TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC VÀ MẦM NON NGUYỄN THỊ KIM TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC VÀ MẦM NON MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO KĨ NĂNG ĐỌC HIỂU, ĐỌC DIỄN CẢM CHO HỌC[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC VÀ MẦM NON
NGUYỄN THỊ KIM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC VÀ MẦM NON
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO KĨ NĂNG ĐỌC HIỂU,
ĐỌC DIỄN CẢM CHO HỌC SINH LỚP 4 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
Tên học phần:
Mã học phần:
Mã lớp: K19 DLCTH A4
Phú Thọ, 2022
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC VÀ MẦM NON
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO KĨ NĂNG ĐỌC HIỂU, ĐỌC DIỄN CẢM CHO HỌC SINH LỚP 4 THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
Người thực hiện: Hoàng Thị Hồng Hải Người hướng dẫn: Thầy Lê Ngọc Sơn
Phú Thọ, 2022
Trang 3Điểm kết luận của bài
thi
Số phách
(Do HĐ chấm thi ghi)
Số phách
(Do HĐ chấm thi ghi)
Họ và tên SV/HV: HOÀNG THỊ HỒNG HẢI
Ngày, tháng, năm sinh: 15/ 02/1973
Mã lớp: K19 DLCTHA4
Mã SV: 21DCTH 255
GVHD: LÊ NGỌC SƠN
Tên HP:
Ghi bằng
số
Ghi bằng chữ
Họ, tên và chữ ký của
cán bộ chấm thi 1
Họ, tên và chữ ký của
cán bộ chấm thi 2
Họ, tên và chữ ký của giảng viên
thu bài thi
Trang 4MỤC LỤC
Trang 5DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
Trang 6PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong đời sống xã hội, giáo dục và đào tạo là lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với mọi quốc gia, dân tộc ở mọi thời đại Trong xu thế phát triển tri thức ngày nay, giáo dục - đào tạo được xem là chính sách, biện pháp quan trọng hàng đầu để phát triển ở nhiều quốc gia trên thế giới và Việt Nam không phải là ngoại lệ
Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực cho sự phát triển xã hội, muốn phát triển xã hội phải chăm lo nhân tố con người về thể chất và tinh thần, nhất là
về học vấn, nhận thức về thế giới xung quanh để họ có thể góp phần xây dựng
và cải tạo xã hội Bác Hồ đã từng nói: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu” bởi không có tri thức, hiểu biết về xã hội, tự nhiên và chính bản thân mình, con người sẽ luôn lệ thuộc, bất lực trước những thế lực và sức mạnh cản trở sự phát triển của dân tộc, đất nước mình.Bởi vậy nhất là trong giáo dục Tiểu học nó có một vai trò hết sức quan trọng
Cùng với sự phát triển chung của đất nước, nền giáo dục đang có sự phát triển và đổi mới một cách toàn diện về cơ cấu tổ chức, nội dung, phương pháp dạy học theo mô hình trường học mới, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, khả năng vận dụng, thực hành của học sinh, giáo dục và đào tạo được coi là quốc sách hàng đầu Để đảm bảo cho sự phát triển bền vững của đất nước, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực cho sự phát triển của thời đại,Trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số
29-NQ/TW) với nội dung: “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”.
Khâu then chốt trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là đổi mới mục tiêu giáo dục Trong văn kiện Đại hội Đảng
đã khẳng định: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Đây là một bước
Trang 7chuyển đổi căn bản của giáo dục Việt Nam, hướng vào đổi mới mục tiêu, nhiệm
vụ giáo dục Mục tiêu giáo dục truyền thống chủ yếu là coi trọng trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp.” Thực hiện Nghị quyết số
29-NQ/TW của Đảng, ngành giáo dục đã tiến hành đổi mới toàn diện với nhiều nội dung khác nhau Trong các nội dung đổi mới hiện nay, dạy học theo hướng phát triển năng lực người học là nội dung cơ bản, trọng tâm được triển khai rộng rãi ở tất cả các cấp học, môn học Bậc tiểu học là bậc học đặt nền móng cho việc hình thành những tri thức khoa học ban đầu về tự nhiên, xã hội, góp phần phát triển năng lực, phẩm chất và nhân cách của học sinh Tiếng Việt là một trong những môn học quan trọng và cần thiết ở bậc tiểu học Vì Tiếng Việt là môn học giúp học sinh tiếp thu kiến thức mới và là công cụ để học sinh nghiên cứu, học tập các môn học khác.Trong hành trang tri thức của lứa tuổi học trò, không thể thiếu được môn Tiếng Việt Môn Tiếng Việt giúp các em phát triển năng lực nhận
thức, tư duy sáng tạo, bồi dưỡng và phát huy những truyền thống đạo đức tốt
đẹp của con người Việt Nam
Trong chương trình Tiếng Việt ở tiểu học, phân môn Tập đọc có vai trò rất
quan trọng Nó là “Chìa khoá” là phương tiện giúp học sinh tiểu học tiếp xúc
với kho tàng kiến thức vô tận của nhân loại Đọc sẽ cung cấp những kiến thức,
kĩ năng cơ bản cho các em, giúp các em biết hướng tới vẻ đẹp văn chương, bồi dưỡng khả năng cảm thụ văn học, tạo tiền đề để các em viết đúng, viết hay và học tốt các môn học khác Trong hành trang tri thức của lứa tuổi học trò, không thể thiếu được môn Tiếng Việt Môn Tiếng Việt giúp các em phát triển năng lực
nhận thức, tư duy sáng tạo, bồi dưỡng và phát huy những truyền thống đạo đức
tốt đẹp của con người Việt Nam Đặc biệt là dạy tập đọc Dạy tập đọc có ý nghĩa rất to lớn ở Tiểu học Đọc trở thành một đòi hỏi cơ bản đầu tiên đổi mới những người đi học Đầu tiên các em phải học đọc, sau đó phải đọc để học Nó là các công cụ để học tập các môn khác Nó tạo ra hứng thú và động cơ học tập, nó tạo điều kiện để học sinh có khả năng tựh ọc và tinh thần học tập suốt đời.Nhờ đọc
mà con người bày tỏ ý kiến của mình Từ đó con người có điều kiện tự học và hiểu biết các môn học khác Như vậy có thể khẳng định rằng đọc là cầu nối của
Trang 8mọi tri thức, của mọi môn học Bởi vậy, dạy cho học sinh biết đọc, đọc đúng, đọc hiểu và đọc diễn cảm là một làm cần thiết và có ý nghĩa rất quan trọng Hoạt động đọc bao gồm cả mặt kĩ thuật và mặt thông hiểu nội dung Trong đó, thông hiểu nội dung (đọc hiểu) chính là đích của hoạt động đọc Vì vậy, có thể khẳng định đọc hiểu là một trong những yếu tố của năng lực ngôn ngữ và là một trong những năng lực cốt lõi cần hình thành cho học sinh
Dạy đọc hiểu cho học sinh Tiểu học được thực hiện chủ yếu thông qua phân môn Tập đọc Tuy nhiên, vì những lí do khách quan lẫn chủ quan, dạy đọc hiểu chưa được chú trọng đúng mức Trong giờ Tập đọc lớp 4, đọc hiểu được dạy chủ yếu thông qua hoạt động tìm hiểu bài Nhiều học sinh lớp 4 chưa thật hứng thú với giờ Tập đọc, với văn bản đọc và lúng túng khi đọc hiểu một văn bản mới, không có trong sách giáo khoa Các em chưa thành thạo các kĩ năng đọc hiểu văn bản, đa số chỉ dừng lại ở mức độ nhận diện và hiểu nghĩa văn bản (nghĩa từ ngữ, câu, đoạn, văn bản); nhiều em chưa phát hiện được những chi tiết quan trọng; kết nối thông tin trong văn bản và vận dụng những thông tin này vào giải quyết những vấn đề trong học tập và đời sống Đa số giáo viên chưa có sự đầu tư thích đáng cho môn học, dạy học Tập đọc theo quy trình được hướng dẫn, sử dụng hệ thống câu hỏi được thiết kế sẵn trong sách giáo khoa, dạy theo lối mòn dẫn đến giảm hứng thú của người dạy cũng như người học Đặc biệt, dạy đọc hiểu ở lớp 4 hiện nay chỉ dừng lại ở dạy từng văn bản cụ thể, chưa chú trọng đến hình thành kĩ năng đọc, hướng tới mục tiêu phát triển năng lực đọc hiểu của học sinh Mỗi bài Tập đọc là một bài học về kiến thức đời sống, bồi dưỡng cho các em tình yêu thiên nhiên, đất nước, lòng nhân ái bao dung Ấn tượng về những bài văn, bài thơ trong nhà trường được lưu giữ lâu dài trong tâm hồn và ghi dấu ấn trong suốt cuộc đời các em
Chính vì vậy để thực hiện mục tiêu của ngành giáo dục: “ Nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh” Là những người ươm trồng thế hệ mầm non,
tương lai của đất nước Mỗi giáo viên cần phải đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; đổi mới về hình thức tổ chức dạy học nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy để giờ lên lớp diễn
Trang 9ra: " Tự nhiên - nhẹ nhàng - hiệu quả và có chất lượng" Đặc biệt là trong các
giờ Tập đọc
Như chúng ta đã biết: “Đọc là tri giác ngôn ngữ của tác phẩm, là một cách trò chuyện với tác giả, chính hoạt động “đọc diễn cảm” của người đọc sẽ thổi vào tác phẩm một hơi thở nồng nàn, một con tim rộn rã, qua đó người đọc sẽ hiểu được những điều sâu sắc, tế nhị và đẹp đẽ của tác phẩm” Vì vậy giúp các
em biết cách đọc diễn cảm là hết sức quan trọng
Tập đọc là môn học mang tính chất tổng hợp vì ngoài nhiệm vụ dạy đọc
nó còn có nhiệm vụ trau dồi kiến thức về Tiếng việt cho học sinh (về phát âm, từ ngữ, câu văn ) kiến thức bước đầu về văn học, đời sống và giáo dục tình cảm thẩm mỹ Môn Tập đọc ở tiểu học nói chung và ở lớp 4 nói riêng đặt ra một nhiệm vụ quan trọng Trong các giờ Tập đọc, học thuộc lòng, học sinh biết đọc diễn cảm bài văn, bài thơ sẽ tạo cho các em sự say mê hứng thú và để lại một vốn văn học đáng kể cho trẻ em Cũng thông qua các bài văn học sinh hiểu thêm
về các vùng miền của đất nước, hiểu được công sức của các tầng lớp nhân dân đang ra sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hiểu được các truyền thống quý báu của dân tộc
Phân môn Tập đọc có tác dụng mạnh mẽ trong giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, giúp các em biết yêu cái đẹp, rung cảm trước cái đẹp trong thiên nhiên, cái đẹp trong xã hội, cái đẹp trong văn chương Môn Tập đọc có thể rèn luyện cho học sinh tư duy trừu tượng và cả tư duy lôgic Giờ Tập đọc ngoài việc dẫn dắt học sinh và cho học sinh tìm đại ý để phát triển óc tổng hợp, tìm bố cục để phát triển óc phân tích Ngoài ra học sinh còn được rèn luyện óc tưởng tượng, phán đoán, ghi nhớ
Môn Tập đọc không chỉ có nhiệm vụ trên mà còn kết hợp chặt chẽ với chương trình Tiếng việt Qua các bài văn chọn lọc học sinh vừa cảm thụ được cái hay, cái đẹp vừa học được cách sử dụng từ chính xác, cách đặt câu hay có hình ảnh nhân hóa, so sánh được luyện về ngữ âm, chính tả, tập làm văn Chính vì tầm quan trọng của môn Tập đọc như vậy, nên việc dạy sao cho có
Trang 10“ Chất lượng - hiệu quả” cùng một lúc đáp ứng được những mục đích trên thật không đơn giản Điều này đòi hỏi người giáo viên phải có sự tìm tòi, nghiên cứu kiến thức, thiết kế bài dạy nhằm đạt hiệu quả cao nhất, phát huy được trí lực, gây hứng thú học tập cho học sinh trong giờ Tập đọc là hết sức cần thiết Là một người giáo viên đang trực tiếp giảng dạy lớp 4 Tôi luôn trăn trở, suy nghĩ: “ Làm thế nào để dạy tốt môn Tập đọc lớp 4 ?” Tôi tự nhận thấy việc “ Nâng cao chất lượng dạy học môn Tập đọc lớp 4, đặc biệt là rèn kỹ năng đọc hiểu - đọc diễn cảm cho học sinh” là hết sức cần thiết và quan trọng Do vậy tôi đã chọn đề
tài: “ Một số biện pháp nâng cao kĩ năng đọc hiểu – đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 theo định hướng phát triển năng lực.”để nghiên cứu.
2 Mục tiêu nghiên cứu
Dạy học đọc hiểu các văn bản theo hướng tiếp cận năng lực cho học sinh lớp 4 nhằm góp phần hình thành năng lực đọc hiểu văn bản cho học sinh nói riêng, và nâng cao chất lượng dạy và học môn tiếng Việt ở trường Tiểu học nói chung
3 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài.
- Tìm hiểu cơ sở lí luận của dạy học đọc hiểu các văn bản theo hướng tiếp cận năng lực cho học sinh lớp 4
- Tìm hiểu cơ sở thực tiễn của dạy học đọc hiểu văn bản theo hướng tiếp cận năng lực cho học sinh lớp 4
- Đề xuất các biện pháp dạy học đọc hiểu các văn bản theo hướng tiếp cận năng lực cho học sinh lớp 4
- Thực nghiệm sư phạm bước đầu kiểm nghiệm tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất
4 Đối tượng ghiên cứu và khách thể nghiên cứu phạm vi nghiên cứu.
4.1 Đối tượng nghiên cứu.
- Rèn đọc hiểu, đọc diễn cảm cho hs lớp 4 theo hướng tiếp cận năng lực học sinh Tiểu học
4.2 Khách thể nghiên cứu
- Học sinh lớp 4A trường Tiểu học Hùng Long
Trang 115 Giả thuyết nghiên cứu
Đọc hiểu, đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 có một vai trò hết sức quan trọng Chính vì vậy đòi hỏi người giáo viên phải từng bước nâng cao, không xem nhẹ phần nào, rèn từng bước, hướng dẫn từng ngày cho học sinh trên một quá trình lâu dài, bởi việc dạy học không phải là một ngày, hai ngày mà thành công tuyệt đối Môn tập đọc là một môn quan trọng trong chương trình giáo dục tiểu học vì thế phải có thời gian rèn luyện và đầu tư cao thì hiệu của của bài học mới thật sự hiệu quả, giáo dục tiểu học mới xứng tầm với sự phát triển của đất nước
Qua tìm hiểu, nghiên cứu những vấn đề cốt lõi và các biện pháp trong việc
dạy đọc hiểu – đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4 ở trường tiểu học Hùng Long theo
định hướng phát triển năng lực nhằm phát huy tính tích cực của học sinh nếu áp dụng được như đề tài nghiên cứu khoa học này thì hiệu quả của đọc hiểu, đọc diễn cảm của hs lớp 4 chắc chắn sẽ thành công
6 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này, chúng tôi sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:
6.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận thực tiễn
Được sử dụng trong suốt quá trình thực hiện đề tài, nghiên cứu Từ đó, đưa ra những luận giải, nhận xét và đề xuất của tác giả luận án ở các chương về thực trạng và quan điểm, biện pháp dạy học đọc hiểu, đọc diễn cảm văn bản theo hướng tiếp cận năng lực cho học sinh lớp 4
6.2 Phương pháp khảo sát
Phương pháp khảo sát đã được sử dụng để tìm hiểu thực trạng dạy học đọc hiểu văn bản nghệ thuật ở lớp 4 và đánh giá mức độ hiểu văn bản của văn bản của học sinh lớp thực nghiệm, đối chứng sau khi tiến hành thực nghiệm
6.3 Phương pháp thực nghiệm dạy học
Phương pháp thực nghiệm dạy học được sử dụng bước đầu kiểm chứng tính khả thi của các biện pháp đề xuất
6.4 Phương pháp phân tích - tổng hợp
Trang 12Phương pháp phân tích là phương pháp nghiên cứu đi từ cái chung đến cái riêng, phân tích đối tượng thành những cái riêng lẻ, cái cụ thể Đối với đề tài chúng tôi nghiên cứu, việc sửa dụng phương pháp phân tích là rất cần thiết, nó làm nổi bật đặc điểm của việc dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của đề tài
7 Phạm vi nghiên cứu
- Địa bàn khảo sát: Trường Tiểu học Hùng Long
- Trường thực nghiệm: Trường Tiểu học Hùng Long, Đoan Hùng, Phú Thọ