Skkn .Lich Su 5 Ung Dung Cntt.doc

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ Ở LỚP 5 VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Phần I MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn sáng kiến Môn Lịch sử trong chương trình dạy học ở Tiểu học có vai trò[.]

Phần I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn sáng kiến

Môn Lịch sử trong chương trình dạy học ở Tiểu học có vai trò quan trọngtrong việc bồi dưỡng thế hệ trẻ có những hiểu biết về kiến thức lịch sử của quêhương, đất nước, về văn hóa, tư tưởng, chính trị, phẩm chất đạo đức và phongcách sống, giúp các em học sinh hoàn thiện nhân cách của mình, biết tự hào vềtruyền thống của dân tộc Từ đó, cố gắng phấn đấu trong học tập để trở thànhnhững người có ích cho xã hội, cho đất nước

Nhưng từ lâu, môn Lịch sử vô tình bị nhiều học sinh coi là “môn phụ”.Một phần nguyên nhân do cơ chế thi cử của chúng ta chú trọng vào Toán vàTiếng việt, nên việc học Lịch sử ít được coi trọng là điều dễ hiểu Bên cạnh đó,

ở nhiều nơi, giáo viên chủ yếu vẫn dạy học bằng phương pháp dạy họctruyền thống, giáo viên chỉ chú trọng đến việc truyền đạt hết những nội dungtrong sách giáo khoa, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động, chưa gâyđược hứng thú học tập cho học sinh dẫn đến học sinh chỉ cố gắng ghi chépđầy đủ những nội dung mà thầy cô đọc cho chép là đủ, chưa chú tâm họctập, chưa chủ động suy nghĩ, tìm tòi để mở rộng thêm kiến thức, khiến chotâm lí người học trở nên chán nản

Mặc dù trong mấy năm vừa qua, chúng ta đã tìm cách để khơi dậy sự yêuthích với môn Lịch sử, nhiều phương pháp, nhiều cách làm sáng tạo cũng đãđược các đồng nghiệp ở nhiều nơi mạnh dạn đổi mới, nhưng thực tế vẫn cònnhiều người loay hoay trong việc khơi gợi hứng thú học lịch sử cho học sinh,đặc biệt là học sinh cấp Tiểu học Vậy làm thế nào để học sinh không quay lưngvới môn Lịch sử? Đó chính là sự trăn trở của những người làm nghề giáo nóiriêng và của cả xã hội nói chung

Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế các trường Tiểu học trên địa bàn cho thấytình hình ứng dụng CNTT trong các môn học nói chung và đặc biệt là trong mônLịch sử nói riêng còn chưa đạt hiệu quả cao, chưa thể hiện được mối quan hệgiữa dạy học CNTT - truyền thông và ứng dụng CNTT - truyền thông trong giáodục Do đó, chưa đáp ứng được nhu cầu đối mới, nâng cao chất lượng dạy họcmôn Lịch sử ở Tiểu học.

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn sáng kiến: "Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 5 với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin".

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số biện pháp nângcao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Lịch sử 5, gópphần nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử ở Tiểu học, gây được hứng thú,phát huy được tính tích cực học tập của học sinh

3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

Sáng kiến kinh nghiệm này tôi chủ yếu tập trung nghiên cứu và đưa ramột số biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 5 với sự hỗtrợ của công nghệ thông tin nhằm phát huy tính sáng tạo, chủ động và hứngthú cho học sinh trong học tập bộ môn Lịch sử ở Trường Tiểu học Tân Dân

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc và nghiên cứu một số tài liệu vềphương pháp dạy học lịch sử

- Phương pháp quan sát: Người thực hiện sáng kiến kinh nghiệm tự tìmtòi nghiên cứu, tiến hành dự giờ thăm lớp qua tiết dạy của đồng nghiệp để họchỏi kinh nghiệm cho bản thân

- Phương pháp trao đổi, thảo luận: Sau khi dự giờ của đồng nghiệp, cóthực hiện ứng dụng công nghệ thông tin trong giờ giảng để tiến hành trao đổi,thảo luận để từ đó rút ra những kinh nghiệm cho tiết dạy

- Phương pháp thực nghiệm: Giáo viên tiến hành dạy có ứng dụng côngnghệ thông tin theo mục đích yêu cầu của tiết học sao cho phù hợp

2

- Phương pháp điều tra, phỏng vấn: Giáo viên kiểm tra việc tiếp thu kiếnthức của học sinh thông qua giờ học để có những điều chỉnh phù hợp cho bảnthân trong việc ứng dụng công nghệ thông tin.

Phần II: NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận của sáng kiến

1.1 Khái niệm về CNTT

Công nghệ thông tin ( IT – Information Technology) là ngành ứng dụngcông nghệ quản lý và xử lý thông tin, là ngành sử dụng máy tính và các phầnmềm của nó để chuyển đổi, lưu trữ, bảo vệ, xử lý, truyền và thu thông tin Theo

Nghị quyết 49/CP của Chính phủ ngày 4 tháng 8 năm 1993 thì “Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kĩ thuật hiện đại- chủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông- nhằm tổ chức khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội” .

Như vậy, CNTT là tập hợp các phương tiện và công cụ kĩ thuật hiện đạinhư máy tính, máy chiếu Projector, mạng Internet… để cung cấp nguồn tàinguyên vô cùng phong phú, đa dạng cho mọi lĩnh vực trong đời sống con người

và xã hội Đặc biệt, ngày nay Internet với các kết nối băng tầng rộng đã đi tới tất

cả các trường học, giúp cho việc ứng dụng các kiến thức, kĩ năng và hiểu biết vềcông nghệ thông tin vào dạy học

1.2 Dạy học với sự hỗ trợ của CNTT

Là quá trình dạy học trong đó GV và HS khai thác các ưu điểm kĩ thuậtcủa CNTT để nâng cao chất lượng, hiệu quả của quá trình dạy học

- Kĩ năng:

Bước đầu rèn luyện và hình thành cho học sinh các kĩ năng:

+ Thu thập, tìm kiếm tư liệu lịch sử từ các nguồn khác nhau

4

+ Nêu thắc mắc, đặt câu hỏi trong quá trình học tập và chọn thông tin đểgiải đáp.

+ Nhận biết đúng các sự kiện, hiện tượng Lịch sử

+ Trình bày lại kết quà học tập bằng lời nói, bài viết, sơ đồ, lược đồ + Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống

- Thái độ:

Góp phần bồi dưỡng và phát triển ở học sinh những thái độ và thói quen:+ Ham học hỏi, tìm hiếu Lịch sử dân tộc

+ Yêu quê hương, đất nước, con người Việt Nam

+ Tôn trọng, bảo vệ các di sản Lịch sử, văn hoá

b) Cấu trúc nội dung chương trình SGK Lịch sử 5

Nội dung chương trình SGK Lịch sử 5 gồm 12 bài và 3 phiếu kiểm tra.cấu tạo như sau:

- Hơn 80 năm chống thực dân Pháp xâm lược và đô hộ (1858 -1945): 4bài, trong đó có 1 bài ôn tập

- 9 năm trường kì kháng chiến chổng thực dân Pháp (1945 - 1954): 3 bài,trong đó có 1 bài ôn tập

- Lịch sử nước ta từ giữa thế kỉ XIX đến nay: 5 bài, trong đó có 1 bài ôn

Dạy học Lịch sử trên lớp (chủ yếu qua các bài học nội khóa), dạy họcLịch sử ngoài lớp và các hoạt động ngoại khoá như: tham quan, nói chuyện Lịch

sử, xem phim tư liệu, sưu tầm, tìm hiểu các khu di tích Lịch sử

c) Phương tiện dạy học Lịch sử 5

Đó là các công cụ hỗ trợ giúp cho người GV hoàn thành tốt mục tiêu bàidạy Trong dạy học Lịch sử thường sử dụng các loại phương tiện như: sách giáokhoa, tranh ảnh phục chế, tranh ảnh Lịch sử, bản đồ, lược đồ, hiện vật Lịch sử,phim tư liệu, máy chiếu overhead, máy projector

1.3.3.Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Lịch sử 5

a) Đối với học sinh

- Ứng dụng CNTT vào dạy học môn Lịch sử 5 làm cho giờ học trở nênsinh động, lôi cuốn được học sinh tham gia học tập tích cực, chủ động, tạo chohọc sinh không khí học tập thoải mái Đây là nền tảng cho việc tiếp thu kiếnthức khoa học môn Lịch sử lớp 5 một cách hiệu quả Qua đó, giáo dục và pháttriển toàn diện cho học sinh, nâng cao chất lượng dạy học bộ môn

- Góp phần hình thành biểu tượng đúng đắn về Lịch sử, bồi dưỡng kiếnthức và làm phong phú thêm sự hiếu biết của học sinh về Lịch sử hào hùng củadân tộc

- Ứng dụng CNTT vào dạy học môn Lịch sử 5 là biện pháp quan trọnggiúp các em hình thành khái niệm, hiểu được bản chất và những mối liên hệ bêntrong của các sự kiện Lịch sử

- Góp phần phát triển khả năng quan sát, trí tưởng tượng, tư duy và ngônngữ, đặc biệt là kĩ năng đọc bản đồ, củng cố thêm những kiến thức về địa lý chohọc sinh Trên cơ sở đó giúp học sinh nhớ kĩ, hiểu sâu những kiến thức Lịch sử

6

bài giảng điện tử trên phần mềm PowerPoint thường xuyên sẽ giúp giáo viênnhanh chóng hình thành kĩ năng, kĩ xảo sử dụng công nghệ, nhất là với nhữngthao tác cơ bản trong phương pháp soạn bài giảng như xây dựng bản đồ giáokhoa điện tử, chèn kênh hình, tạo hiệu ứng chuyển động, âm thanh, tạo đườngliên kết giữa các slidc bài giảng (Hiperlink) Mặt khác, nhờ có tính năng lưu vănbản của máy tính (Save) nên giáo viên chỉ cần soạn thảo, thiết kế bài giảng mộtlần, rồỉ các năm học sau vẫn tiếp tục sử dụng, điều chỉnh lại cho phù hợp Đây là

ưu điểm nổi bật của CNTT mà phương pháp soạn bài giảng thủ công trước đâykhông có

- Tiết kiệm được thời gian cho cả giáo viên và học sinh, nhất là những nộidung có sử dụng nhiều đoạn miêu tả, tường thuật hoặc cụ thế hoá sự kiện Lịch

sử Bình thường khi sử dụng các phương tiện trực quan truyền thống giáo viên

sẽ tốn thêm một số thời gian nhất định mà hiệu quả lại không cao bằng sử dụngCNTT

Tóm lại, việc ứng dụng những thành tựu của CNTT vào dạy học mônLịch sử ở Tiểu học sẽ có tác dụng hữu hiệu vào việc đổi mới phương pháp, nângcao chất lượng dạy học bộ môn Công việc này không chỉ giúp giáo viên từngbước nâng cao trình độ chuyên môn, khả năng sử dụng các phương tiện kĩ thuậthiện đại trong dạy học mà còn tiết kiệm được thời gian trong quá trình giảng bài

Sử dụng CNTT trong dạy học Lịch sử cũng không làm mất đi vai trò của giáoviên là người hướng dẫn, điều khiển, tổ chức cho học sinh học tập, ngược lại cònlàm cho các em say mê, hứng thú, yêu thích Lịch sử hơn

1.4 Quan niệm về sự hỗ trợ của CNTT đối với việc nâng cao chất lượng DHLS lớp 5

Hiện nay, việc ứng dụng CNTT trong dạy học Lịch sử có hai xu hướng

Thứ hai, quan niệm yếu tố kĩ thuật thực chất là một dạng của phương tiện,

đồ dùng trực quan trong dạy học nên đa số giáo viên khẳng định: cùng với việccải tiến các phương pháp truyền thống thì ứng dụng có chọn lọc những thành tựucủa CNTT trong dạy học Lịch sử sẽ góp phần tích cực vào nâng cao chất lượng

bộ môn Song, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan nên việc ứngdụng còn hạn chế

Thực tiễn dạy học Lịch sử cho thấy, có nhiều yếu tố quyết định, ảnhhưởng đến chất lượng dạy học Lịch sử, như: mục tiêu môn học, nội dung, giáoviên, học sinh, phương pháp dạy học, phương tiện - thiết bị dạy học, kiểm trađánh giá, Như vậy, CNTT chỉ là một yếu tố của quá trình dạy học ảnh hưởngtới chất lượng bộ môn, là công cụ (phương tiện) hiện đại hỗ trợ cho quá trìnhdạy học ấy CNTT là công cụ, phương tiện hỗ trợ cho hoạt động dạy của giáoviên, đồng thời hô trợ cho hoạt động học của học sinh

Khi đề cập đến sự hỗ trợ của CNTT trong dạy học lịch sử, chúng ta phảixác định trên cả 3 mặt: kiến thức, kĩ năng và tư tưởng, tình cảm, thái độ Ba mặtnày có quan hệ mật thiết với nhau, trong đó thực hiện nâng cao chất lượng vềmặt kiến thức là cơ sở, nền tảng đế giúp HS đạt được chất lượng của các mặtcòn lại

2 Cơ sở thực tiễn của sáng kiến

2.1 Những thuận lợi và khó khăn trong việc nâng cao chất lượng dạy học phân môn lịch sử với sự hỗ trợ của CNTT

a) Thuận lợi

- Đa số cán bộ giáo viên đều có nhận thức đúng đắn về tính cần thiết phảinâng cao năng lực ứng dụng CNTT trong dạy học, từ đó nâng cao hiệu quả ứngdụng CNTT trong dạy học môn Lịch sử 5

- Hầu hết cán bộ giáo viên đều có trình độ chuyên môn đạt chuẩn và trênchuẩn; có sự đầu tư học hỏi về tin học nên việc học tập nhằm nâng cao trình độ,năng lực ứng dụng CNTT tương đối thuận lợi

- Trường học nơi tôi công tác là trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ 2 ,cóđiều kiện cơ sở vật chất , thiết bị CNTT của nhà trường đáp ứng được nhu cầu

8

về việc nâng cao năng lực ứng dụng CNTT của đội ngũ giáo viên trong dạy họcmôn Lịch sử 5.

b) Khó khăn

- Các loại tranh, ảnh, sơ đồ, lược đồ, băng đĩa CD về tư liệu Lịch sử nói

chung thiếu thốn chưa đáp ứng được nhu cầu dạy học môn Lịch sử

- Chưa tổ chức được các phong trào thi đua về ứng dụng CNTT trong dạyhọc môn Lịch sử 5 nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy

- Trình độ về CNTT của đội ngũ giáo viên chưa đồng đều và còn gặp phảinhiều hạn chế

2.2 Thực trạng về hứng thú và kết quả học tập với môn lịch sử của học sinh.

- Với học sinh tiểu học

Trên thực tế, các bậc phụ huynh và các em học sinh không mấy quan tâmđến các môn được coi là “môn phụ” như môn Lịch sử Chính vì vậy một số họcsinh chỉ biết đọc bài Lịch sử, trả lời câu hỏi trong sách, nhớ tên các nhân vật lịch

sử một cách máy móc thụ động, học vẹt nên sau đó những điều đã học thườngnhanh chóng bị quên hoặc chỉ nhớ một cách không trọn vẹn

Khảo sát đầu năm đối với độ say mê môn Lịch sử của học sinh lớp 5A4 (Lớp thực nghiệm) và lớp 5A3 (Lớp đối chứng) cho thấy:

Thích học môn lịch sử

Không thích học môn lịch sử

hứng thú hơn khi tiếp nhận các kiến thức về lịch sử, vận dụng một phần kiếnthức vào thực tiễn cuộc sống

3 Các biện pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử với sự hỗ trợ của CNTT

3.1 Nâng cao chất lượng các bài học nội khóa với sự hỗ trợ của CNTT

a) Thiết kế kế hoạch bài học Lịch sử với sự hỗ trợ của CNTT

Dựa vào đặc trưng môn học, khả năng hỗ trợ của CNTT, tôi đề xuất một

số biện pháp:

Thứ nhất, giáo viên khai thác nội dung Lịch sử (bài viết, hình ảnh, ) trênmạng Internet có liên quan đến kiến thức cơ bản trong SGK, dùng làm tài liệutham khảo để thiết kế bài giảng điện tử, hỗ trợ cho phương pháp miêu tả, lượcthuật, cụ thể hóa sự kiện, hoặc khắc sâu kiến thức cho HS khi dạy trên lớp

Ví dụ: Khi dạy bài 8: Nước nhà bị chia cắt Bến Tre đồng khởi, để cóminh chứng tố cáo tội ác của chính quyền Ngô Đình Diệm ở miền Nam Việtnam, GV có thể đưa ra một số tư liệu và hình minh họa để HS hiểu rõ thêm:

10

Ngô Đình Diệm (1901 – 1963)

Một bài báo viết về việc di cư vào Nam của đồng bào Công giáo năm

1954 Tác giả là C.B (tức Hồ Chí Minh) đăng trên báo Nhân Dân ngày 29/9 1954

-Sự đàn áp Phật giáo của chính quyền Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm.

(Ảnh: Malcolm Browne)

Bắn giết sinh viên học sinh biểu tình ở Huế và Sài Gòn, khiến cho chế độ

Ngô Đình Diệm trở thành kẻ thù ghê tởm của dân tộcThứ hai, giáo viên sử dụng các chương trình thông dụng đã cài đặt sẵntrên máy vi tính như Word, Paint, Photoshop, Windows, hỗ trợ cho việc chụphình, cắt và thiết kế phim tài liệu, sơ đồ hóa kiến thức, Công việc này hỗ trợgiáo viên hướng dẫn học sinh khai thác kênh hình khi dạy trên lớp tốt hơn

Ví dụ: Giáo viên có thể sử dụng phần mềm Paint để sửa ảnh làm lược đồtrống nhằm cung cấp tư liệu rõ ràng hơn về diễn biến của Chiến dịch Điện BiênPhủ

12

Thứ ba, giáo viên ứng dụng một các mềm tiện ích, tư liệu dạy học trongcác đĩa CD, hoặc CD - Rom trên thị trường như Encatar, phần mềm trộn đề thi,

tư liệu điện tử hỗ trợ dạy học Lịch sử, để khai thác và thiết kế kênh hình Căn

cứ vào nội dung của từng mục trong sách giáo khoa, giáo viên có thể chọn lọctranh ảnh, các đoạn phim tài liệu khoa học để thiết kế kế hoạch bài học trên bàigiảng điện tử

Thứ tư, giáo viên ứng dụng CNTT thiết kế và sử dụng niên biểu, sơ đồhóa kiến thức khi dạy học bài nghiên cứu kiến thức mới, bài ôn tập, tổng kết lịch

sử, hoặc tổ chức hoạt động kiểm tra

Ví dụ: Giáo viên có thể sử dụng phần mềm Edraw Mind map để thiết kếcác mô hình tạo lập niên biểu nhằm tổng kết các sự kiện lịch sử trong thời kìchiến tranh Đông Dương:

Thứ năm, giáo viên ứng dụng CNTT hỗ trợ thiết kế và sử dụng bài giảngđiện tử theo đặc trưng bộ môn, góp phần đổi mới phương pháp và nâng cao chất

14

lượng dạy học Lịch sử Đây là ưu điểm lớn nhất của CNTT, là sự tổng hợp củacác hình thức, biện pháp nêu trên Hiện nay, Bộ GD - ĐT chưa có công văn, chỉthị nào quy định cấu trúc và phương pháp thiết kế bài giảng điện tử cho từng bộmôn Căn cứ vào đặc trưng môn học và thực tiễn dạy học Lịch sử, giáo viên cầnthiết kế giáo án theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh.

Ví dụ: Khi dạy bài Tiến vào Dinh Độc Lập, giáo viên có thể thiết kế bàigiảng điện tử giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức kết hợp với kênh hình nhằmhình thành biểu tượng và khắc sâu kiến thức hơn:

b) Tổ chức hoạt động kiểm tra kiến thức học sinh đã học với sự hỗ trợ của

dụng” kiến thức “đã học” để chuẩn bị cho việc tiếp thu kiến thức “sẽ học” cóliên quan.

Vì vậy, khi tổ chức kiểm tra bài cũ có sự hỗ trợ của CNTT, giáo viênkhông nên chỉ áp dụng trắc nghiệm, mà kết hợp với câu hỏi tự luận, có thể kèmtheo hình ảnh để đánh giá toàn diện việc học bài cũ của học sinh Biện pháp nàyvừa thể hiện sự kế thừa trong phương pháp kiểm tra đánh giá truyền thống, vừatiếp cận việc đối mới kiểm tra đánh giá có sự hỗ trợ của CNTT, giúp học sinhhào hứng hơn, đem lại kết quả cao hơn

Ngoài ra khi dạy trực tuyến để kiểm tra bài cũ GV có thể sử dụng cácphần mềm hỗ trợ khi giao bài tập về nhà sau tiết học(Google form), hay phầnmềm trò chơi Quzziz

c) Chuẩn bị cho học sinh nghiên cứu kiến thức mới với sự hỗ trợ củaCNTT

CNTT có thể hỗ trợ giáo viên chuẩn bị cho học sinh nghiên cứu kiến thứcmới theo 2 cách:

Cách 1: Giáo viên vận dụng nguyên tắc dạy học nêu vấn đề, kết hợp chiếulên màn hình nhiệm vụ nhận thức, nhằm tạo tính hình ảnh, cụ thể và gây chú ýcho học sinh Khác với cách vận dụng nguyên tắc dạy học nêu vấn đề truyềnthống (giáo viên chỉ dùng lời nói, hạn chế tính hình ảnh), biện pháp này thu húthọc sinh tập trung tích cực hơn, vì cùng một lúc huy động được nhiều giác quancủa con người

Cách 2: Giáo viên thiết kế kênh hình lịch sử của bài “đã học” (đoạn phimtài liệu, tranh ảnh lịch sử, ) liên quan đến nội dung kiến thức trọng tâm của bài

“sẽ học", sau đó trình chiếu yêu cầu học sinh trả lời (kết hợp kiểm tra bài cũ), rồidẫn dắt vào bài mới kèm theo nhiệm vụ nhận thức Vận dụng theo cách 2 sẽ có

ba tác dụng lớn: 1) Kiểm tra, đánh giá được việc học bài cũ của học sinh; 2).Tạo cho học sinh động cơ học tập; 3) Định hướng học sinh tập trung vào kiếnthức trọng tâm của bài học

18

Ví dụ: Giáo viên có thể tìm đoạn phim về Chiến dịch lịch sử Điện BiênPhủ sau đó đưa lên slide chiếu phim để học sinh hình dung rõ hơn về diễn biếncủa trận chiến:

d) Hướng dẫn HS khai thác tranh ảnh lịch sử với sự hỗ trợ của CNTTVới biện pháp này, giáo viên cần chuẩn bị chu đáo và tuân thủ theo 3bước cơ bản:

- Chuẩn bị ở nhà (gắn liền với soạn giáo án):

Giáo viên nghiên cứu bài viết trong sách giáo khoa để xác định mục tiêu,kiến thức cơ bản của bài học Sau đó, sưu tầm và lựa chọn tranh ảnh sử dụngtrong bài sao cho phù hợp

Giáo viên tìm hiểu nội dung kiến thức lịch sử “ấn ” trong bức hình để

- Sử dụng trên lớp: Dạy học đến nội dung nào cần phải khai thác, giáoviên phóng to bức hình cho học sinh quan sát, dùng lời sinh động, kết hợp vớicác phương pháp dạy học khác (như trao đổi - đàm thoại, miêu tả, ) và nghiệp

vụ sư phạm để hướng dẫn học sinh tìm hiểu hình

Ví dụ: Khi dạy bài Nước nhà bị chia cắt, để giúp học sinh hình dung rõ hơn về Cầu Hiền Lương – giới tuyến quân sự tạm thời phân chia hai miền Nam - Bắc, giáo viên có thể sử dụng ảnh tư liệu phóng to trên màn hình để giới thiệu:

Cầu Hiền Lương bắc qua sông Bến Hải, giới tuyến quân sự tạm thời

giữa hai miền Nam – Bắc (ảnh chụp cuối năm 1954)

20

Cận cảnh hai miền bị tạm thời phân chia

Đầu tiên, giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát bức hình, tập trung vàonhững chi tiết quan trọng, nêu câu hỏi gợi mở, định hướng cho các em khai thácnội dung

Học sinh trả lời xong, giáo viên nhận xét, trình bày và kết luận, giúp họcsinh sáng tỏ nội dung kiến thức lịch sử “ẩn ” trong bức hình, hiểu rõ bản chất,mối liên hệ của sự kiện lịch sử

- Kiểm tra kết quả nhận thức của học sinh: Giáo viên yêu cầu các em kháiquát lại nội dung bức hình, hoặc nêu nhận xét, ý nghĩa của sự kiện, rồi chuyểnsang nội dung khác để không làm phân tán tư tưởng và mất sự tập trung của họcsinh

e) Hướng dẫn HS khai thác lược đồ, sơ đồ lịch sử với sự hỗ trợ của CNTTTheo phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên thường gặp hạn chếkhi sử dụng sơ đồ và biểu đồ lịch sử, vì phải chuẩn bị trên giấy Ao, vẽ trên bảnghay sử dụng lược đồ có sẵn đơn điệu, mất nhiều thời gian, lại hạn chế về tính

- Chuẩn bị ở nhà (gắn liền với soạn giáo án): Giáo viên xác định rõ mụcđích, yêu cầu và lựa chọn lược đồ chuấn xác; tìm hiểu nội dung kiến thức lịch

sử, gồm kiến thức về hoàn cảnh địa lí và kiến thức lịch sử, cũng như các kí hiệuliên quan trên lược đồ

- Sử dụng trên lớp khi tổ chức cho học sinh nghiên cứu kiến thức mới:Khi dạy đến nội dung cần khai thác, giáo viên chiếu lược đồ lên màn hình đểhọc sinh được “trực quan sinh động" Kết hợp với các phương pháp dạy học đặctrung (tường thuật, miêu tả, ), giáo viên tổ chức cho các em tìm hiểu kiến thứctrên lược đồ như sau:

Một, giới thiệu khái quát lược đồ và kí hiệu cơ bản ở phần “Chú giải”.Công việc này có tác dụng định hướng và kích thích sự tò mò, chú ý của họcsinh vào sự kiện

Hai, tập trung sự chú ý của học sinh vào các chi tiết quan trọng trên lược

đồ, nêu câu hỏi gợi mở để học sinh khai thác nội dung, phát triển khả năng quansát và tư duy lịch sử của các em

Ba, dành một khoảng thời gian ngắn để học sinh suy nghĩ, hoặc đọc sáchgiáo khoa rồi trả lời câu hỏi, cả lớp lắng nghe và bổ sung ý kiến Cuối cùng, giáoviên nhận xét, trình bày và chốt ý Tuy nhiên, giáo viên không nên rập khuôn,máy móc khi hướng dẫn học sinh khai thác lược đồ Việc sử dụng lược đồ lịch

sử phải kết hợp chặt chẽ giữa câu hỏi với ngôn ngữ diễn đạt, vì vậy lời nói củagiáo viên phải trong sáng, rõ ràng và truyền cảm

- Kiểm tra kết quả nhận thức của học sinh: Giáo viên yêu cầu học sinh

khái quát lại nội dung sự kiện trên lược đồ, rèn luyện kĩ năng ghi nhớ, xác định

vị trí địa lí, vùng diễn ra chiến sự, Sau cùng, giáo viên chuyển sang nội dungkhác để tránh phân tán tư tưởng và mất sự tập trung của học sinh

Ví dụ: Khi dạy bài Chiến dịch Điện Biên Phủ, giáo viên có thể sử dụnglược đồ Chiến dịch Việt Bắc thu – đông 1947 chiếu trên slide, làm hiệu ứng cácmũi tiến công, các kí hiệu trên lược đồ rõ hơn; kết hợp giảng giải, hỏi- đáp đểhọc sinh trực tiếp quan sát được địa hình trận đánh, các đường tiến công của

22

quân địch, quân ta,…Từ đó, các em có cái nhìn tổng quan, hình dung ra phầnnào về chiến dịch lịch sử.

Ưu điểm nổi bật của CNTT khi thiết kế loại đồ dùng trực quan quy ướcnày là tạo được hiệu ứng chuyển động cho từng đối tượng, liên kết được hìnhảnh, số liệu cần thiết, Khi hướng dẫn học sinh khai thác, giáo viên có thể kếthợp với miêu tả, nêu đặc điểm, giải thích, và kích chuột để đối tượng xuấthiện/biến mất theo ý tưởng sư phạm của mình Vì vậy, học sinh lĩnh hội kiếnthức tốt hơn, học tập hứng thú và rèn luyện kĩ năng tốt hơn