự sốt sắng ấy (Quyết định ra về k phải vì k muốn cứu người mà phát hiện ra chàng trai hoàn toàn khỏe mạnh - bệnh chàng trai là bệnh do được quá nuông chiều, căn bệnh của ng thầy thuốc là căn bệnh quá sốt sắng vs người bệnh -> âm hg của sự phi lí (sự thất vọng của gđ muốn

KĐ con mình mắc bệnh?)

- Bi kịch con người sống chung với những điều phi lí, bi kịch con người lạc lối (trong ngôi nhà, trong cv, luôn thụ động), con ng mất điểm tựa tâm hồn, sự thất bạitrong cs

- Những thế kỷ trước, con ng phải đấu tranh vs thiên nhiên, tội ác, đó là những khúc ca hùng tráng Nhưng TK XX và những TK sau - con ng phải tự đối mặt vs chính mình, tranh đấu vs những kq mà do mình tạo ra - khúc bi ca của loài ng

- Nghịch lý, chân lý mà KK chỉ ra: “Càng tiến nhanh trên con dg ptr, con người càng tiến nhanh đến giới hạn của chính mình và nhận thức vị trí nhỏ bé của mình trong cs” - k đưa ra giải pháp nào thoát khỏi cho thân phận con ng (sự khốn cùng tồn tại song hành vs sự phtr của cuộc sống loài người như một sự tất yếu - quy luật được mất của cs, k thể yêu cầu một sự hoàn hảo, trọn vẹn trong bất cứ điều gì cả, đứng đúng vị trí của mình trong cs để hiểu đúng nhất, đầy đủ nhất về sự tồn tại củamình)

II Andersen: Cô bé bán diêm

Không có tên

Ba người trong gia đình em là bà, mẹ và cha đều không được miêu tả trực tiếp

Mẹ được nhắc đến thông qua đôi giày quá khổ, cha hiện diện trong nỗi sợ hãi khi cô bé bán diêm nghĩ đến việc phải về nhà khi chưa bán được xu nào và bà thì trong ảo ảnh của những que diêm cháy Với lối dẫn chuyện đa dạng: miêu tả cảnh vật, miêu tả tâm trạng, lời độc thoại, lời đối thoại một chiều và dẫn lời gián tiếp, câu truyện trở nên hấp dẫn, tránh được sự đơn điệu Xuyên suốt câu truyện là sự tương phản giữa cảnh ngộ của cô bé bán diêm với khung cảnh rực

rỡ, đầm ấm xung quanh trong buổi tối giao thừa, với ảo ảnh đẹp đẽ nhưng ngắn ngủi do những que diêm mang lại Cảnh ngộ đó còn đáng thương hơn khi con người xung quanh cũng lạnh giá như mùa đông khắc nghiệt Đỉnh điểm của câu truyện là cái chết của em bé bán diêm giữa đêm giao thừa, một kết cục không giống như cổ tích truyền thống, tính cổ tích có chăng là đôi má hồng và nụ cười của em khi lên cõi thiên đàng, giải thoát khỏi mọi khổ đau

III Truyện ngắn của O Henry và tình huống truyện

1 Tác giả O Henry (1862 - 1910)

1.1.Cuộc đời và sự nghiệp

 Từng bị vu oan và bắt vào tù 3 năm

→ Đây là khoảng thời gian ông rút ra cho mình những trải nghiệm đã nếm trên đường đời là những khuôn hình sinh động và là kho tư liệu vô giá để ông đưa vào các tác phẩm của mình.

Nghệ thuật truyện ngắn:

O Henry được coi là “phù thủy về cốt truyện”

Truyện của ông thiên về những người nghèo, những người bất hạnh, sâu sắc và cảm động.

2 Tác phẩm Chiếc lá cuối cùng

 Là truyện ngắn xuất sắc bậc nhất của O Henry

 Là tác phẩm tiêu biểu cho kiểu kết thúc bất ngờ đặc trưng của ông

 Tác phẩm được in trong tập Cây đèn thanh mảnh (1907)

Nghệ thuật

 Ca ngợi về tình yêu thương giữa người với người, nêu cao tinh thần nhân đạo

 Tôn vinh sức mạnh của giá trị nghệ thuật đem lại nguồn sống cho con người

 Xây dựng cốt truyện, những tình huống bất ngờ, xây dựng hàng loạt các chi tiết bất khéo léo

3 Những chi tiết tiêu biểu

3.1.Giônxi bị bệnh

 Là chi tiết quan trọng trong truyện, nó là khởi đầu cho chuỗi sự việc tiếp

diễn ở sau

 O Henry như đang tạo ra cho người đọc khung cảnh về cuộc sống của một

cô họa sĩ nghèo đang phó thác cuộc đời mình cho số phận, cô cứ ủ rũ với một niềm tin bi quan là rồi mình cũng sẽ chết khi cái lá cuối cùng trên cây rơi xuống

 Nói lên sự nhỏ bé của con người trước bệnh tật và sẽ chẳng ai có thể tránh

khỏi bệnh tật trong cuộc sống

3.2.Cụ Bơmen vẽ chiếc lá thường xuân cuối cùng để thắp lên hi vọng sống cho Giônxi

→ Chính chi tiết này đã thổi vào tác phẩm một “sức nặng” của lòng nhân đạo, tình yêu thương giữa những con người chẳng quen biết gì nhau nhưng lại hết

lòng vì nhau Một con người xa lạ lại hi sinh vì để cho người kia một tia hy vọng sống Một thế hệ đã già, đã cố gắng gượng lần cuối dù đã phó mặc cho cuộc sống từng ngày gắn với men rượu để trao lại niềm tin vào cuộc sống cho một thế hệ trẻ mới, còn sức trẻ, còn hoài bão to lớn hơn

3.3.Cụ Bơmen chết vì sưng phổi

 Cụ chết vì bị sưng phổi như Giôn-xi, người ta phát hiện ra cụ đang ốm nặng trong căn phòng của cụ ở tầng dưới, giày và áo quần ướt sũng, lạnh buốt Cụchỉ ốm có hai ngày

 Chi tiết cụ Bơ-men chết vì sưng phổi cũng là một chi tiết đầy bất ngờ, khi đến cuối cùng, cái chết của cụ mới được biết đến cùng bí mật về chiếc lá thường xuân cuối cùng

3.4.Hình ảnh chiếc lá thường xuân trên bức tường

 Đây là chi tiết làm thay đổi suy nghĩ của Giôn-xi, tiếp thêm sức mạnh cho côgái trẻ yếu đuối

 Chiếc lá cuối cùng ấy đã đảo lộn tất cả, tạo cho ta một cái kết đầy bất ngờ

→ Chi tiết chiếc lá thường xuân cuối cùng trên bức tường gạch vừa thể hiện được khát vọng cao cả to lớn của con người, vừa thể hiện được tình yêu to lớn, thiêng liêng giữa những người cùng khổ

→ Là chi tiết điển hình hóa của tác phẩm

4 Kết luận

 Sự quan trọng của chi tiết trong một tác phẩm văn học:

 Xây dựng hình tượng nhân vật

 xây dựng kết cấu truyện

 Tạo dựng cốt truyện

 Bày tỏ quan điểm của nhà văn

 Các chi tiết nhỏ trong truyện ngắn “Chiếc lá cuối cùng” góp phần làm nổi bật chi tiết chính đó là “chiếc lá” đã tạo nên một tác phẩm vô cùng ý nghĩa

1 Văn học Tây Ban Nha trong thời kì Phục hưng:

Khi đất nước rơi vào khủng hoảng thì lại là lúc văn học Tây Ban Nha có được

thời kì hoàng kim Những tình hình trên đều được phản ánh qua những tác phẩm

văn học Thời kì hoàng kim đó được bắt đầu từ nửa sau thế kỉ XVI vươn dài tớigiữa thế kỉ sau

Văn học Phục hưng Tây Ban Nha có thể chia làm hai giai đoạn:

 Giai đoạn sơ kỳ Phục hưng: Chịu ảnh hưởng của Ý Tiểu thuyết hiệp sĩ cũng

phát triển trong giai đoạn đầu

 Giai đoạn Phục hưng nở rộ: Văn học phát triển toàn diện nhưng nổi bật làthơ ca, tiểu thuyết và kịch

2 Tác giả Miguel de Cervantes

Miguel de Cervantes (1547-1616) là một tiểu thuyết gia bậc thầy của nhân loại.Ông không chỉ nổi tiếng với tư cách là nhà văn mang tư tưởng tiến bộ hướng vềquyền bình đẳng, tự do mà còn được xem là người khai sinh ra tiểu thuyết hiện đại,đặc biệt là loại tiểu thuyết phiêu lưu Cervantes còn khai sinh ra kiểu nhân vậtlưỡng thiện, vừa điên rồ vừa sáng suốt, dùng tiếng cười và thủ pháp lạ hoá điêuluyện trong việc bóc trần những thói hư tật xấu của con người Ông được tôn vinh

là “ông hoàng của sự dí dỏm”.

Cervantes được mô tả như một "hiệp sĩ gầy gò và khờ dại".

Trong thời gian bị cầm tù Algiers (1575 – 1580), ông luôn luôn có ý chí đấutranh, khuyến khích bạn bè giữ vững tinh thần tìm cơ hội thoát thân, ông tổ chức 4,

5 lần vượt ngục nhưng đều thất bại, và mỗi lần ông đều can đảm nhận phần tráchnhiệm của người chủ mưu Tinh thần dũng cảm và lòng vị tha của Cervantes không

những gây tín nhiệm cho anh em cùng chung số phận mà còn làm cho chính vuaAlgiers phải kính nể, không giết Quãng đời này của Cervantes được nhắc lại trongcâu chuyện Người tù – trong cuốn tiểu thuyết Don Quixote – Nhà quý tộc tài ba xứMancha (phần 1 chương 39 – 41) Lúc này nhờ sự giúp đỡ của gia đình và bạn bèông được chuộc về nước.

4 Tiểu thuyết Don Quixote

4.1 Tóm tắt

Tiểu thuyết kể về nhà quý tộc nghèo Alonso Quixano chừng 50 tuổi, gầy gò vàcao lênh khênh Suốt ngày say mê đọc tiểu thuyết kiếm hiệp đến nỗi đầu óc mụmẫm, lú lẫn Tự trang bị cho bản thân những vũ khí đã gỉ sét của tổ tiên còn sót lại

để lên đường hành hiệp Tự phong cho mình là hiệp sĩ Don Quixote xứ Mancha,phong con ngựa gầy còm ốm yếu của mình là kị mã Rocinante Trong chuyến đilần thứ nhất của mình Don Quixote nai nịt chỉnh tề, ngồi ngất ngưởng trên lưngcon ngựa Rocinante của mình, bắt đầu cuộc đời hiệp sĩ giang hồ Tới một quán trọbên đường, gã tưởng tượng đó là một tòa lâu đài, chủ quán là lãnh chúa và trịnhtrọng xin ông làm lễ ấn phong cho gã Sung sướng vì đã trở thành hiệp sĩ, gã háohức rong ruổi khắp nẻo đường để diệt trừ cái ác, làm sáng danh hiệp sĩ xứ Mancha.Trên đường đi Don quixote bênh vực cậu bé bị chủ đánh rồi ra tay với bọn lái buôn

vì không thừa nhận nàng Dulcinea là người đẹp nhất trần gian Don Quixote bị trậnđòn nhừ tử, người làng phát hiện ra và đưa hắn ta về nhà Không lâu sau DonQuixote lại lên đường đi, theo sau là bác giám mã Sancho Panza Họ qua cánhđồng Montiel, thấy những chiếc cối xay gió, tưởng là bọn khổng lồ độc ác DonQuixote đã đánh nhau với những chiếc cối xay gió Tiếp đó Don Quixote gặp các

tu sĩ và đoàn kỵ binh, ông cho rằng đấy là công chúa bị bắt cóc đã xông vào giảithoát sau đó Don Quixote bị đánh một trận nhừ tử Hai thầy trò đến một quán trọ

mà Don Quixote cho là lâu đài, do nhầm lẫn với cô hầu gái mà thầy trò bị cuốnvào cuộc đánh nhau loạn xạ Cha xứ và người thợ cạo láng giếng phải lập mưu đưaDon Quixote về nhà Lần ra đi thứ ba hai thầy trò bắt đầu bằng việc đến thămDulcinea – cô thôn nữ xấu xí được cho là bị phù phép Trên đường đi, hai thầy trògặp nhà quý tộc Don Diego với triết lí sống an nhàn, phản đối cách sống ấy DonQuixote bắt mở cửa để đánh nhau với sư tử Sau khi thực hiện vài chiến công nữa,

họ gặp vợ chồng Công tước và bị biến thành trò cười hai thầy trò bỏ đi Cậu túSanson Carrasco muốn cứu Don Quixote đã giả trang thành hiệp sĩ thách đấu vớiđiều kiện người thua sẽ không được làm hiệp sĩ nữa Don Quixote bị đánh ngã, gãđau khổ vô cùng và trở nên ốm yếu Trên giường bệnh gã mới nhận ra những việclàm điên rồ của mình Don Quixote viết chúc thư chia tài sản rồi qua đời

4.3 Nội dung và ý nghĩa

"Cuốn tiểu thuyết này là một tấm gương thần phản chiếu những tâm hồn cao thượng và được nhiều người coi là kiệt tác hài hước nhất thế giới”.

Qua hình tượng Don Quixote, phản ánh được tính đa diện của con người, bêncạnh tính cách gàn dở là sự tế nhị, thương yêu đồng loại, yêu quý tự do và ghétthói xa hoa ăn bám của bọn quý tộc đương thời và biết trọng đạo lý Tác phẩmcũng không hoàn toàn được sáng tác với ý nghĩa hài hước, qua tác phẩm,Cervantes chế giễu những tàn dư của lý tưởng hiệp sĩ phiêu lưu thời phong kiến, đảkích một thị hiếu tầm thường đang phổ biến trong công chúng, hiển thị khát khaohướng đến một xã hội hậu phong kiến công bằng và nhân đạo hơn

II NHẬN XÉT KIỂU NHÂN VẬT HIỆP SĨ TRONG TIỂU THUYẾT “DON QUIXOTE - NHÀ QUÝ TỘC TÀI BA XỨ MANTRA”

1 Quan niệm hiệp sĩ

1.1 Các hiệp sĩ là ai?

Thời đại của các hiệp sĩ rơi vào khoảng từ năm 500 – đến 1500, tức là vào thờiTrung cổ Nó được đánh dấu bởi nhiều cuộc chiến tranh, bệnh tật và dịch bệnh.Trước đây, những người lính bộ binh đã tham gia vào các trận chiến Nhưng kể từkhi phát minh ra bàn đạp và việc cải tiến yên ngựa, họ bắt đầu chiến đấu trên lưngngựa, sử dụng giáo nặng làm vũ khí Sau đó, những người cưỡi ngựa hoặc nhữngchiến binh cưỡi ngựa bắt đầu được gọi là hiệp sĩ

Theo quy định, các hiệp sĩ là những người giàu có và sống trong các lâu đài với

hào sâu và tường cao (thường là quý tộc) Những người nghèo hơn sống trong

những ngôi nhà bằng đá Đó là lí do vì sao, tác giả xây dựng nhân vật hiệp sĩ DonQuixote có xuất thân là quý tộc, tuy nhiên chàng là một quý tộc nghèo

Năm 1560, tinh thần hiệp sĩ không còn tồn tại như một truyền thống

Các vũ khí là một ngọn giáo và một thanh kiếm Ngoài ra, các hiệp sĩ có thểdùng thêm một cây cung

1.2 Làm thế nào để trở thành hiệp sĩ?

Có 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Người hầu của lãnh chúa

Giai đoạn 2: " Học việc" một hiệp sĩ

Giai đoạn 3: Phong tước hiệp sĩ

Don Quixote dường như cắt bớt giai đoạn khi tinh thần hiệp sĩ trong con người

Don Quixote được nung nấu qua những câu chuyện, những cuốn tiểu thuyết kiếm

hiệp.Và chàng nhận ra mình phải có giai đoạn thứ 3 - phong tước hiệp sĩ “Chàng nhớ là mình chưa được phong tước hiệp sĩ và, chiểu theo luật lệ của giới hiệp sĩ

giang hồ, chàng chưa thể và cũng chưa được đọ sức với bất kỳ một hiệp sĩ nào khác” [I,2] Chính vì vậy, Don Quixote “nhìn cái quán trọ, chàng tưởng tượng ngay ra một tòa lâu đài.”, và nói với ông chủ quán trọ rằng: “Thưa ngài, tôi biết có thể trông cậy vào tính hào hiệp của ngài, Đôn Kihôtê nói tiếp; điều thỉnh cầu của

tôi, mà ngài đã vui lòng chấp nhận, như sau: xin ngài cho phép tôi được thức cả đêm trong tiểu giáo đường của quý lâu đài để chờ thụ phong và sáng sớm mai, xin ngài phong tước hiệp sĩ cho, điều mà tôi vẫn mong mỏi để tôi có thể đi chu du

thiên hạ, tìm những chuyện phiêu lưu mạo hiểm, cứu khốn phò nguy, làm nhiệm vụ của những người hiệp sĩ giang hồ mà tôi hằng mong ước.” [I, 3] Như vậy, Don

Quixote đã nhờ đến ông chủ quán trọ - vốn xuất thân từ tầng lớp hạ lưu để hoànthành giai đoạn cuối cùng khi trở thành hiệp sĩ Don Quixote cũng thực hiện đầy

đủ các nghi lễ: cầu nguyện ở nhà thờ, rồi cả các nghi thức sắc phong cũng có cả:

“chàng quỳ xuống, rồi lẩm nhẩm đọc cuốn sổ như thể người ta cầu kinh, hắn vung tay dùng sống kiếm nện hai nhát khá mạnh vào gáy và lưng Đôn Kihôtê, mồm vẫn lẩm nhẩm Xong việc, chủ quán bảo một cô đeo gươm cho Đôn Kihôtê.” [I,3].

2 Nhân vật hiệp sĩ giang hồ - Don Quixote

2.1 Tìm hiểu chung

2.1.1.Đặc điểm ngoại diên, tính cách, hành động - Hình thức bên ngoài nhân vật

Xuất thân: “những nhà quý tộc có ngọn giáo treo trên giá làm cảnh"; ¾ thu

nhập hàng ngày dành cho bữa ăn, phần còn lại dùng cho may mặc; trong nhà cómột bà quản gia ngoại tứ tuần và một cô cháu gái chưa đầy đôi mươi và một anhngười hầu Theo lời đồn, mang tên là quixada

Trước khi trở thành hiệp sĩ

 Ngoại hình: tuổi xấp xỉ ngũ tuần, thể chất tráng kiện, da thịt sắt seo, mặt

mũi xương xẩu

 Sở thích: thói quen dậy sớm; săn bắn và thích nhất là đọc sách, đọc từ tối

đến sáng rồi lại từ sáng đến tối, do ngủ ít đọc nhiều, “óc chàng teo đi đếnnỗi mất cả trí khôn"

Khi muốn trở thành hiệp sĩ:

 Trang phục: Sử dụng vũ khí han gỉ của các cụ tổ để lại, vứt xó từ hàng bao thế

kỷ nay; nhưng mũ sắt chỉ còn một nửa, ban đầu lấy bìa cứng đắp vào rồi chémthử hai nhát, mũ vỡ toác rồi làm lại bằng một cái đai sắt bên trong

 Ngựa: da bọc xương, nom thảm hại hơn cả Gonela, chàng cho rằng con

Bucephalus của Alexander hay con Bebieca của Đầu lãnh cũng không theo kịp;

biệt hiệu Rocinante: Đổi tên ngựa :rocin: tầm thường, ante: trước kia, đứng

đầu

 Tên gọi: Don Quixote xứ Mancha: người nào tên Quixote thì họ phải là

Quixada, muốn giới thiệu nơi sinh trưởng đồng thời làm rạng rỡ quê hương nênghép thêm Mancha

 Tình nương (một trang hiệp sĩ giang hồ không có người yêu ví như cây không

lá không quả, như xác không hồn): Aldonza Lorenzo được gọi là nàng

Dulcinea làng Toboso

 Câu chuyện nhận phong tước hiệp sĩ: tưởng lão chủ quán trọ là quan trấn thành,

lão chủ quan cũng cố ý “trêu" Don, bịa ra một câu chuyện rằng hắn cũng từng

làm hiệp sĩ, chu du nhiều nơi rồi quay trở về lâu đài này và sẵn sàng phong tướccho Don nhưng với ý muốn vòi tiền từ Don nên nói thêm rằng hiệp sĩ luôn mangtiền phòng khi hữu sự, mang theo cả áo sơ mi và hộp thuốc cao rịt vết thương,tất cả đựng trong chiếc túi hai gang của giám mã theo hầu

2.1.2 Lý tưởng của người hiệp sĩ Don Quixote về tự do - công bằng - bác ái

 Khi trở thành hiệp sĩ: Don Quixote sẵn sàng bắt đầu cuộc hành trình củamình ngay lập tức

a) Người hiệp sĩ yêu tự do, công lý, chính nghĩa: Chàng mong muốn với “cánh tay dũng mãnh" của mình mang lại hạnh phúc, cuộc sống yên vui cho mọi người

 Trong chuyến đi đầu tiên, thấy một chú bé trạc 15 tuổi, mình trần bị trói vàocây và bị một lão chủ trại thân hình lực lưỡng, dùng thắt lưng da đánh đập,

bạo hành Don “nổi giận", sẵn sàng đứng ra bênh vực và bảo vệ cho cậu bé,

yêu cầu tên chủ trại phải dừng việc đánh đập lại và trả tiền công Cảm thấymình đã làm tròn nghĩa vụ bênh vực kẻ hèn yếu, lấy làm hài lòng vô cùngthấy sự nghiệp của mình mở đầu một cách tốt đẹp: trừ bỏ một sự bất côngtàn ác nhất đời, ngăn chặn không cho một kẻ vô nhân đạo vô cớ đánh đập

một đứa trẻ bé bỏng (cậu bé tên là andrew)

 Đánh nhau với những tên khổng lồ (là do pháp sư Freston phù phép thànhcối xay gió), một cuộc chiến đấu chính đáng, quét sạch cái giống xấu xa nàykhỏi trái đất là phụng sự chúa

 Gặp một phu nhân và mấy kị sĩ theo hầu thì cho rằng là hai tên phù thuỷ

đang bắt cóc một nàng công chúa mang đi nên cần phải giải nguy

 Bảo vệ nàng Marcela trước sự chỉ trích, bị coi là sát nhân dẫn đến cái chếtcủa Chrysostom trước đám người chăn cừu

 Gặp đoàn tù khổ sai đang bị giải đi, phẫn nộ khi thấy sự tự do của con

người bị tước đoạt thì Quixote giải phóng cho họ rồi bị chính họ ném đá bị

thương khi chàng đòi họ đi tìm gặp Dulcinea để tán dương công trạng

 Thực tế cuộc sống nhàn rỗi, bị lăng nhục và mất tự do trong tòa lâu đài côngtước làm Don Quixote phải thốt lên câu nói nổi tiếng sau khi rời khỏi nơi

đó: “Tự do, Sancho ạ, là một trong những món quà tặng quý giá nhất mà trời ban cho con người: không có kho báu nào dù là ở trong lòng đất hay

dưới đáy biển có thể sánh được với nó Vì tự do, cũng như vì danh dự,người ta có thể hy sinh cả tính mạng, và sự mất tự do là điều bất hạnh lớnnhất trong tất cả những điều bất hạnh có thể xảy ra với con người” (II, 58)

Đó không chỉ đơn thuần là lời trích dẫn từ trang sách ngụ ngôn Ezop nữa,

mà còn là chân lý đã được trải nghiệm qua thực tế mất tự do của chàng hiệp

sĩ

=> Với một tinh thần dũng cảm, không biết sợ, không ngại gian nguy, đơn thương độc mã, chàng lao vào “cuộc chiến đấu không cân xứng" , luôn tin tưởng

và lạc quan, mặc dù mỗi lần lại bị đánh te tua, tơi tả

b) Hiệp sĩ Coi khinh những điều tầm thường, thực dụng của con người

Với thế giới tưởng tượng “điên rồ” của mình, Don Quijote ra đi để tuyên chiến với nếp sống, nếp nghĩ "tỉnh táo" một cách tầm thường của con người.

Trong khi Don Quixote cao gầy sắt seo thì Sancho Panza lại béo phị, lùn tịt.Quixote cưỡi ngựa còn Panza cưỡi lừa Quixote thì trang bị áo giáp, vũ khí toànthân nhưng Panza thì ung dung trên lưng lừa với bầu rượu Nếu chàng hiệp sĩ lênđường hạnh hiệp là vì lí tưởng cao đẹp: dẹp yên mọi bất đẳng, mọi điều xấu xa đểđem lại công bằng hạnh phúc cho mọi người thì Sancho Panza chỉ đồng ý nhận lờilàm giám mã cho Quixote vì ước mơ làm chủ một hòn đảo mà một ngày nào đó

chủ nhân chiếm được Don Quixote từng nói với Sancho Panza: “Anh sinh ra để ngủ, còn ta sinh ra để thức” (II, 68).

 Dù bị thương sau trận chiến, Don Quixote vẫn không kêu than, rên rỉ bởitheo ông, hiệp sĩ giang hồ sẽ chẳng hề gì mấy vết thương đau đớn thể xác,

dù “xổ cả gan ruột ra ngoài”

 Khi gặp phải thử thách lòng thuỷ chung, chàng hiệp sĩ Don Quixote vẫn

kiên định một lòng với nàng Dulcinea, quyết tâm không lừa dối “dù chohoàng hậu Guineverse và bà bảo mẫu Quintanona có hiện ra trước mắt"

 Đặc biệt, Đôn Ki-hô-tê không lấy việc ăn uống, rượu chè làm thích thú

2.2 Nhận xét về kiểu nhân vật “hiệp sĩ giang hồ Don Quixote”

2.2.1 Don Quixote - một người có trí tuệ uyên bác

Nhận xét Don Quixote điên nhưng nhiều khi hành động của chàng vẫn có một

ý nghĩa cao quý, bộc lộ nhiều tình cảm đáng trân trọng và sẵn sàng hi sinh cho

chính nghĩa Không chỉ vậy chàng còn là một hiệp sĩ với trí tuệ uyên bác GS Đặng

Thai Mai đã nhận xét: “Don Quixote điên nhưng cũng có những giờ phút rất tỉnh táo Qua hơn một trăm chương sách, người độc giả đã nghe nhà kị sĩ nói chuyện cũng đủ hạng người, về đủ mọi vấn đề án tình, luân lý, tôn giáo, giáo dục, văn

học, nghệ thuật, cho đến tất cả các vấn đề chính trị quân sự nữa Trong những lúc

ấy thì con người ấy quả thực là không điên chút nào mà còn là một khối óc bách

khoa và một tay hùng biện học thức rộng rãi, kiến thức sâu và lời lẽ sắc sảo nữa

Don Quixote tặng lời khuyên chàng dành cho Basillo “Yêu nhau mà lấy được nhau là đạt được mục đích tốt đẹp nhất Song phải coi chừng vì kẻ thù lớn nhất của tình yêu là sự đói khổ và túng thiếu triền miên”.

Don Quixote còn là một triết nhân Những lí lẽ luận điểm chàng đưa ra giốngnhư những chân lý cuộc sống Phải có một trí tuệ thông sâu hiểu đời, hiểu ngườimới có thể đưa ra những lời khuyên như vậy Chàng tỉnh táo trong mọi vấn đề trừmột vấn đề hiệp sĩ – giang hồ

2.2.2 Lý tưởng tốt đẹp nhưng Don Quixote lại chọn đi theo hướng cũ - trở thành hiệp sĩ, đại diện cho giai cấp tăng lữ và giai cấp phong kiến trong xã hội.

Cervantes sáng tạo nên Don Quixote - nhân vật hiệp sĩ bất hủ điển hình cholòng đam mê lý tưởng và nhiệt tình hành động vì lý tưởng Don Quixote là người

có lí tưởng tốt đẹp, là người dám chiến đấu hy sinh để phụng sự lí tưởng, là người mong muốn những điều tốt đẹp cho mọi người Chính Điều này đã làm nên

vẻ đẹp và sức hấp dẫn của nhân vật Don Quixote yêu chuộng đạo đức và chínhnghĩa Don Quixote mơ ước cho mọi người có thể sống một cuộc đời thực thà hơn,công bằng hơn, sung sướng hơn Tin tưởng vào chính nghĩa và chân lí, DonQuixote luôn sẵn sàng tranh đấu mong cho chính nghĩa và chân lí được thắng lợi.Trong cuộc tranh đấu, Don Quixote không hề bao giờ rụt rè, lưỡng lự Trái hẳn thế,tinh thần của nhà kị sĩ là tinh thần không biết sợ, không biết nản Tuy nhiên, anh talại lựa chọn thực hiện lý tưởng này theo một cách khá cũ - trở thành hiệp sĩ Đã có

rất nhiều tranh luận về hành động thực thi lý tưởng của Don Quixote là “hoangtưởng” tuy nhiên có phải như vậy?

Nhân vật Don Quixote không được xây dựng như là một người anh hùng vĩ đại (dù có lí tưởng lớn lao), cũng không phải là một người anh hùng đầy rẫy bi kịch (chàng gặp nhiều thất bại trong các cuộc chiến), mà Don Quixote được

Cervantes xây dựng như một trong những nhân vật “buồn cười nhất thế gian” Phá vỡ nguyên tắc “lý tưởng hóa” các nhân vật trong các tiểu thuyết hiệp sĩ, hiệp

sĩ Don Quixote của Cervantes xuất thân là một quý tộc nghèo, “sấp sỉ ngũ tuần”,

“chàng cho rằng muốn tên tuổi của mình được rạng rỡ và bản thân mình giúp íchđược cho nước nhà, chàng phải làm một hiệp sĩ giang hồ”, vì thế đã tự phong mình

thành hiệp sĩ, rồi chàng hiệp sĩ được “trần thế hoá” từ cái tên “Quixote” (chỉ bộ phận áo giáp che bắp đùi) đến cái vẻ bề ngoài gầy ngẳng, ngựa chiến “nom thảm hại hơn cả con Gônêla, chỉ có da bọc xương”, với phục trang, vũ khí khập

khiễng, chắp vá Chàng “đánh bóng những vũ khí han gỉ của các cụ tổ để lại, vứt ởmột xó từ hàng bao thế kỷ nay Trong lúc hì hụi lau chùi và sửa sang lại chúng,chàng bỗng phát hiện ra chiếc mũ sắt chỉ còn lại một nửa…” mang cái lí tưởng đã

cũ kĩ để hành hiệp trượng nghĩa, dường như nó không hợp thời với cái xã hội thờibấy giờ

Hành trình hành hiệp của Don Quixote được Cervantes mô tả không gì kháchơn là một sự kế thừa của truyền thống, một sự kế thừa ngây ngô như việc "đánhbóng những vũ khí đã han rỉ của các cụ để lại, vứt ở xó đường từ bao thế kỷ nay".Thế giới không còn những gã khổng lồ ngốc nghếch để anh chiến đấu, cũngnhư những lọ thuốc thần thánh để chữa lành vết thương cho anh Chàng kị sĩ DonQuixote đã vác ngọn giáo và đâm thẳng mũi giáo vào những cánh quạt cối xay,khiến ngọn giáo tan tành và bản thân Don Quixote cũng bị thương Đem ngọn giáo

đã "han rỉ để đối đầu với những chiếc cối xay gió vững chắc - "biểu tượng của sự phát triển kĩ thuật" lúc bấy giờ Cũng như đem lí tưởng đã cũ kĩ ngoan cố của mình để chống lai cái tư tưởng đang hiện hành Người kị sĩ vác ngọn giáo đã thất

bại, còn lịch sử vẫn tiến lên (bánh xe lịch sử vẫn quay)

2.2.3 Xung đột giữa lý tưởng tốt đẹp và thực tại phũ phàng

Don Quixote yêu công lý, chính nghĩa, ham muốn được tự do, phiêu lưu;

chàng mong rằng “với cánh tay dũng mãnh” của mình sẽ mang lại những điều tốt

đẹp và sự bình yên cho mọi người Với một tinh thần dũng cảm không ngại hiểm nguy, không sợ hãi như “một hiệp sĩ trung cổ”, chàng bước vào “cuộc chiến

đấu không cân xứng”, dù thất bại trong các cuộc chiến (hay chính là sự gục ngã trước những thực tế đáng buồn của thời đại) thì Don Quixote vẫn luôn lạc quan và

tin tưởng vào những cuộc chiến sắp tới

Để trở thành hiệp sĩ thực thụ, giống trong những câu chuyện hiệp sĩ mà DonQuixote đã đọc, chàng tiếp thu bài học thực tế đầu tiên của lão chủ quán và tìmđược cho mình bác giám mã Sancho Panza - nhân vật bổ trợ tuyệt vời cho cái nhìn

thiếu thực tế của chàng hiệp sĩ Soi chiếu với bác giám mã nông dân Sancho Panza

để thấy được phần “điên rồ” và “tỉnh táo” trong Don Quixote Nói về hai nhân vật

này, nhà thơ Đức H Heine có viết: “Hai nhân vật mang tên Don Quixote và Sancho Panza không ngừng nhại lại nhau nhưng đồng thời bổ trợ cho nhau một cách kỳ lạ để gộp lại với nhau thành nhân vật chính của tiểu thuyết, hai nhân vật này chứng tỏ linh cảm nghệ thuật và chiều sâu trí tuệ của nhà văn”.

Don Quixote luôn can thiệp vào chuyện người khác và biết quên mình vì lý tưởng,Sancho Panza tránh va chạm, lại luôn chỉ nghĩ đến những quyền lợi vật chất củariêng mình Don Quixote từng nói với Sancho Panza: “Anh sinh ra để ngủ, còn tasinh ra để thức” Don Quixote và Sancho Panza còn là sự tương phản mang tínhlịch sử cụ thể giữa “giai tầng trí thức quý tộc và nông dân ít học” trong xã hội TâyBan Nha thời bấy giờ Mặc dù Don Quixote chỉ là một hidalgo (quý tộc nghèo)trong xã hội Tây Ban Nha lúc đó đã không còn được mấy người coi trọng, nhưng ýthức về khoảng cách xã hội với người nông dân Sancho Panza vẫn có Khi lầmtưởng tiếng chày nện dạ là báo hiệu cho một cuộc phiêu lưu và bị Sancho Panza

cười giễu, Don Quixote tuyên bố: “Có bắt buộc một hiệp sĩ như ta phải phân biệt được các âm thanh và biết tiếng chày nện dạ như thế nào không? Hơn nữa, thực ra ta có nhìn thấy cái chày nện dạ bao giờ; ta đâu thô lỗ như anh vốn sinh

ra và lớn lên bên những cái chày đó” Don Quixote và Sancho Panza dường như hai thái cực đối lập của một thể thống nhất Don Quixote nhận thức mối quan hệ

giữa mình và Sancho Panza như “đầu” với “thân”, “khi cái đầu đau, toàn thân cũngđau” Sự tương phản này vốn bắt nguồn từ tín ngưỡng văn hóa cổ xưa giữa trời vàđất, tinh thần và vật chất, trừu tượng và cụ thể, mơ và thực, “phần trên” và “phầndưới”, theo cách nói của M.Bakhtin Cả Don Quixote lẫn Sancho Panza đều lànhững tính cách lưỡng phân Trong Don Quixote dường như có sự tráo đổi giữa haicon người: một điên rồ, một tỉnh táo Cũng như trong Sancho Panza có sự tráo đổiqua lại giữa hai nét tính cách đối lập ranh mãnh và ngây thơ Mối tương quan giữa

sự điên rồ và tỉnh táo của Don Quixote thực chất phản ánh độ chênh giữa lý tưởnglập chiến công vì mọi người và sự xa rời thực tế đời sống của muôn người ở bêntrong chàng hiệp sĩ quý tộc

Là những tính cách lưỡng phân, cả Don Quixote lẫn Sancho Panza lại cùngkhông thể ý thức được sự phân tách giữa thế giới thực tế và tưởng tượng DonQuixote tiếp cận với thế giới thực và ảo bằng tư duy nguyên hợp Đối với chàng,giữa thế giới thực và thế giới hư cấu không có ranh giới Don Quixote hình dungcác nhân vật trong tiểu thuyết kiếm hiệp như những người thật có thể sống và hànhđộng cùng với mọi người trong thế giới thực, khi biện luận chàng luôn xếp cácnhân vật lịch sử có thật vào cùng một dãy với các hình tượng hư cấu làm ngườinghe “không khỏi ngạc nhiên thấy chàng lẫn lộn giữa cái thật và cái giả” (I, 49).Cái điên rồ đáng cười của chàng hiệp sĩ xuất phát từ sự “thiếu nhạy cảm vớithực tại” (V.Belinsky) của chàng hiệp sĩ Ở trong hiệp sĩ Don Quixote chứa đựng

xung đột từ lý tưởng nhân văn chủ nghĩa và thực tại tư sản hoá Tác giả đặt nhân

vật vào những tình huống thực tế (đánh nhau với cối xay gió, những chiếc chày nện dạ, đàn cừu, đám tang, lễ cầu mưa, cuộc gặp gỡ thằng bé Andrés và lão chủ Haldudos, người tù Alger, gặp Dulcinea “bị phù phép” thành một trong ba cô thôn nữ cưỡi lừa, gặp hồn ma “rất thực tế” của hiệp sĩ Montecinos, …) để làm nổi

bật cái phi thực tế trong cái nhìn của Don Quixote, tạo tiếng cười Tuy nhiên,những tình huống gây cười trong tác phẩm không phải là “hạ thấp” nhân vật mà nó

là tiếng cười vừa giễu nhại, vừa chua xót Nó là “tiếng cười nước đôi”(M.Bakhtin)vừa phủ định vừa tái sinh Tiếng cười ấy không chỉ hướng về chủ thể hành độngthiếu thực tế mà còn hướng tới cả thực tại tàn nhẫn và đắng cay Tấn bi hài kịchcủa Don Quixote là tấn bi hài kịch của con người thông thái, say mê sách vở, hamsuy nghĩ nhưng lại chưa để ý đến thực tế Trước hết Don Quixote chỉ biết có mộtthế giới chủ quan, luẩn quẩn trong thế giới của một thời kỳ đã qua, đắm chìm trongnhững mộng ảo về người hiệp sĩ hành hiệp trượng nghĩa nhưng lý do chính làm chi

xã hội suy đồi thì Don Quixote chưa hề nhìn thấy Đến thế kỷ 11, những kẻ thù bênngoài đã lắng dịu, những người dân nhanh chóng nhận ra một mối nguy khác:

“Một mối đe dọa đến từ bên trong.

Và mối nguy đó là chính các hiệp sĩ.”

Ý tưởng về tinh thần hiệp sĩ đã ăn sâu vào xã hội Thông qua nỗ lực của nhiềungười dân, diễn viên kịch và những người làm nghệ thuật khác, một hình ảnh đầynhiệt huyết của những anh hùng đã được tạo ra, người mà mục tiêu chính trongcuộc sống là chiến đấu Nói cách khác, là bạo lực và chết chóc Các hiệp sĩ thờitrung cổ bắt đầu “thể hiện bản thân.” Và những kẻ bắt nạt hung hãn này với kinhnghiệm chiến đấu tuyệt vời đã rơi vào những cuộc xung đột với nhau

Don Quixote đấu tranh nhiều nhưng vẫn thất bại bởi chàng không hề thấyphương hướng diễn tiến của lịch sử Những cuộc chiến của Don Quixote để lạitiếng cười nhưng có thể thấy dường như tiếng cười này chứa đầy sự chua xót củatác giả Cervantes, chua xót cho những lí tưởng tốt đẹp, những khát vọng cháy bỏngcủa người hiệp sĩ bị quật ngã trước hiện thực tàn khốc

Khi cứu thằng bé Andrés, Don Quijote bất chấp lời phản đối của thằng bé,kiên quyết gọi lão chủ Haldudos là hiệp sĩ và tin vào lời hứa của hắn bởi “CảHaldudos cũng có thể trở thành hiệp sĩ!” Niềm tin vào bản chất tốt đẹp của mỗingười vốn là một trong những luận điểm cơ bản của chủ nghĩa nhân văn Niềm tin

ấy không có điểm tựa trong thực tại phũ phàng hậu kỳ Phục hưng, bởi vậy khi

“Don Quijote đi rồi thằng bé Andrés lại bị đánh còn đau hơn trước”

Don Quixote là biểu hiện của sự tương phản giữa thực tế phũ phàng với lítưởng cao đẹp mà chàng mơ ước và chiến đấu cho nó, là hình ảnh tượng trưng chocuộc sống đấu tranh giữa thế giới thực tại và thế giới tương lai mà chúng ta vươntới Cuộc sống phải trút bỏ cái vỏ bên ngoài của nó, trút bỏ sự giả dối, ích kỉ, bất

công và phải mang trong nó những ước mơ và làm cho những ước mơ đó trở thànhhiện thực Trong thực tại phũ phàng, Don Quixote tạm thời thất bại, nhưng họ gieovào lòng người khát vọng vươn tới lý tưởng Cuối tác phẩm của Cervantes, DonQuijote qua đời, nhưng nhân vật Sancho Panza, người thừa kế tinh thần của chàngtuyên bố: “Kẻ thất bại hôm nay sẽ là người chiến thắng ngày mai!”

2.2.4 Hiệp sĩ Don Quixote đại diện phần lý tưởng trong mỗi con người

Don Quixote vì lý tưởng của mình nên dù thất bại trong những cuộc chiến,

anh ta cũng không nản lòng mà tràn đầy hi vọng, sự lạc quan vào những trận chiến kế tiếp Người khác nhìn Don Quixote với đầy sự giễu nhại, gọi chàng là “kẻ điên”, “mất tỉnh táo” Kết thúc lần ra đi thứ nhất, chàng hiệp sĩ Don Quixote chặn

đường một toán lái buôn yêu cầu họ phải thừa nhận sắc đẹp của Dulcinea màkhông cần biết mặt, kết quả anh bị đánh cho nhừ từ, một bác nông phu cùng làngthấy anh mê sảng nên đưa về nhà Ấy vậy mà lần ra đi thứ hai vẫn được diễn ra Điqua cánh đồng qua cánh đồng Montiel, Don Quixote tưởng những cối xay gió lànhững tên khổng lồ hung ác cần phải "quét sạch khỏi mặt đất", chàng kị sĩ vunggiáo, phi ngựa xông vào đâm thẳng vào cối xay gió và bị những cánh quạt đập vàogãy giáo, ngã ra mê man bất tỉnh.Trên đường đi tiếp, gặp hai đàn cừu, Don Quixotetưởng là hai đội quân liền xông vào chiến đấu và bị bọn chăn cừu ném đá sứt đầu

mẻ trán (I,18) Bắt đầu chuyến ra đi lần thứ ba, hai thầy trò Don Quijote lên đườngtới Toboso gặp nàng Dulcinea Sancho chỉ vào ba cô thôn nữ cưỡi lừa và tuyên bốmột trong số đó là nàng Dulcinea làm cho Don Quijote ngạc nhiên và bị ám ảnhthêm về chuyện nàng Dulcinea bị phù phép Có thể thấy, trong mỗi trận chiếnDon Quixote luôn tưởng tượng những điều phi thực tế, tuy thất bại đau đớn nhưnganh ta “vui vẻ” với điều đó, cho rằng những sự vật đò đã bị phù phép nên mớikhông giống suy nghĩ của chàng

Chính sự mất tỉnh táo – hay đúng hơn, việc không biết đến những lẽ thườngtình – đã giải phóng Don Quixote, cho phép anh ta lao đầu vào những nhiệm vụ vôích như thách đấu với những cối xay gió Trong trận chiến này, Sancha với cái nhìn

“hiện thực” thấy đây là những chiếc cối xay nhưng trong thế giới của Don Quixote,chàng ta nhận định đây là những “gã khổng lồ” cần đánh bại Nhận thức thườngtình của Sancho cho rằng những cuộc chiến đấu mà cầm chắc thất bại thì khôngđáng phải chiến đấu Tuy nhiên, cũng chính thứ nhận thức thường tình ấy đã tạo ramột khoảng cách lớn giữa Sancho với thế giới Tương tự, nếu chúng ta sử dụngnhận thức thường tình chúng ta sẽ mặc định những thứ chúng ta không làm được,chúng ta chắc sẽ thất bại vì vậy ta từ bỏ không làm nữa Những suy nghĩ “hiện thựcquá mức” như vậy dần giãn cách chúng ta theo đuổi những mục đích đáng giánhất: những mục đích bị xem là vô vọng

Liệu rằng Don Quixote ảo tưởng hay chính Sancho mới là người bị vừa khi

gã có nhận thức “việc gì phải đánh nhau với cối xay gió” và xa hơn là những cuộc

chiến không thể giành thắng lợi thì không đáng lao vào Lối suy nghĩ như thế nàythường dẫn đến trạng thái tê liệt, vì hầu hết kẻ thù đều có kích cỡ của cối xay gió,chứ không phải kích cỡ con người Sancho tin rằng đánh nhau với cối xay gió lànguy hiểm Ngày nay, chúng ta có thể bảo đó là việc mất thời gian, vì nhận thứcthường tình sẽ nói với chúng ta rằng thời gian là tiền bạc, chúng ta tốt hơn hãytránh xa tất cả những gì không sinh lợi.

2.2.5 Quan niệm của Mỹ học Phục hưng qua nhân vật hiệp sĩ Don Quixote

Trong chương I, Don Quixote còn chặn đám lái buôn lại để bắt họ phải thừanhận Dulcinea là người đàn bà xinh đẹp nhất dù họ chưa nhìn thấy nàng bao giờ.Thoạt nhìn đây là hành động hết sức điên rồ, nhưng nếu lưu ý rằng Don Quijote coiDulcinea là hiện thân của lý tưởng và muốn áp đặt lý tưởng ấy cho mọi người, thì

có thể thấy hành động ấy không điên rồ hơn cuộc đấu tranh của các nhà nhân vănchủ nghĩa thời đại Phục hưng muốn nhân loại thừa nhận lý tưởng về Con ngườitoàn thiện hoàn mỹ khi nhân loại còn chưa thể nhìn thấy điều đó trong thực tại.Cười nhân vật, người đọc cười những ước vọng cao cả nhất, nhưng cũng phi thực

tế nhất của con người

Ta dễ dàng nhận thấy rằng, có hai tuyến nhân vật “đối nghịch” với nhau làDon Quixote và Sancho Panza từ ngoại diên cho tới tính cách, hành động cũng lớpsuy nghĩ trước mỗi chuyện gặp phải của chuyến phiêu lưu Nếu như cho rằng DonQuixote là đại diện cho lí tưởng cao đẹp, giá trị tinh thần, ước mơ vươn tới hạnhphúc của con người thì Sancho Panza chính là hiện thân của bản năng con người,nhu cầu về thể xác và vật chất Trong khi Don Quixote coi quán trọ là lâu đài haycối xay gió là những tên quái vật khổng lồ thì Sancho Panza chỉ thấy quán trọ làquán trọ và cối xay gió là cối xay gió Từ sự đối nghịch ấy, dọc theo suốt chuyếnphiêu lưu của 2 thầy trò, dường như cũng có lúc Sancho Panza tin vào những lờicủa chủ mình và Don Quixote cũng bị “Sancho Panza hoá" khiến anh ta trở nên

“thực tế hơn" khi tới kết thúc chuyện anh ta chấp nhận thôi làm hiệp sĩ nữa

3 Kiểu hiệp sĩ khác trong “Don Quixote nhà quý tộc tài ba xứ Mantra” của Miguel de Cervantes

3.1 Kiểu hiệp sĩ do bạn của Don đóng giả

Trong tác phẩm còn có sự xuất hiện của hiệp sĩ “gương sáng” do “người bạn”

của Don Quixote cải trang (Cha xứ, bác phó cạo, như cậu tú Sansón Carrasco…).Cha xứ bàn với cậu tú Samson Carrasco để anh ta cải trang thành hiệp sĩ Gươngsáng tìm gặp thách đấu với Don Quijote với điều kiện ai thua sẽ phải tuân lệnh

người chiến thắng Chỉ làm vậy mới có thể buộc được Don Quijote ở nhà Nhưngrủi thay, hiệp sĩ Gương sáng bị ngã ngựa thua mất.

Bước ngoặt của tác phẩm là cuộc giao đấu giữa hiệp sĩ Vầng trăng bạc - tức

cậu tú Carasco - với Don Quijote Hiệp sĩ này cố gắng tiếp cận anh trong cơn điênloạn với hi vọng đưa anh trở về nhà Don Quijote bị đánh ngã và phải cam kết trở

về nhà, từ bỏ cuộc đời hiệp sĩ giang hồ

Nhân vật hiệp sĩ này có gì đó đối nghịch với Don Quixote, bằng mọi cách cốgắng kéo chàng ra khỏi những suy tưởng của bản thân lôi chàng hiệp sĩ trở về vớicái “tỉnh táo” đời thường Cha xứ và bác phó cạo đã bắt được Don Quijote đưa vềsau song cũi, kết thúc chuyến ra đi lần thứ hai Sansón Carrasco, với quyết tâm và

sự “tỉnh táo” mạnh như người khổng lồ Sansom trong kinh thánh, dù không chiếnthắng được chàng khi cải trang thành hiệp sĩ Gương sáng, thì cuối cùng cũng đãđánh ngã Don Quixote trong phục trang của hiệp sĩ Vầng trăng bạc [II,64]

Thông qua hình tượng nhân vật Don Quixote, văn hào Cervantes đã chế giễunhững tàn dư của lý tưởng hiệp sĩ thời phong kiến, đả kích một thị hiếu tầm thườngđang phổ biến trong xã hội Tây Ban Nha lúc đó, bộc lộ khao khát xã hội sẽ vươntới một xã hội phong kiến công bằng và nhân đạo hơn

2 Nghệ thuật

2.1 Nghệ thuật xây dựng cốt truyện:

Cervantes quả thực là một văn hào xuất sắc khi ông đã xây dựng thành công cốttruyện hiệp sĩ với những cuộc phiêu lưu của Don Quixote Đây là cốt truyện chínhtrong tác phẩm, là trục vận động chính Không đi theo những mô-típ cũ của tiểuthuyết hiệp sĩ đã thịnh hành trước đó, mà là “Một lời thóa mạ” đối với tiểu thuyết

này Cervantes đã dựng lên một cuộc hành trình của Don Quixote với nhiều vấn đềcuộc sống nhân sinh.

2.2 Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

2.2.1 Nghê thuật xây dựng nhân vật theo lối lưỡng diện:

Bản thân Don Quixote cũng được xây dựng theo lối lưỡng diện biểu hiện ởtrạng thái điên và tỉnh, nhận thức và hành động Bi kịch của Don Quixote là bi kịchcủa một con người gầy còm, yếu ớt lại ở cái tuổi ngũ tuần, mang khát vọng lớn laonên suốt đời không thể biến ước mơ trở thành hiện thực, đến cuối đời mới nhận ra

sự điên rồ, nhảm nhí, tai hại của truyện hiệp sĩ

Tính lưỡng diện trước hết được thể hiện qua trạng thái điên và tỉnh:

Trong mắt nhiều người thì Don Quixote là một người điên, không dưng đang làmột nhà hidalgo sa sút nhưng vẫn là hidalgo – chỉ vì mê truyện kiếm hiệp mà vácgươm cùn giáo rỉ lên đường làm hiệp sĩ Khoác cho mình một cái tên đúng kiểuquý tộc, thuê gã nông dân cùng làng Sancho Panza làm giám mã cho mình và tôn

cô thôn nữ nhà bên thành nàng Dulcincea làm ý tình nương của mình, đặt cho conngựa gầy của lão bằng cái tên mĩ miều Rocinante Để rồi tự mình đi lang thangkhắp đất nước Tây Ban Nha nhìn quán rượu ngỡ là lâu đài bị yểm bùa, nhìn nhữngchiếc cối xay gió thành những tên khổng lồ độc ác, trông thấy bầy cừu tưởng là haiđạo quân chuẩn bị giao chiến, dường như trong mắt của Don Quixote bất cứ thứ gì

gã gặp trên đường gã cũng cho đó là bị một thế lực nào đó phù phép và tự mìnhđơn thương độc mã lao vào cuộc chiến để rồi tự chuốc lấy thất bại Don Quixotekhông lấy điều đó để cản bước mình, hắn vẫn tin mình làm thế là để bảo vệ công lý

và tình yêu trong một thế giới bạo tàn và tội lỗi Nhưng Don Quixote đã sai lầm ởthời Phục hưng không có và không cần phương thức giải quyết mâu thuẫn bằngcon đường hiệp sĩ, Don Quixote đã dùng phương pháp cũ kĩ, lỗi thời đó làm giảipháp xã hội nên càng cho thấy sự điên khùng, gàn dở của Don Quixote

Nhưng Don Quixote lại tỉnh ở chỗ muốn hành hiệp đẻ bênh vực những kẻ yếuđuối, đi tìm tự do hạnh phúc và công bằng Thì ra thời Phục hưng sáng ngời tưtưởng nhân văn ấy lại còn những kẻ xấu xa chuyên đi áp bức người khác Hànhđộng chân chính của các hiệp sĩ thời Trung cổ không phải lúc nào cũng vô nghĩa,đáng cười, Don Quixote không phải không có lí khi lên đường Hơn nữa, trongnhững cuộc trò chuyện của Don Quixote với Sancho Panza tỉnh táo biết bao, thâmthúy biết bao Don Quixote nói về tiền bạc, về luật pháp về đức hạnh con người vềnhiều điều khác nữa mà nghe rồi thì chỉ có người khôn ngoan mới hiểu biết, DonQuixote không phải là người mất lí trí mà là người mất hết tất cả từ lí trí Trênđường hành đạo hiệp sĩ mặc dù toàn chuốc lấy thất bại dù hành động với mục đíchtốt đẹp nhưng chi phối hành động điên khùng ấy vẫn luôn là một ý nghĩ tỉnh táo

“Thế gian còn nhiều bất công con người còn nhiều đau khổ vậy nên vẫn phải xóa

bỏ bất công và đau khổ”

Tính lưỡng diện của Don Quixote còn được biểu hiện ở nhận thức và hànhđộng Don Quixote nhận thức và quyết tâm “Chuyên đi làm việc thiện, kể cả chonhững linh hồn có tội” nếu linh hồn đó biết hối cải Ý thức rõ mặt đúng đắn củanghề hiệp sĩ “Vì ta biết những công việc của nghề hiệp sĩ giang hồ nên ta nhìn thấynhững cái lợi ích vô biên mà nghề đó mang lại Ta cũng biết rằng con đường đi tớiđạo đức rất đẹp, con đường đi tới thói hư tật xấu thì rộng thênh thang” Và tuy biết

rõ “Ngày nay, lười biếng thắng siêng năng, nhàn rỗi thắng cần mẫn, phi nghĩathắng chính nghĩa, ngạo mạn thắng dũng cảm và lý thuyết thắng thực hành”, nhậnthức rõ thực trạng của cái xa hội mà mình đang sống và vẫn quyết tâm hành động.Don Quixote muốn thay đổi cái xã hội ấy theo hướng tích cực Thế nhưng, nhậnthức là vậy nhưng khi hành động lại hoàn toàn trái ngược với nhận thức Ngaytrong lần hành hiệp đầu tiên sau khi được gã chủ quán trọ phong tước hiệp sĩ, khithấy cậu bé bị chủ đánh đập Don Quixote đã can thiệp, song khi Don Quixote bỏ đi

vì tin vào lời hứa của lão chủ, khiến chú bé Andres bị đánh đập tàn nhẫn hơn Mâuthuẫn trong nhận thức và hành động, Don Quixote hiểu được bản chất của xã hộinhưng khi phấn đấu để thiết lập lại một lý tưởng thì không thành công

Mang lí tưởng cao đẹp giúp đời thế nhưng Don Quixote vẫn chỉ là nhân vật bi– hài kịch của cái cũ, cái tốt đẹp nhưng đã cũ Những chiến thắng chưa đủ để dẹpyên mọi bất bằng Xã hội vẫn cứ vận hành theo chu trình của nó

2.2.2 Nghệ thuật khắc họa nhân vật thông qua hành động, lời nói, tính cách: Don Quixote là một kiểu nhân vật độc đáo, hiếm có có sự lai ghép của nhiều

trạng thái, tính chất đối lập nhau, mâu thuẫn nhau nhưng cũng được Cervantes thểhiện đầy hài hoà trong hình ảnh của một con người Don Quixote là kiểu nhân vật

“nửa mê sảng, nửa tỉnh táo, nửa khôn ngoan, nửa điên rồ” Don Quixote điên

dại khi quyết định ra đi để làm một người hiệp sĩ giang hồ nhưng lại mang trongmình một mơ ước tự do to lớn cháy bỏng, khao khát tìm đến sự công bằng, hạnhphúc chính đáng Xây dựng nhân vật Don Quixote và cuộc phiêu lưu đầy biến

động, cam go này, tác giả Cervantes muốn phản ánh một tấm “bi hài kịch” của con

người trong xã hội Phục hưng, đó là sự mâu thuẫn giữa lí tưởng và thực tế Conngười có ước mơ, khát khao vượt thoát ra những cái tầm thường tù túng nhưngđiều đó không được thực tế chấp nhận, dung hòa Mâu thuẫn với thực tế khiếnhành động của con người trở thành trò đùa, trò mua vui, nhiều khi làm hại mình,hại người

V Robinson Crusoe (Daniel Defoe) và con người thời đại Khai sáng

Đặc điểm nhân vật Rô-bin-xơn Cru-xô

1 Con người ưa thích phiêu lưu

- Một trong những đặc điểm nổi bật của con người tư sản

- Thời Ánh sáng, khao khát vượt qua những giới hạn của sự hiểu biết và khát vọng làm giàu luôn giục giã con người -> dấn thân vào con đường phiêu lưu mạo hiểm

- Trong tp, dựa vào cốt truyện - RBS ra đi 5 lần Trong đó lần xảy ra mối hiểm nguy lớn nhất và là cuộc phiêu lưu lý thú nhất của RBS là bị lạc lên đảo hoang mộtmình

-> Phẩm chất thích phiêu lưu của RBS là một trong những thuộc tính cơ bản của thời đại, cho thấy khát vọng lớn lao của con người và quá trình phấn đấu liên tục

để đạt được khát vọng đó

-> RBS là con người hành động, người không dễ hài lòng với những gì mình có màluôn muốn chiếm lĩnh nhiều tri thức, giá trị vc và giá trị tt để làm giàu cho bản thân

và xã hội

2 Phẩm chất trí tuệ của Rô-bin-xơn

- Biểu hiện : Luôn biết phán đoán và xử lí tình huống một cách kịp thời và chính xác

+ Ngay khi tỉnh lại sau vụ đắm tàu và bị bão biển vùi dập giữa biển khơi -> nghĩ đến cách để tồn tại, thích nghi với hoàn cảnh

+ Nhận thấy con tàu đắm không xa bờ -> bơi ra thật nhanh bất cứ thứ gì đế giúp chàng ổn đinh cuộc ống nơi hoang đảo (hai thứ quan trọng nhất là công cụ sản xuất

- cưa, búa, súng đạn và giống lúa - bao lúa mì bị chuột nhằn gần hết, nước ngọt, đàn dê núi - cung cấp thịt)

+ Trong quá trình săn bắn, ý thức phải nảy ra ý định thuần dưỡng dê rừng - mang lại nhiều mối lợi lớn, có thể chủ động về nguồn thực phẩm để sinh sống

+ Sự nghiệp trồng trọt cũng thu được nhiều thắng lợi (mấy hạt lúa sót lại -> mảnh ruộng vườn -> làm ra chiếc bánh mì đầu tiên)

-> Xác định mục tiêu tồn tại bằng bất cứ giá nào

- Khả năng nhận thức và xử lí tình huống của trí tuệ là chỗ dựa tin cậy đầu tiên của RBS chứ k phải kinh nghiệm sống

- Với RBS, giữa sự sống và cái chết gần nhau trong gang tấc, mỗi quyết định sai lầm k thể cứu vãn nên độ chính xác

VI Honore de Balzac: Lão Goriot

VII Victor Hugo: Những người khốn khổ

Chủ nghĩa lãng mạn là một thuật ngữ chỉ một trong những trào lưu văn hóa lớnnhất ở Tây Âu sau Cách mạng Tư sản Pháp 1789 (cuối thế kỷ XVIII và nửa đầuthế kỉ XIX), có ảnh hưởng và ý nghĩa lớn đối với sự phát triển văn học toàn thếgiới Chủ nghĩa lãng mạn hướng đến cái chủ quan, cái lý tưởng, vượt ra ngoàithực tại, khác với chủ nghĩa hiện thực gắn chặt với đời sống

Theo Karl Marx: "Chủ nghĩa lãng mạn là phản ứng đầu tiên đối với Cách mạng Pháp và tư tưởng khai sáng gắn liền với cuộc cách mạng đó." Cách mạng Pháp không theo con đường "Tự do - Bình đẳng - Bác ái" như khẩu hiệu đề ra làm cho

nhiều tầng lớp (quý tộc, trí thức, bình dân ) đều thất vọng Chính những điềutrên đã dẫn đến hiện tượng phủ nhận thực tại sau cách mạng thể hiện qua nhiềuthái độ khác nhau Từ đó dẫn đến nhiều thái độ khác nhau trước thực tế xã hội

và trong sáng tác văn học, đồng thời đây cũng là tiền đề lịch sử dẫn đến sự rađời của văn học lãng mạn Pháp cũng như chia tách chủ nghĩa lãng mạn ra thành

2 khuynh hướng: Khuynh hướng lãng mạn tích cực và Khuynh hướng lãng mạn

 Chủ nghĩa lãng mạn tiêu cực, đó là tiếng kêu thất vọng, lời than vãn, sự luyếntiếc của tầng lớp phong kiến quý tộc suy tàn về một thời đại vàng son đã qua, về

 Đặc điểm của khuynh hướng này là chủ nghĩa bi quan, chủ nghĩa thần bí, thái

độ đối nghịch với lý trí, sự thoát ly thực tại, chạy trốn cuộc đời, quay về quá

khứ, đi vào tôn giáo, “đi sâu vào thế giới nội tâm với những tư tưởng bí ẩn thiên định của cuộc đời, về ái tình và về cái chết” (M.Gorki).

 Chủ nghĩa lãng mạn tích cực gắn liền với sự phủ nhận của các tầng lớp nhândân đối với xã hội mới thiết lập sau Cách mạng Pháp do nhiều nguyên nhânkhác nhau: sự thất vọng sâu xa về cơ chế xã hội đã không đáp ứng được khát

vọng tự do, dân chủ và hạnh phúc của nhân dân bởi “những cơ cấu mới tưởng hợp lý hơn so với trước kia, thì lại không hoàn toàn hợp lý ( ) Phương châm bác ái được thực hiện bằng sự lừa bịp và đố kỵ trong cạnh tranh ( ) Thay cho thanh kiếm, đồng tiền đã trở thành đòn bẩy quan trọng nhất của xã hội”

(Engels)

 Chính vì vậy, đặc điểm của chủ nghĩa này là hướng về tương lai, tràn đầy

nhiệt tình và khát vọng chân lý, nó “tăng cường ý chí con người đối với cuộc

sống, thức tỉnh lòng bất phục tùng đối với thực tại, đối với mọi đè nén áp bức”

(Gorki) Nó dẫn con người vào những tình cảm đẹp, những say mê lớn, ra sứcbiểu dương những phẩm chất cao quý, sẵn sàng hy sinh và lập nên những kỳtích bất hủ Sáng tác của họ phản ánh những cuộc đấu tranh xã hội hay giảiphóng dân tộc, phù hợp với lợi ích nhân dân

Victor Hugo là nhà thơ, nhà viết tiểu thuyết, nhà viết kịch danh tiếng nhất củanước Pháp, là nhân vật dẫn đầu phong trào lãng mạn của nền văn chươngPháp.Victor Hugo, cây đại thụ tỏa bóng rợp thế kỉ XIX ở Châu Âu, từng đượcxem là “người gây nên bão tố từ đáy lọ mực”.

Ông đã chứng kiến cơn bão táp của lịch sử và nó được phản ánh trong các tácphẩm của ông.Đó là thời như Flaubert tiên tri - thời mà bóng đen của Chủ nghĩa

Là lãnh tụ của văn chương lãng mạn, V Hugo luôn trung thành với những tưtưởng lãng mạn tích cực, chống đối lại xu hướng lãng mạn tiêu cực, thoát ly.Hugo đề ra nhiệm vụ là nghệ thuật phải phục vụ lợi ích của nhân dân; sức mạnhcủa văn chương là mối liên hệ chặt chẽ với nhân dân Bởi thế, chủ nghĩa lãngmạn của ông thấm nhuần tinh thần nhân đạo chủ nghĩa Tác phẩm của ông phảnánh đời sống cùng cực của nhân dân dưới chế độ tư bản, đồng thời mô tả đượcnhững con người lao động vùng dậy làm cách mạng Hugo đã tiến từ xu hướngquân chủ đến tư tưởng dân chủ xã hội, từ nghệ thuật lãng mạn đến xu hướnghiện thực Cuộc đời và tác phẩm của ông tiêu biểu cho cuộc phấn đấu khôngngừng cho cách mạng, cho tự do dân tộc, cho hòa bình hữu nghị các dân tộc.Tác phẩm của ông thấm nhuần tư tưởng nhân văn chân chính Không chỉ vậy,với tầm vóc là vị chủ soái của chủ nghĩa lãng mạn Pháp, Hugo đã dám đươngđầu đấu tranh với những quy phạm ngặt nghèo của chủ nghĩa cổ điển, ông là trợlực hùng mạnh của những nhà văn lãng mạn ở Đức, Nga, Anh và cả ViệtNam trong cuộc đấu tranh cho khuynh hướng sáng tác của mình

3 Tiểu thuyết “Những người khốn khổ”

3.1 Hoàn cảnh ra đời

Victor Hugo bắt tay vào công việc sưu tầm tài liệu và bắt đầu viết bộ tiểu thuyết

này, thoạt đầu gọi là Những cảnh cùng khổ, vào năm 1840 Ông suy nghĩ về tác

phẩm này và viết nó trong vòng ba mươi năm, hoàn thành vào năm 1861 Lấy bối cảnh Paris trong những năm 1830, chế độ phản động của Louis XVIII, cuộc cách mạng 1830, 1832 đem đến những biến đổi xã hội sâu sắc và cả trong tư tưởng của nhà văn Hugo đặc biệt quan tâm đến những vấn đề trong xã hội,

những bất công và tàn bạo của xã hội đương thời Chế độ đã đày đọa con người

Phần thứ tư: Tình ca phố Plumet và Anh hùng ca phố Saint Denis

Phần thứ năm: Jean Valjean.

Trừ Marius xuất thân từ tầng lớp quý tộc thì những nhân vật như Fantine,

Cosette và JeanValjean đều có nguồn gốc xuất thân từ tầng lớp nghèo khổ, những con người vốn dĩ sinh ra đã sống dưới đáy xã hội Hugo chọn đối tượng phản ánh thuộc về những con người như thế, lấy tên của những lớp người nghèokhổ ấy để đặt tên cho các phần trong bộ tiểu thuyết - có thể nói là dụng công nhất của mình, phần nào đã thể hiện được thái độ, tình cảm và tấm lòng của ôngdành cho họ Ông thể hiện sự ưu ái cho những con người khốn khổ

Khi nhìn vào cấu trúc tác phẩm, người đọc không khỏi ngạc nhiên khi thấy JeanValjean - nhân vật trung tâm của tiểu thuyết, xuất hiện từ đầu đến cuối tiểu thuyết mà chỉ được đặt tên ở phần cuối tác phẩm, trong khi Fantine và Cosette lại được đặt ở phần I và Phần II Phải chăng Hugo muốn xâu chuỗi toàn bộ những sự kiện, những hoàn cảnh mà Jean Valjean bắt đầu cuộc đời đến khi ra

tù, gặp giám mục Myriel rồi sau đó gắn kết cả cuộc đời với Fantine, Cosette hayMarius…? Nhất là đến phần cuối này ông mới thực sự là một Jean Valjean trọn vẹn? Tất cả điều đó không phải là ngẫu nhiên mà là sự dụng công nghệ thuật của tác giả Qua đó, làm nổi bật lên hành trình tìm đến con đường hướng thiện của Jean Đồng thời, đó cũng là con đường mà tác giả muốn vạch ra cho nhân loại tiến bộ

3.3 Tóm tắt

Jean Valjean là một nông dân nghèo xứ Bri Anh phải làm việc suốt ngày vẫnkhông đủ ăn Jean Valjean còn phải giúp đỡ chị nuôi đàn cháu nhỏ Một buổi tốichủ nhật, không đành lòng ngồi nhìn các cháu nhịn đói, anh đã lấy cắp một ổ bánh mì và bị bắt Jean Valjean phải lãnh án năm năm tù khổ sai Sau nhiều lần

bỏ trốn không thành, anh phải chịu mười chín năm tù Năm 1815, mãn hạn tù, Jean không còn là người hiền lành, tốt bụng mà trở thành kẻ lầm lì, dữ tợn Với tấm giấy thông hành màu vàng dành cho người tù khổ sai, đi đến đâu Jean Valjean cũng bị mọi người xa lánh, xua đuổi

Anh tìm đến đức giám mục Myriel xứ Dignet và được tiếp đón ân cần Nhưng

đến đêm, Jean Valjean lấy trộm bộ đồ ăn bằng bạc rồi bỏ trốn Anh bị bắt giải tới gặp Myriel Với lòng nhân từ, độ lượng, giám mục nói với cảnh sát là chính ông đã cho Jean Valjean bộ đồ bạc Giám mục còn đưa cho anh hai cây chân đèn bằng bạc và mong anh trở thành người lương thiện Sau đó trên đường đi, Jean Valjean lại cướp đồng hào của bé Gecve Sau đó ít phút, hối hận về việc làm của mình, anh quay lại tìm bé Gecve trả nhưng không gặp.

Một người đàn ông lạ mặt xuất hiện ở thành phố nhỏ Montreuil Tới đây đúnglúc Toà thị chính bốc cháy, anh dũng cảm cứu được hai đứa con của ngài cảnh sát trưởng Vì vậy, chẳng ai hỏi giấy tờ của anh Sau đó, mọi người biết anh tên

là Madeleine Không bao lâu Madeleine trở nên giàu có nhờ việc cải tiến nghề làm thuỷ tinh đen Anh đã mở nhà máy sản xuất hạt huyền, xây dựng bệnh viện,trường học Năm 1820, Madeleine được bầu làm thị trưởng Ngài thị trưởng Madeleine ấy chính là Jean Valjean Trong xưởng máy của Madeleine có người thợ là Fantine từ Paris tới Chị có đứa con gái tên là Cosette đang gửi chủ quán Thenardier Khi biết Fantine có đứa con hoang, người ta đuổi chị Ông

Madeleine không hay biết Fantine không có tiền trả Thenardier nên vợ chồng hắn lấy hết quần áo của Cosette cho con cái chúng Thenardier còn viết thư cho Fantine nói dối Cosette ốm và yêu cầu chị gửi tiền về.Thương con, chị phải bán tóc, bán răng Khi Fantine ốm nặng, Madeleine đến thăm và hứa sẽ đi tìm, chămsóc Cosette giúp chị Trước sự việc một người tên là Champmathieu trông rất giống Jean Valjean bị bắt do những người tù cũ quả quyết chính đó là Jean Valjean, Madeleine (Jean Valjean) quyết định tới Arass, nơi đang xử án để tự thú, cứu Champmathieu.Thanh tra Javert tới bắt Jean Valjean khi ông tới thămFantine đang hấp hối Bị tống giam, Jean Valjean tìm cách vượt ngục Vào đêm

Lễ Giáng Sinh năm 1823, Cosette phải tới con suối trong rừng lấy nước Jean Valjean gặp Cosette và giúp em Ngày hôm sau, ông đã chuộc Cosette khỏi tay Thenardier, đưa em về Paris sống trong căn nhà đổ nát Một hôm Jean Valjean dắt Cosette chạy trốn khỏi sự theo dõi của Javert, vô tình tới tu viện Pơti

Pichpu Ông già làm vườn Fauchelevent trước đây được Jean Valjean cứu sống

đã che chở Jean Valjean và giúp Cosette được học tập trong tu viện Càng lớn, Cosette càng xinh đẹp

Cuộc khởi nghĩa bùng nổ ở Paris, năm 1832, Jean Valjean lên chiến lũy cùngnhững chiến sĩ cộng hòa Tại đây ông đã tha chết cho Javert, lặng lẽ cứu sống Marius, người yêu của Cosette, cõng chàng qua đường cống ngầm Paris Khi cuộc khởi nghĩa bị dập tắt, Jean Valjean hết lòng chăm lo cho hạnh phúc của Cosette và Marius Ông giành cho Cosette gần sáu mươi ngàn Franc làm của hồi môn và chân thành kể lại cho Marius nghe quãng đời đầy buồn tủi, tội lỗi

trước kia của mình Marius ngày càng lạnh nhạt, muốn xa lánh ông Không bao lâu Thenardier tìm gặp Marius với mục đích tống tiền, đã vô tình kể lại những việc làm cao thượng của Jean Valjean Biết rõ sự thật, Marius và Cosette ân hận, vội tới thăm Jean Valjean đang trên giường bệnh Ông già cô đơn ra đi trong sự tiếc thương vô hạn của đôi trai gái.

II

Nhận xét về thứ tự xuất hiện của các nhân vật chính trong tiểu

thuyết Những người khốn khổ của Victor Hugo.

Jean Valjean – vị thánh khoác áo người tù khổ sai Là nhân vật trung tâm

Jean Valjean được xây dựng theo kiểu hình tượng mang ý nghĩa kép, hai con ngườitrong một hình hài – một người tù khổ sai đồng thời là một vị thánh => bút pháp tương phản đối lập giữa quá khứ và hiện tại => quá trình vận động vượt lên trên sốphận, bước từ bóng tối ra ánh sáng

Về trình tự xuất hiện của các nhân vật chính trong tiểu thuyết:

Ngoài ra sự xuất hiện của nhân vật bé Gecve, Champathieu cũng góp phần tạo

ra những bước ngoặt, có vai trò là những “đòn bẩy” trong việc đấu tranh giữa

thiện và ác trong con người Jean Valjean Số phận của Jean Valjean được đặt vào

8 nấc thang mà mỗi một mối quan hệ là một nấc thang giúp nhân vật đi từ bóng tối tới cõi thiện, từ một người tù khổ sai thành một vị thánh, để tự khẳng định vẻ đẹp của mình

1 Jean Valjean và giám mục Myriel

Giám mục Myriel đóng vai trò là người trao cái đẹp, Jean Valjean là người đón nhận cái đẹp Giám mục Myriel là người duy nhất cưu mang Jean Valjean và cảm

hóa anh bằng những hành động cao thượng của mình Tác giả xây dựng hình ảnh Myriel giống như vị sứ giả của Chúa mang ánh sáng tới thắp lại niềm tin trong

tâm hồn đã nguội lạnh của Jean Valjean, soi đường cho anh đi tới cõi thiện => tin vào tôn giáo Đó là hạn chế trong tư tưởng tác giả nhưng cũng là sự phản kháng với chính quyền tư sản Bộ đồ ăn và đôi chân đèn bằng bạc chính là cái giá mà giám mục Myriel đã bỏ ra mua lại linh hồn Jean Valjean từ tay quỷ dữ đem dâng

cho Chúa như chính ngài đã nói: “Từ nay anh không còn là kẻ ác nữa, anh thuộc

về phía người lương thiện rồi Linh hồn của anh, ta đã mua đây, ta đem nó ra khỏi cõi hắc ám, ra khỏi tư tưởng sa ngã, ta đem nó dâng cho Chúa” Đức giám mục đã

đem lại đạo đức cho Jean Valjean Dù là kiểu nhân vật tha hoá nhưng Jean Valjean

lại được xây dựng theo hướng lí tưởng hóa, có sự biến chuyển để vươn đến cái

đẹp Hình ảnh Myriel sẽ được thay thế bằng đôi chân đèn bạc, là kỉ vật mà Jean Valjean sẽ mang theo suốt đời để tự thắp sáng cho chính mình

Câu chuyện về giám mục Myriel là cả một bài thơ trữ tình lãng mạn về con ngườiđạt đến tự do sâu thẳm của một nội tâm đầy ắp những mối ưu tư và niềm thương yêu con người Là con người của tự do, ông xuất hiện trong nhân gian với một vẻ thanh thoát ngoạn mục Ông yêu thương những người nghèo khổ, tố cáo luật pháp nghiệt ngã, kết án những kẻ giàu có quyền thế Ông không ưa lối giảng đạo theo

kiểu “tô vẽ thiên đường” Vị giám mục ấy cho rằng “tấm khăn phủ bàn thờ chúa đẹp nhất là linh hồn của kẻ khốn khó được cứu giúp đang cảm tạ chúa”.

→ Tiểu kết: nhờ có Myriel, phần người tốt đẹp đáng quý trong tâm hồn Jean

Valjean được khơi dậy Ông là hiện thân của những con người cứu vớt cuộc đời của nhân loại, bởi lẽ 2 yếu tố để một con người trở nên lương thiện: cần có một bàn

tay và một lòng quyết tâm thay đổi Theo Hugo, “pháp luật hà khắc chỉ làm con người thêm tàn ác, chỉ có đạo đức mới cảm hóa được lòng người” Đó là lí do tại

sao Myriel xuất hiện đầu tiên trong tác phẩm

2 Jean Valjean và Fantine

Fantine là mắt xích quan trọng trong việc quyết định hướng đi của cuộc đời

Jean Valjean Fantine vốn là một cô gái lao động trẻ và xinh đẹp, hiền lành

“Fantine rất đẹp Nàng có giữ mình cho trong trắng mãi Tóc nàng vàng óng; răng nàng rất đều Nàng cũng có vàng ngọc làm của riêng như ai, nhưng vàng của nàng xếp trên mái tóc, ngọc của nàng giắt ở sau môi” Để kiếm được việc làm cô

đã quyết định gửi gắm con gái Cosette cho chủ một quán trọ là vợ chồng

Thénardier nhờ chăm sóc hộ và hứa sẽ trả phí sinh hoạt đầy đủ hàng tháng Nhưng

cô không ngờ vợ chồng nhà hắn lại là những con sói đội lốt người, chúng một mặt tìm đủ mọi cách để moi tiền của người mẹ trẻ khốn khổ, một mặt hành hạ và đối

xử tàn bạo với con gái của cô Cô chăm chỉ làm việc tại xưởng nhà máy công nghiệp của thị trưởng Madeleine, ước muốn lớn nhất là sẽ kiếm được nhiều tiền rồiđón con gái về sống những ngày tháng hạnh phúc với mình Thật không may ước muốn ấy đã tan vỡ khi nữ quản đốc phát hiện ra con gái là một đứa con hoang và

đã sa thải cô - cô hiểu lầm rằng đây chính là quyết định của ông thị trưởng Một bước ngoặt đã khiến cuộc sống của cô bị đảo lộn, cô phải dành dụm từng

đồng,không dám tiêu, không dám ăn, học cách sống tiết kiệm hết mức có thể, thậmchí cô còn phải bán tóc, bán răng - những thứ cô vốn luôn tự hào, để lấy tiền gửi vềcho con

Nhưng lòng tham là vô đáy, những con sói ấy càng chèn ép cô hơn để rồi người mẹ

tội nghiệp ấy phải đi làm gái điếm để kiếm tiền nuôi con Cô bị Javert bắt giữ vì tộitấn công một tên tư sản Từ một cô gái hiền lành, khát khao sống nay Fantine đâm

ra hận thù cái ông thị trưởng, cô hận cuộc sống nghiệt ngã này, hận xã hội bất công

đã đẩy con người khốn khổ đến bước đường cùng Dưới cái tên thị trưởng

Madeleine, Jean Valjean đã giải thoát Fantine khỏi tay Javert sau khi nghe được câu chuyện của người phụ nữ tội nghiệp Ông nhận trách nhiệm về mình, dù khôngphải là người sa thải cô nhưng ông vẫn thấy day dứt, cho rằng chính mình đã khiếncuộc sống của Fantine bế tắc, khốn khổ và muốn tìm mọi cách để đền bù cho ngườiphụ nữ khốn khổ ấy Hàng ngày ông đều đến an ủi, chăm sóc cho chị và hứa sẽ tìmCosette về cho chị Chính sự lương thiện, tình thương của Jean đã lay động, khiến Fantine trở lại là một người mẹ hiền lành, yêu thương con hết mực, lấy lại niềm tin, thêm hy vọng vào cuộc sống Tuy nhiên đến cuối cùng Fantine chết vì bệnh lao

mà chưa kịp nhìn thấy mặt con mình Lời hứa của Jean Valjean với Fantine rằng sẽcứu và chăm sóc cho Cosette, ông đã hứa và đã thực hiện được nó đến tận cuối đời.Chính việc thực hiện lời hứa ấy đã giúp ông hiểu được tình yêu thương của người cha dành cho con gái, bước ra khỏi cuộc sống cô độc, quạnh quẽ, cảm nhận sự ấm

áp của tình thân

→ Tiểu kết: Cặp nhân vật Jean Valjean và Fantine được xây dựng trên nguyên

tắc “ân nhân – nạn nhân, người bị nạn – kẻ cứu nạn” Vốn đang ở vị thế là ngài

thị trưởng - tầng lớp quý tộc cao quý, được tôn sùng, được kính trọng, tuy nhiên ông không làm ngơ trước sự nguy khốn của fantine, cũng không hề bênh vực cho tầng lớp tư sản có địa vị giàu có (như ông) mà lựa chọn cách cứu Fantine thoát khỏi nghịch cảnh trớ trêu ấy bằng tình thương, sự quan tâm cùng lòng thấu cảm

Jean Valjean lúc này đã mang lương tâm được thắp sáng đi cứu nạn, chia sẻ ánh sáng với những người bị xã hội bất công chèn ép, những con người khốn khổ cũng bị xua đuổi như ông Trong mối quan hệ này, Jean Valjean lại là người cứu vớt cái đẹp còn Fantine là người được cứu vớt Qua đó thể hiện chủ nghĩa

nhân đạo, tình thương là con đường cứu rỗi tâm hồn những con người khốn khổ giúp họ tìm lại được bản thân, tìm lại được bản chất “lương thiện” của mình

3 Jean Valjean và Cosette

Cosette là bậc thang cuối cùng trong hành trình hướng thiện của Jean Valjean

Cuộc đời Jean Valjean có hai lần thức tỉnh, nếu như giám mục Myriel thức tỉnh lương tâm, đem lại đạo đức chân chính của con người thì Cosette là người đem đến

tình yêu thương của con người cho ông Jean Valjean coi Cosette là tất cả, “như ánh sáng, như nhà ở, như gia đình, như tổ quốc, như thiên đường của mình”, “ông yêu Cosette như con, ông yêu nàng như mẹ, và ông yêu nàng như em gái” Việc

cứu vớt và nuôi dưỡng Cosette không chỉ đơn thuần là việc thực hiện lời hứa với

Fantine mà vì chính bản thân ông cũng cần một chỗ dựa về tình cảm để ánh sáng

luôn thắp trong trái tim ông, “cuộc đời này bổ sung cho cuộc đời kia Bản năng dẫn Cosette đi tìm một người cha, bản năng dẫn Jean Valjean đi tìm một người con Gặp nhau là đã tìm thấy nhau rồi Khi hai bàn tay của họ chạm vào nhau thì tức khắc đã gắn liền với nhau” Đối với Cosette, Jean Valjean vừa là một người cha lại vừa là vị thánh tạo dựng mọi hạnh phúc cho cô, “Jean Valjean đến với em

bé ấy tức là Chúa đã đến với em” Hơn nữa, Jean Valjean còn là người bảo vệ và nuôi dưỡng cái đẹp, ông đã nuôi dạy một đứa bé xấu xí, khốn khổ thành một cô

gái xinh đẹp và hạnh phúc Khi Jean Valjean chấp nhận hy sinh, để cho Cosette

đến với Marius và chấp nhận sống cô độc cách xa đôi tình nhân trẻ cũng là lúc hình tượng vị thánh trong ông được hoàn thiện Jean Valjean thanh thản về với

cát bụi, hoàn tất hành trình hướng thiện và kiếm tìm cái đẹp của mình Hình ảnh cuối cùng là linh hồn sáng rực rỡ của Jean Valjean bay lên trong màn đêm tối tăm,

“chắc chắn trong bóng tối có một thiên thần mênh mông đang giương hai cánh chở đón linh hồn” về với Chúa có thể xem như một biểu tượng tuyệt vời về sự

ngợi ca cái đẹp

Số phận lấy đi của Cosette cả cha lẫn mẹ nhưng đã đền bù cho cô một người chanuôi - một ông tiên- là Jean Valjean Sau khi được Jean Valjean cứu khỏi nhàThénardier, Cosette có một cuộc sống yên bình, hạnh phúc, có người che chở, không còn phải lo lắng bất cứ việc gì Nhờ sự chăm sóc, nuôi dạy của Jean Valjean

và các nữ tu sĩ ở tu viện Petit-picpus, Cosette lớn lên, đã lấy lại được vẻ đẹp ngoại

hình của mình vào tuổi mười lăm “màu tóc nàng hung nâu đẹp vô cùng với những đường vân vàng óng ả, trán nàng như cẩm thạch, má mơn mởn như cánh hồng, thắm nhạt và trắng mượt mà Miệng xinh nở nụ cười trong sáng, giọng nói êm như tiếng đàn” Cosette đẹp một cách dịu dàng, đằm thắm với tâm hồn trong trắng của

thiếu nữ mới lớn Số phận của cô gái là minh chứng cho sự chiến thắng của cái đẹptrước số phận Cosette được đặt trong thế tương phản với Éponine về mọi mặt Nếunhư hồi bé Éponine xinh đẹp, được chiều chuộng còn Cosette xấu xí, bị hành hạ, đánh đập thì khi lớn lên Êpônin mất tất cả còn Cosette lại được mọi thứ, trong đó

có cả tình yêu của Marius Đó là sự đền đáp xứng đáng dành cho cô gái lương thiện này Trong khi số phận của các nhân vật khác đều đi tới cái chết thì duy nhất

có Cosette và Marius còn sống lành lặn và được hưởng hạnh phúc mãi mãi về sau

Vì cô là nhân vật tập trung mọi mối quan hệ của tác phẩm, cô nhận được tình yêu thương của cả ba người là Jean Valjean, Fantine và Marius Trong đó, cô chính là kết tinh cái đẹp mà Fantine là người sinh thành, Jean Valjean là người nuôi dưỡng, bảo vệ còn Marius là người tiếp nối để chăm sóc cho nó tiếp tục phát triển

→ Tiểu kết: Cosette là “đòn bẩy” để vẻ đẹp trong ba nhân vật (Jean Valjean,

Fantine và Marius) có cơ hội tỏa sáng Cô đem lại cho Jean Valjean một trái tim

biết yêu thương, cho Fantine tình mẫu tử cao cả và cho Marius một tình yêu hạnh phúc Nếu như không có Cosette, Jean Valjean sẽ chỉ có đạo đức mà không có tình thương, ông cũng không thể hoàn thành trọn vẹn cuộc vượt mình từ bóng tối ra ánhsáng Khi Cosette được hưởng hạnh phúc cũng là lúc tất cả mọi người trên thiên đường, những người đã hi sinh vì cô được hạnh phúc Cuộc đời của cô chính là

hiện thân niềm mơ ước của người lao động: cái đẹp trong cuộc chiến với luật

pháp và định kiến phải chịu nhiều tổn thất, nó có thể tạm thất bại nhưng không baogiờ bị hủy diệt Cosette là mầm sống của cái đẹp sẽ lớn dần để tiếp tục đấu tranh, chiến thắng số phận, hạnh phúc của cô là minh chứng sống cho sự trường tồn bất diệt của nó

4 Jean Valjean và vợ chồng Thénardier

Vợ chồng chủ quán trọ độc ác, tham lam đại diện cho phe phản diện trong tác

phẩm Cặp đôi đã gây ra rất nhiều sóng gió cho cuộc đời của Jean Valjean Chúng chèn ép trục lợi Fantine - người mẹ trẻ khốn khổ; chúng đánh đập, hành hạ, bóc lột sức lao động của Cosette - đứa trẻ tội nghiệp Đáng giận hơn, chúng còn coi nhữngđứa con của chính mình như những công cụ để giúp chúng kiếm lời, sai bảo những

đứa con làm những việc phạm pháp, bán hai đứa con trai út đi để lấy tiền, tình cảm gia đình chỉ đặt sau lợi ích vật chất Cuộc sống nghèo khó, sự đố kị, lòng

tham không đáy khiến chúng biến thành những con quỷ đội lốt người, làm mọi điều ác để thỏa ham muốn hư vinh, không phân biệt phải trái, đúng sai, chúng

chính là nạn nhân của xã hội, bản chất đã bị xã hội, đồng tiền tha hóa Jean

Valjean vốn là ân nhân của cả gia đình Thénardier

Khi gia đình họ túng bần, khó khăn, Jean Valjean vẫn giúp đỡ, cứu rỗi, cưu mang

họ Đáp trả lại sự thù hằn, ghen ghét, đố kị đó, ông dùng tình yêu thương để tha thứcho những tâm hồn bị tha hóa bởi đồng tiền Nhưng ngược lại tên Thénardier luôn tìm mọi cách để trả thù Jean Valjean, hắn lấy oán trả ân, nhiều lần gây khó dễ cho ông Hắn gài bẫy Jean Valjean, thuê đám cướp đến lấy mạng ông, trong cuộc hội ngộ dưới cống ngầm, nắm chiếc chìa khóa trong tay, hắn lừa lọc sẽ cứu ông nhưng thực chất là giao ông cho tên Javert còn bản thân mình thì trốn thoát Đỉnh điểm cuối truyện Thénardier muốn kiếm lời từ Marius bằng việc vu oan cho Jean

Valjean nhưng không may cho hắn nhờ đó Jean được minh oan và được tô đậm

nhân cách cao đẹp “Sự sa đọa của Thénardier, con người tư sản không thành ấy, quả không có gì cứu vãn nổi Sang châu Mĩ cũng như châu Âu, hắn vẫn là hắn Một hành vi tốt đụng phải một con người xấu đôi khi trở thành thối tha và làm nảy

ra điều xấu: Với số tiền mà Marius cho, Thénardier làm nghề buôn người da đen”.

Ngay cả khi kết thúc truyện Thénardier vẫn giữ nguyên bản chất tàn ác của mình,

không hề ăn năn, hối cải về những việc ác mà mình làm ra.

Bản chất tâm hồn của hắn đã bị mục nát, bị tha hóa đến tận cùng, ăn sâu vào bản chất và không thể quay đầu lại được nữa

→ Tiểu kết: Giống như Javert, Thénardier đóng vai trò như một vật cản mà Jean

Valjean phải vượt qua trên con đường kiếm tìm và bảo vệ cái đẹp của mình

Thénardier cũng được xây dựng tương phản với Jean Valjean, cả hai cùng là những

kẻ ở ngoài lề của xã hội nhưng nếu Jean Valjean là hiện thân của lẽ phải thì Thénardier lại tượng trưng cho cái ác trong sự khốn cùng Bằng sự cảm thông,

tình thương, Jean đã soi chiếu vào quá khứ của những con người bị xã hội làm cho tha hóa, bất lương ấy và tha thứ cho chúng Qua đó ta thấy Jean đã dành tình

thương cho cả những con người là nạn nhân của xã hội, là hành trình đi tìm kiếm,

khơi dậy phần “người” trong con người của nhân vật.

5 Jean Valjean và Javert

"Nông dân vùng Asturi quả quyết rằng lứa nào sói đẻ cũng có lẫn một con chó,

đẻ ra là sói mọt cắt chết ngay, nếu không lớn lên chó sẽ ăn thịt hết sói con Con chó do sói đẻ ấy, cho nó một cái mặt người, thì đó là Javert." Chỉ bằng một câu văn,

tác giả đã lột tả toàn bộ tính cách của nhân vật Javert Hắn được cài cắm với tính cách trung thành của một con chó và độc ác của loài sói Ngoại hình của Javert được tác giả xây dựng như một con chó lai sói với các đặc điểm, sắc thái xấu xa vàđầy tàn ác Hắn mũi tẹt, có hai lỗ mũi sâu hoắm, khi hắn cười thì đôi môi mỏng dính dang rộng và bồi thêm chung quanh cái mũi là cả một vết nhăn nhúm đáng sợ,nom như mõm ác thú Lại còn cái trán hẹp, cái hàm bạnh, tóc toả xuống tận chân lông mày, giữa hai con mắt lúc nào cũng có một nếp nhăn giữa hai lông mày trông như luôn luôn giận dữ, cả người toát ra một thứ quyền uy tàn ác

Javert là “con chó săn” của luật pháp tư sản, “hắn là hiện thân của nhiệm vụ

cứng rắn, của an ninh khắc nghiệt, là một anh lính canh phòng không nể nang, là một thứ lương thiện đáng sợ, là một tên tố giác lạnh lùng, là công lý dưới mặt mũi một hung thần” Javert tôn thờ pháp luật, sống theo và sẵn sàng chết vì nó Tư

tưởng này của hắn được Victor Hugo cài cắm về những tư tưởng pháp quyền, thượng tôn pháp luật Việc đặt bản thân đứng dưới pháp luật chính là một trong những tiêu chí quan trọng việc xây dựng nhà nước pháp quyền ngày nay Thành thử, hắn không sai và không cực đoan về tư tưởng này, nếu trách hãy trách sự phong hoá của pháp luật thời kỳ đó và phê phán những kẻ làm luật đầy mưu mô lợiích Pháp luật biến Javert thành cỗ máy khô cứng và thô kệch và làm hắn mất đi

những cảm xúc vốn có của con người, “ví thử cha hắn vượt ngục, hắn cũng cứ bắt,

mẹ hắn phạm pháp, hắn cũng cứ tố cáo” Không những vậy, Javert là kẻ luôn phủ

nhận bản chất tốt đẹp, phủ nhận khả năng hướng thiện của con người Đối với hắn,

“đứa nào phạm tội thì trọn đời mãn kiếp là đồ bỏ đi” Cặp Javert – Jean Valjean

được xây dựng theo bút pháp đối lập tương phản theo sát nhau trong cuộc đuổi bắt – trốn tìm, một bên đại diện cho luật pháp tư sản ra sức truy tìm còn một bên đại diện cho người lao động ra sức lẩn trốn tạo ra sự tương phản giữa ánh sáng và bóng tối nhằm thể hiện tính khắc nghiệt của số phận Cuối cùng Jean Valjean đã

chiến thắng bằng sự tha thứ và tình thương, “lấy ơn trả oán, lấy lòng tha thứ đáp lại lòng căm thù” Hành động của ông ở chiến lũy đã khiến Javert phải khuất phục,

“trong thâm tâm hắn, hắn thú thực tên cùng khốn ấy cao cả thật” Có thể coi

Javert là kẻ hủy diệt cái đẹp còn Jean Valjean là người bảo vệ cái đẹp Trong cuộc chiến

cam go này, chiến thắng của Jean Valjean đã khẳng định sức mạnh của cái đẹp chân chính, của tình thương và lòng vị tha

→ Tiểu kết: Javert xuất hiện sau Thénardier để khẳng định tình yêu thương trong Jean rộng mở Javert là cái hộp đen cất giữ cái tên Jean Valjean đã hoàn toàn

bị quên lãng Javert là nỗi ám ảnh, nỗi sợ hãi của Jean Valjean Sự nhòm ngó, theo đuổi của Javert và Jean Valjean trải dài khắp tác phẩm Cái chết của Javert, một mặt cũng là sự chiến thắng của Jean Valjean Jean Valjean đã có được lòng khâm phục của Javert, và thắng lợi của ông là tuyệt đối vì Javert đã tôn kính cả

Madeleine lẫn Jean Valjean :“

Hình ảnh ông Madeleine lại hiện lên đằng sau Jean Valjean : hai khuôn mặt đáng tôn kính” Việc để cho Thénardier và Javert xuất hiện sau Fantine và Cosette chắc

chắn không phải sự ngẫu hứng, đây là hai nhân vật góp phần tô đậm, khẳng định phần người lương thiện của Jean Tình thương yêu cả những người là thù hằn của

mình đã vượt ra khỏi quy luật của tình cảm thông thường V.Hugo quan niệm

“Tha thứ là thứ tôn giáo tuyệt vời nhất”, Jean đã nhận được sự tha thứ từ Myriel,

chính điều đó đã tác động đến Jean: ông yêu thương, tha thứ, giác ngộ những con người tưởng chừng không có gì để yêu thương

6 Jean Valjean và Marius Pontmercy

Marius cũng đóng vai trò như một nấc thang giúp Jean Valjean khẳng định đức

hi sinh cao cả sánh tựa với Chúa của mình Mặc dù với Jean Valjean, Marius như một đối thủ, một kẻ phá đám vì đã cướp mất Cosette, tình yêu lớn nhất của đời ông Nhưng bản thân ông cũng không thể yên lòng khi Cosette không có được tình

yêu đôi lứa với Marius Một lần nữa, ông hy sinh “quên mình với những nỗi đau khổ rất trần thế” để lên chiến lũy cứu Marius và chấp nhận sự cô đơn về phía mình

để gả Cosette cho anh Khi Marius ngã xuống ở chiến lũy, ông lao ngay đến bế thốc anh vùng chạy… Jean bế thốc Marius lao đến miệng cống thoát nước để tìm được lối ra, ông cẩn thận để Marius trên miệng cống, vội vàng mở nắp cống rồi

chui xuống trước, ông nhẹ nhàng kéo Marius xuống Cuối cùng Jean đã cứu được Marius dưới lưỡi hái của tử thần Đó là hành động cao cả của một tâm hồn trân trọng mạng sống của con người Hành trình từ bóng tối đến sáng hoàn thiện khi có

sự xuất hiện của Marius Đây không phải là con người đáng thương, cũng không phải là con người gây ra tội lỗi, đau khổ trong cuộc đời Jean nhưng Marius là cướp

đi hạnh phúc lớn lao nhất của Jean – đứa con gái ông yêu thương ngay từ lần đầu bắt gặp cho đến những giây phút cuối cùng của cuộc đời Với suy nghĩ không thể

“đem cái lao tù của ông đặt trước cuộc đời tươi sáng của đôi trẻ”, Jean Valjean đã quyết định hy sinh âm thầm, “tự mình dìm đắm hẳn vĩnh viễn cuộc đời mình”,

chấp nhận cuộc sống cô độc để đem lại ánh sáng hạnh phúc cho đôi tình nhân Là

một người “cao quý mà âm thầm”, sự hy sinh cuối cùng của Jean Valjean đã cho

thấy “đạo đức phi thường, cao cả mà hiền từ, mênh mông mà khiêm

tốn” của ông, “người tù khổ sai đã thực sự hóa hình thành Chúa cứu thế”.

→ Tiểu kết: Marius xuất hiện cuối cùng làm hoàn thiện chân dung nhân vật Jean Valjean Hành trình từ bóng tối đến ánh sáng của Jean là một cuộc hành trình

dài, đầy những gian nan, từ việc thương yêu con người nhỏ bé bất hạnh, đến việc tha thứ bao dung cho những tội ác nhưng có lẽ khó khăn nhất là trao tất cả lẽ sống của mình cho một người khác Ta bắt gặp một Jean “dằn vặt”, nhưng cuối cùng

tình thương đã chiến thắng sự ích kỷ Theo Hugo, “Yêu thương là hành động; Yêu cái đẹp là thấy ánh sáng”.

7 Jean Valjean và bé Gecve

Cậu bé Gecve tuy chỉ là nhân vật phụ, xuất hiện một lần duy nhất trong tác phẩmsong lại đóng vai trò quan trọng giúp Jean Valjean thức tỉnh Nói cách khác, bé Gecve là người giúp Jean Valjean định hình cái đẹp mà anh đã được đức giám mụcMyriel trao cho nhưng vẫn còn mơ hồ Sau 19 năm sống trong bóng tối, lần đầu tiên Jean Valjean khóc Anh hối hận vì trót ăn cắp một đồng bạc của thằng bé,

lương tâm anh cắn rứt và “nước mắt tuôn ra, đầu óc dần sáng sủa lên” Giọt nước

mắt rơi xuống đã rửa sạch mọi bóng tối trong tâm hồn anh, dọn đường cho ánh

sáng lương thiện chiếu vào Từ đây, Jean Valjean sẽ hóa thân thành vị thánh cứu vớt mọi người.

8 Jean Valjean và Champathieu

Champathieu là “một bước cản” để cuộc đấu tranh nội tâm, cuộc đấu tranh mang

tính tương phản giữa hai con người trong một con người thêm kịch tính, hấp dẫn Jean Valjean dằn vặt giữa việc đầu thú hay không đầu thú không phải vì bản thân mình mà vì những người dân thành phố Môngtơrơi Jean Valjean có quyền không

ra đầu thú để ở lại giúp đỡ, chăm lo, cứu vớt những người lao động nghèo khổ nơi đây, đó cũng là một việc tốt Nhưng nếu như thế, ông sẽ mãi phải cắn rứt với lương

tâm mình và không thể rũ bỏ chiếc áo tù khổ sai hóa thân thành vị thánh Và ông

đã chấp nhận mất tất cả để cứu một người không hề quen biết Sau một đêm suy

nghĩ đến bạc trắng đầu, JeanValjean đã rút ra chân lý: “Cái lối để mặc cho công việc xảy ra, để yên cho Chúa định đoạt là một lối rõ ràng ghê tởm Cứ để mặc cho

số phận và người đời nhầm lẫn, không ngăn cản nó lại, yên lặng để phụ họa với

nó, không làm gì cả, tức là mình đã làm tất cả đấy! Đó là một việc gian giảo đê mạt nhất! Đó là một tội ác khốn nạn, hèn hạ, hiểm độc, đáng khinh, đáng tởm!”

Có thể nói, nhân vật Champathieu đóng vai trò như “một phép thử” để Jean

Valjean khẳng định cái đẹp cao cả của mình

=> Nhận xét:

Trình tự sắp xếp đã làm rõ quan niệm của V.Hugo về hiện thực cuộc sống và

con người, đúng như lời khẳng định của ông trong tác phẩm của mình: “Quyển sách từ đầu chí cuối, từ đại thể đến chi tiết thể hiện cuộc hành trình từ ác đến thiện, từ bất công đến côn bằng, từ giả đến chân, từ bóng tối đến ánh sáng, từ dục vọng đến lương tri, từ thối rữa đến sống còn, từ thú tính đến nhân tính, từ địa ngục đến thiên đường, từ hư không đến Chúa Khởi điểm là vật chất, đích tới là linh hồn Xà tính lúc ban đầu, thiên thần lúc cuối” Để hình tượng khai truyện Myriel

tương ứng với hình tượng kết truyện Jean Valjean: trên đời chỉ có một điều duy

nhất đó thôi: tình yêu thương, Hugo kiên định trong lý tưởng xã hội của mình.

Tác phẩm không chỉ ca ngợi tình yêu thương con người mà còn dùng nó như mộtcứu cánh, giải pháp cải cách xã hội Vì lẽ đó nên nhân vật lý tưởng của tác phẩm phải hội tụ đủ mọi tố chất ưu việt để thực hiện khát vọng đó Jean Valjean có một sức khỏe phi thường, một trí tuệ, một khả năng nhẫn nại, một ước muốn vươn lên, một thủy chung với lời hứa… và trên hết Jean là một nhân vật nổi loạn Đây là

kiểu nhân vật tiêu biểu của chủ nghĩa lãng mạn - họ nổi loạn để tạo ra chỗ đứng

của mình, nổi loạn để thế giới phải chú ý tới họ, nổi loạn để chống lại bất công, tiêu diệt cái ác, cho dù là đơn độc Mặc dù quan niệm của tác giả có phần ảo tưởng:

dùng tình thương để cảm hóa thế giới tàn ác, nhưng Jean Valjean vẫn là hình

tượng nhân vật phi thường trong trái tim và khát vọng cứu vớt nhân loại khổ đau

Vì vậy, thiên tiểu thuyết đẹp như một “bài thơ về lương tâm con người” Chính

khát vọng vươn tới cái phi thường, cái cao cả đã tạo nên sự tài hoa trong ngòi bút

và tầm vóc vĩ đại của một nhà “nhân đạo từ trong cốt tủy”, cây đại thụ của chủ

nghĩa lãng mạn Pháp đã toả bóng gần khắp thế kỉ XIX – V.Hugo

Kết thúc tác phẩm thể hiện sự biến chuyển tư tưởng của Victor Hugo từ Nhà thờ Đức Bà đến Những người khốn khổ Nếu như ở Nhà thờ Đức Bà, hai chữ “định mệnh” bao phủ bóng tối âm u quanh số phận nhân vật, kết thúc của họ đều là cái chết thì đến Những người khốn khổ, tác giả đã có sự lạc quan hơn Tác phẩm khép

lại với kết thúc có hậu dành cho số phận của Cosette đã phần nào giảm bớt tính bi kịch từ số phận của Jean Valjean và những nhân vật khác, thể hiện niềm tin của tác

giả về sức mạnh và sự chiến thắng của cái đẹp trong người lao động trước xã hội tư sản tàn ác Jean Valjean trước khi mất đã đưa lại cho bí quyết làm hạt

huyền, thứ đã giúp ông kiếm nhiều tiền để cưu mang, cứu giúp người dân

Montreuil Sur Mer Cosette nhận lấy nó như một sự tiếp nối hành trình của Jean Valjean, gắn số phận của mình với việc cứu vớt những người khốn khổ Giải

pháp cuối cùng của tác giả tuy mang màu sắc không tưởng, song thể hiện rõ chất nhân đạo, nhân văn lớn lao của tác giả

III Nghệ thuật xây dựng nhân vật bằng thủ pháp tương phản, đối lập

Phép tương phản (hay đối lập) trong nghệ thuật là việc tạo ra những hành động,những cảnh tượng, những tính cách trái ngược nhau để qua đó làm nổi bật một ý tưởng bộ phận trong tác phẩm hoặc tư tưởng chính của tác phẩm Khi nói về thủ

pháp tương phản, V Hugo đã từng nói: “Nghệ thuật hiện đại sẽ thấy không chỉ mọi vật trong thế giới đều là cái đẹp, phù hợp với lòng người mà sẽ cảm thấy cái xấu bên cạnh cái đẹp,cái dị dạng bên cạnh cái xinh xắn, cái thô tục được che giấu đằng sau cái cao cả, cái ác tồn tại sau cái thiện, đen tối và ánh sáng trộn lẫn vào nhau.” Nghệ thuật tương phản là một sở trường của Victor Hugo và cũng là một

thủ pháp nghệ thuật quan trọng của chủ nghĩa lãng mạn Nghệ thuật tương phản như một biện pháp nghệ thuật chính yếu, hệ thống và nhất quán trên nhiều phương

diện của tác phẩm: Tương phản giữa tính cách và hoàn cảnh, tương phản giữa các nhân vật với nhau, tương phản ngay trong một nhân vật Victor Hugo thường

dùng thủ pháp này để hình thành tính cách nhân vật, tô đậm các tình huống và làm nổi rõ khuynh hướng tư tưởng tác phẩm Với việc sử dụng nhuần nhuyễn bút pháp

tương phản, các nhân vật trong bộ tiểu thuyết “Những người khốn khổ” của Victor

Hugo đã hiện lên một cách chân thực và sống động nhất

1 Sự tương phản, đối lập giữa tính cách và hoàn cảnh của mỗi nhân vật.

- Jean Valjean, Fantine, Cosette, Gavroche Họ là những người nghèo khổ, bị đối

xử một cách bất công, bị đẩy xuống bùn nhơ của cuộc đời nhưng họ lại là những người có đạo đức, có tình thương,có tâm hồn cao thượng, trong sạch, vị tha, giàu đức hi sinh

Jean Valjean là một người lao động lương thiện Vì đập vỡ kính, ăn cắp một ổ

bánh mì, Jean Valjean bị kết án mười chín năm tù khổ sai Nhà tù đã thay đổi hoàn toàn số phận và cướp đi lương thiện của một con người, không những thế còn tách biệt họ khỏi xã hội Với tấm giấy thông hành màu vàng, đi đến đâu Valjean cũng bịxua đuổi Cả phần đời còn lại là chuỗi dài những cuộc rượt đuổi và trốn tránh, lạnh lẽo và cô độc Nhưng đối lập với cuộc đời khốn cùng đó là một tâm hồn rộng lớn

với tình yêu thương và đức hi sinh Trong những ngày trốn chạy Jean Valjean cũngtrải hết tấm lòng thương yêu của mình để đem lại cuộc sống sung sướng cho người dân thị xã Montreil, dốc lòng cứu vớt chăm sóc Fantine, cứu lấy một con người bị

hàm oan, gắn kết cuộc đời với Cosette với tất cả tình yêu thương Hoàn cảnh

không còn là gì đối với lòng nhân hậu và trái tim yêu thương của Jean Valjean Jean Valjean sau khi hối cải sống với chỉ một lý tưởng yêu thương là tha thứ

Fantine là một người phụ nữ đẹp, vì bị người tình phụ bạc, phải đau lòng gửi

con cho người khác để đi tìm việc làm Số phận bất hạnh lại bị xã hội thành kiến đènặng, Fantine phải đi đến tận cùng của những đau khổ Bất hạnh hơn cả, Fantine chết trong đau khổ khi không gặp được con gái Tuy vậy ở Fantine, bên cạnh quãng đời bất hạnh của chị là một tấm lòng yêu thương con hết mực, một tình Mẹ bao la, rộng lớn Fantine đã làm tất cả vì Cosette Fantine dường như quên đi tất cả mọi vất vả, đau đớn, ê chề Tất cả mọi hành động, suy nghĩ và việc làm của chị đều hướng về Cosette, cho đến cả phút giây cuối cùng, khi chị đã không đủ sức gánh nổi những đau khổ của đời mình

Cosette cũng chịu chung số phận mồ côi như các nhân vật khác, nhưng cô có

một tuổi thơ cay đắng hơn gấp nhiều lần Tuổi thơ nhọc nhằn đã khiến Cosette trở thành một đứa bé xấu xí, “mắt nó to, sâu lõm vào, nó khóc lắm nên hai bên mắt

dại hẳn đi Hai bên mép có nếp nhăn…Hai bàn tay thì nứt nẻ Ánh lửa lúc này chiếu vào nó làm nổi rõ những đầu xương, thân hình gầy guộc của nó càng thêm

ghê sợ” Cosette lớn lên, đã lấy lại được vẻ đẹp ngoại hình của mình vào tuổi mười

lăm “màu tóc nàng hung nâu đẹp vô cùng với những đường vân vàng óng ả, trán nàng như cẩm thạch, má mơn mởn như cánh hồng, thắm nhạt và trắng mượt mà Miệng xinh nở nụ cười trong sáng, giọng nói êm như tiếng đàn” Cosette đẹp một

cách dịu dàng, đằm thắm với tâm hồn trong trắng của thiếu nữ mới lớn Số phận của cô gái là minh chứng cho sự chiến thắng của cái đẹp trước số phận Khi

Cosette được hưởng hạnh phúc cũng là lúc tất cả mọi người trên thiên đường, những người đã hi sinh vì cô được hạnh phúc Cuộc đời của cô chính là hiện thân niềm mơ ước của người lao động: cái đẹp trong cuộc chiến với luật pháp và định kiến phải chịu nhiều tổn thất, nó có thể tạm thất bại nhưng không bao giờ bị hủy diệt Cosette là mầm sống của cái đẹp sẽ lớn dần để tiếp tục đấu tranh, chiến thắng

số phận, hạnh phúc của cô là minh chứng sống cho sự trường tồn bất diệt của nó

Gavroche xuất hiện trong tác phẩm là “tên trộm cắp bé con hào hiệp”, là “con

ruồi của bánh xe cách mạng vĩ đại”, là “hạt bụi” sẽ “hóa thân vào bão táp” Cậu

bé có một số phận bất hạnh Cậu “có cha có mẹ mà lại mồ côi”, bị đẩy ra khỏi nhà

từ bé, không ai chăm sóc nuôi nấng, phải lấy đường phố làm nhà, lăn lộn để kiếm từng bữa ăn Nhưng cuộc sống thiếu tình yêu thương không làm chú chai sạn,