Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn tiếng anh ở các trường trung học phổ thông huyện triệu phong, tỉnh quảng trị

duyệt đề án" Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 - 2020 nêu rõ: " Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển kha

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐOÀN QUANG VINH

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

HUYỆN TRIỆU PHONG, TỈNH QUẢNG TRỊ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thừa Thiên Huế, năm 2016

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐOÀN QUANG VINH

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

HUYỆN TRIỆU PHONG, TỈNH QUẢNG TRỊ

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS PHAN MINH TIẾN

Thừa Thiên Huế, năm 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn

là trung thực, đƣợc các đồng tác giả cho phép sử dụng và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Tác giả

Đoàn Quang Vinh

Lời cảm ơn

Trong suốt thời gian học tập và thực hiện luận văn này, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ nhiệt của quý thầy cô giáo, bạn bè và đồng nghiệp Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến: Lãnh đạo Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế, Phòng Đào tạo Sau đại học và Khoa Tâm lý - Giáo dục Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế đã chấp thuận và tạo điều kiện cho tôi thực hiện luận văn này

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Phan Minh Tiến đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn Sở Giáo dục & Đào tạo Quảng Trị, Phòng Giáo dục & Đào tạo Triệu Phong, Cán bộ quản lý, giáo viên tiếng Anh các trường THPT huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị đã cung cấp số liệu và có những ý kiến đóng góp quý báu để tôi thực hiện luận văn này

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, cố gắng, song chắc chắn luận văn này vẫn còn nhiều hạn chế, thiếu sót Kính mong các đồng nghiệp, quý thầy cô giáo và Hội đồng chấm luận văn góp ý cho những thiếu sót trong luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn!

Huế, tháng 10 năm 2016

Tác giả

Đoàn Quang Vinh

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT 5

DANH MỤC CÁC BẢNG TRONG LUẬN VĂN 6

MỞ ĐẦU 7

1 Lý do chọn đề tài 7

2 Mục đích nghiên cứu 9

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 9

4 Giả thuyết khoa học 9

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 10

6 Phương pháp nghiên cứu 10

7 Phạm vi nghiên cứu 10

8 Cấu trúc luận văn 10

NỘI DUNG 12

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 12

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề 12

1.1.1 Trên thế giới 12

1.1.2 Ở Việt Nam 13

1.2 Các khái niệm cơ bản 13

1.2.1 Quản lý 13

1.2.2 Quản lý giáo dục 14

1.2.3 Quản lý nhà trường 15

1.2.4 Quản lý đổi mới phương pháp dạy học 15

1.3 Cơ sở lý luận của việc đổi mới phương pháp dạy học môn tiếng Anh ở trường THPT 17

1.3.1 Vị trí, vai trò của môn tiếng Anh ở trường THPT 17

1.3.2 Sự cần thiết đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở trường THPT 19

1.3.3 Mục tiêu, nội dung đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở trường THPT 20

1.4 Hiệu trưởng trường THPT và vấn đề quản lý việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh 24

1.4.1 Vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng trường THPT 24

1.4.2 Quản lý việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh của Hiệu trưởng trường THPT 25 1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở trường THPT 32

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 32

1.5.2 Các yếu tố khách quan 33

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 34

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TRIỆU PHONG, TỈNH QUẢNG TRỊ 36

2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục - đào tạo huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị 36

2.1.1 Khái quát về vị trí địa lý, kinh tế, văn hóa - xã hội 36

2.1.2 Khái quát về tình hình phát triển GD và ĐT 39

2.2 Khái quát về quá trình khảo sát thực trạng 42

2.2.1 Địa bàn nghiên cứu 42

2.2.2 Mục đích khảo sát 42

2.2.3 Nội dung khảo sát 42

2.2.4 Đối tượng khảo sát 42

2.2.5 Phương pháp khảo sát 42

2.3 Thực trạng đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở các trường THPT huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị 43

2.3.1 Thực trạng đội ngũ giáo viên tiếng Anh ở các trường THPT 43

2.3.2 Thực trạng nhận thức về đổi mới PPDH môn tiếng Anh của GV 44

2.3.3 Thực trạng về đổi mới PPDH môn tiếng Anh 45

2.3.4 Thực trạng về tình hình học tập môn tiếng Anh của học sinh THPT 47

2.3.5 Những thuận lợi, khó khăn trong đổi mới PPDH môn tiếng Anh 50

2.4 Thực trạng quản lý đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở các trường THPT huyện

Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị 51

2.4.1 Thực trạng quản lý đổi mới PPDH trong hoạt động dạy học của đội ngũ giáo viên tiếng Anh 51

2.4.2 Thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn tiếng Anh 52

2.4.3 Thực trạng quản lý công tác bồi dưỡng GV tiếng Anh về kỹ năng sử dụng PPDH mới 54

2.4.4 Thực trạng quản lý quá trình học tập của HS trong đổi mới PPDH môn tiếng Anh 55

2.4.5 Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn tiếng Anh 56

2.4.6 Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh 58 2.5 Đánh giá chung về thực trạng 60

2.5.1 Ưu điểm 60

2.5.2 Hạn chế 61

2.5.3 Nguyên nhân của những hạn chế 62

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 63

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TRIỆU PHONG, TỈNH QUẢNG TRỊ 65

3.1 Những căn cứ đề xuất các biện pháp 65

3.1.1 Những định hướng về đổi mới PPDH 65

3.1.2 Những chủ trương về đổi mới PPDH môn tiếng Anh của Sở GD - ĐT tỉnh Quảng Trị 66

3.2 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 67

3.2.1 Đảm bảo mục tiêu giáo dục 67

3.2.2 Đảm bảo tính thực ti n và tính khả thi 67

3.2.3 Đảm bảo tính lịch sử 68

3.2.4 Đảm bảo tính hệ thống 68

3.2.5 Đảm bảo tính đồng bộ 68

3.3 Các biện pháp quản lý đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở trường THPT 68

3.3.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về đổi mới PPDH của đội ngũ CBQL, GV môn tiếng Anh và học sinh 68

3.3.2 Biện pháp 2: Tăng cường quản lý hoạt động chuyên môn của tổ tiếng Anh 71

3.3.3 Biện pháp 3: Nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy của GV môn tiếng Anh 74

3.3.4 Biện pháp 4: Nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động học tập môn tiếng Anh của học sinh 78

3.3.5 Biện pháp 5: Tăng cường quản lý công tác bồi dưỡng các kỹ năng sử dụng PPDH mới cho đội ngũ GV tiếng Anh 80

3.3.6 Biện pháp 6: Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn tiếng Anh 82

3.3.7 Biện pháp 7: Tổ chức các điều kiện hỗ trợ việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh 84

3.3.8 Mối quan hệ giữa các biện pháp 85

3.4 Khảo nghiệm về tính hợp lý và tính khả thi của các biện pháp 86

3.4.1 Kết quả khảo nghiệm về tính hợp lý 86

3.4.2 Kết quả khảo nghiệm về tính khả thi 87

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 88

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 89

1 Kết luận 89

2 Khuyến nghị 91

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 93 PHỤ LỤC

DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

DANH MỤC CÁC BẢNG TRONG LUẬN VĂN

Bảng 2.1 Quy mô trường, lớp, số HS bậc Trung học cơ sở 40

Bảng 2.7 Thực trạng đổi mới PPDH môn tiếng Anh của GV ở các

trường THPT huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị

Bảng 2.14 Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ việc đổi mới PPDH

môn tiếng Anh

59

Bảng 3.1 Tổng hợp kết quả về tính hợp lý của các biện pháp 86 Bảng 3.2 Tổng hợp kết quả về tính khả thi của các biện pháp 87

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Đầu thế kỷ XXI, bầu không khí thế giới đang ấm dần lên, xu hướng chung của thế giới là chuyển dần từ chiến tranh sang hòa bình, đối đầu sang đối thoại Hợp tác và giao lưu quốc tế được mở rộng và tăng cường trên nhiều lĩnh vực văn hoá, chính trị, ngoại giao, du lịch, giáo dục Đây là những xu hướng mới đòi hỏi tất cả các quốc gia cần có tiếng nói chung để xích lại gần nhau, cùng đoàn kết giải quyết những vấn đề có tính toàn cầu

Trong bối cảnh cả thế giới đang thay đổi nhanh chóng, Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới - hoà bình, hợp tác và phát triển là xu thế lớn, giành được nhiều sự quan tâm Toàn cầu hóa và cách mạng khoa học - công nghệ phát triển mạnh mẽ, thúc đẩy quá trình hình thành xã hội thông tin và kinh tế tri thức Sự phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh đó đặt ra những yêu cầu mới đối với người lao động, do đó cũng đặt ra những yêu cầu mới cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI (01/2011) tiếp tục khẳng định:

“Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam Phát triển giáo dục đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư cho phát triển” Việt Nam là thành viên của Tổ chức thương mại thế giới (WTO), trong xu thế đổi mới, hội nhập và mở cửa, đã và đang tăng cường mối quan hệ hợp tác với nhiều nước trên thế giới trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục, quốc phòng, an ninh, khoa học - kỹ thuật, du lịch Bởi vậy giáo dục cần đào tạo đội ngũ nhân lực có khả năng đáp ứng được những đòi hỏi mới của xã hội và thị trường lao động như năng lực hành động, tính năng động, sáng tạo và năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, đặc biệt là các vấn đề mang tính quốc tế Do đó nguồn nhân lực mới không chỉ giỏi chuyên môn mà cần phải thông thạo ngoại ngữ

Trong bối cảnh Việt Nam tham gia hội nhập quốc tế, trình độ ngoại ngữ của đội ngũ chuyên gia, người lao động và người dân cần được nâng cao Quyết định số 1400/QĐ-TTg ngày 30 tháng 9 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê

duyệt đề án" Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn

2008 - 2020 nêu rõ: " Đổi mới toàn diện việc dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy và học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo, nhằm đến năm 2015 đạt được một bước tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực, nhất là đối với một số lĩnh vực ưu tiên; đến năm 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp Trung cấp, Cao đẳng và Đại học có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hóa; biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước"

Tiếng Anh là ngôn ngữ quốc tế, là công cụ để mọi người khám phá thế giới, tiếp cận tri thức nhân loại và các phương tiện công nghệ hiện đại khác Đó là nhân

tố quan trọng đối với các nước đang phát triển, đặc biệt như Việt Nam chúng ta Vì thế hầu hết các trường trung học phổ thông (THPT) trên cả nước đều chọn tiếng Anh là môn học ngoại ngữ bắt buộc và có kế hoạch đầu tư, xây dựng để tạo nền tảng ban đầu cho học sinh có cơ hội giao lưu và hội nhập Vấn đề đặt ra là phải dạy như thế nào, học như thế nào để vừa phát triển kỹ năng giao tiếp, vừa đáp ứng được nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học (PPDH)

Thời gian qua, việc đổi mới PPDH đã được triển khai sâu rộng và đã đạt được những thành quả đáng kể Nhiều cán bộ quản lý trường học có hiểu biết sâu sắc về quản lý đổi mới phương pháp dạy học đã góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục đáp ứng yêu cầu sự nghiệp đổi mới của đất nước Các trường trung học phổ thông trên toàn tỉnh Quảng Trị nói chung, ở huyện Triệu Phong nói riêng đã có những cố gắng trong việc đổi mới PPDH và đã đạt được những tiến bộ trong việc phát huy tính tích cực của học sinh Nhiều cán bộ quản lý và giáo viên có tay nghề sư phạm và kiến thức chuyên môn khá vững vàng nên đã đạt nhiều thành tích cao Tuy vậy, một thực tế đáng băn khoăn đó là ở các trường THPT hiện nay vẫn còn không ít giáo viên giảng dạy Tiếng Anh chưa hiểu hoặc hiểu chưa đúng, chưa đầy đủ về phương pháp dạy bộ môn Trong bài giảng giáo viên thường thiên

về di n giải các quy tắc ngữ pháp mà ít rèn luyện các kỹ năng nghe (listening), nói (speaking), đọc (reading), viết (writing) Không ít giáo viên chưa nắm được cách

thức tổ chức và quy trình soạn giảng theo phương pháp mới (phương pháp giao tiếp

- communicative approach) Vì vậy, học sinh chưa phát huy vai trò chủ động, tích cực trong học tập ở trường cũng như tự học ở nhà Bên cạnh đó các phương tiện thiết bị dạy học còn khiêm tốn, chưa đáp ứng được yêu cầu và nhu cầu ngày càng cao của giáo dục và đặc điểm môn học Mặt khác, công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Anh còn nhiều hạn chế, bất cập nên việc dạy học môn Tiếng Anh chưa đáp ứng yêu cầu, kết quả còn thấp cũng như chưa đồng đều giữa các vùng Vì vậy, việc tìm kiếm, đề xuất các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Anh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của các trường THPT là một điều kiện thực tế cần được giải quyết Cho đến nay, đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học Riêng việc nghiên cứu lý luận, khảo sát thực trạng và xác lập các biện pháp quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Anh các trường THPT ở tỉnh Quảng Trị thì chưa

có đề tài nào nghiên cứu một cách có hệ thống và mang tính khoa học Xuất phát từ những lý do trên đây, chúng tôi chọn vấn đề : "Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THPT huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị" làm đề tài luận văn tốt nghiệp

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực ti n, xác lập các biện pháp quản lý đổi mới PPDH môn Tiếng Anh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh

ở các trường THPT huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn tiếng Anh ở các trường THPT huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Nếu Hiệu trưởng thực thi đồng bộ các biện pháp quản lý như: nâng cao nhận thức cho đội ngũ GV về đổi mới PPDH; tăng cường quản lý hoạt động của tổ chuyên môn; bồi dưỡng, tập huấn các PPDH mới cho GV; quản lý hoạt động dạy học của GV và HS; đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học

sinh; tổ chức tốt các điều kiện hỗ trợ việc đổi mới PPDH thì có thể thực hiện có hiệu quả việc đổi mới PPDH, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh

ở các trường THPT trên địa bàn huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở trường THPT

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng đổi mới PPDH môn Tiếng Anh và thực trạng quản lý việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở các trường THPT huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý đổi mới PPDH môn Tiếng Anh ở các trường THPT huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Sử dụng nhóm phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu, phân loại và hệ thống hoá lý thuyết nhằm xây dựng

cơ sở lý luận của đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực ti n: Sử dụng phương pháp điều tra, phương pháp quan sát sư phạm, phương pháp chuyên gia, phương pháp tổng kết kinh nghiệm nhằm khảo sát, đánh giá thực trạng việc đổi mới PPDH và quản lý việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở các trường THPT huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị

6.3 Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng phương pháp này nhằm xử lý kết quả nghiên cứu

7 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng về việc thực hiện đổi mới PPDH môn tiếng Anh lớp 10, 11, 12 ở 4 trường THPT thuộc huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị

8 CẤU TRÚC LUẬN VĂN

Luận văn gồm 3 phần chính:

- Phần thứ nhất: Mở đầu

- Phần thứ hai: Nội dung nghiên cứu, gồm 3 chương

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chương 2 THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI PPDH VÀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PPDH MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN TRIỆU PHONG, TỈNH QUẢNG TRỊ

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PPDH MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN TRIỆU PHONG, TỈNH QUẢNG TRỊ

- Phần thứ ba: Kết luận và khuyến nghị

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

NỘI DUNG CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1 Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề

Dạy và học là hai mặt không thể tách rời của phương thức tồn tại, phát triển

xã hội và cá nhân Dạy học là hoạt động lao động xã hội xuất hiện từ lúc con người

có nhu cầu truyền lại cho thế hệ sau những kinh nghiệm của thế hệ trước Để dạy học đạt kết quả cần phải có PPDH phù hợp vì nó là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định chất lượng của quá trình dạy học Hoạt động quản lý xuất hiện khi có sự phân công lao động trong xã hội Lý luận về PPDH và quản lý đổi mới PPDH được hình thành và phát triển cùng với sự hình thành và phát triển của giáo dục

1.1.1 Trên thế giới

Ngay từ thời cổ đại, tư tưởng về PPDH và quản lý PPDH đã được thể hiện trong những quan điểm của nhiều nhà triết học đồng thời là những nhà giáo dục Đức Khổng Tử (551- 479 TCN) đã giúp học trò phát triển bằng cách khuyến khích

sở trường và phê bình sở đoản Socrates(469 - 399 TCN) cùng học trò vừa đi chơi

vừa đàm đạo qua đó ông gợi mở để học trò tự đi đến kết luận, do đó phương pháp

này có tên là phương pháp đỡ đẻ J.A.Komenxki(1592-1670), trong tác phẩm nổi tiếng " Thiên đường của trái tim" (1632) đã phân tích các hiện tượng trong tự nhiên

và hiện thực để đưa ra các cách thức nhằm giúp HS tích cực, tự giác trong việc lĩnh hội kiến thức J.J.Rousseau (1717 - 1778) chủ trương giáo dục trẻ em một cách tự nhiên, tự do và HS tích luỹ được kiến thức thông qua chính hoạt động của mình

Cùng với sự phát triển của khoa học - kỹ thuật, trong thế kỷ XIX, XX đã xuất hiện nhiều nhà giáo dục tiêu biểu như John Dewey(1859 - 1952), A.Macarenco (1888 - 1938), Jean Piaget (1896 - 1980) đều hướng đến sự tích cực hoá hoạt động của người học Trong nhiều thập kỷ trở lại đây, các nhà giáo dục Liên xô - Nga đã

tổ chức nghiên cứu có hệ thống nhiều vấn đề về PPDH như V.V Davưdov, L.V.Zankop, N.A.Menchinskaia, M.N.Statkin, I.Ia.Lecne, M.I.Macmutop, trong đó

việc công nghệ hoá quá trình dạy học của Giáo sư Viện sỹ V.V Davưdov đã được vận dụng tổ chức dạy học tại Việt Nam .[28,tr.7]

1.1.2 Ở Việt Nam

Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đã có nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục của nước ta nghiên cứu về PPDH cũng như đổi mới PPDH như " Đổi mới PPDH ở trường THCS" của Trần Kiều, Viện khoa học

GD, 1997; "Phương pháp giáo dục tích cực" của Nguy n Kỳ, NXB GD, 1995; Thử

đi tìm những PPDH hiệu quả" của Lê Văn Long, NXB GD, 1999; " Giáo dục học, một số vấn đề lý luận và thực ti n" của Hà Thế Ngữ, NXB Đại học quốc gia, Hà Nội, 2001; " Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới" của Thái Duy Tuyên, NXB GD, Hà Nội 2007

Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động quản lý nhà trường, đặc biệt

là quản lý quá trình dạy học nên đã có nhiều luận văn Thạc sỹ, luận án Tiến sỹ Giáo dục học tập trung nghiên cứu vấn đề này Tuy nhiên, vấn đề quản lý đổi mới PPDH còn ít tác giả nghiên cứu Các tác giả nghiên cứu vấn đề này trong các luận văn Thạc sỹ Quản lý Giáo dục tại trường DHSP Huế như Mai Thị Tuyết, Tôn Thất

Vi n Tương, Trần Thị Phương [25,tr.9]

Ở tỉnh Quảng Trị, đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu về quản lý công tác đổi mới PPDH môn Tiếng Anh một cách hệ thống và khoa học Vì vậy, việc nghiên cứu lý luận và thực ti n nhằm đề xuất một số biện pháp quản lý công tác đổi mới PPDH môn Tiếng Anh ở các trường THPT huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị là cần thiết

1.2 Các khái niệm cơ bản

Theo Từ điển Tiếng Việt, 2008 " Quản lý là trông coi và giữ gìn theo những

yêu cầu nhất định; tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [24, tr.991]

F.W Taylor cho rằng: quản lý là biết chính xác điều muốn người khác làm, sau

đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất" [17, tr.12]

H.Koontz thì khẳng định: quản lí là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo

phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức) [17, tr.12]

"Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) một cách tối ưu nhằm đạt được mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất" [18, tr.15]

Tác giả Nguy n Quốc Chí, Nguy n Thị Mỹ Lộc cho rằng "Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng)

kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra [13, tr.9]

Từ những quan niệm về quản lý như trên chúng ta có thể hiểu quản lý là quá

trình tác động có tổ chức, có tính hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản

lý bằng việc vận dụng các chức năng quản lý nhằm đạt được mục tiêu xác định

1.2.2 Quản lý giáo dục

Nếu xem quản lý là một thuộc tính bất biến, nội tại của mọi hoạt động xã hội, thì quản lý giáo dục (QLGD) cùng là một thuộc tính tất yếu của mọi hoạt động giáo dục có mục đích Quản lý giáo dục vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật Ngày nay, QLGD đang phát triển thành một ngành khoa học, có cơ sở lý luận riêng của nó Về khái niệm, có nhiều quan niệm khác nhau về QLGD:

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: " Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội" [3; tr.3]

Khái niệm QLGD được tác giả Trần Kiểm lý giải ở cấp độ vĩ mô và vi mô Đối với cấp độ vĩ mô: Quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế

hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục

Đối với cấp độ vi mô: Quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tác động tự giác của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện

có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường [19, tr.37-38]

Từ những quan điểm trên, có thể hiểu: Quản lý giáo dục là quá trình tác động

có kế hoạch, có ý thức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng bị quản lý nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra một cách có chất lượng và hiệu quả nhất

1.2.3 Quản lý nhà trường

Theo tác giả Phạm Minh Hạc: " Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh [15, tr.66]

Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: " Quản lý nhà trường là quản lý một thiết chế vừa có tính sư phạm, vừa có tính kinh tế Các vấn đề tổ chức - sư phạm và kinh

tế - xã hội lồng ghép vào nhau" [5, tr.35]

Tác giả Phạm Viết Vượng cho rằng: " Quản lý nhà trường là lao động của các cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức lao động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường" [33, tr.23]

Như vậy, có thể hiểu quản lý nhà trường thực chất là sự tác động có định

hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lý GD để tiến tới mục tiêu GD

1.2.4 Quản lý đổi mới phương pháp dạy học

1.2.4.1 Phương pháp dạy học

Thuật ngữ phương pháp (method) bắt nguồn từ methodos (tiếng Hi Lạp),

có nghĩa là con đường để đạt mục tiêu Theo đó, PPDH là con đường để đạt mục tiêu dạy học

Theo Từ điển Giáo dục, phương pháp dạy học là “cách thầy tiến hành việc dạy nội dung đi đôi với việc dạy cách học cho trò nhằm giúp trò trau dồi phương pháp tự học để nắm vững nội dung đang học, đồng thời để rèn luyện cách tự học suốt đời” [22, tr.319]

"Phương pháp dạy học là những hình thức và cách thức hoạt động của giáo viên (GV) và học sinh (HS) trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt mục đích dạy học PPDH là những hình thức và cách thức, thông qua đó và bằng cách đó

GV và HS lĩnh hội những hiện thực tự nhiên và xã hội xung quanh trong những điều kiện học tập cụ thể" [7, tr.29]

"Phương pháp dạy học là hệ thống những cách thức hoạt động chung thống nhất của GV và HS nhằm thực hiện tốt những mục đích và nhiệm vụ dạy học đã xác định" [21, tr.75]

Chúng ta có thể hiểu phương pháp dạy học là cách thức phối hợp hoạt động

của thầy và trò, trong đó thầy đóng vai trò chủ đạo, điều khiển, hướng dẫn nhằm đạt được mục đích dạy học

1.2.4.2 Đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học là đổi mới cách thức tổ chức các hoạt động dạy học nhằm xây dựng cách thức học tập của học sinh theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, qua đó bồi dưỡng cho học sinh phương pháp

tự học, tự rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực ti n

"Đổi mới PPDH luôn đặt trong mối quan hệ với đổi mới mục tiêu, nội dung dạy học, đổi mới cơ sở vật chất và thiết bị dạy học; đổi mới các hình thức tổ chức dạy học để phù hợp giữa dạy học cá nhân và các nhóm nhỏ hoặc cả lớp, giữa dạy học trong phòng học và ngoài hiện trường; đổi mới môi trường giáo dục để học tập gắn với thực hành và vận dụng; đổi mới đánh giá kết quả học tập của HS qua đổi mới nội dung, hình thức kiểm tra, xây dựng các bộ công cụ đánh giá, phối hợp kiểu đánh giá truyền thống với cách trắc nghiệm bảo đảm đánh giá khách quan, trung thực mức độ đạt được mục tiêu giáo dục của từng học sinh" [7, tr.7-8]

Theo tác giả Thái Duy Tuyên " khi nói đến đổi mới PPDH phải nhìn nhận vấn đề một cách rộng rãi và linh hoạt theo ba hướng: Phát triển năng lực nội sinh của người học; đổi mới quan hệ thầy trò và đưa công nghệ hiện đại vào nhà trường"[32, tr.444]

Như vậy, có thể hiểu đổi mới PPDH là đổi mới cách thức tác động của giáo viên lên học sinh bằng cách lựa chọn những phương pháp dạy học, hình thức dạy học, thiết bị dạy học cụ thể nhằm tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh, góp phần phát triển khả năng tự học

1.2.4.3 Quản lý đổi mới phương pháp dạy học

Theo tác giả Thái Duy Tuyên, để quản lý việc đổi mới PPDH, Hiệu trưởng

cần thực hiện bốn chức năng công cụ và một chức năng cơ bản Thứ nhất, kế hoạch

hoá hoạt động đổi mới phương pháp dạy học; thứ hai, tổ chức hoạt động đổi mới phương pháp dạy học; thứ ba, chỉ đạo hoạt động đổi mới phương pháp dạy học; thứ

tư, kiểm tra hoạt động đổi mới phương pháp dạy học và cuối cùng là kích thích

động viên, tạo động lực [32, tr.575-577].

Quản lý đổi mới PPDH là nội dung cốt lõi trong hệ thống quản lý của nhà trường Nói đến quản lý đổi mới PPDH là nói đến việc thực hiện đồng bộ các hoạt động quản lý đội ngũ sư phạm, quản lý cơ sở vật chất (CSVC), thiết bị dạy học (TBDH), quản lý điều kiện và môi trường làm việc, cơ chế hoạt động, tổ chức và điều hành, kiểm tra và đánh giá, phối hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường

Như vậy, quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học được hiểu là sự tác

động có ý thức của Hiệu trưởng đến cách thức làm việc của giáo viên và học sinh thông qua các chức năng quản lý

1.3 Cơ sở lý luận của việc đổi mới phương pháp dạy học môn tiếng Anh ở trường THPT

1.3.1 Vị trí, vai trò của môn tiếng Anh ở trường THPT

1.3.1.1 Tiếng Anh là môn văn hóa

Nhận thức được vị trí và vai trò quan trọng của môn tiếng Anh trong nhà trường phổ thông, Đảng và Nhà nước đã có nhiều Nghị quyết, Chỉ thị, Quyết định

về việc đổi mới và không ngừng nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ trong các trường THPT Quyết định số 1400/QĐ-TTg ngày 30 tháng 9 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ về đề án" Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 - 2020" nhấn mạnh: "Quy định môn ngoại ngữ được dạy và học trong các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân là tiếng Anh và một số

ngôn ngữ khác" [31]

Môn tiếng Anh một mặt cung cấp cho HS những kiến thức cơ bản, có hệ thống và hoàn chỉnh về ngữ âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp làm cơ sở cho các hoạt động giao tiếp; mặt khác giúp học sinh có hiểu biết khái quát về đất nước, con người và nền văn hoá của các nước sử dụng tiếng Anh như là tiếng mẹ đẻ Trên cơ sở đó tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa, văn hoá các nước bản ngữ, góp phần làm phong phú văn hoá dân tộc Việt Nam

1.3.1.2 Tiếng Anh góp phần phát triển tư duy

Môn tiếng Anh góp phần phát triển tư duy và hỗ trợ cho việc dạy học tiếng Việt Với đặc trưng của mình, môn tiếng Anh góp phần đổi mới phương pháp dạy học, lồng ghép và chuyển tải nội dung của nhiều môn học ở nhà trường phổ thông [6, tr.5]

Lịch sử chứng minh rằng: tư duy con người chỉ phát triển khi ngôn ngữ xuất hiện Ngôn ngữ là cái vỏ vật chất của tư duy Do đó, trong quá trình học tiếng Anh các thao tác tư duy trong HS như phân tích, tổng hợp, khái quát, trừu tượng được tạo cơ hội và điều kiện để phát triển, đặc biệt là tư duy hình ảnh, tư duy lôgic Từ vốn kiến thức đã học được ở trường phổ thông, các em học cách giao tiếp thành công bằng tiếng Anh, qua đó làm phát triển các phẩm chất khác nhau của tư duy

1.3.1.3 Môn tiếng Anh góp phần hình thành và phát triển nhân cách của học sinh

Nhân cách được hình thành trong quá trình con người tham gia vào các mối quan hệ xã hội bằng chính hoạt động của mình Vì thế, nhân cách được xem là "sản phẩm muộn" trong sự phát triển con người

Nhân cách là chủ thể trong các hoạt động, trong các mối quan hệ đa dạng Nhân cách bao gồm tất cả các nét, các mặt, các phẩm chất có ý nghĩa xã hội trong một con người

Sự phát triển nhân cách của con người di n ra trong quá trình sống, học tập, lao động, giao lưu, vui chơi, giải trí và theo quy luật lĩnh hội các di sản văn hóa vật chất - tinh thần do các thế hệ trước để lại trong công cụ lao động, trong những tác phẩm văn học, khoa học, nghệ thuật

Giáo dục giữ vai trò chủ đạo đối với sự hình thành và phát triển nhân cách Một nền giáo dục tốt có thể làm cho con người phát triển toàn diện, phù hợp với sự phát triển của thời đại, mà tiếng Anh là một phần, một nhân tố trong chương trình giáo dục phổ thông

1.3.1.4 Tiếng Anh là công cụ giao tiếp quốc tế

"Môn tiếng Anh ở trường phổ thông cung cấp cho HS một công cụ giao tiếp mới để tiếp thu tri thức khoa học, kỹ thuật tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hóa đa dạng và phong phú trên thế giới, d dàng hội nhập với cộng đồng quốc tế".[6, tr.5]

Người ta thống kê được là có đến hai phần ba các tạp chí, các đài phát thanh, truyền hình, các chương trình máy tính, các loại sách báo khoa học được viết bằng

tiếng Anh Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay thì việc nắm vững tiếng Anh còn có ý nghĩa hết sức đặc biệt "Tiếng Anh là một ngôn ngữ quan trọng cần nắm vững, bởi vì

nó cung cấp cho chúng ta cách tiếp cận với học thuật và thương mại của thế giới"

Tiếng Anh có vai trò và vị trí quan trọng trong sự nghiệp giáo dục đào tạo và trong sự phát triển của đất nước Biết tiếng Anh là yêu cầu tất yếu của lao động có

kỹ thuật cao nhằm đáp ứng các quy trình công nghệ thường xuyên được đổi mới Biết tiếng Anh còn là một năng lực cần phải có đối với người Việt Nam hiện đại

Việc quản lý dạy học tiếng Anh cần: Quản lý mục tiêu và nội dung dạy học tiếng Anh, đào tạo và bồi dưỡng giáo viên dạy tiếng Anh, quản lý hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò, quản lý việc thực hiện chương trình, SGK mới, đổi mới PPDH, cải tiến các hình thức tổ chức dạy học phù hợp với đặc trưng của bộ môn, với hoàn cảnh từng nhà trường, đảm bảo học sinh được học liên tục 7 năm ở bậc trung học, đầu tư CSVC, thiết bị, sử dụng đồ dùng dạy học hiệu quả, đổi mới các hình thức kiểm tra, đánh giá cho phù hợp chương trình, phương pháp giảng dạy

và yêu cầu của bộ môn tiếng Anh

1.3.2 Sự cần thiết đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở trường THPT

Mục tiêu của giáo dục hiện nay đang tập trung hướng vào việc phát triển tính năng động, sáng tạo, tích cực của người học nhằm tạo khả năng nhận biết và giải quyết các vấn đề Để đạt được mục tiêu này, việc đổi mới PPDH trong nhà trường theo hướng coi trọng người học, coi người học là chủ thể hoạt động, khuyến khích các hoạt động học tập tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá trình dạy học là rất cần thiết Thực tế dạy học môn tiếng Anh ở trường THPT cho thấy xuất hiện ngày càng nhiều tiết dạy tốt của các GV giỏi, nhiều kinh nghiệm theo hướng tổ chức cho HS hoạt động tích cực, tự chiếm lĩnh tri thức mới nhưng chủ yếu là trong các đợt thao giảng, thi GV dạy giỏi Tình trạng phổ biến nhất vẫn là thầy giảng giải, giới thiệu, đôi khi sử dụng tranh ảnh còn HS thụ động lắng nghe, sau đó luyện tập qua loa vì lớp học đông hoặc không đủ thời gian cho các em luyện tập theo nhóm nhỏ

Nguyên nhân của việc chậm đổi mới PPDH môn tiếng Anh hiện nay có thể khái quát như sau:

Nhìn chung, HS sau ba năm học ở THPT trình độ tiếng Anh còn thấp, khả năng giao tiếp vẫn còn hạn chế; giáo viên còn lúng túng, không định hướng rõ ràng là

cần đổi mới cái gì? đổi mới như thế nào? để đáp ứng được yêu cầu; việc kiểm tra, thi

cử chưa khuyến khích cách học sáng tạo của HS; TBDH của các nhà trường còn nghèo nàn, không phù hợp cho việc đổi mới PPDH; ở một số trường chưa có cách chỉ đạo việc đổi mới PPDH một cách triệt để; bản thân GV những người có vai trò cực

kỳ quan trọng lại chưa thấy rõ mục đích, ý nghĩa và sự cần thiết phải đổi mới PPDH

Mục tiêu dạy học môn tiếng Anh là làm sao cho người học nắm được các kiến thức ngôn ngữ và sử dụng trong hoạt động giao tiếp bằng chính năng lực giao tiếp của mình PPDH ngoại ngữ nói chung và PPDH tiếng Anh nói riêng chọn giao tiếp là phương hướng chủ đạo, năng lực giao tiếp là đơn vị dạy học cơ bản, coi giao tiếp vừa là mục đích vừa là phương tiện dạy học Điều đó có nghĩa là dạy học trong giao tiếp, bằng giao tiếp và để giao tiếp PPDH này sẽ phát huy tốt vai trò chủ thể, chủ động, tích cực của HS trong việc rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ vì những mục đích thực ti n và sáng tạo HS cần phải được trang bị cách thức học tiếng Anh và ý thực tự học, tự rèn luyện vì người học là chủ thể, nếu không biết cách tự học thì sẽ không thể nắm vững tiếng nước ngoài

Tiêu chí cơ bản của PPDH mới là hoạt động tự lập, tích cực, chủ động của

HS trong việc giải quyết các nhiệm vụ giao tiếp bằng ngoại ngữ Tiêu chí chủ yếu

để đánh giá kết quả học tập của HS là năng lực giao tiếp, năng lực ứng xử bằng ngôn ngữ trong các tình huống giao tiếp cụ thể

Từ những yêu cầu trên, chúng tôi cho rằng đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở trường THPT hiện nay là vô cùng cần thiết và mang tính cấp bách

1.3.3 Mục tiêu, nội dung đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở trường THPT

1.3.3.1 Những định hướng đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở trường THPT

Định hướng dạy học ngoại ngữ hiện nay của Bộ Giáo dục và Đào tạo là sử dụng phương pháp "dạy ngôn ngữ giao tiếp" (Communicative Language Teaching) Đây là PPDH ngoại ngữ phổ biến nhất và hiệu quả nhất hiện nay Hầu hết các giáo trình, sách giáo khoa phổ thông tiếng Anh trên thế giới và ở Việt Nam hiện nay đều được biên soạn dựa theo quan điểm của phương pháp này Qua đó, coi mục tiêu cuối cùng của dạy học ngoại ngữ là phát triển kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ngôn ngữ (linguistic skills), năng lực giao tiếp (communicative competence)

Mục đích của đổi mới phương pháp dạy học môn tiếng Anh là cung cấp cho

người học khả năng sử dụng ngôn ngữ giao tiếp thích hợp trong các ngữ cảnh xã hội Giáo viên đóng vai trò là người hỗ trợ, tư vấn, thúc đẩy quá trình giao tiếp của người học, vì thế người học trở thành những người giao tiếp năng động Chức năng ngôn ngữ được nhấn mạnh hơn cấu trúc ngữ pháp, lỗi được chấp nhận và được xem như là kết quả tự nhiên của việc phát triển giao tiếp Theo "phương pháp giao tiếp" thì ngôn ngữ không chỉ là phương tiện di n đạt tư duy mà còn là phương tiện giao tiếp Mục đích cuối cùng của người học ngoại ngữ không chỉ tiếp thu và nắm chắc kiến thức ngôn ngữ (ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp) mà cần phải đạt được năng lực giao tiếp; tức là phát triển được tất cả 4 kỹ năng ngôn ngữ (nghe, nói, đọc, viết) và

sử dụng được ngôn ngữ để giao tiếp Hơn nữa, để giao tiếp hiệu quả, người học cần phải sử dụng các hình thức ngôn ngữ thích hợp với tình huống giao tiếp (situations), trong đó yêu cầu người tham gia giao tiếp phải thể hiện được ý định giao tiếp (intention) thông qua việc thực hiện các nhiệm vụ khác nhau (tasks)

1.3.3.2 Đổi mới phương pháp dạy của giáo viên

Theo tác giả Thái Duy Tuyên thì " đổi mới cách dạy của thầy cần hướng đến làm thay đổi tính chất hoạt động nhận thức của học sinh: chuyển từ tái hiện sang sáng tạo" [26, tr.583] Hiện nay, hoạt động nhận thức của HS trong học ngoại ngữ nói chung, môn tiếng Anh nói riêng chủ yếu vẫn là vận dụng trí nhớ (các quy tắc ngữ pháp, cấu trúc câu, từ vựng ) Nhưng yêu cầu đặt ra là các em học tiếng Anh

để giao tiếp Muốn đạt được yêu cầu này, theo chúng tôi GV môn tiếng Anh cần tập trung vào các vấn đề sau đây:

a Mở bài - gây không khí học tập (Warm - up)

Để có một giờ dạy tiếng Anh thành công, ngay ở bước hoạt động đầu tiên là

mở bài, GV cần tạo được không khí học tập tốt cả về mặt tâm lý lẫn nội dung cho hoạt động dạy học tiếp theo bằng các hình thức và thủ thuật vào bài thích hợp như: chào hỏi; học sinh tự giới thiệu; kể chuyện vui; tổ chức trò chơi Khai thác kiến thức đã biết của HS bằng thủ thuật gợi mở (eliciting), hay nêu vấn đề để cả lớp đóng góp ý kiến (brainstorming) Tạo ngữ cảnh, tình huống hoặc các lý do giao tiếp cho các hoạt động tiếp theo bằng giáo cụ trực quan, các mẫu chuyện có thật

b Thay đổi cách hiểu và cách tiến hành việc giới thiệu ngữ liệu mới

Với PPDH mới, phần dạy giới thiệu ngữ liệu không còn thuần túy chỉ là việc thầy

giải thích nghĩa của từ mới (mà phần lớn GV thường thực hiện bằng cách cho nghĩa tiếng Việt), giải thích các quy tắc ngữ pháp và mẫu câu Ở phần này, GV cần phải đồng thời làm rõ cách sử dụng của các mẫu câu hoặc từ mới đó trong ngữ cảnh Chỉ khi được giới thiệu trong ngữ cảnh, nghĩa và cách sử dụng của các ngữ liệu cần dạy mới được làm sáng tỏ và giúp HS khắc sâu cũng như biết cách sử dụng ngữ liệu mới

Điểm nổi bật của phương pháp giảng dạy mới trong việc giới thiệu ngữ liệu

là phải làm sao cho HS không thụ động tiếp thu bài học mà biết vận động trí óc, chủ động tham gia vào quá trình học tập qua nhiều hoạt động ngôn ngữ khác nhau

c Thực hiện 3 bước dạy kỹ năng

Trong nội dung chương trình sách giáo khoa hiện nay, phần luyện tập các kỹ năng được đưa vào từng đơn vị bài học một cách cụ thể Khi tiến hành một bài dạy

kỹ năng như bài đọc, bài nghe hay bài viết cần tiến hành theo 3 bước: trước khi vào bài, trong khi thực hiện bài và sau khi thực hiện bài (pre - task, while - task and post

- task) Những yêu cầu hoạt động được thiết kế theo các bước này sẽ giúp HS hiểu bài và thực hành được các kỹ năng lời nói một cách lưu loát hơn, thấu đáo hơn trên

cơ sở đó sẽ khắc sâu bài lâu hơn

d Tổ chức nhiều hình thức làm việc trên lớp

Để có thể phát huy được tính tích cực của HS và tăng cường số thời gian cho

HS được luyện tập nhiều hơn, cần tổ chức nhiều hình thức làm việc của HS, không nên chỉ có một hình thức phổ biến là thầy giảng - trò nghe hay thầy hỏi - trò đáp

Một lớp học ngoại ngữ theo phương pháp mới thường có nhiều hình thức như làm việc tập thể cả lớp, làm việc theo nhóm, làm việc theo cặp và làm việc cá nhân Giao tiếp, trao đổi giữa thầy và trò cũng đa dạng: thầy - cả lớp, thầy - trò, trò - thầy, trò - trò Để có thể áp dụng và phối hợp có hiệu quả các hình thức này, cần hiểu rõ những điểm mạnh và những hạn chế của từng loại

Hình thức làm việc theo cặp hay theo nhóm hiện nay trở nên phổ biến trong các lớp học ngoại ngữ theo quan điểm giao tiếp Những hoạt động luyện tập theo cặp hay nhóm mang tính chất hai chiều, tăng cường được việc trao đổi thông tin qua lại của HS hoặc tạo điều kiện cho các hoạt động luyện tập giao tiếp trên lớp Tuy nhiên, cũng giống như các hình thức làm việc trong nhóm khác, hoạt động cặp hoặc nhóm cũng đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng

1.3.3.3 Đổi mới phương pháp học của học sinh

Học ngoại ngữ là một quá trình thu nhận, ghi nhớ, tích lũy, sử dụng, liên kết,

lý giải và xử lý thông tin bằng cách sử dụng đúng ngôn ngữ Trước đây, một HS giỏi ngoại ngữ được đánh giá qua kết quả học tập mà cụ thể là đọc viết Dạy học tiếng Anh chỉ chú trọng vào phương pháp dịch ngữ pháp, HS rất giỏi về cấu trúc ngữ pháp, nhớ rất rõ, dùng rất thạo các cấu trúc và làm bài thi đạt điểm cao nhưng các em thiếu kỹ năng nghe và kỹ năng nói dù chỉ là những câu đơn giản

Hiện nay, việc học ngoại ngữ không phải là biết các hệ thống ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp mà là biết sử dụng các hệ thống đó để đạt được mục đích giao tiếp

Do đó, thầy phải đổi mới phương pháp dạy, trò cũng phải tích cực đổi mới phương pháp học Có như vây, việc dạy học ngoại ngữ nói chung, dạy học môn tiếng Anh nói riêng mới mang lại hiệu quả và đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH môn ngoại ngữ hiện nay

Chúng tôi cho rằng GV cần phải tích cực hóa hoạt động học tập của HS trong dạy học môn tiếng Anh, biểu hiện cụ thể ở một số mặt chủ yếu sau:

Làm cho HS có nhu cầu tiếp thu kiến thức, kỹ năng, biết vận dụng kỹ năng

để giao tiếp, có hứng thú tương tác với các tài liệu học tập

Từ nhu cầu tiếp thu kiến thức, rèn luyện và vận dụng kỹ năng trong giao tiếp,

HS sẽ tự giác học tập, chủ động huy động vốn kiến thức đã tích lũy để bắt chước, tái hiện, tìm tòi cách ứng xử và ứng xử sáng tạo trong các tình huống giao tiếp cụ thể

HS biết bộc lộ sự hiểu biết của mình ra bên ngoài bằng lời nói, bài viết bằng tiếng Anh

Dạy HS biết cách làm việc theo cặp, theo nhóm, hợp tác với bạn khi cần thiết trong quá trình luyện tập ngôn ngữ

HS phải biết cách tự học, biết chủ động trình bày những ý định của mình thông qua giao tiếp

Tóm lại, việc học tiếng Anh trong đổi mới PPDH đòi hỏi HS tích cực, chủ động, sáng tạo, biến quá trình học tập thành quá trình tự học tập nhằm giao tiếp thành công Muốn vậy phải học bằng giao tiếp, trong giao tiếp và thông qua giao tiếp

1.3.3.4 Đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Đổi mới PPDH nhất thiết phải tiến hành đồng bộ với đổi mới phương pháp

kiểm tra, đánh giá học sinh Việc đánh giá phải tuân thủ mục tiêu dạy học Vì vậy, khi

sử dụng phương pháp giao tiếp để dạy tiếng Anh thì chúng ta cũng sẽ phải kiểm tra, đánh giá năng lực của HS theo các yêu cầu của quá trình giao tiếp bằng ngôn ngữ này Để đánh giá các kỹ năng tiếp nhận (Receptive skills) và sản sinh (Productive skills) của học sinh, GV cần phải xây dựng một bộ công cụ kiểm tra hợp lý, kết hợp các hình thức làm bài trắc nghiệm, làm bài tự luận, hình thức kiểm tra vấn đáp, hình thức kiểm tra qua các hoạt động khi tổ chức seminar, nhóm làm việc

Khi giảng dạy, ta chú trọng đến 4 kỹ năng giao tiếp là nghe, nói, đọc hiểu và viết thì trong kiểm tra, đánh giá, chúng ta cũng phải thực hiện khảo sát cả 4 kỹ năng này Có như vậy mới tạo được động lực cho học sinh trong quá trình học tập môn tiếng Anh

1.4 Hiệu trưởng trường THPT và vấn đề quản lý việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh

1.4.1 Vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng trường THPT

"Hiệu trưởng nhà trường là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận".[27, tr.19]

Hiệu trưởng trường THPT hiện nay do Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo bổ nhiệm, là người có trách nhiệm và thẩm quyền cao nhất về quản lý chuyên môn, tổ chức, hành chính trong nhà trường Hiệu trưởng trực tiếp tổ chức, điều khiển, quản

lý, chỉ đạo thực hện các hoạt động giáo dục của nhà trường theo đường lối, quan điểm, mục tiêu giáo dục của Đảng, chấp hành tốt pháp luật, các quy định của nhà nước, theo mục tiêu, chương trình, nội dung, kế hoạch của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Hiệu trưởng trường THPT chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý giáo dục cấp trên là Sở Giáo dục và Đào tạo về quản lý quản lý toàn bộ các hoạt động của nhà trường, thay mặt nhà trường quan hệ với bên ngoài

Hiệu trưởng trường THPT có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

- Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;

- Thực hiện các quyết nghị của Hội đồng trường;

- Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; xây dựng và tổ chức thực hiện

kế hoạch nhiệm vụ năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền;

- Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó; đề xuất các thành viên của Hội đồng trường trình cấp có thẩm quyền quyết định;

- Quản lý giáo viên, nhân viên; quản lý chuyên môn; phân công công tác, kiểm tra, đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên, nhân viên; thực hiện việc tuyển dụng giáo viên, nhân viên; ký hợp đồng lao động; tiếp nhận, điều động giáo viên, nhân viên theo quy định của Nhà nước;

- Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trường tổ chức; xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, ký xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh tiểu học (nếu có) của trường phổ thông có nhiều cấp học và quyết định khen thưởng, kỷ luật học sinh;

- Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường;

- Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh; tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục của nhà trường;

- Chỉ đạo thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động của ngành; thực hiện công khai đối với nhà trường;

- Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và

hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật [10 ]

Với những nhiệm vụ và quyền hạn như trên, người Hiệu trưởng phải luôn nỗ lực phấn đấu để thực hiện tốt trọng trách của mình

1.4.2 Quản lý việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh của Hiệu trưởng trường THPT

1.4.2.1 Mục tiêu quản lý việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh của Hiệu trưởng trường THPT

Mục tiêu quản lý giáo dục là hệ thống phức tạp, đề cập tới các hoạt động của trường học cũng như các điều kiện hỗ trợ cần thiết cho qua trình sư phạm di n ra trong hệ thống giáo dục Mục tiêu quản lý là trạng thái được xác định trong tương lai của đối tượng quản lý hoặc của một số yếu tố cấu thành nó

Hệ thống giáo dục là một hệ thống xã hội, đối tượng của quản lý giáo dục được thể hiện ở các thành tố: tư tưởng (quan điểm, đường lối, chính sách, chế độ, nội

dung, phương pháp, tổ chức và kết quả); con người (cán bộ công chức, viên chức ngành giáo dục, giáo viên và học sinh); quá trình biến đổi (việc dạy và học di n ra theo không gian và thời gian); vật chất (gồm cơ sở vật chất và thiết bị dạy học)

Để công tác quản lý việc đổi mới PPDH ở trường THPT có hiệu quả, Hiệu trưởng cần phải xác định rõ những mục tiêu cơ bản sau:

- Đảm bảo chất lượng của quá trình dạy học môn tiếng Anh, tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học hợp lý, tổ chức và quản lý việc đổi mới PPDH của giáo viên môn tiếng Anh như thường xuyên kiểm tra, dự giờ, đánh giá giờ dạy theo đúng tinh thần chỉ đạo đổi mới PPDH ngoại ngữ của Bộ Giáo dục và Đào tạo Tổ chức các buổi hội thảo, các tiết chuyên đề về đổi mới PPDH, khuyến khích giáo viên tự học tập, tự bồi dưỡng các kỹ năng sư phạm cần thiết để dạy tiếng Anh hiệu quả hơn chất lượng hơn Đối với HS, Hiệu trưởng cũng cần có kế hoạch quản lý quá trình học tập của các em thông qua giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn để có kế hoạch giúp đỡ, điều chỉnh kịp thời

- Xây dựng tập thể tổ tiếng Anh vững mạnh về chuyên môn, nghiệp vụ, có kế hoạch bồi dưỡng giáo viên về kỹ năng sử dụng các thiết bị dạy học hiện đại, xây dựng kế hoạch hợp lý và chỉ đạo giáo viên tham gia học tập nâng cao trình độ đảm bảo các giáo viên tiếng Anh đều đạt trình độ C1 khung tham chiếu châu u theo đề

án 2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Xây dựng cơ sở vật chất thiết bị dạy học, thư viện trường học một cách đồng bộ để đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH

- Tập trung chỉ đạo thay đổi phương pháp học của HS cả ở trên lớp lẫn tự học ở nhà Tạo động cơ, hứng thú cho người học làm sao trong mỗi tiết học học sinh được " hoạt động nhiều hơn, thực hành nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn, suy nghĩ nhiều hơn" [32, tr.584]

- Có kế hoạch và thường xuyên kiểm tra công tác quản lý của tổ trưởng, kiểm tra nội bộ các giáo viên trong tổ tiếng Anh nhằm đảm bảo mối liên hệ ngược để đánh giá đúng chất lượng dạy học của GV và HS từ đó có kế hoạch điều chỉnh kịp thời

1.4.2.2 Nội dung quản lý việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh

Quản lý việc đổi mới PPDH các bộ môn nói chung và bộ môn tiếng Anh THPT nói riêng là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Hiệu trưởng nhằm

nâng cao chất lượng dạy và học môn tiếng Anh ở trường THPT hiện nay Chất lượng của toàn bộ hệ thống giáo dục đạt được là kết quả của sự vận động và tác động qua lại theo một quy luật bởi các thành tố trong quá trình dạy học và quản lý quá trình dạy học Mục tiêu đổi mới PPDH nói chung, đổi mới PPDH môn tiếng Anh nói riêng là mục tiêu bộ phận của mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo Để nâng cao chất lượng dạy - học môn tiếng Anh, chúng ta cần thường xuyên nghiên cứu để có những giải pháp quản lý phù hợp đối với từng thành tố cũng như toàn bộ quá trình bao gồm các nội dung:

- Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn

- Quản lý hoạt động dạy của GV môn tiếng Anh

- Quản lý hoạt động học tập của HS

- Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả dạy học môn tiếng Anh

- Quản lý các điều kiện hỗ trợ cho việc đổi mới PPDH

a Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn là đầu mối thực hiện các quyết định, các kế hoạch của Hiệu trưởng nên đóng vai trò quan trọng và quyết định trong việc triển khai và thực hiện đổi mới PPDH Là nơi tổ chức nghiên cứu, học tập, ứng dụng, thể nghiệm những lý luận về PPDH mới thông qua việc tiếp thu các văn bản chỉ đạo của cấp trên, việc học tập từ tổ chức các chuyên đề, sáng kiến kinh nghiệm, tổ chức sinh hoạt, trao đổi

về các chủ đề, các bài tập Vì vậy, quản lý hoạt động tổ chuyên môn là nội dung đầu tiên và quan trọng nhất trong quản lý việc đổi mới PPDH

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trước hết cần cụ thể hóa các chủ trương về đổi mới PPDH của Bộ, của Sở thành quy định của nhà trường trong kế hoạch năm học, trong quy chế hoạt động chuyên môn và kế hoạch đổi mới PPDH để tổ chức thực hiện Hiệu trưởng cần phân công trách nhiệm cho phó Hiệu trưởng chuyên môn theo dõi và chỉ đạo với những yêu cầu cụ thể, phù hợp với tình hình của nhà trường

Để quản lý tốt hoạt động chuyên môn của tổ tiếng Anh, bản thân Hiệu trưởng cần có vốn hiểu biết tiếng Anh nhất định nhằm hỗ trợ cho công tác dự giờ, kiểm tra nội bộ Hiệu trưởng cần có những chỉ đạo cho các tổ chuyên môn trong đó có tổ tiếng Anh xây dựng kế hoạch đổi mới PPDH cho từng năm học, cụ thể hóa các yêu cầu cần phải tiến hành trong quy trình thực hiện nhiệm vụ năm học của tổ Hiệu

trưởng trực tiếp hoặc phân công phó Hiệu trưởng tham dự các buổi sinh hoạt tổ để theo dõi, kiểm tra và đánh giá các mặt hoạt động của tổ được chính xác

Một trong những nội dung quản lý việc đổi mới PPDH của tổ bộ môn tiếng Anh là Hiệu trưởng luôn khuyến khích, động viên giáo viên tăng cường thảo luận sâu các vấn đề, các bài khó trong lúc thực hiện đổi mới PPDH ở các buổi sinh hoạt tổ; yêu cầu tổ trưởng luôn đổi mới nội dung sinh hoạt tổ, tăng cường sinh hoạt tổ nhóm theo hướng trao đổi các hoạt động dạy học trên trang "Trường học kết nối"

b Quản lý hoạt động dạy của giáo viên môn tiếng Anh

Để đảm bảo tính nghiêm túc và nhất quán trong quản lý hoạt động dạy học của GV nói chung và GV môn tiếng Anh nói riêng, cần phổ biến các quy định của

Bộ, của Sở cũng như quy chế chuyên môn của trường về quy định soạn giáo án, dạy học theo phương pháp mới, dự giờ trên lớp, đánh giá giờ dạy, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS theo hướng đổi mới PPDH cho toàn thể hội đồng sư phạm nắm rõ để thực hiện

Quản lý hoạt động dạy của GV bắt đầu từ việc soạn bài hoặc bảng thiết kế sử dụng bài dạy có bổ sung Bài dạy hoặc bảng thiết kế phải đảm bảo mục tiêu, nội dung, trọng tâm bài học, đồng thời phản ánh rõ đường hướng và kỹ thuật dạy học hướng vào người học

Quản lý giờ trên lớp là quản lý mối quan hệ thầy - trò trong quá trình dạy học, đây là nội dung có ý nghĩa quyết định trong việc đổi mới PPDH Cần đổi mới cách đánh giá giờ dạy chuyển từ đánh giá nghệ thuật truyền thụ và vai trò chủ động của GV sang đánh giá năng lực tổ chức các hoạt động tự lực, sáng tạo của HS Hiện nay để đánh giá một giờ dạy tiếng Anh, người ta chú trọng đến thời lượng HS thực hành tiếng, mức độ tham gia các hoạt động một cách có chất lượng của HS, kỹ năng chuyển tải ngôn ngữ sau giờ học Vậy, thông qua việc theo dõi và kiểm tra nhanh các kỹ năng của HS trên lớp mà đánh giá giờ dạy của GV Bằng cách quản lý này

mà bản thân từng GV sẽ nỗ lực cố gắng và có quyết tâm đổi mới PPDH của mình

để theo kịp các đồng nghiệp và xu thế chung

Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS cũng là một nội dung không thể thiếu trong quản lý hoạt động dạy học của GV vì đổi mới PPDH môn tiếng Anh là một hoạt động nằm trong chu trình khép kín gồm đổi mới phương pháp

dạy, phương pháp học, phương pháp kiểm tra đánh giá Tùy từng loại bài kiểm tra

để GV có thể kiểm tra một, hai hoặc cả bốn kỹ năng và kiến thức ngôn ngữ

c Quản lý việc đổi mới phương pháp học của học sinh

Quản lý hoạt động học tập của HS bao gồm quản lý động cơ, thái độ học tập; quản lý phương pháp học tập ở lớp, ở nhà Quản lý hoạt động học tập trong đổi mới PPDH môn tiếng Anh là tạo điều kiện cho HS hình thành phương pháp tự học,

kỹ năng tự học, thói quen, ý chí tự học; rèn luyện cho HS phương pháp tự nghiên cứu, đọc sách, tra cứu tài liệu [32, tr.588-589]

Để quản lý hoạt động học tập môn tiếng Anh của HS, Hiệu trưởng rất cần sự

hỗ trợ đắc lực từ đội ngũ GV chủ nhiệm và GV tiếng Anh, những người trực tiếp giảng dạy, quản lý và theo dõi HS Cần có kế hoạch tổ chức các hoạt động ngoài giờ

đa dạng, phong phú như đố vui để học, thi học sinh giỏi cấp trường, thi hùng biện tiếng Anh, thi tiếng Anh qua mạng Internet-based Olympiad of English (IOE) nhằm giúp HS có động cơ và thái độ học tập môn tiếng Anh một cách đúng đắn

Đội ngũ ban cán sự lớp là lực lượng hỗ trợ nhà trường trong việc quản lý việc học trên lớp của HS Hiệu trưởng cần thường xuyên quan tâm, bồi dưỡng năng lực tự quản cho đội ngũ cán bộ lớp, tạo điều kiện cho các em thực hiện tốt nhiệm vụ

và quyền hạn của mình, lôi cuốn tập thể lớp cùng phấn đấu học tập tốt hơn Ngoài

ra, cần phối hợp với GV tiếng Anh hướng dẫn HS phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng tự học thông qua cách thức tổ chức các hoạt động học tập trên lớp, từ đó rèn luyện các em phương pháp tự nghiên cứu các tài liệu nước ngoài góp phần khơi dậy lòng say mê học ngoại ngữ ở các em

Tuy nhiên, giáo dục nhà trường dù có làm tốt đến đâu nhưng thiếu sự kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội thì khó có thể đạt đến mục đích cuối cùng

Do vậy, để đạt được kết quả như mong đợi, cần phải có sự phối hợp và hỗ trợ đáng

kể từ gia đình học sinh

d Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả dạy học môn tiếng Anh

Các nghiên cứu về lý luận dạy học đã chỉ ra rằng: muốn nâng cao chất lượng dạy học thì cần thiết phải quan tâm đến hoạt động học tập của HS, phải thông qua việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS Do đó, một trong những cơ sở để đánh giá kết quả dạy học chính là việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS

Chương trình hiện nay thực hiện việc đánh giá kết quả học tập của HS theo định hướng kế thừa các ưu điểm của cách đánh giá truyền thống và đặt việc đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan đúng với vị trí của nó; phối hợp việc đánh giá thường xuyên và đánh giá định kỳ giữa các hình thức đánh giá khác nhau bằng viết

và vấn đáp , đặc biệt việc kiểm tra, thi đều thực hiện theo trình độ chuẩn của chương trình

Trong phạm vi quản lý dạy học, Hiệu trưởng quản lý hoạt động học của HS thông qua phản ánh của đội ngũ GV về kết quả học tập, rèn luyện của HS

Hiệu trưởng cần quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS đối với GV, tránh chỉ dừng lại ở mức độ đo lường bằng điểm số Quản lý kế hoạch kiểm tra của GV qua việc nộp ma trận, đề kiểm tra định kỳ; yêu cầu chấm, trả bài đúng quy định; quản lý việc cập nhật điểm trên sổ điểm và qua mạng

Tổ chức việc kiểm tra học kỳ theo hình thức thi chung để đánh giá đúng thực chất kết quả học tập của HS, có kế hoạch bồi dưỡng kịp thời các em HS có năng khiếu, phụ đạo các em HS yếu kém Mặt khác, thông qua việc kiểm tra đánh giá nghiêm túc, công bằng giúp GV điều chỉnh hoạt động dạy học, HS điều chỉnh cách học nhằm đạt kết quả tốt

e Quản lý các điều kiện hỗ trợ đổi mới PPDH môn tiếng Anh

- Quản lý cơ sở vật chất - thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất - thiết bị dạy học là nhân tố cơ bản và có vai trò rất quan trọng

hỗ trợ thầy và trò trong đổi mới PPDH vì đó là phương tiện lao động sư phạm của

GV và HS, là một trong những điều kiện thiết yếu để tiến hành quá trình sư phạm Nếu thiếu cơ sở vật chất - thiết bị dạy học ( CSVC - TBDH) thì việc đổi mới PPDH khó thực hiện hiệu quả, nhất là trong dạy học môn tiếng Anh, nhà trường cần có máy đọc đĩa, đĩa, TV, máy tính, máy projector, tranh ảnh Do đó, Hiệu trưởng cần phân bổ nguồn kinh phí hợp lý để mua sắm, bổ sung theo yêu cầu của chương trình môn học; có kế hoạch xây dựng và trang bị hệ thống CSVC phục vụ dạy học lâu dài theo hướng hiện đại

Việc chỉ đạo công tác bảo quản và sử dụng thiết bị hiện có cũng rất cần thiết nhằm phát huy tối đa hiệu quả cũng như đưa CSVC vào sử dụng đúng mục tiêu GD Muốn làm tốt điều đó, Hiệu trưởng cần xây dựng quy chế sử dụng CSVC - TBDH

và quy trình sử dụng từng loại; có kế hoạch kiểm tra để nắm rõ tình trạng, kịp thời sửa chữa nhằm phục vụ tốt cho hoạt động dạy học nói chung và việc đổi mới PPDH nói riêng

- Quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên

GV là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục, nhất là trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi GV phải có đủ trình độ đáp ứng yêu cầu mới Công tác bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho đội ngũ GV có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học Để dạy tốt môn tiếng Anh đòi hỏi GV phải năng động, sáng tạo và phải có những tài liệu hỗ trợ như: từ điển, sách tham khảo liên quan đến kiến thức trong chương trình, tạp chí, sách báo nước ngoài liên quan đến môn học, các thông tin trên internet Đồng thời GV phải có PPDH phù hợp với từng nội dung bài dạy

và luôn tự học nâng cao trình độ chuyên môn để không những truyền đạt những kinh nghiệm của bản thân cho HS mà còn cập nhật những tri thức mới, không để lạc hậu với thời đại trong lĩnh vực dạy học của mình

Quản lý vấn đề tự bồi dưỡng của GV vì một khi trình độ của người học phát triển, nội dung học vấn thay đổi, PPDH thay đổi, các phương tiện kỹ thuật hiện đại được áp dụng ngày càng rộng rãi vào quá trình dạy học thì người thầy phải tự học,

tự bồi dưỡng để thực hiện tốt hơn nhiệm vụ dạy học

Để quản lý công tác bồi dưỡng GV, Hiệu trưởng cần tập trung vào việc dự giờ thăm lớp, kiểm tra việc thực hiện kế hoạch bài dạy; tổ chức chuyên đề về công tác đổi mới PPDH môn tiếng Anh; phân công, sắp xếp cho GV đi dự chuyên đề ở các trường trong tỉnh; tổ chức thao giảng, hội thi GV dạy giỏi cấp trường tạo điều kiện cho GV học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau; tạo điều kiện cho GV tham gia các lớp bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng chuyên đề đi học trên chuẩn

- Quản lý công tác thi đua khen thưởng

Thi đua, khen thưởng là một yếu tố quan trong không thể thiếu trong bất kỳ một tập thể lao động nào vì nó là biện pháp kích thích, tạo động lực thúc đẩy mọi người hăng hái làm việc và làm tăng năng suất lao động Trong dạy học cũng vậy, nếu thầy và trò có động lực làm việc thì chất lượng dạy học sẽ được nâng cao

Trong quá trình quản lý việc đổi mới PPDH, Hiệu trưởng cần xây dựng quy chế thi đua với thang điểm phù hợp, xây dựng quỹ khen thưởng, phát động phong

trào thi đua nhằm khuyến khích GV và HS phấn đấu đổi mới PPDH, tạo khí thế thi đua sổi nổi giữa các tập thể và cá nhân Có biện pháp theo dõi thi đua chặt chẽ, đánh giá chính xác, công bằng, khách quan, dân chủ và công khai Khen thưởng kịp thời, phê bình đúng lúc để thầy và trò cùng phát huy hết mọi tiềm năng, nỗ lực hết mình

để đạt kết quả cao trong giảng dạy và học tập

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở trường THPT

1.5.1 Các yếu tố chủ quan

- Trình độ, năng lực và phẩm chất của Hiệu trưởng

Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm trước Đảng và Nhà nước về chất lượng

và hiệu quả hoạt động giáo dục của nhà trường Việc đổi mới PPDH nói chung và PPDH môn tiếng Anh nói riêng có triệt để hay không phụ thuộc rất lớn vào công tác tổ chức, năng lực quản lý, khả năng điều hành công việc của người Hiệu trưởng

Để thực hiện thành công đòi hỏi người Hiệu trưởng phải có một trình độ đào tạo nhất định; có năng lực chuyên môn nghiệp vụ vững vàng; năng lực quản lý về việc lập kế hoạch, tổ chức và chỉ đạo triển khai thực hiện kế hoạch, kiểm tra và đánh giá việc thực hiện kế hoạch và năng lực xử lý thông tin Ngoài ra, Hiệu trưởng cần có phẩm chất trí tuệ và đạo đức trong sáng, có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh, phụ huynh và xã hội

- Trình độ, năng lực và phẩm chất của đội ngũ giáo viên

Trình độ, năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm, phẩm chất của người giáo viên ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học Năng lực cơ bản của giáo viên bao gồm: năng lực dự đoán yêu cầu và đặc điểm đối tượng dạy học, giáo dục; năng lực thiết kế kế hoạch; năng lực tổ chức thực hiện kế hoạch; năng lực đánh giá kết quả; năng lực sử dụng thành thạo các phương pháp; năng lực soạn giảng theo phương pháp mới; năng lực sử dụng công nghệ thông tin và TBDH hiện đại trong soạn bài, lên lớp; năng lực giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực ti n dạy học, giáo dục

Để thực hiện tốt việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh, đòi hỏi đội ngũ giáo viên tiếng Anh phải có trình độ chuyên môn vững vàng, hội đủ các năng lực và kỹ năng sư phạm, có phẩm chất đạo đức trong sáng, lành mạnh Bên cạnh đó cần có nhận thực đúng đắn về sự cần thiết phải đổi mới PPDH để tích cực, tự giác, quyết tâm trong việc loại bỏ những phương pháp không còn phù hợp, sử dụng PPDH mới đem lại chất lượng cao hơn

- Năng lực và phẩm chất của học sinh

Việc đổi mới PPDH phải được thực hiện đồng loạt, nhất quán và có hệ thống

từ tiểu học đến trung học cơ sở để khi lên đến bậc THPT học sinh quen với phương pháp học tập chủ động, tích cực, tự giác trong tiếp nhận tri thức Dưới sự hướng dẫn, chỉ đạo của GV, HS có những phẩm chất và năng lực của con người mới, có năng lực tự học, tự nghiên cứu và tinh thần tự giác, sáng tạo trong học tập, có phương pháp học tập đúng đắn, học ở mọi lúc, mọi nơi và có ý thức trách nhiệm về kết quả học tập của bản thân mình

1.5.2 Các yếu tố khách quan

- Chủ trương, chính sách về đổi mới PPDH

Nghị quyết TW 2 khóa VIII khẳng định " phải đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh"

Định hướng trên đã được pháp chế hóa trong Luật Giáo dục " Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, tự rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực ti n, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh"

Bộ GD&ĐT đã ban hành tài liệu bồi dưỡng GV môn tiếng Anh " Những vấn

đề chung về đổi mới giáo dục THPT, môn tiếng Anh " Đây là một trong những yêu cầu hàng đầu của việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông [7]

Tất cả các văn bản trên là cơ sở lý luận và pháp lý cho việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở trường THPT

- Điều kiện dạy học của nhà trường

Đổi mới PPDH nói chung, môn tiếng Anh nói riêng luôn gắn liền với các yêu cầu về CSVC - TBDH Phương tiện kỹ thuật đầy đủ, hiện đại sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình dạy học

Do vậy, để công tác đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở các trường THPT được thuận lợi thì Hiệu trưởng cần phải có kế hoạch cụ thể cho từng giai đoạn về xây dựng, phát triển hệ thống CSVC - TBDH; tổ chức sử dụng và bảo quản có hiệu quả trong quá trình tổ chức dạy, học môn tiếng Anh

- Gia đình và xã hội

Gia đình và cộng đồng xã hội có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc góp phần giáo dục nhân cách cho HS Truyền thống văn hóa của mỗi gia đình có ảnh hưởng trực tiếp đến tư cách cũng như thói quen học tập của các em Vì vậy, để giúp cho HS có động cơ, thái độ và phương pháp học tập tích cực cần phải tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo dục nhà trường, gia đình và xã hội

Trong quá trình quản lý việc đổi mới PPDH, các yếu tố chủ quan được xem

là nội lực, còn các yếu tố khách quan được xem là ngoại lực Theo quy luật của sự phát triển, ngoại lực dù có quan trọng đến đâu thì cũng chỉ là nhân tố hỗ trợ, thúc đẩy, tạo điều kiện còn nội lực mới là nhân tố quyết định sự phát triển bản thân sự vật Sự phát triển đó đạt đến trình độ cao nhất khi nội lực và ngoại lực cộng hưởng được với nhau Như vậy, Hiệu trưởng cần có các biện pháp quản lý toàn diện từ việc quản lý bản thân mình, GV, HS và đến các điều kiện dạy học thực tế của nhà trường cũng như nắm vững các chủ trương, văn bản chỉ đạo mới có thể chỉ đạo việc đổi mới PPDH thành công

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Từ việc tìm hiểu cơ sở lý luận liên quan đến vấn đề nghiên cứu công tác quản lý đổi mới PPDH môn tiếng Anh, chúng tôi rút ra một số kết luận như sau:

Một là, vấn đề quản lý công tác đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở các trường

THPT được nghiên cứu ở mức độ khá khiêm tốn, đặc biệt ở tỉnh Quảng Trị chưa có tác giả nào nghiên cứu một cách có khoa học

Hai là, quản lý của hiệu trưởng về việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh được

hiểu là những tác động có ý thức, có mục đích của hiệu trưởng đến phương pháp đến phương pháp dạy của GV và phương pháp học của HS nhằm đạt đến mục tiêu dạy học môn tiếng Anh đã được xác định

Ba là, các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra là

những chức năng công cụ; kích thích, tạo động lực là chức năng là chức năng cơ bản của chủ thể quản lý nói chung, hiệu trưởng trường THPT nói riêng

Để vận hành tốt nhà trường, với tư cách là hệ con của môi trường kinh tế xã hội và môi trường khoa học công nghệ, hiệu trưởng cần phải rèn luyện các năng lực

quản lý như năng lực pháp luật, năng lực tổ chức, năng lực quản lý kinh tế, năng lực vận động xã hội, năng lực thu thập và xử lý thông tin

Bốn là, đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở các trường THPT nói chung, các

trường THPT tỉnh Quảng Trị nói riêng là thực hiện quan điểm dạy học "lấy người học làm trung tâm" và đường hướng giao tiếp Theo đó, trong khi tổ chức, điều khiển quá trình học của HS, GV phải phát huy tính chủ động, sáng tạo của HS, góp phần biến quá trình học tập của HS thành quá trình tự học, tự nghiên cứu, tự đào tạo

Năm là, việc đổi mới PPDH môn tiếng Anh ở các trường THPT chỉ hiện thực

hóa khi hiệu trưởng các trường hệ thống hóa các văn bản chỉ đạo thành quy định nội

bộ và quán triệt các quy định ấy đến từng bộ phận có liên quan, đến từng GV tiếng Anh; tổ chức chỉ dạo thực hiện chặt chẽ; kiểm tra đánh giá và thu thập thông tin để điều chỉnh hoạt động dạy học của nhà trường phù hợp

Cuối cùng, nhà trường là một bộ phận của xã hội, giáo dục là sự nghiệp chung của toàn Đảng, toàn dân do đó hiệu trưởng phải thực hiện tốt việc phối hợp với các lực lượng xã hội nhằm phát huy nội lực, tranh thủ ngoại lực để nâng cao

hiệu quả hoạt động giáo dục

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TRIỆU PHONG,

từ 10 đến 13 km Diện tích tự nhiên của huyện là 354,92 km2, dân số của huyện tính đến năm 2015 là: 112.695 người

Phía Bắc giáp huyện Gio Linh và thành phố Đông Hà;

Phía Nam giáp huyện Hải Lăng và thị xã Quảng Trị;

Phía Đông giáp biển Đông;

Phía Tây giáp huyện Cam Lộ và huyện Đakrông

Địa hình huyện Triệu Phong nghiêng từ Tây sang Đông, được chia thành 3 vùng rõ rệt: gò đồi, đồng bằng và vùng cát ven biển

Vùng gò đồi chiếm 51,08% diện tích đất tự nhiên của huyện gồm các xã Triệu Thượng, Triệu Ái và một phần của xã Triệu Giang Đây là nơi phát triển các loại cây công nghiệp, cây lấy gỗ kết hợp với trồng cây hoa màu, cây lương thực và phát triển kinh tế trang trại

Vùng đồng bằng rộng từ 7 đến 8 km với diện tích chiếm 38,39% diện tích đất tự nhiên gồm các xã: Triệu Thành, Triệu Long, Triệu Đông, Triệu Hòa, Triệu Đại, Triệu Độ, Triệu Thuận, Triệu Phước, Triệu Trạch, Triệu Sơn, Triệu Trung, Triệu Tài, Thị trấn Ái Tử và một phần của xã Triệu Giang

Phía Đông huyện là một dãi cát chạy theo bờ biển suốt từ Bắc chí Nam dài