SKKN su 9 Ung dung CNTT trong day lich su Loai A caphuyen

Xây dựng và sử dụng lược đồ để khai thác nội dung bài học Ưu thế của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử là bằng các hiệu ứng giáo viên có thể làm cho học sinh thấy đ[r]

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Trong hệ thống giáo dục ở trường THCS, môn Lịch sử có vai trò quan trọngtrong việc bồi dưỡng thế hệ trẻ về kiến thức, văn hóa, tư tưởng, chính trị, phẩm chấtđạo đức và phong cách sống Lịch sử cũng như các môn học khác, có vai trò to lớntrong việc tác động đến con người không chỉ về trí tuệ mà còn cả về tư tưởng, tìnhcảm Giúp các em thấy được quá trình phát triển của một đất nước, một dân tộc màrộng hơn là cả xã hội loài người, góp phần quan trọng vào việc hình thành nhân sinhquan, thế giới quan khoa học Nhưng trong thực tế hiện nay việc dạy – học môn Lịch

sử chưa hoàn thành tốt vai trò của mình Ở nhiều nơi, giáo viên vẫn chủ yếu dạy họcbằng phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên lo truyền đạt hết những nội dungtrong sách giáo khoa, còn học sinh cố gắng chép được những nội dung mà thầy côđọc cho chép Do đó trong thực tế giảng dạy giáo viên chưa phát huy được tính tíchcực, chưa gây hứng thú cho học sinh Về phía học sinh, chưa chú tâm học tập, nhiều

em vẫn cho rằng học môn Lịch sử phải ghi nhớ quá nhiều sự kiện khô khan, Lịch sử

là môn học nghiên cứu về quá khứ, mà quá khứ là những cái đã qua không thể thayđổi nên chỉ cho quá khứ chứ không áp dụng vào thực tiễn Muốn khắc phục đượcvấn đề này thì việc gây hứng thú học tập cho học sinh là điều không thể thiếu tronggiờ học Lịch sử Vì thế đổi mới phương pháp sử dụng thiết bị dạy học Lịch sử ởtrường THCS là việc làm vô cùng cần thiết, để thông qua đó giáo viên dễ hình thànhkhái niệm lịch sử cho học sinh hoặc giúp các em nhớ lâu, nhớ kĩ nội dung của bài

Hiện nay nghành giáo dục vẫn đang tiếp tục đẩy mạnh đổi mới phương phápdạy học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm, người thầy giữ vai trò tổ chức,hướng dẫn học sinh tích cực chủ động, tìm tòi, khám phá, lĩnh hội kiến thức mới Vìvậy, mỗi giáo viên cần có sự chủ động, sáng tạo tích cực đổi mới phương pháp dạyhọc nhằm gây hứng thú học tập bộ môn cho học sinh Hòa chung trong xu thế pháttriển của xã hội ngày nay, việc sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy là mộtviệc làm rất cần thiết và mang tính tất yếu, góp phần rèn luyện cho học sinh một sốphẩm chất cần thiết của người công dân trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước Việc sử dụng đồ dùng trực quan phục vụ cho việc đổi mới phương phápdạy học là một trong những hướng tích cực nhất, hiệu quả nhất trong việc đổi mới

phương pháp dạy học Và đối với bộ môn Lịch sử, sử dụng đồ dùng trực quan vàogiảng dạy là một việc làm rất cần thiết, giúp các em dễ hình dung lại sự phát triểncủa xã hội loài người và gây hứng thú học tập cho học sinh

Vậy, làm thế nào để học sinh có hứng thú trong giờ học Lịch sử? Đó là câu hỏi

mà mỗi thầy giáo, cô giáo luôn trăn trở trước khi lên bục giảng Xuất phát từ thực tế

và những điều kiện sẵn có của nhà trường, tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm :

"

Sử dụng đồ dùng trực quan điện tử trong giờ học Lịch sử lớp 9"

II MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

1 Mục đích:

Một trong những phương pháp đặc trưng của bộ môn Lịch sử là phải gâyđược hứng thú, phát huy được tính tích cực học tập của học sinh đó là sử dụng đồdùng, công cụ dạy học đúng mục đích, yêu cầu của việc nhận thức Ở đây ngườithầy có vai trò đặc biệt quan trọng giúp học sinh sử dụng đúng có hiệu quả theo nộidung của bài học Bởi dạy học bằng ứng dụng công nghệ thông tin rất phong phú,

đa dạng và sinh động như: hình ảnh, sơ đồ, lược đồ, băng hình do đó người thầyphải giúp học sinh khai thác đúng nội dung Từ đó các em có được sự hứng thútrong học tập và phát huy được tính sáng tạo, phát triển khả năng tư duy, hìnhthành các kỹ năng và bồi dưỡng tình cảm thông qua việc nắm bắt các sự kiện, hiệntượng Giúp giáo viên và học sinh nhận thức đúng vai trò, vị trí của bộ môn Lịch sửtrong nhà trường trung học cơ sở Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy họcLịch sử tạo hứng thú hơn cho học sinh trong học tập nhằm nâng cao chất lượng đàotạo

2 Nhiệm vụ:

Nghiên cứu một số vấn đề liên quan trực tiếp đến nội dung của đề tài: tìmhiểu chức năng, phương pháp, vị trí, nhiệm vụ của bộ môn, thái độ tư tưởng củahọc sinh đối với bộ môn…

Đề xuất một số giải pháp góp phần gây hứng thú học tập cho học sinh khi ứngdụng công nghệ thông tin, nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn

III PHẠM VI VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

Sáng kiến kinh nghiệm tập trung nghiên cứu và đưa ra một số kinh nghiệmtrong tổ chức dạy học có ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hứng thúcho học sinh trong học tập bộ môn Lịch sử

Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Lịch sử ở lớp 9K, 9A trườngTHCS Tân Lập.

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Khi nghiên cứu đề tài này tôi áp dụng phương pháp thực nghiệm qua thực tế áp dụngvào quá trình học kết hợp với, phân tích, nhận xét

- Phương pháp quan sát: Người thực hiện đề tài tự tìm tòi nghiên cứu, tiến hành dựgiờ thăm lớp của đồng nghiệp

- Phương pháp trao đổi, thảo luận: Sau khi dự giờ của đồng nghiệp, có thực hiện ứngdụng công nghệ thông tin trong giờ giảng để tiến hành trao đổi, thảo luận để từ đó rút ranhững kinh nghiệm cho tiết dạy

- Phương pháp thực nghiệm: Giáo viên tiến hành dạy thể nghiệm theo mục đích yêucầu của tiết học

- Phương pháp điều tra: Giáo viên kiểm tra việc tiếp thu kiến thức của học sinh quagiờ học để có những điều chỉnh phù hợp

V KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU

Thực hiện thường xuyên trong quá trình giảng dạy ( Từ tháng 9/2011 – tháng4/2012), đặc biệt là những bài có nhiều kênh hình, lược đồ và cần thiết những đoạnphim minh hoạ Ứng dụng sơ đồ điện tử để củng cố bài học và bản đồ động minh hoạdiễn biến

PHẦN II: NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Sự đổi mới của mục tiêu giáo dục và nội dung giáo dục đặt ra yêu cầu phảiđổi mới phương pháp dạy học, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thànhnếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến

và phương tiện vào quá trình dạy và học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tựnghiên cứu của học sinh

Đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng dạy học các môn họcnói chung, phương pháp dạy học Lịch sử nói riêng đã được đặt ra và thực hiện mộtcách cấp thiết cùng với xu hướng đổi mới giáo dục chung của thế giới Luật giáodục sửa đổi đã chỉ rõ: “phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tíchcực, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, từng

môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức đãhọc vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập chohọc sinh”

Tồn tại ở trường trung học cơ sở với tính cách là một khoa học, bộ môn Lịch

sử có tác dụng nhất định đến việc hình thành thế giới quan, tình cảm đạo đức, pháttriển năng lực nhận thức và hành động … cho học sinh Tuy nhiên, hiện nay chấtlượng giảng dạy và học tập môn Lịch sử chưa thực sự làm cho xã hội an tâm Vìthế việc đổi mới một cách toàn diện về nội dung lẫn phương pháp dạy học Lịch sử

là vô cùng cần thiết Trong một vài năm gần đây, phương pháp dạy học mới đã vàđang được nghiên cứu, áp dụng ở trường trung học cơ sở như: dạy học nêu vấn đề,dạy học tích cực, dạy học lấy học sinh làm trung tâm, dạy học với sự hỗ trợ củacông nghệ thông tin…Tất cả đều nhằm mục đích tích cực hoá hoạt động của họcsinh, phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh

Đặc biệt việc sử dụng công nghệ tin học để xây dựng bài giảng điện tử (haygiáo án điện tử) các môn nói chung, dạy học Lịch sử nói riêng, được xem là mộttrong những công cụ đem lại hiệu qủa tích cực trong việc đổi mới dạy và học Thựchiện giáo án điện tử hay bài giảng điện tử giáo viên cần có sự hỗ trợ của máy tính.Toàn bộ kế hoạch lên lớp của giáo viên phải được lập trình sẵn Các hoạt động dạy

và học được thiết kế hợp lý trong một cấu trúc chặt chẽ, sử dụng các công cụ đaphương tiện bao gồm: các văn bản hình ảnh, âm thanh, phim minh hoạ để chuyểntải tri thức và điều khiển người học Khi lên lớp bằng bài giảng điện tử, giáo viênphải thực hiện một bài giảng với toàn bộ hoạt động giảng dạy đã được chương trìnhhóa một cách sinh động nhờ sự hỗ trợ của các công cụ đa phương tiện đã được thiết

kế trong bài giảng điện tử

Việc giảng dạy bằng bài giảng điện tử có những ưu điểm của nó Đối với giáoviên, tuy phải đầu tư khá nhiều thời gian và công sức để chuẩn bị một bài giảngđiện tử nhưng việc dạy học lịch sử bằng bài giảng điện tử giúp giáo viên hạn chếbớt phần thuyết giảng, có thời gian thảo luận và tăng cường kiểm soát đối với họcsinh Bài giảng điện tử giúp đa dạng hoá việc cung cấp kiến thức cho học sinhthông qua các công cụ trình diễn, người giáo viên có thể cung cấp cho học sinhmột khối lượng hình ảnh, phim tài liệu lịch sử… liên quan đến nội dung bài họclịch sử mà học sinh được học, như vậy mà giờ học trở nên sôi nổi và sinh động

hơn Tuy nhiên trong quá trình giảng dạy bằng bài giảng điện tử cũng không tránhkhỏi những bất cập mà bản thân giáo viên nào cũng phải tìm cách khắc phục Đốivới học sinh, việc học tập lịch sử thông qua bài giảng điện tử tạo nhiều hứng thúcho các em trong học tập, các em được tiếp cận, nhận thức các sự kiện lịch sử vàbài học lịch sử sống động hơn, gần với quá khứ hơn So với những bài giảng thôngthường, học sinh phải mường tượng trong đầu những sự kiện, nhân vật mà thầy côthuyết giảng thì với việc học trên bài giảng điện tử học sinh đã được trực quan sinhđộng với những sự kiện, nhân vật lịch sử một cách cụ thể giúp kích thích quá trình

tư duy của học sinh, từ đó nội dung kiến thức lịch sử học sinh thu thập đủ hơn và

in sâu hơn vào trong trí nhớ của các em

II CƠ SỞ THỰC TIỄN:

Xuất phát từ thực tiễn dạy và học bộ môn Lịch sử của giáo viên và học sinhvới phương pháp dạy học cũ, thụ động, chưa tích cực trong học tập Trong thời đạibùng nổ công nghệ thông tin giáo viên áp dụng vào dạy học nhiều nhưng kết quảchưa cao Nhiều giáo viên chỉ biết đưa ra những hình ảnh nhưng không biết khaithác hình ảnh đó như thế nào, hoặc chưa biết làm các hiệu ứng khi dạy các kiểu bài

có lược đồ, sơ đồ, chiến dịch có hiệu quả Qua việc tiếp cận công nghệ thông tintôi luôn luôn tìm tòi, khám phá, học hỏi các bạn đồng nghiệp để làm sao cho bàigiảng có ứng dụng công nghệ thông tin đạt được hiệu quả cao nhất, gây hứng thúhọc tập bộ môn cho học sinh

Đối với học sinh, nhiều em vẫn cho rằng đây là môn "phụ" do đó không phảiđầu tư nhiều thời gian, các giờ có ứng dụng công nghệ thông tin các em chỉ ngồixem hình ảnh, xem phim Từ thực tế như vậy, yêu cầu giáo viên phải có phươngpháp đúng để gây được hứng thú học tập đối với học sinh

III: THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THCS TÂN LẬP:

1 Ưu điểm

Mặc dù có những điều kiện khách quan và chủ quan ảnh hưởng trực tiếp trong quátrình giảng dạy nhưng chúng tôi đã biết khắc phục vượt lên những khó khăn trước mắt,từng bước nâng cao chất lượng giờ dạy môn lịch sử nhằm đáp ứng mục đích chương trìnhhọc

a- Về phía giáo viên:

- Bước đầu đã tiếp cận sử dụng tương đối tốt các kỹ thuật dạy học đặc trưng bộ môn.

- Đã quen và chủ động với cách thức tổ chức các hoạt động dạy học

- Phối hợp khá linh hoạt các kỹ thuật dạy học

- Sáng tạo ra nhiều đồ dùng dạy học phù hợp với nội dung các tiết dạy, đã thiêt kế cácbài dạy bằng giáo án điện tử, vì vậy nhiều tiết dạy lịch sử trở nên sinh động , có sức lôicuốn

- Sử dụng vận hành các trang thiết bị dạy học hiện đại phục vụ tốt cho quá trình ứngdụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

b- Về phía học sinh:

- Học sinh đã được quen dần với môn học có ứng dụng công nghệ thông tin

- Phần lớn học sinh có ý thức học tập và yêu thích môn Lịch sử tích cực thực hiện đượccác yêu cầu, bài tập của giáo viên sau giờ học

2 Những tồn tại:

Như chúng ta đã nói ở trên, lịch sử là một môn học đặc thù Kiến thức lịch sử là kiến thức về quá khứ Có những sự kiện đã diễn ra cách ngày nay hàng trăm, hàng ngàn năm thậm chí lâu hơn Yêu cầu bộ môn đòi hỏi, khi nhận thức học sinh phải tái hiện những sự kiện, hiện tượng đó một cách sống động như đang diễn ra trước mắt mình Bên cạnh đó, khả năng tư duy của học sinh THCS còn hạn chế nên việc sử dụng phương tiện trực quan

để giúp học sinh tái hiện là một nguyên tắc trong dạy học lịch sử Trong lúc đó, các

phương tiện trực quan phục vụ dạy học lịch sử hiện nay còn nhiều hạn chế Phương tiện vừa thiếu lại vừa không phù hợp Thử lấy ví dụ về hệ thống bản đồ, chúng ta có thể khẳng định một điều rằng hệ thống bản đồ và tranh ảnh lịch sử trong danh mục đồ dùng do Bộ giáo dục phát hành là không đủ cho các bài dạy Bên cạnh đó kênh chữ và các kí hiệu quá nhỏ không thể sử dụng được, thậm chí có một số bản đồ còn mâu thuẫn với kiến thức ở sách giáo khoa (Lược đồ các phong trao cách mạng ở lớp 9) Các tranh ảnh ở sách giáo khoa màu sắc còn đơn điệu và thiếu đồng bộ, chưa kể đến phim tài liệu thì hầu như không

có So với yêu cầu đặt ra của bộ môn và định hướng đổi mới phương pháp trong giai đoạn hiện nay thì có thể nói rằng : những phương tiện dạy học không đáp ứng được yêu cầu và không thể tạo nên hứng thú học tập cho học sinh

IV CÁC BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Mục đích của việc sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy lịch sử

Hỗ trợ giáo viên trong việc nâng cao kiến thức, kỹ năng và thiết kế bài dạy họcbằng công nghệ thông tin Việc sử dụng công nghệ hiện đại đòi hỏi người giáo viên phải có kỹ năng thiết kế giáo án và sử dụng những phương pháp truyền đạt mới Thay vì phấn trắng bảng đen truyền thống, việc ứng dụng công nghệ thông tin làm cho bài giảng được thực hiện một cách sinh động, gây hứng thú và phát huy được tính tích cực của cả giáo viên và học sinh Cái được lớn nhất ở mỗi tiết giảng bằng giáo án điện tử chính là mang lại một lượng lớn kiến thức, hình ảnh trực quan sinh động được chuyển tải đến người học Nguyên tắc trực quan trong dạy học Lịch sử đóng vai trò quan trọng, nó làm cho học sinh hứng thú và nhận thức một cách chính xác các sự kiện quá khứ và ghi nhớ lâu hơn

Việc thiết kế giáo án và giảng dạy trên máy tính bằng những hình ảnh tư liệu,

sơ đồ, lược đồ, đoạn phim minh hoạ tái hiện lại quá khứ giúp bài giảng thu hútđược sự chú ý và tạo hứng thú cho học sinh Hỗ trợ học sinh trong việc cung cấpkiến thức, giảm tính trừu tượng của nội dung bài học Học sinh hứng thú hơn tronggiờ học bởi các em có thể được sống lại cùng lịch sử qua các hình ảnh tư liệu tạođiều kiện cần thiết cho học sinh thực hành để hình thành và rèn luyện các kỹ năngcho học sinh, góp phần đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra, đánh giákết quả học tập của học sinh Trợ giúp cho giáo viên trong việc hướng dẫn học sinhhọc kiến thức mới, phát huy tính tìm tòi, khám phá của học sinh Ví dụ tiết học lịch

sử về các nền văn minh, các giá trị văn hoá, các cuộc chiến đấu… giáo viên có thể

sử dụng hình ảnh, phim tư liệu, các bản đồ điện tử… để minh họa, chắc chắn sẽ tạođược ấn tượng mạnh mẽ cho các em Chính những điều này sẽ thổi một luồng giómới vào lớp học, vào nhiệt huyết nghề nghiệp của giáo viên và vào cả tinh thầnhăng say học tập của học sinh để mang lại hiệu quả giáo dục cao

2 Yêu cầu của việc sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy lịch sử

Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin, đối với mỗi giáo viên phải có sựthích ứng, sáng tạo trong vận dụng công nghệ thông tin trong các bài giảng lịch sử.Tuy nhiên không phải bài nào cũng ứng dụng công nghệ thông tin có hiệu quả Bởitrong thực tế hiện nay nhiều giáo viên quá lạm dụng vào việc ứng dụng công nghệthông tin vào dạy học, dạy tràn lan không định hướng được kiến thức cần nắm chohọc sinh Giáo viên phải dựa vào nội dung, yêu cầu giáo dưỡng và rèn kĩ năng để

sử dụng đạt mục đích đề ra Vì thế giáo viên cần phải nghiên cứu kỹ bài dạy, ứngdụng công nghệ thông tin mang lại hiệu quả cao nhất cho người học.

Để xây dựng bài giảng điện tử, trước hết giáo viên phải xác định được côngnghệ thông tin chỉ là công cụ hỗ trợ hữu ích cho dạy học Giáo viên tránh đưa ranhiều hình ảnh màu sắc lòe loẹt hoặc những thước phim tư liệu quá dài khiến họcsinh chỉ chú ý đến việc xem mà không phát huy được sự chủ động, tích cực tư duy.Ngoài ra, ứng dụng công nghệ thông tin hình thành kiến thức cho học sinh trongdạy học lịch sử còn làm cho giờ học trở nên sinh động, không bị khô khan, tẻ nhạt,lôi cuốn được học sinh tham gia học tập tích cực, chủ động, tạo cho các em động cơ

và không khí học tập thoải mái Đây là nền tảng cho việc tiếp thu kiến thức khoahọc lịch sử một cách hiệu quả, qua đó giáo dục và phát triển toàn diện học sinh vànâng cao chất lượng

Khi sử dụng những bức ảnh lịch sử có kích thước nhỏ, giáo viên phải đixuống lớp hướng dẫn học sinh quan sát, sử dụng lược đồ treo tường giáo viên phảimất công treo, hoặc nếu lập niên biểu, vẽ sơ đồ, đồ thị lịch sử trên bảng đen thì giáoviên cũng mất khá nhiều thì giờ, trong khi đó độ chuẩn xác và tính thẩm mĩ lạikhông cao Ngược lại, nếu giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin vào chuẩn bịbài giảng ở nhà từ trước, những công việc này khi dạy học trên lớp sẽ giúp giáoviên đỡ vất vả và đơn giản hơn rất nhiều, thời gian được tiết kiệm tối đa mà tínhtrực quan, thẩm mĩ lại cao Ở đây, giáo viên chỉ cần “nhấn chuột” để trình chiếu vàhướng dẫn học sinh khai thác nội dung kiến thức “ẩn” trong mỗi hình ảnh, kênhhình sẽ được phóng to trên màn hình lớn đủ để học sinh cả lớp quan sát Nhữngmũi tên chuyển động khi tường thuật về một trận đánh, hướng tấn công, hoặc việc

sơ đồ hóa các mốc thời gian quan trọng, cụ thể hóa cho đối tượng cần miêu tả trênmàn hình lớn kèm theo lời trình bày sinh động của giáo viên sẽ có tác động lớn tớitâm lí học sinh, các em cảm thấy học tập hứng thú hơn, hiệu quả ghi nhớ kiến thứctốt hơn Với đặc trưng của bộ môn cũng như những ưu điểm nổi bật của công nghệthông tin và truyền thông, giáo viên và học sinh có thể ứng dụng công nghệ này vàođổi mới phương pháp dạy – học, từng bước nâng cao chất lượng bộ môn ở nhiềuhình thức, các khâu khác nhau trong quá trình dạy học

Đối với học sinh: Khi được học những tiết học lịch sử có sự hỗ trợ của côngnghệ thông tin sẽ góp phần tạo biểu tượng, bồi dưỡng kiến thức và làm phong phú

thêm sự hiểu biết của học sinh về lịch sử thế giới cũng như lịch sử dân tộc Trongdạy học lịch sử, để học sinh có thể đi từ nhận thức “cảm tính” đến nhận thức “lítính”, trước hết các em phải có được biểu tượng lịch sử - những hình ảnh về sựkiện, hiện tượng được phản ánh trong óc học sinh với những nét chung nhất, điểnhình nhất Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học thật hiệu quả, kết hợp vớicác phương pháp khác sẽ giúp giáo viên thực hiện tốt công việc này.

3 Các biện pháp tiến hành ứng dụng CNTT trong dạy lịch sử

Để việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học lịch sử hiệu quả, có rất nhiềuhình thức nhưng trong khuôn khổ của đề tài này tôi đưa ra 1 số vấn đề như sau:

3.1 Sử dụng hình ảnh để minh họa cho nội dung bài học:

Một trong những lợi thế của môn học Lịch sử là có rất nhiều tư liệu bằng hình ảnh như

các bức hoạ, ảnh chụp đặc biệt là các bộ phim tài liệu Học Lịch sử là học quá khứ nên

học sinh rất thích được xem những hình ảnh thực tế của quá khứ làm cho các em cócảm giác như đang sống cùng với thời kì lịch sử đó Hình ảnh là nguồn tư liệu phongphú nhất khi ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, có thể nói bài học nào cóứng dụng công nghệ thông tin thì bài học đó đều có hình ảnh minh họa Tuy nhiêngiáo viên không vì phong phú mà đưa quá nhiều hình ảnh, hình ảnh không gần vớibài học sẽ dẫn tới không thể làm cho học sinh khắc sâu kiến thức Nếu khai thác tốthình ảnh sẽ hấp dẫn được học sinh, giúp học sinh hiểu sâu hơn bài học, nhưng ngượclại cũng không tránh khỏi sự tò mò của học sinh dẫn tới sao nhãng việc tiếp thu kiến

thức Có hai hình thức sử dụng hình ảnh:

a Hình ảnh minh họa cho nội dung kiến thức:

Sau khi giáo viên đã trình bày song phần nội dung kiến thức của từng mục, từngbài giáo viên đưa ra các hình ảnh minh họa cho nội dung bài vừa học song, qua đócác em nhận thức được sâu hơn vấn đề

Ví dụ 1: Tiết 8 - Bài 7: Các nuớc châu Phi Phần I: Tình hình chung.

Trước hết giáo viên hỏi học sinh Hiện nay Châu Phi đang đứng trước những vấn

đề khó khăn như thế nào?

Sau khi học sinh trả lời, giáo viên chốt lại những khó khăn cơ bản mà Châu Phi đangphải gánh chịu: xung đột sắc tộc, tôn giáo, bệnh tật, đói nghèo, bùng nổ dân số

Sau đó giáo viên cho học sinh xem 1 số hình ảnh để minh họa thêm về những khókhăn, nghèo đói của Châu Phi trong giai đoạn hiện nay, từ đó giúp học sinh khắcsâu thêm được kiến thức bài học.

* Ví dụ 2: Tiết 14 – Bài 12: Những thành tựu chủ yếu và ý nghĩa của cuộc cách

mạng khoa học – kĩ thuật, Mục I: Những thành tựu chủ yếu.

Sau khi yêu cầu học sinh thảo luận nhóm đưa ra những thành tựu tiêu biểu tronglĩnh vực công nghệ với những thành tựu về: công cụ sản xuất mới, nguồn nănglượng mới, vật liệu mới, chinh phục vũ trụ, giao thông vận tải, thông tin liênlạc Giáo viên đưa ra 1 loạt các hình ảnh để minh họa cho nội dung kiến thức vừahọc Bằng lời nói sinh động, hấp dẫn học sinh dễ khắc sâu kiến thức trọng tâm của

Có thể so sánh nếu như khi dạy 2 bài trên không sử dụng ứng dụng công nghệ thôngtin giáo viên vẫn có thể truyền đạt hết kiến thức cho học sinh nhưng để học sinh

hình dung được bộ mặt thật, những khó khăn thách thức của châu Phi hiện nay là rấtkhó, bởi học sinh có thể chỉ biết được trên sách vở, lý thuyết Hoặc qua các hình ảnhhọc sinh mới biết được con tầu cao tốc, những mạng lưới giao thông hiện đại của cácnước phát triển, sự tiến bộ về thông tin liên lạc so sánh những tiến bộ kỹ thuậttrong từng thập kỷ.

b Hình ảnh khắc sâu kiến thức:

Giáo viên đưa ra hình ảnh và hướng dẫn học sinh khai thác hình ảnh sau đó rút ranhững vấn đề kiến thức của bài học, nhằm khắc sâu kiến thức trọng tâm Vấn đềnày không khó nhưng giáo viên lại không hay chú ý thường bỏ qua hoặc làm thaycho học sinh

*Ví dụ 1: Tiết 31 – Bài 25: Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc

chống thực dân Pháp (1946 – 1950)

Mục II: Cuộc chiến đấu ở các đô thị phía Bắc vĩ tuyến 16:

Giáo viên sử dụng hình “Quyết tử quân Hà Nội ôm bom ba càng đón đánh xe tăng Pháp” trình chiếu trên màn hình lớn hướng dẫn học sinh khai thác nội dung

kiến thức cơ bản, kèm theo câu hỏi gợi mở: Em biết gì về bức ảnh lịch sử này? Bứcảnh chụp ai? Theo em hiện nay bức ảnh gốc đang được trưng bày ở đâu? Quan sátbức ảnh trên em có nhận xét gì về tinh thần chiến đấu của chiến sĩ Hà Nội trongnhững ngày đầu toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược?

Sau khi học sinh trao đổi, trả lời xong, giáo viên nhận xét và kết luận về nội

dung bức hình: Bức hình cả lớp đang xem trên màn hình là ảnh chụp “Quyết tử quân Hà Nội ôm bom ba càng đón đánh xe tăng Pháp" Bức ảnh do bác sĩ quân y

Trần Hạnh chụp ngày 20/12/1946 Người trong ảnh là chiến sĩ Nguyễn Văn Thiềng,

còn gọi là Trần Thành, quê ở phố hàng Vôi (Hà Nội) Bức ảnh gốc hiện đang đượctrưng bày tại Bảo tàng quân đội Việt Nam Bức ảnh phản ánh một hiện thực lịch sửsinh động về các chiến sĩ trung đoàn Thủ đô quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh Hànhđộng quyết tử của chiến sĩ Trần Thành mãi mãi là tấm gương sáng về tinh thần yêunước và lòng dũng cảm cho các thế hệ thanh niên mai sau học tập”.

Như vậy, việc trình chiếu bức tranh trên mành hình lớn để hướng dẫn họcsinh quan sát, miêu tả kết hợp với câu hỏi gợi mở sẽ giúp học sinh phát huy tínhtích cực, hứng thú trong học tập Và nếu như không dạy ứng dụng công nghệ thôngtin thì giáo viên cũng chỉ cần khai thác những nội dung trong sách giáo khoa là đủthì học sinh dễ cảm thấy nhàm chán và giờ học không đạt được kết quả cao Saukhi học sinh quan sát, suy nghĩ và trả lời, giáo viên kết luận sẽ hình thành trong đầucác em biểu tượng rõ nét, chân thực về hình ảnh về các chiến sĩ quyết tử quân HàNội trong những ngày đầu toàn quốc kháng chiến Nhờ đó, các em sẽ khắc sâu, nhớlâu kiến thức về sự kiện lịch sử này, không nhầm lẫn với các nhân vật và sự kiệnlịch sử khác

Ví dụ 2 : Tiết 29 - Bài 24 Phần II Bước đầu xây dựng chế độ mới.

Phần III Giải quyết giặc đói, giặc dốt và khó khăn về tài chính

Giáo viên chụp bức ảnh Hình 42 (Sách giáo khoa) Nhân dân góp gạo chống giặc đói và trình chiếu trên màn hình lớn, hướng dẫn học sinh quan sát, nhận xét về

phong trào cứu đói của nhân dân ta trong những ngày đầu sau cách mạng ThángTám năm 1945

Khi khai thác, giáo viên nên bổ sung kiến thức, cụ thể hoá kiến thức bằng lờigiảng hình ảnh Bằng những câu chuyện cụ thể để tạo ấn tượng, làm bài giảng thêmsinh động hấp dẫn: “ Hũ gạo cứu đói ", “ Ngày đồng tâm ": Mỗi gia đình, mỗi bữabớt khẩu phần ăn của cả nhà một nắm bỏ vào hũ, một tháng cả nhà nhịn ăn mộtbữa Giáo viên kể chuyện về tấm gương“ Nhịn ăn của chủ tịch nước" trongnhững ngày này để giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức cho các em Tất cả mọingười, tất cả mọi nhà đều“ lập hũ gạo cứu đói", đều thực hiện“ Ngày đồng tâm"khi hũ gạo nhà mình đầy, đem tới nơi quyên góp gạo chung của cả làng ( giáoviên vừa giảng vừa cho học sinh trực quan vào trung tâm bức ảnh) chỗ gạo quýhiếm chắt chiu ấy, sẽ được đưa tới nơi đói gay gắt hơn, để đồng bào có được miếngcơm, bát cháo cho qua đi những ngày khốn khó Đấy chính là truyền thống tốt đẹpcủa dân tộc ta: “ Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước phải thươngnhau cùng", hay“ Bầu ơi thương lấy bí cùng, Tuy rằng khác giống nhưng chung

một giàn." " Trong gian nan, khốn khó, càng sáng bừng lên nghĩa cử “ Một nắm khi đói bằng một gói khi no"

Khi dạy về giải quyết nạn dốt Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát bức ảnhtrên màn hình lớn và cùng trao đổi thảo luận

Giáo viên giải thích để học sinh hiểu: “ Bình dân học vụ" là gì? Là học tập, lànghĩa vụ của mọi người dân – có học – có kiến thức , mới xây dựng được chínhquyền mới – xây dựng được cuộc sống mới Một lớp bình dân học vụ ban đêm :

Có trẻ, có già, có trai, có gái, đầy đủ mọi lứa tuổi, giáo viên có thể là những cô, cậu9,10 tuổi, học sinh có thể là những cụ già 60,70 tuổi, đang say sưa học bài - lần

đầu tiên nắn nót viết chữ “ o tròn như quả trứng gà”, mà miệng cũng tròn, mắt cũngtròn vì ngạc nhiên và sung sướng ánh sáng của những ngọn đèn dầu hôm nay, sẽlàm bừng sáng tương lai của dân tộc ở ngày mai (giáo viên có thể kể thêmchuyện :"Cổng mù" trong phong trào xoá nạn mù chữ trong những ngày đầu tiênnày…)

3.2 Sử dụng các đoạn phim tư liệu để minh họa cho nội dung bài học:

Có thể nói các thước phim tư liệu là nguồn tư liệu sống trong dạy học lịch sửbởi qua những thước phim này các em biết luôn được về thời kì quá khứ hào hùngcủa dân tộc Tùy theo nội dung của bài giáo viên có thể đưa vào những đoạn phim

tư liệu, những bài hát phù hợp làm phong phú thêm bài học, đồng thời thay đổikhông khí trong một giờ học Lịch sử Có hai hình thức sử dụng đoạn phim tư liệu:

a Xem phim tư liệu bổ sung kiến thức vừa học.

* Ví dụ 1: Tiết 19- Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nước ngoài 1919 - 1925

Sau khi trình bày cho học sinh các hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở Pháp, Liên Xô

và sang Trung Quốc giáo viên cho học sinh xem đoạn video về hành trình tìmđường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc từ khi Người quyết định ra đi tìm đường cứunước đến khi Nguyễn Ái Quốc đọc Luận cương của Lê Nin và tìm được con đườngcứu nước cho cách mạng Việt Nam Sau khi xem xong đoạn video này học sinh sẽ

bổ xung và khắc sâu thêm kiến thức về hành trình tìm đường cứu nước của Nguyễn

b Xem phim tư liệu rút ra những nội dung cơ bản của bài học.

* Ví dụ 1: Tiết 28 - Bài 23: Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945 và sự thành lập

Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Phần III Giành chính quyền trong cả nước.

Dạy tới phần nội dung của Tuyên ngôn độc lập, giáo viên dừng lại cho học

sinh xem đoạn video đọc Tuyên ngôn độc lập của chủ tịch Hồ Chí Minh " Hỡi đồng

bào cả nước, tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng, tạo hóa cho họnhững quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền ấy có quyềnđược sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc, lời bất hủ ấy ở trong bảnTuyên ngôn độc lập năm 1776 của nước Mĩ, suy rộng ra câu ấy có ý nghĩa là, tất cảcác dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống,quyền sung sướng và quyền tự do Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và dân quyền củacách mạng Pháp năm 1791 cũng nói: người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyềnlợi và phải luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi, đó là những quyền lợi

không ai chối cãi được Câu nói của chủ tịch Hồ Chí Minh " Tôi nói đồng bào nghe rõ không" làm cho biển người đang sôi lên dường như lắng xuống Pháp

chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị Dân ta đã đánh đổ các xiềng xích thực dângần 100 năm nay để xây dựng nên nước Việt Nam độc lập Dân ta lại đánh đổ chế

độ quân chủ mấy mươi thế kỉ mà lập nên chế dộ quân chủ cộng hòa .Nước ViệtNam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã trở thành 1 nước tự do độc lập.Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng vàcủa cải để giữ vững quyền tự do độc lập ấy" Sau khi học sinh xem song giáo viên

có thể hỏi ? Nội dung bản tuyên ngôn độc lập của Việt Nam phản ánh những vấn đềgì? Vì học sinh vừa được xem song nên các em có thể rút ra được ngay nội dung cơbản của bản Tuyên ngôn độc lập của Việt Nam, nó là sự kế thừa và tiếp nối nhữngmặt tích cực của bản tuyên ngôn Nhân quyền và dân quyền của Pháp, bản tuyênngôn độc lập của nước Mĩ để Chủ tịch Hồ Chí Minh viết lên một bản Tuyên ngônhào hùng cho dân tộc Việt Nam, khẳng định với thế giới quyền tự do dân chủ củanhân dân Việt Nam Hơn nữa các em được nghe thực tế giọng của Bác Hồ đọctuyên ngôn, các em sẽ phấn khởi hơn hứng thú hơn khi học những phần sau và dễkhắc sâu kiến thức của bài

* Ví dụ 2: Tiết 31 - Bài 25- Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc

chống thực dân Pháp (1946-1950) Phần I-Mục 2: Đường lối kháng chiến

chống Pháp của Đảng

Khi dạy tới đoạn chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến nếunhư trước đây dạy bình thường giáo viên chỉ khai thác nội dung này qua đoạn kênhchữ trong sách giáo khoa Trang 104 học sinh chỉ biết tới lời kêu gọi toàn quốckháng chiến qua giọng đọc trầm bổng của giáo viên, nhưng có ứng dụng công nghệ

thông tin giáo viên cho học sinh xem Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến bằngchính nét chữ của Chủ tịch Hồ Chí Minh và lời đọc của Người, học sinh được mắtthấy tai nghe, các em sẽ hứng thú nhiều khi học tập và cô đọng lại kiến thức của bàigiảng trong học sinh.

3.3.Xây dựng và kết hợp sử dụng tranh, ảnh, đoạn phim để minh họa cho nội dung

bài học:

Tôi sử dụng một số bức ảnh và một vài đoạn phim ngắn để minh hoạ cho Bài 24: Cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân(1945-1946) như sau: 3.3.1 Chèn các bức ảnh vào bài học:

a Cách làm: Để chèn bức ảnh vào bài giảng ta cũng sử dụng một số thao tác trên

Hình ảnh thứ 2 là '' Những tờ giấy bạc của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà'' đó là 2 tờgiấy bạc 1 đồng và 10 đồng của kho bạc nhà nước Bức ảnh này được sử dụng khi dạyphần III mục 2 Giải quyết khó khăn về tài chính.

Khi dạy mục này GV chiếu cho HS xem hình ảnh này kết hợp với lời giảng

- Sau phong trào '' Tuần lễ vàng'' và quỹ độc lập thì sự khó khăn về tài chính do thiếu tiền,ngân sách trống rỗng đã được khắc phục Trên cơ sở ấy thì chính quyền cách mạng đã cho

in giấy bạc mới và phát hành trong cả nước từ ngày 23 thàng 11 năm 1946 Đây chính lànhững tờ giấy bạc đầu tiên của chính quyền độc lập nó thể hiện sự tự chủ của nhân dân ta

về mặt kinh tế đồng thời cũng là một thành quả lớn của nhân dân ta trong quá trình đấutranh bảo vệ độc lập dân tộc, thoát khỏi ách thống trị của đế quốc, thực dân Điều này sẽtạo ra cho các em biểu tượng sinh động về nền tài chính nước nhà, về chính quyền cáchmạng trong thời kỳ trứng nước

3.3.2 Chèn đoạn phim tài liệu để minh hoạ.

Ta có thể lấy một số đoạn phim sau để minh hoạ

Đoạn 1: Quân đồng minh kéo vào nước ta

Đoạn 2: Bầu quốc hội khoá I

Đoạn 3: Giải quyết nạn đói

Đoạn 4: Giải quyết nạn dốt

- Chọn nút cắt ( ) sau đó dùng nút ( ) để cắt đầu đoạn phim, nút ( ) để cắt cuối

đoạn theo đúng nội dung cần minh họa

Ấn nút MPG để lưu phim vào một thư mục nào đó

Sau đó ta chèn phim vào bài giảng bằng cách

- Chọn một Slide trên Powerpoint

- Tạo nút liên kết, có thể tuỳ chọn trong AutoShape