SIÊU ÂM CHẨN ĐỐN LỒNG RUỘT Bác sĩ: Ngơ Minh Đức

Lâm sàngBệnh cảnh cấp tính, xảy ra ở trẻ khoẻ mạnh, bụ bẫm, đau bụng khóc thét từng cơn, ói, bỏ bú ∆ = / = HPĐMV: háo bú sau ói, tiêu đàm máu, hoặc nhập viện trễ vì tắc ruột nguyên nhân

Bác sĩ: Ngô Minh Đức SIÊU ÂM CHẨN ĐOÁN

LỒNG RUỘT

Lồng ruột

Lồng ruột là tình trạng khúc ruột trên và dưới chui vào lồng nhau Đây là nguyên nhân gây đau bụng thường gặp nhất của trẻ em < 5 tuổi (80 % -

90 % ở trẻ 3 tháng – 36 tháng), có thể xảy ra ở trẻ

sơ sinh và người lớn.

hinhanhykhoa.com

Nội dung

I Bệnh học.

II Điều trị.

III Chẩn đoán X Quang.

IV Siêu âm chẩn đoán.

V Tiêu chuẩn ∆, SA.

I Bệnh học

1 Lâm sàng

Bệnh cảnh cấp tính, xảy ra ở trẻ khoẻ mạnh, bụ bẫm, đau bụng khóc thét từng cơn, ói, bỏ bú (∆ = /

= HPĐMV: háo bú sau ói), tiêu đàm máu, hoặc nhập viện trễ vì tắc ruột (nguyên nhân gây tắc ruột hàng đầu).

Bệnh học

2 Đại thể

❖ LR Hồi – Hồi Tràng (LR Ruột non, không chẩn đoán được bằng XQ).

❖ LR Đại – Đại Tràng (LR ruột già).

❖ LR Hồi – Manh Tràng, Hồi – Hồi Manh Tràng (2 loại LR thường gặp nhất).

Bệnh học

3 Sinh lý bệnh

❖ Nghẹt → tắc ruột.

❖ 24 giờ đầu: ruột còn thông một phần, nhồi

huyết nhẹ (hơi tím), mao mạch dưới niêm mạc vỡ.

❖ 24 – 48 giờ: nhồi huyết nặng, hồi phục (+).

trên 48 giờ: khối lồng hoại tử (cắt ruột).

❖ Cấy trùng ở thanh mạc: VK (+) → vết mổ nhiễm trùng.

Bệnh học

4 Bệnh sinh

❖ Không thấy nguyên nhân thực thể, có thể do

xáo trộn TKTV gây rối loạn nhu động ruột (thường gặp sau NSV).

❖ < 24 tháng (80 – 90%), nam > nữ (2 / 1), trẻ bụ bẫm, dễ thương → khóc thét từng cơn, ói, bỏ bú (∆

= / = HBĐMV: háo bú sau ói).

a LR tự phát:

Bệnh học

• Đau bụng

• Nôn sữa, mật.

• Tiêu đàm máu (sau 6 giờ) 30,1 %.

• Thăm trực tràng, sờ khối lồng dài dưới sườn P, trên rốn (NELSON 30 % không sờ thấy).

Bệnh học

❖ LR trễ: bụng chướng căng, nếu chưa có siêu

âm, XQ (-), > 50 % dựa vào lâm sàng (Pediatric USG, Ckeith Hayden 1992).

❖ Lâm sàng không triệu chứng diễn điển hình, thay bằng triệu chứng kỳ lạ (Bizarre).

Bệnh học

hinhanhykhoa.com

LR có Surgical lead point, cần điều trị phẫu thuật,

hiếm khi tháo lồng thành công, hoặc LR tái phát thường gặp ở thể bán cấp, tần suất LR tăng theo tuổi, nhất là > 4 tuổi (57 %).

❖ Túi thừa Meckel, thường gặp nhất ở trẻ em.

b LR thực thể / LR có nguyên nhân:

❖ Polyp hồi tràng và đại tràng.

Bệnh học

❖ Hematoma dưới niêm mạc do H.S purpura.

❖ Lymphoma ruột.

❖ Nang ruột (Enteric cyst).

❖ Cystic fibrosis.

❖ Bệnh lý ác tính: ½ trường hợp ở người lớn là LR đại tràng.

Bệnh học

❖ Hamartoma lành tính hay phối hợp với hội chứng

đa polyp (Peutz – Jeghers syndrom).

hinhanhykhoa.com

5 Thể bệnh

Phân chia theo thời gian và thể lâm sàng:

❖ LR cấp: nhóm LR không có nguyên nhân.

❖ LR bán cấp: 4 – 14 ngày, (±) nguyên nhân.

❖ LR sơ sinh: hiếm, 60 – 75 % có lead point, nên

mổ, tỷ lệ tháo bằng hơi dễ thất bại và dễ thủng ruột.

Bệnh học

• LR tái phát: sau tháo bằng nước 5 – 11 %.

• LR sau mổ tháo bằng tay: 1 – 4 %.

❖ LR tái phát: 15 %, dạng bán cấp, đau bụng tái phát kèm triệu chứng tiêu hoá không đặc hiệu,

không có nguyên nhân, LR lúc có lúc không (Lâm sàng: Khối u ma / Thuật ngữ khác: non ischemic intussusception).

• LR xảy ra sau 72 giờ tháo lồng: 30 – 64%, có thấy nguyên nhân (lead point) < 10%.

Bệnh học

hinhanhykhoa.com

❖ LR Sau mổ: sau mổ vùng bụng ngực.

❖ LR do cystic fibrosis 4 – 16 %.

❖ LR ở người lớn: > 90% có nguyên nhân, trong

đó ½ là ác tính (thường không tháo được), > ½ LR ruột già là do ác tính Vùng nhiệt đới thường gặp

LR không có nguyên nhân, đa số có liên quan đến chế độ ăn và nhiễm KSTĐR / nhiễm amib.

Bệnh học

6 Chẩn đoán phân biệt

Đau quặn ruột, viêm dạ dày ruột, viêm ruột thừa, thoát bị bẹn nghẹt, xoắn ruột.

Bệnh học

hinhanhykhoa.com

II Điều trị

Điều trị

❖ Tháo bằng hơi, nước.

❖ Trễ: mổ tháo bằng tay, cắt nối ruột.

hinhanhykhoa.com

III Chẩn đoán X Quang

Chẩn đoán X Quang

Hình cắt cụt, hình khuyết, hình càng cua, hình đáy chén.

hinhanhykhoa.com

IV Siêu âm chẩn đoán

Siêu âm chẩn đoán

❖ Hình ảnh siêm âm thường gặp:

• Nhiễu vòng đồng tâm, hình bia, hình củ hành (cắt ngang, cắt dọc).

• Hình giả thận (pseudo kidney): Trung tâm echo dày, echo kém bên ngoài Echo kém bên ngoài do phù nề khối lồng, echo dày trung tâm do lớp niêm mạc của ruột bên trong bị ép.

Siêu âm chẩn đoán

❖ LR mới, vòng echo kém bên ngoài thường mỏng < 6

mm, echo dày trung tâm không nhiều, không mổ, tháo bằng hơi hay nước (kiểm tra echo màu xem có ischemia ruột ?)

❖ LR trễ: Vai trò siêu âm màu.

IV Tiêu chuẩn ∆, SA