8 x quang cột sống

Magnetic Resonance Imaging MRIĐánh giá tổn thương dây chằng Ưu điểm • Hình ảnh ống sống và các thành phần bên trong rõ nét hơn Đánh giá khối mô mềm Đánh giá gãy xương, viêm tủy xương • Đ

X QUANG CỘT SỐNG

Ths.Bs Huỳnh Chung

• Conventional X ray

• Computed tomography (CT)

• Magnetic Resonance Imagine (MRI)

• Lượng tia nhiều hơn

• Kim loại cấy ghép: artifact

• Tốt cho xương khớp

• Đánh giá mạch máu ngoại vi và nội khớp khi có cản quang

Magnetic Resonance Imaging (MRI)

Đánh giá tổn thương dây chằng

Ưu điểm

• Hình ảnh ống sống và các thành phần bên trong rõ nét hơn

Đánh giá khối mô mềm

Đánh giá gãy xương, viêm tủy xương

• Đánh giá rất tốt mô mềm, dây chằng, tủy xương

Herniate cervical disc

Magnetic Resonance Imaging (MRI)

Nhược điểm

• Nhiều CCĐ như: máy trợ tim, vật lạ kim loại, clips phình mạch, thiết bị điện tử

• Cấy ghép kim loại: artifact

• Một vài bệnh nhân cảm thấy sợ

• Có thể sử dụng an thần

• Đắt tiền

Five basic densities

Arranged from least to most dense

AIR <

Black to white FAT< SOFTTISSSUE/FLUID< CALCIUM< METALIC

GIẢI PHẨU CỘT SỐNG

ĐỐT SỐNG CỔ C1-C7

ĐỐT ĐỘI C1

ĐỐT TRỤC C2

-

- Chiều ngang > chiều trước sau

- Chiều cao trước sau bằng nhau

- Ống sống hình tam giác

ĐỐT SỐNG CỔ C4

ĐỐT SỐNG NGỰC T6

ĐỐT SỐNG THẮT LƯNG

CỘT SỐNG ĐOẠN CÙNG CỤT

- Gồm 5 xương cùng & 3-5 xương cụt

- Đáy xương cùng: mặt trên S1

- Mặt trước các xương cùng có 4 gờ ngang do sự dính nhau các thân sống

- Phía bên có 4 lỗ cùng chậu cho các rễ thần kinh đi ra

CỘT SỐNG CÙNG CỤT

DÂY CHẰNG

- Giúp độ vừng cột sống

- Dây chằng dọc trước

- Dây chằng dọc sau: là trước ống sống

- Dây chằng vàng: nằm sau, bên nối các mảnh sống

- Dây chằng gian gai, dây chằng trên gai

DÂY CHẰNG

KỶ THUẬT

GIẢI PHẨU X QUANG

GIẢI PHẨU X QUANG

C 1 (đốt đội)

C 2 (đốt trục)

Mỏm gai

Mấu khớp trên của C 6

Mấu khớp dưới của C 6

Đốt sống C1

Thân sống C3

Mấu khớp dưới C4 Mỏm ngang C 5

Lỗ liên hợp

Cuố

ng

Mấu khớp

GIẢI PHẨU X QUANG

o Cột sống ngực, thắt lưng

• Từ thế thẳng, nghiêng

• Chếch*

Mỏm gai

Cuống sống L3

(P) Mỏm ngang L5

Mấu khớp

Mỏm ngang

Cuống (pedicle) Mỏm khớp

trên L5

ĐỌC PHIM X QUANG CỘT SỐNG

A = ALIGNMENT (AP VIEW) *

B = BONE *

B = BONE

C = CARTILAGINOUS SPACE *

D = DISC SPACE

S = SOFT TISSUE SPACE *

S = SOFT TISSUE SPACE

BỆNH LÝ CỘT SỐNG

THOÁI HÓA CỘT SỐNG

CHẤN THƯƠNG

CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG

1 Phân loại: tổn thương vững hay không vững

Được phân thành 3 cột (theo Denis):

- Cột trước: d/c dọc trước, 2/3 trước thân sống,

vòng xơ, đĩa đệm

- Cột giữa: d/c dọc sau, 1/3 sau thân sống, vòng

xơ, đĩa đệm

- Cột sau: gồm tất cả thành phần còn lại

CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG

2 Các dấu hiệu cơ bản chấn thương cột sống

- Gãy các mỏm ngang, mỏm gai, mỏm khớp

- Xẹp thân sống

- Lưu ý đánh giá thành sau thân sống

- Thường đĩa đệm ít bị tổn thương

- Đánh giá thêm tổn thương dây chằng

Gãy burst

Gãy gập : flexion distraction

Gãy lún

Gãy thấu kính

s

TRẬT KHỚP

o 3 mức độ

Nhẹ

TRẬT KHỚP

o 3 mức độ

Vừa

TRẬT KHỚP

o 3 mức độ

Nặng

U CỘT SỐNG

U CỘT SỐNG

o Nguyên nhân đau lưng

o 90% ác tính

o Tủy vị trí, kích thước, bản chất u cột sống, lành hay ác  biểu hiện hình ảnh khác nhau

U CỘT SỐNG

o Dấu hiệu cơ bản

 Xẹp thân sống + hủy xương, tạo xương

 Khuyết xương nhiều nơi, bờ không rõ.

 Mất vỏ xương.

 Không thấy cuống sống, mấu khớp, mỏm gai.

 Đĩa đệm thường bình thường

 +/- tổn thương phần mềm cạnh sống

VIÊM CỘT SỐNG

VIÊM CỘT SỐNG

1 Do vi trùng

2 Viêm cột sống dính khớp

3 Thấp khớp

VIÊM CỘT SỐNG DO VI TRÙNG

- Xẹp, bề mặt thân sống không đều

- Tổn thương và giảm chiều cao đĩa đệm

- Thường tổn thương phần mềm cạnh sống

- Ít liên quan đến cung sau của cột sống

Viêm thân sống-đĩa đệm

THẤP KHỚP

 Hủy và bào mòn mỏm răng C2

 Bán trật khớp trục – đội

 Dính các mấu khớp

BẤT THƯỜNG BẨM SINH CỘT SỐNG

1 Hẹp ống sống

- Có thể bẩm sinh hay mắc phải

- Hẹp có thể ở trung tâm, ngách bên hay lỗ liên hợp

1 Hẹp ống sống

2 Hội chứng Klippel Feil

- Dính 2 hay nhiều cột sống cổ

- Dị dạng kết hợp: đốt sống bán phần, vẹo cột

sống, dính sườn

2 Hội chứng Klippel Feil

3 Bất sản 1 phần thân sống

4 Bất sản cuống sống

- Có thể 1 hay hai bên

5 Không dính ở đường dọc

- Tạo thân sống hình 2 nửa cánh bướm

5 Không dính ở đường dọc

6 Hủy eo

- Khuyết phần eo giữa mỏm khớp trên & dưới

- Có thể do bẩm sinh hay mắc phải

- Thường gặp L3,L4,L5

- 75% ở 2 bên

- X quang: hình khuyết kèm xơ đặc xương

vùng eo

6 Hủy eo

7 Hở cung sau

- Do khuyết cung sau đốt sống

- Có thể kèm thoát vị màng nảo-tủy

7 Hở cung sau

8 Bệnh Scheuerman*

- Thường gặp ở vùng ngực thấp-lưng cao

- Tuổi dậy thì

- Hình ảnh:

- Xẹp thân sống hình chêm phía trước

- Giảm chiều cao đĩa đệm

- Bề mặt thân sống không đều

- Nhiều nốt Schmorl

- Tiến triển gây gù

8 Bệnh Scheuerman*

THAY ĐỔI TRỤC ĐỐT SỐNG

1 GÙ

1 GÙ

BƯỚU CỘT SỐNG (Gibbus)

2 ƯỠN (Lordosis)

2 ƯỠN

3 VẸO (scoliosis)

- Biến dạng trục sang 2 bên

- Nguyên nhân: vô căn, bẩm sinh, mắc

phải

- X quang: mức độ vẹo, tình trạng cột

sống, mức độ bù trừ

3 VẸO

4 TRƯỢT ĐỐT ỐNG

o Trượt thân sống bất thường so với trục cột sống

o Trượt có thể do hủy eo hay thoái hóa, hiếm khi

do bệnh lý đĩa đệm

o Thường gặp ở L4-L5 hoặc L5 – S1

o Thường lấy thân sống trên so với thân sống dưới

o Có 4 độ

THAY ĐỔI ĐẬM ĐỘ XƯƠNG

THAY ĐỔI ĐẬM ĐỘ XƯƠNG

1 Loãng xương

2 Đặc xương

1 LOÃNG XƯƠNG

2 ĐẶC XƯƠNG

CÁC BẤT THƯỜNG KHÁC

CÁC BẤT THƯỜNG KHÁC

- Thay đổi hình dạng thân sống dạng “mỏ chim” ở

phía trước thân sống

- 1/3 giữa: Hội chứng Morquio

- 1/3 dưới: Hội chứng Hurler

- Bào lõm thành sau thân sống

- Bào lõm thành trước thân sống

- Rộng khoảng liên cuống

- Rộng lỗ liên hợp

CÁC BẤT THƯỜNG KHÁC

Sacralization