Chăm sóc người bệnh sỏi đường mật

Nhóm 4 – CNĐDCQ14

S i đ ỏ ườ ng m t là b nh t o s i trong h th ng đ ậ ệ ạ ỏ ệ ố ườ ng d n m t (bao g m ẫ ậ ồ túi m t và đ ậ ườ ng d n m t) ẫ ậ

S i cholesterol chi m 14,8% Lo i s i này không c n quang và thỏ ế ạ ỏ ả ường ch có m t ỉ ộ viên, màu vàng s m, hình b u d c ho c tròn.ẫ ầ ụ ặ

S i s c t m t chi m 3,2% Lo i s i này nh và c ng, có màu xanh ho c nâu ho c ỏ ắ ố ậ ế ạ ỏ ỏ ứ ặ ặ óng ánh đen, thành ph n có s c t m t và calcium, kém c n quang.ầ ắ ố ậ ả

S i h n h p chi m 52%; thành ph n ch y u là cholesterol 94%, s c t m t 3%, ỏ ỗ ợ ế ầ ủ ế ắ ố ậ calcium 2% Lo i s i này c n quang và thạ ỏ ả ường có nhi u viên.ề

S i carbonat calcium: s i có th ph i h p ho c không ph i h p v i bilirubin ỏ ỏ ể ố ợ ặ ố ợ ớ

calcique, s i có tính c n quang.ỏ ả

Phân lo i ạ

S i đỏ ườn g m t n g uyên ph á t: k h i h n g c u b v s ẽ g i i ph ó n g ra bil iru bin , sa u đ ó n h ga n ậ ồ ầ ị ỡ ả ờ

đ à o th i ra n go à i qu a d c h m t Q u á n h i u bi l iru bin tron g d c h m t k hi m c m t s b n h ả ị ậ ề ị ậ ắ ộ ố ệ

n h th i u m á u ta n má u , h n g c u h ì n h li m, ga n b suy g i m ch c n ă n g ( x g a n , viêm g a n , ư ế ồ ầ ề ị ả ứ ơ

tá c d n g ph c a thu c …) s ẽ t o đ i u ki n c h o s i m t h ì n h th à n h ụ ụ ủ ố ạ ề ệ ỏ ậ

Kh i d c h m t b n h i m kh u n do k ý sin h trù n g đị ậ ị ễ ẩ ườn g r u t đ i l c và o độ ạ ườn g m t Giu n , sá n ậ

ch u i l ên đ tr n g , h o c c h t đ l i xá c k t t o th à n h n h â n s i c h o bili ru bin b á m và o.ẻ ứ ặ ế ể ạ ế ạ ỏ

S i đỏ ườn g m t th ph á t: n g uyên n h â n gây l o i s i n ày c h y u l à c h đ ă n , lậ ứ ạ ỏ ủ ế ế ộ ười v n ậ

đ n g , ph n ma n g th a i h o c s d n g th u c trá n h tha i độ ụ ữ ặ ử ụ ố ườn g u n g dà i n g ày …ố

Nguyên nhân

  Đ a u b n g: ụ

 Đau HSP, ki u đau qu n gan ể ặ

 S y ra sau b a ăn nhi u m , đau v đêm (Lúc 22 - 24 gi ) ả ữ ề ỡ ề ờ

 Khi đau kèm theo nôn, không giám th m nh ở ạ

 C n đau kéo dài vài gi đ n vài ngày ơ ờ ế

R i l o n t i ê u h o á : C h m t i ê u , b n g t r ố ạ ậ ụ ướ n g h i , s m , t á o b ó n , t i ê u c h y s a u b a ă n ơ ợ ỡ ả ữ

- C n đ a u n a đ u ( M i g ra i n e ) , đ a u n a đ u d d i , n ô n n h i u ơ ử ầ ử ầ ữ ộ ề

- S t ( d o c ó v i ê m đ ố ườ n g m t , t ú i m t ) , n u k h ô n g v i ê m t h ì k h ô n g s t , n u s t t h ậ ậ ế ố ế ố ườ n g:

 S t cao đ t ng t kéo dài vài 3 gi ố ộ ộ ờ

 S t và đau HSP đi đôi v i nhau (Đau nhi u thì s t cao) ố ớ ề ố

 S t th ố ườ ng x y ra sau c n đau (Có khi cùng ho c tr ả ơ ặ ướ c)

 Có khi s t kéo dài vài tu n, hàng tháng ố ầ

 Có khi s t nh 37,5 - 38 đ ố ẹ ộ

Tri u ch ng c năng ệ ứ ơ

Tri u ch ng c năng ệ ứ ơ

 Và ng d a:

 Vàng da, niêm m c x y ra sau đau và s t 1 - 2 ngàyạ ả ố

 Vàng da ki u t c m t (Da, niêm m c vàng, nể ắ ậ ạ ước ti u ể

vàng, phân b c)ạ

 Vàng da có ng a, thu c ch ng ng a không k t qu , m ch ứ ố ố ứ ế ả ạ

ch m.ậ

 Vàng da m t đi ch m h n đau và s tấ ậ ơ ố

Ta m ch n g : Đa u - s t - vàn g d a (Tam ch n g Cha rcot ) t á i ứ ố ứ

phá t nhi u l n k ho ng cá ch g i a cá c đ t và i t u n , và i ề ầ ả ữ ợ ầ

t há ng , và i nă m

Tri u ch ng th c th ệ ứ ự ể

G a n to:

 To đ u (T m p mé đ n 5 - 6 cm) tuỳ m c đ t c m t.ề ừ ấ ế ứ ộ ắ ậ

 M t gan nh nặ ẵ

 M t đ ch cậ ộ ắ

 B tùờ

 Ấn đau t cứ

Tú i m t toậ

 Túi m t to cùng v i gan toậ ớ

 Túi m t to đau khi s n nậ ờ ắ

 Có th co c ng HSPể ứ

Tri u ch ng th c th ệ ứ ự ể

Xé t n gh i m m á u và d c h m t ệ ị ậ

 Máu: Bilirubin toàn ph n tăng (BT: 17 mcmol/ L) lo i k t h p tăng ầ ạ ế ợ

 D ch m t: L y đ ị ậ ấ ượ c trong d ch m t th y có s n s i không hình thù ị ậ ấ ạ ỏ

S i ê u â m : s i đỏ ườ n g m t c h í n h ( t ro n g ga n - n g ga n c h u n g – O M C – O d d i ) ± S i t ú i m t ) Đ ậ ố ỏ ậ ườ n g

m t gi ã n ậ

C h p b n g k h ô n g c h u n b p h i m t h n g và n gh i ê n g p h i ụ ụ ẩ ị ẳ ả

C h p t ú i m t có ch u n b ụ ậ ẩ ị

S o i b n g ổ ụ

C h p đ ụ ườ n g m t n g ậ ượ c d ò n g

N i k h o a ộ

 Ch đ ăn ế ộ

 Kiêng m (Nh t là m đ ng v t) ỡ ấ ỡ ộ ậ

 U ng nhi u n ố ề ướ c khoáng

 Dùng thu c ố

 Các thu c làm tan s i (Theo ch đ nh) ố ỏ ỉ ị

Viên s i nh d ỏ ỏ ướ i 2 cm ch a b can xi hoá, túi m t còn t t ư ị ậ ố

B nh nhân không th m đ ệ ể ổ ượ c

Đ phòng tái phát sau m ề ổ

N go i k h o a : l y h t s i + t á i l p l u t h ô n g đ ạ ấ ế ỏ ậ ư ườ n g m t ậ

 M n i soi c t túi m t, ph u thu t m b ng ổ ộ ắ ậ ẫ ậ ở ụ

 ERCP (Kỹ thu t n i soi m t tyuj ng ậ ộ ậ ượ c dòng)

Đi u tr ề ị

Đi u tr ề ị