CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH TRƯỚC MỔ KHOA ĐIỀU DƯỠNG

 Là 1 kế hoạch được chuẩn bị chu đáo và có dự kiến. Phân loại theo tình trạng khẩn cấp: • Mổ chương trình,theo kế hoạch: trong tuần,vài tuần hoặc vài tháng như:bệnh u xơ tiền liệt tuyế

CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH

TRƯỚC MỔ

KHOA ĐD-KTYH CNĐD14-TỔ 2

MỤC TIÊU

Mục tiêu 2

Thực hiện được các bước chuẩn bị NB trước mổ chương trình đầy đủ,chính xác và đúng theo y lệnh

Phẫu thuật

Cấp cứu

Mổ chương trình theo kế hoạch Cấp cứu

trì hoãn

 Là 1 kế hoạch được chuẩn bị chu đáo và có dự kiến.

 Phân loại theo tình trạng khẩn cấp:

• Mổ chương trình,theo kế hoạch: trong tuần,vài tuần hoặc vài tháng như:bệnh u xơ tiền liệt tuyến, thoát vị bẹn…

• Cấp cứu: Là bệnh không được trì hoãn vì bệnh nhân chết trong vết thương mạch máu;

bệnh sẽ trầm trọng nếu mổ

muộn như viêm ruột thừa

hay viêm phúc mạc

MỔ (PHẪU THUẬT)

1 2 3 4

Tiếp xúc NB,thu thập dữ kiện

Xét nghiệm tiền phẫu

I Tiếp xúc với NB và thu thập dữ kiện

1 Tiếp nhận người bệnh

. Thực hiện các thủ tục hành chính

. Lấy dấu chứng sinh tồn

. Hướng dẫn người bệnh đến giường,

sinh hoạt khoa phòng, nội quy khoa,

giới thiệu NB về cấu trúc của khoa

2.Chuẩn bị tâm lý NB trước mổ

• Tâm lý người bệnh: lo sợ (đau, không thoải mái, biến dạng cơ thể, xa người thân, chết, gây mê, thay đổi lối sống sau mổ)…

Vậy nên, ĐD cần quan tâm và đánh giá tâm lý NB trước mổ

• ĐD thông báo cho NB: mục đích, lợi ích, các kiến thức về phẫu thuật

• Gặp gỡ, trao đổi với người nhà NB để họ cùng hợp tác với ĐD giúp NB hiểu và an tâm về cuộc phẫu thuật sắp đến, duy trì và hồi phục niềm tin cho NB

3.Dinh dưỡng

 ĐD hướng dẫn chế độ ăn và tập luyện giảm

cân cho người bệnh béo phì trước mổ

 NB suy kiệt nhiều hoặc do bệnh lý không ăn

ĐD thực hiện nuôi ăn bằng dịch truyền an

toàn và đủ năng lượng

 Nâng cao thể trạng cho người già,

suy dinh dưỡng,

4.Nhiễm trùng – thuốc

 Nhiễm trùng cấp tính không mổ chương trình

 Nhiễm trùng mạn tính (lao, AIDS) tùy trường hợp có thể mổ

  Thực hiện khám chuyên khoa tai mũi họng, răng, tiết niệu,

 Theo dõi nhiệt độ

 Thuốc: ĐD hỏi thuốc NB đang sử dụng vì có nguy cơ tương tác với thuốc mê, có thể ảnh hưởng đến thuốc tim mạch, huyết áp, miễn dịch chống đông máu…

5.Lượng giá tiền phẫu

 Khai thác tiền sử, đánh giá sức khỏe toàn trạng

 Hô hấp.

• Hỏi: tiền sử khó thở, ho, suyễn, lao,nhiễm trùng đường hô hấp

kinh niên, trước đó không? 

• Khám:đo tần số nhịp thở, kiểu thở, nghe phổi, PaO2.

• Hướng dẫn NB: hít thở sâu, thở hiệu quả, cách xoay trở, ngồi dậy giúp giãn nở phổi tối đa sau mổ,hướng dẫn người

bệnh cách ho, khạc đàm;không hút thuốc lá, thuốc lào ít nhất 1 tuần trước mổ

 Gan – thận

• Gan chuyển hóa sinh học thuốc mê

• Thận thực hiện bài tiết thuốc mê

• Hỏi: tiền sử bệnh lý gan, thận

• Khám:

 Gan: đánh giá vàng da và các bất thường trên bụng

 Thận: đánh giá tình trạng phù, da niêm, nước tiểu Xét nghiệm chức năng gan, thận

 Hệ thần kinh – cơ xương khớp – miễn dịch – nội tiết

 Cơ xương khớp: tiền sử viêm xương khớp, đánh giá khả năng vận động, cảm giác…

 Hệ thần kinh: đánh giá: tri giác, nhận thức, thực hiện các y lệnh của người bệnh Khai thác tai nạn về não, tuỷ sống trước đó…

 Miễn dịch: Tiền sử dị ứng ( thuốc, TĂ), chích ngừa, ghép tạng

 Nội tiết: tiểu đường là yếu tố nguy cơ cho cả giải phẫu và gây mê, ĐD cần xác định theo dõi lượng đường trong máu

và có chế độ chế tiết cho NB

II Các xét nghiệm tiền phẫu

Máu: công thức máu, máu đông, máu chảy, nhóm máu, dung tích hồng cầu, tốc độ lắng máu, chức năng đông máu toàn bộ,

Nước tiểu: tổng phân tích nước tiểu

Chẩn đoán hình ảnh: X quang phổi, siêu âm, điện tim, Siêu âm tim, KUB,

CT scan, UIV, MRI…

Ngoài ra, tuỳ loại phẫu thuật bác sĩ có y lệnh các xét nghiệm khác về gan, tuỷ đồ, thận

III Giáo dục NB trước phẫu thuật

Với người bệnh nội trú: điều dưỡng giáo dục và dặn dò buổi chiều

trước mổ sau khi hội chẩn xong và khi chuẩn bị vệ sinh cho người

bệnh trước mổ

Với người bệnh ngoại trú: điều dưỡng giáo dục và dặn dò trong ngày

khám bệnh và sáng ngày trước mổ Hướng dẫn người bệnh cần

đến đúng giờ và  thường đến trước giờ mổ 1–2 giờ Nếu mổ trong

ngày, điều dưỡng liên hệ với người bệnh để báo trước giờ mổ

IV Thực hiện cam kết trước mổ

 Ký giấy cam kết trước mổ là người bệnh tự nguyện và ưng thuận mổ, không bị thuyết phục hay bị ép

 Trước khi ký giấy cam kết người bệnh cần biết chẩn đoán xác định, mục đích điều trị, mức độ thành công của cuộc mổ, nguy cơ bị thay đổi trong điều trị

 Nếu như người bệnh còn nhỏ, hôn mê, rối loạn tâm thần thì người thân có thể ký cam kết thay thế Trong trường hợp cấp cứu có thể phải mổ để cứu sống mà không có mặt của gia đình thì người ký tên phải là người có trách nhiệm về phía bệnh viện

V Công việc cụ thể mà ĐD cần chuẩn bị NB trước mổ

1 Ngày trước mổ

Hồ sơ: ký giấy cam kết, kiểm tra các xét nghiệm và sơ kết tiền phẫu

NB: - Tháo bỏ tư trang NB bàn giao cẩn thận

Tháo răng giả, tóc dài thắt bím,chùi sạch móng tay có màu sơn

- Vệ sinh cho người bệnh: vệ sinh sạch sẽ chiều hôm trước mổ, vệ sinh vùng mổ và tắm rửa sạch vùng mổ, tốt nhất với xà bông sát khuẩn. 

Trường hợp người bệnh gây tê thì chỉ nhịn ăn vào sáng trước mổ.

- Thụt tháo: cần làm sạch ruột tối hôm trước và sáng hôm mổ như uống thuốc xổ, bơm hậu môn bằng dung dịch tẩy xổ như trĩ

Với mổ đại tràng, nguyên tắc là đảm bảo sạch phân đại tràng nên cần thực hiện thụt tháo cho người bệnh

- Tâm lý trước mổ: điều dưỡng cho người bệnh gặp gỡ người nhà, khuyên người bệnh ngủ sớm, có thể thực hiện thuốc an thần cho người bệnh đêm trước mổ

 Đối với NB mổ tiêu hóa thì nhịn ăn ít nhất 8-10h trước khi phẫu thuật

 Đối với NB trước khi mổ đại-trực tràng:Trước khi phẫu thuật 3 ngày cần ăn thức ăn mềm, chứa nhiều nước, trước

1 ngày chỉ nên ăn nước cháo hoặc sữa

+ Trước khi phẫu thuật 2 ngày cần thụt rửa ruột mỗi ngày 1 lần Trước ngày phẫu thuật cần thụt rửa vào buổi tối, buổi tối trước ngày phẫu thuật NB cần nhịn ăn

THỜI GIAN TỐI THIỂU PHẢI NHỊN ĂN, UỐNG TRƯỚC KHI MỔ  

(Áp dụng cho người bệnh khỏe mạnh, mổ theo chương trình, ở mọi lứa tuổi) 

LOẠI THỨC ĂN Thời gian tối thiểu phải nhịn ăn trước

Ăn nhẹ Bánh mì, bánh bao, cháo loãng, súp

Trước 6 giờ

Sữa Sữa đặc, sữa tươi các loại: sữa động vật có thời gian tiêu

hóa giống thức ăn rắn

Ăn lo (bữachính)

cơm, phở, bún, cháo đặc, thức ăn chiên xào có chất béo.

Trước 8 giờ

2 Sáng hôm mổ

 Thuốc trước mổ

 Thụt tháo (mổ đại tràng, )

 Tổng trạng: dấu chứng sinh hiệu

* Chú ý kiểm tra mạch với những người bệnh mổ bướu giáp, huyết áp với người bệnh mổ tim, hô hấp với người bệnh

có suyễn hay mổ về hô hấp

 Thông tin bàn giao người bệnh: đeo bảng tên, nên ghi rõ ràng cả họ tên, tuổi, khoa, chẩn đoán, phương pháp phẫu thuật

 Vết thương: thay băng lại vết thương sạch sẽ, băng kín

 Dịch thể: truyền dịch, thực hiện thuốc theo y lệnh

 Đặt ống thông dạ dày (nếu cần) Đặt thông tiểu (nếu cần), cho người bệnh đi tiểu

 Chuyển bệnh lên phòng mổ

Mổ cấp cứu

. Quá trình chuẩn bị phải tiến hành nhanh chóng, mổ càng nhanh càng tốt vì tính mạng bệnh nhân đang bị đe dọa. 

. Hồi sức tích cực cho NB: lấy dấu sinh hiệu cho NB, thở oxy, truyền dịch…thực hiện các y lệnh nhanh nhẹn

. Vệ sinh vùng mổ, hoàn tất hồ sơ thủ tục, bệnh án, giấy cam kết mổ, đặt sonde tiểu, dạ dày nếu cần

. Thực hiện các xét nghiệm cơ bản, chuẩn bị tâm lý trước mổ chp NB và thân nhân, không cho NB ăn uống

. Chuyển NB đến phòng mổ

Tài liệu tham khảo

• http://bvdkquangnam.vn/ao-to-nckh/ao-to-nhan-vien-bv/1161-iu-dng-vi-chun-b -bnh-nhan-trc-m.html

• http://bvdkquangnam.vn/ao-to-nckh/ao-to-nhan-vien-bv/1161-iu-dng-vi-chun-b -bnh-nhan-trc-m.html

• Giáo trình điều dưỡng ngoại/ Khoa ĐD-KTYH

Cảm ơn cô và các bạn

đã lắng nghe