Đổi mới phương pháp dạy học theo chủ đề định hướng phát triển năng lực học sinh – phần lịch sử việt nam từ thế kỉ x đến thế kỉ xviii

Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến: 2.1.Mục đích của sáng kiến: Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, sáng kiến tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở khoa học, tổn

Đơn vị công tác: Trường THPT Trần Nhật Duật

Yên Bái, ngày 06 tháng 02 năm 2022

MỤC LỤC

2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến 3

4 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp

24

5 Những người tham gia tổ chức áp dụng sáng kiến lần đầu 26

7 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 26

III Cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền 27

IV Phụ lục (Tài liệu gửi kèm)

I THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến:

Đổi mới phương pháp dạy học theo chủ đề - định hướng phát triển năng lực học sinh – phần lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XVIII

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Sử học

3 Phạm vi áp dụng sáng kiến: Áp dụng vào giảng dạy tại một số lớp 10 trường

THPT Trần Nhật Duật, tỉnh Yên Bái

4 Thời gian áp dụng sáng kiến:

Chức vụ công tác: Giáo viên

Nơi làm việc: Trường THPT Trần Nhật Duật

Địa chỉ liên hệ: Trường THPT Trần Nhật Duật

Cùng với các bộ môn khác, với đặc trưng của mình môn Lịch sử đã khẳng định được khả năng, ưu thế và sở trường trong việc giáo dục thế hệ trẻ Những kiến thức của môn Lịch sử có tác động không nhỏ đến trí tuệ và trái tim học sinh những tình cảm đúng đắn… Song hiện nay, theo xu thế phát triển của thời đại, một bộ phận không nhỏ thế hệ trẻ đã xem nhẹ và thậm chí là coi thường, quay lưng lại với môn Lịch sử dân tộc, lãng quên quá khứ hào hùng dựng nước và giữ nước của cha ông Tại sao học sinh không yêu thích học Sử? Tại sao các em lại thờ ơ với những giá trị truyền thống như vậy? Nguyên nhân do đâu? Đó là một câu hỏi lớn khiến những người làm công tác Giáo dục, đặc biệt là giáo viên dạy

bộ môn Sử trăn trở để tìm ra lời giải Vậy làm thế nào để khơi dậy hứng thú học tập môn Lịch sử của học sinh? Làm thế nào để những bài học lịch sử không còn khô khan, buồn tẻ mà trở nên sinh động, cuốn hút Làm thế nào mà học sinh học hiểu lịch sử, biết vận dụng kiến thức lịch sử để từ đó có thể rút ra bài học trong cuốc sống?

Để làm được điều này đòi hỏi cả người dạy và người học phải thay đổi tư duy nhận thức đối với môn Sử Phải cải tiến, đổi mới, vận dụng sáng tạo các phương pháp dạy học tích cực và đặc biệt là tiếp cận phương pháp giáo dục mới hiện nay: Giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh Nhất là trong bối cảnh ngày nay, việc giáo dục truyền thống, lòng tự hào và trách nhiệm đối với quê hương đất nước lại càng quan trọng và cần thiết

2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:

2.1.Mục đích của sáng kiến: Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn,

sáng kiến tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở khoa học, tổng kết thực tiễn nhằm xây dựng quy trình, kỹ năng thực hiện chủ đề dạy học phục vụ cho việc giảng dạy môn lịch sử theo hướng đổi mới của Bộ Giáo dục và đào tạo Qua đó góp phần đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học, tăng cường kĩ năng, nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên và học sinh trong quá trình dạy, học, kiểm tra, đánh giá môn lịch sử theo hướng đổi mới hiện nay

2.2 Nội dung giải pháp:

2.2.1 Những điểm khác biệt, tính mới và bản chất của sáng kiến

-Dạy học theo chủ đề là một những phương pháp dạy học tích cực nhằm phát huy các năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo nhất

là với môn lịch sử lớp 10, thông qua việc xây dựng chủ đề và hệ thống câu hỏi vận dụng sẽ giúp học sinh ghi nhớ kiến thức, khắc sâu hơn kiến thức và yêu thích môn học hơn

- Sáng kiến nghiên cứu làm rõ khái niệm, mục đích, đặc điểm, nguyên tắc của dạy học theo chủ đề, phát huy tính tích cực của học sinh Qua đó đưa vào chủ đề những phương tiện, kĩ thuật dạy học hiện đại nhằm tạo ra hứng thú cho học sinh yêu thích môn học đồng thời phát huy cao nhất tính tích cực, chủ động của các em

- Xác định được những căn cứ và quy trình trong việc thiết kế dạy học theo chủ đề để từ đó xây dựng quy trình biên soạn một chủ đề dạy học có độ tin cậy cao theo định hướng phát triển năng lực học sinh tự học, tự ghi nhớ trong môn lịch sử phần lịch sử phần lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XVIII hướng đến chương trình giáo dục phổ thông mới 2018

2.2.2 Cách thức thực hiện và các bước thực hiện sáng kiến

2.2.2.1 Nghiên cứu những vấn đề chung về dạy học theo chủ đề:

a) Khái niệm dạy học theo chủ đề:

Dạy học theo chủ đề (themes based leraning) là hình thức tìm tòi những khái niệm, tư tưởng, đơn vị kiến thức, nội dung bài học, chủ đề,… có sự giao thoa, tương đồng lẫn nhau, dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong các môn học hoặc các hợp phần của môn học đó (tức là con đường tích hợp những nội dung từ một số đơn vị, bài học, môn học có liên

hệ với nhau) làm thành nội dung học trong một chủ đề có ý nghĩa hơn, thực tế hơn, nhờ đó học sinh có thể tự hoạt động nhiều hơn để tìm ra kiến thức và vận dụng vào thực tiễn

b) Mục đích của dạy học theo chủ đề:

Liên kết những nội dung kiến thức có mối quan hệ gắn bó với nhau, từ đó liên hệ giải quyết những vấn đề trong thực tiễn

Phát huy tính tích cực, chủ động của người học, từ đó phát triển năng lực cho học sinh

c) Đặc điểm của dạy học theo chủ đề:

- Các nhiệm vụ học tập được giao, học sinh quyết định chiến lược học tập với sự chủ động hỗ trợ, hợp tác của giáo viên (Học sinh là trung tâm)

- Hướng tới các mục tiêu: chiếm lĩnh nội dung kiến thức khoa học, hiểu biết tiến trình khoa học và rèn luyện các kĩ năng tiến trình khoa học như: quan sát, thu thập thông tin, dữ liệu; xử lý (so sánh, sắp xếp, phân loại, liên hệ…thông tin); suy luận, áp dụng thực tiễn

- Dạy theo một chủ đề thống nhất được tổ chức lại theo hướng tích hợp từ một phần trong chương trình học

- Kiến thức thu được là các khái niệm trong một mối liên hệ mạng lưới với nhau

- Trình độ nhận thức có thể đạt ở mức độ cao: Phân tích, tổng hợp, đánh giá

- Kết thúc một chủ đề học sinh có một tổng thể kiến thức mới, tinh giản, chặt chẽ và khác với nội dung trong sách giáo khoa

- Kiến thức gần gũi với thức tiễn mà học sinh đang sống hơn do yêu cầu cập nhật thông tin khi thực hiện chủ đề

- Hiểu biết có được sau khi kết thúc chủ đề thường vượt ra ngoài khuôn khổ nội dung cần học do quá trình tìm kiếm, xử lý thông tin ngoài nguồn tài liệu chính thức của học sinh

- Có thể hướng tới, bồi dưỡng các kĩ năng làm việc với thông tin, giao tiếp,

ngôn ngữ, hợp tác

d) Nguyên tắc khi tiến hành dạy học theo chủ đề:

- Chủ đề tích hợp được soạn theo yêu cầu hình thành một năng lực nào đó

cho học sinh trong thực tiễn Các năng lực này tùy vào tình hình thực tế tại cơ sở

có thể thay đổi tùy vào trình độ của học sinh

- Công cụ của dạy học theo chủ đề là: giáo án về chủ đề đó, có liên quan đến ít nhất kiến thức của hai đơn vị nội dung học hoặc bài trong một bộ môn hoặc hai bộ môn trở lên Trong quá trình này, phương pháp dạy học có thể sử dụng chính các phương pháp tích cực trong dạy học hiện nay để khai thác chủ đề (phương pháp dự án, thảo luận…) Đồng thời, chú trọng đến yếu tố Công nghệ thông tin như một phương tiện hỗ trợ đắc lực khi khai thác chủ đề

- Kết quả chủ yếu, căn bản cần đạt được khi dạy học theo chủ đề phải trả lời cho câu hỏi: Sau chủ đề học, học sinh biết làm gì? Hình thành năng lực gì?

- Tùy theo nội dung chương trình sách giáo khoa hiện nay mà việc xây dựng chủ đề dạy học có thể là: Chủ đề tích hợp, chủ đề liên môn, chủ đề dạy học Tuy nhiên, ranh giới giữa các hình thức chủ đề trên cũng tương đối

- Hình thức dạy học chủ đề tích hợp có thể được tiến hành dạy luôn trong chương trình Quỹ thời gian lấy ở các bài đơn lẻ, đã được dạy trong bài dạy tích hợp Có thể dạy trong nhiều tiết, nên từ 2 - 3 tiết/chủ đề Không gian tổ chức có thể tại lớp, sân trường… khuyến khích không gian trải nghiệm (các hoạt động thực hành, trải nghiệm, xưởng sản xuất, đi thực tế, tham quan…)

- Đối với những kiến thức liên môn nhưng có một môn học chiếm ưu thế thì có thể bố trí dạy trong chương trình của môn đó và không dạy lại ở các môn khác Trường hợp nội dung kiến thức có tính liên môn cao hơn thì sẽ tách ra thành các chủ đề liên môn để tổ chức dạy học riêng vào một thời điểm phù hợp, song song với quá trình dạy học các bộ môn liên quan

2.2.2.2 Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Chương trình giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh đã trở thành xu hướng giáo dục quốc tế và được nhiều quốc gia trên thế giới hưởng ứng vận dụng Xu hướng giáo dục này có nhiều ưu việt (so với phương pháp giáo dục dạy học tiếp cận nội dung), cụ thể là: giáo dục định hướng năng lực nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn nhằm chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp Phương pháp này nhấn mạnh vai

trò của người học với vai trò là chủ thể của quá trình nhận thức

Phương pháp dạy học theo định hướng năng lực: giáo viên chủ yếu là người tổ chức, hỗ trợ học sinh tự lực và tích cực lĩnh hội tri thức; chú trọng sự phát triển khả năng giải quyết vấn đề, khả năng giao tiếp; tổ chức hình thức học tập đa dạng; chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, trải

nghiệm sáng tạo, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học

Theo Từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên (NXB Đà Nẵng/1998)

có giải thích Năng lực là :

“Khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó Phẩm chất tâm lí và sinh lí tạo cho con người khả năng hoàn thành một loại hoạt động nào đó với chất lượng cao”

Trong tài liệu tập huấn việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực của học sinh do Bộ giáo dục và Đào tạo phát hành

năm 2014 thì : “Năng lực được quan niệm là sự kết hợp một cách linh hoạt và

có tổ chức kiến thức, kỹ năng với thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân,… nhằm đáp ứng hiệu quả một yêu cầu phức hợp của hoạt động trong bối cảnh nhất định Năng lực thể hiện sự vận dụng tổng hợp nhiều yếu tố (phẩm chất của người lao động, kiến thức và kỹ năng) được thể hiện thông qua các hoạt động của cá nhân nhằm thực hiện một loại công việc nào đó Năng lực bao gồm các yếu tố cơ bản mà mọi người lao động, mọi công dân đều cần phải có, đó là các năng lực chung, cốt lõi” Định hướng chương trình giáo dục phổ thông sau

năm 2015 đã xác định một số năng lực những năng lực cốt lõi mà học sinh Việt Nam cần phải có như :

- Năng lực làm chủ và phát triển bản thân, bao gồm :

+ Năng lực tự học;

+ Năng lực giải quyết vấn đề ;

+ Năng lực sáng tạo;

+ Năng lực quản lí bản thân

- Năng lực xã hội, bao gồm:

+ Năng lực giao tiếp;

+ Năng lực hợp tác

- Năng lực công cụ, bao gồm :

+ Năng lực tính toán;

+ Năng lực sử dụng ngôn ngữ;

+ Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin (ITC)

Như vậy có thể hiểu một cách ngắn gọn năng lực là khả năng vận dụng tất cả những yếu tố chủ quan (mà bản thân có sẵn hoặc được hình thành qua

học tập) để giải quyết các vấn đề trong học tập, công tác và cuộc sống

Đổi mới phương pháp dạy học nhằm chú trọng phát triển năng lực học sinh là phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý

tích cực hóa học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học tập theo nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh theo hướng cộng tác có ý

nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội

Đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng năng lực phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực

tự học Học sinh tự mình hoàn thành nhiệm vụ dưới sự hướng dẫn của giáo viên, giáo viên là người tổ chức và chỉ đạo học sinh tiến hành các hoạt động như nhớ lại kiến thức cũ, phát hiện kiến thức mới, vận dụng sáng tạo kiến thức đã biết vào các tình huống học tập hoặc tình huống thực tiễn

Phương pháp dạy học theo chủ đề ưu việt hơn dạy học tiếp cận nội dung, đó

là một trong những phương pháp dạy học tích cực với nhiều ưu điểm phù hợp với yêu cầu đổi mới của nền giáo dục hiện nay Dạy học theo chủ đề chính là bước chuẩn bị tương đối phù hợp cho chương trình sách giáo khoa mới

2.2.2.3 Quy trình xây dựng soạn giảng theo chủ đề - định hướng phát triển năng lực học sinh

a) Căn cứ xây dựng chủ đề dạy học

- Căn cứ vào chương trình, sách giáo khoa hoặc chuẩn đầu ra (chuẩn kiến thức,

- Căn cứ vào mạch nội dung xuyên suốt chương trình

- Căn cứ vào bối cảnh địa phương

- Căn cứ vào năng lực của giáo viên và khả năng của HS

Tôi chọn chủ đề“ Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm từ thế kỉ X đến thế kỉ XVIII” bao quát các bài 19 và bài 23 với thời lượng 3 tiết

- Ưu điểm của phương pháp xây dựng bài học theo chủ đề là phát huy được năng lực tự học, năng lực tự giải quyết vấn đề và năng lực sáng tạo của học sinh

b) Quy trình thiết kế chủ đề:

Bước 1 Lựa chọn chủ đề, xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học

- Căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình, nội dung sách

giáo khoa của môn học và các tình huống, vấn đề trong thực tiễn để xác định các nội dung kiến thức liên quan với nhau được thể hiện ở một số bài/tiết hiện hành

để xây dựng thành chủ đề học tập

- Trường hợp có những nội dung kiến thức liên quan đến nhiều môn học, các

tổ chuyên môn liên quan cùng nhau lựa chọn nội dung để thống nhất xây dựng các chủ đề tích hợp, liên môn

- Vấn đề cần giải quyết có thể là một trong các loại sau:

+ Vấn đề về các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm trong lịch sử

+ Vấn đề bộ máy nhà nước qua các thời kì

+ Vấn đề văn hóa, giáo dục

Bước 2 Lựa chọn nội dung chủ đề

- Căn cứ vào tiến trình sư phạm của phương pháp dạy học tích cực được sử dụng để tổ chức hoạt động học cho học sinh, từ tình huống xuất phát đã xây dựng, dự kiến các nhiệm vụ học tập cụ thể tiếp theo tương ứng với các hoạt động học của học sinh, từ đó xác định các nội dung cần thiết để cấu thành chủ đề

- Lựa chọn các nội dung của chủ đề/bài học từ các bài, tiết trong sách giáo khoa của một môn học hoặc các môn học có liên quan để xây dựng chủ đề

Bước 3 Xác định mục tiêu bài học (kiến thức, kĩ năng, thái độ và năng lực)

- Dựa vào chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ theo chương trình hiện hành và các hoạt động học dự kiến sẽ tổ chức cho học sinh theo phương pháp dạy học tích cực, từ đó xác định các năng lực và phẩm chất có thể hình thành cho học sinh trong chủ đề sẽ xây dựng:

+ Một số năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, giao tiếp, hợp tác, tự quản lí, sử dụng công nghệ thông tin

+ Năng lực chuyên biệt: Tái hiện sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử, so sánh, phản biện, khái quát hóa, nhận xét, rút ra bài học lịch sử để giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra, trình bày quan điểm của mình về một vấn đề lịch

sử

+ Một số phẩm chất: Yêu gia đình, quê hương, đất nước; Nhân ái, khoan dung; trung thực, tự trọng; Có trách nhiệm với bản thân…

Bước 4 Mô tả mức độ yêu cầu kiểm tra đánh giá

- Xác định và mô tả 4 mức độ yêu cầu (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao) của mỗi loại câu hỏi/bài tập có thể sử dụng để kiểm tra đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh trong dạy học

Bảng mô tả

Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao Bước 5 Biên soạn câu hỏi/ bài tập cụ thể theo mức độ, yêu cầu

Biên soạn các câu hỏi/bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả để

sử dụng trong quá trình tổ chức các hoạt động dạy học và kiểm tra, đánh giá, luyện tập theo chủ đề đã xây dựng

Bước 6 Thiết kế tiến trình dạy học

* Thiết kế tiến trình dạy học chủ đề thành các hoạt động học được tổ chức cho Học sinh có thể thực hiện ở trên lớp và ở nhà, mỗi tiết học trên lớp có thể chỉ thực hiện một số hoạt động trong tiến trình sư phạm của phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực được sử dụng

* Thiết kế tiến trình dạy học: 5 hoạt động

2.2.2.4 Thực hiện chủ đề “Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm

từ thế kỉ X đến thế kỉ XVIII” trong phần lịch sử Việt Nam từ thế kỉ X - XVIII

- Bước 1: Lựa chọn chủ đề, xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học: Thời

lượng thực hiện chủ đề là gộp 2 bài gồm bài 19 và bài 23 trong chương trình Lịch sử lớp 10 trong học kì 2 thành một chủ đề Như vậy, tổng thời lượng thực hiện chủ đề là 3 tiết

- Bước 2: Lựa chọn nội dung chủ đề

Nội dung kiến thức chính đưa vào chủ đề là bài 19 và bài 23 “Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm từ thế kỉ X đến thế kỉ XVIII” trong

chương trình lớp 10

- Bước 3: Xác định mục tiêu bài học về kiến thức, kĩ năng, thái độ và năng lực

- Bước 4: Mô tả mức độ yêu cầu kiểm tra đánh giá theo các mức độ nhận biết,

thông hiểu, vận dụng thấp và vận dụng cao

- Bước 5 Biên soạn câu hỏi/ bài tập cụ thể theo mức độ, yêu cầu

Biên soạn câu hỏi trắc nghiệm, bài tập tình huống

- Bước 6 Thiết kế tiến trình dạy học

Ngày soạn: ………

Ngày dạy: Tiết: từ tiết… đến tiết……

TÊN CHỦ ĐỀ: NHỮNG CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGOẠI XÂM

TỪ THẾ KỈ X ĐẾN THẾ KỈ XVIII

Thời lƣợng : 3 tiết

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức:

- Từ thế kỷ X đến thế kỉ thứ XVIII, nhân dân Việt Nam phải liên tiếp tổ chức những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc Học sinh phải nắm được những nét cơ bản về hoàn cảnh lịch sử, diễn biến, kết quả, ý nghĩa lịch sử của hai cuộc kháng chiến chống Tống, ba lần kháng chiến chống Mông – Nguyên, khởi nghĩa Lam Sơn và những cuộc kháng chiến cuối thế kỉ XVIII

- Trong sự nghiệp chống ngoại xâm vĩ đại đó, không chỉ nổi lên những trận quyết chiến đầy sáng tạo mà còn xuất hiện một loạt các nhà chỉ huy quân sự tài năng

2 Năng lực:

- Năng lực thực hành bộ môn: quan sát tranh ảnh, lược đồ

- Năng lực hợp tác, giải quyết vấn đề

- Năng lực báo cáo thuyết trình, phản biện, đánh giá sản phẩm

- Rèn luyện kỹ năng sử dụng bản đồ trong học tập, tích cực bồi dưỡng kỹ năng phân tích, tổng hợp

- Rèn luyện kỹ năng phân tích, so sánh

3 Phẩm chất:

- Giáo dục lòng yêu nước, ý thức bảo vệ nền độc lập và thống nhất của Tổ quốc

- Bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn với các thế hệ tổ tiên, các anh

hùng dân tộc đã chiến đấu quên mình vì Tổ quốc

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- Giáo viên:

+ SGK, SGV và các tư liệu có liên quan

+ Tranh ảnh tư liệu về các trận quyết chiến của dân tộc

- Học sinh:

+ SGK, các tài liệu tham khảo có liên quan

+ Tìm hiểu tư liệu về các trận quyết chiến và các anh hùng dân tộc

- Phương pháp: Dạy học hợp tác, dạy học khám phá, dạy học giải quyết vấn đề,

dạy học dựa trên dự án, dạy học trực quan, dạy học lịch sử qua sử dụng tài liệu

- Kĩ thuật dạy học : Kĩ thuật khăn trải bàn, kĩ thuật mảnh ghép, kĩ thuật KWL và

b Nội dung

+ GV chiếu Slide ảnh cho chạy tất cả các hình ảnh (mỗi hình ảnh chỉ chạy qua màn hình 3 giây)

+ Giáo viên giới thiệu cách chơi và hướng dẫn học sinh thực hiện

+ Học sinh tham gia chơi trò chơi “Xem hình ảnh đoán sự kiện”

HS hoạt động cá nhân, quan sát hình ảnh và giành quyền đoán tên của các sự kiện lịch sử (nếu sai thì người tiếp theo được trả lời)

Lƣợc đồ các địa danh diễn ra những trận đánh lớn (X-XV)

Lƣợc đồ trận Nhƣ Nguyệt

C Sản phẩm:

Học sinh trả lời đúng tên các nhân vật, sự kiện lịch sử liên quan đến các cuộc

kháng chiến từ thế kỉ X- đến thế kỉ XVIII Mục đích xây dựng trò chơi “Xem hình ảnh đoán sự kiện” là muốn hướng học sinh vào tìm hiểu nội dung trọng

tâm của bài mới

- Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: Theo dõi Sách giáo khoa, chia

lớp thành 4 nhóm tiến hành thảo luận nhóm:

- Nhóm 1, 2: Tìm hiểu về kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê

* Nhóm 1 tìm hiểu:

+ Nguyên nhân quân Tống xâm lược nước ta ?

+ Diễn biến và kết quả của cuộc kháng chiến của nhà Tiền Lê

+Diễn biến, kết quả của cuộc kháng chiến chống Tống của Lí Thường Kiệt?

(Liên môn Địa lí lớp 12- bài 10 “Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa” để giới thiệu về sông Như Nguyệt)

-Sông Như Nguyệt như một chiến hào tự nhiên rất khó vượt qua Phòng tuyến chủ yếu được xây dựng trên bờ Nam sông Như Nguyệt Quan trọng nhất là khu vực bến Như Nguyệt, Thị Cầu, Vạn Xuân

c Sản phẩm:

* Cuộc kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê

+ Năm 981, nhà Tống nhân cơ hội Đinh Tiên Hoàng mất, người nối ngôi

là Đinh Toàn còn nhỏ tuổi, đã mang quân sang xâm lược nước ta Trước

tình hình đó, Thập đạo tướng quân Lê Hoàn được Thái hậu Dương Vân

Nga và các tướng lĩnh suy tôn làm vua, lãnh đạo cuộc kháng chiến

+ Nhân dân Đại Việt chiến đấu anh dũng, đã bắt được nhiều tướng giặc, quân Tống phải rút quân Đất nước được độc lập

+ Đây là thắng lợi rất nhanh, rất lớn đè bẹp ý chí xâm lược của quân tống Hàng trăm năm sau nhân dân ta được sống trong cảnh yên bình Năm

1075 nhà Tống mới dám nghĩ đến xâm lược Đại Việt

+ Nguyên nhân thắng lợi là do:

Triều đình nhà Đinh và Thái Hậu họ Dương sẵn sàng vì lợi ích dân tộc

mà hy sinh lợi ích dòng học để tạo thuận lợi cho cuộc kháng chiến chống Tống

Do ý chí quyết chiến bảo vệ độc lập của quân dân Đại Việt

Do có sự chỉ huy mưu lược của Lê Hoàn

Giáo viên có thể đàm thoại với học sinh về những sự kiện lịch sử quan trọng cuối thời nhà Đinh tác động như nào đến tình hình đất nước

* Cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý

+ Âm mưu xâm lược của nhà Tống đối với Đại Việt: vào những năm 70 của thế kỉ XI, nhà Tống đang gặp những khó khăn Trong nước, nông dân nổi dậy đấu tranh, phía Bắc hai nước Liêu và Hạ uy hiếp Theo lời khuyên của Vương An Thạch, vua Tống cho tập trung quân ở một số nơi giáp với Đại Việt, chuẩn bị cuộc xâm lược

+ Trước tình hình đó, vua Lý giao cho Thái uý Lý Thường Kiệt lãnh đạo cuộc kháng chiến

+ Năm 1075, Lý Thường Kiệt đã kết hợp quân đội của triều đình với lực lượng dân binh của các tù trưởng dân tộc ít người tập kích sang đất Tống, đánh tan các đạo quân của nhà Tống ở các cứ điểm Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu rồi rút về nước

+ Năm 1077, khoảng 30 vạn quân Tống sang xâm lược Đại Việt Dưới sự lãnh đạo của Lý Thường Kiệt, nhân dân ta xây dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu) và đánh tan quân xâm lược Nền độc lập của nước ta được giữ vững

Giáo viên giới thiệu học sinh bài thơ Nam Quốc Sơn Hà và ý nghĩa của

nó

d Cách thức thực hiện:

Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh

Chuyển giao nhiệm vụ

Giáo viên chia lớp thành

4 nhóm, sử dụng kĩ thuật

Thực hiện nhiệm vụ:

Các nhóm nghiên cứu SGK, tài liệu kết hợp vốn hiểu biết của mình trao đổi nhóm,

- Báo cáo , thảo luận

Đại diện nhóm trình bày, các nhóm khác

b Nội dung:

- Gv cho học sinh quan quan sát lược đồ kháng chiến chống Mông –

Nguyên thế kỉ XIII bằng máy chiếu, trên bảng thông minh