Chính vì thế, việc dạy và học Tập làm vănđặc biệt là thể loại văn miêu tả là vấn đề luôn luôn cần có sự đổi mới, đó là vấn đề mà tôi và một số giáo viên tâm huyết với nghề đều trăn trở,
Trang 1I ĐẶT VẤN ĐỀ 1
1 Lý do chọn đề tài: 1
1.1 Cơ sở lý luận 2
1.2 Cơ sở thực tiễn 3
2 Tính mới của đề tài: 4
3 Phạm vi nghiên cứu đề tài: 4
II THỰC TRẠNG CỦA NỘI DUNG ĐỀ TÀI CẦN NGHIÊN CỨU 5
1 Thuận lợi 5
2 Khó khăn 5
3 Nguyên nhân 6
III MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN: 7
Giải pháp 1: Giới thiệu cho học sinh về sơ đồ tư duy 7
Giải pháp 2: Sử dụng Sơ đồ tư duy để lập dàn ý 7
Giải pháp 3: Hướng dẫn học sinh kĩ năng lập dàn ý cho bài văn miêu tả. .13
Giải pháp 4: Giáo dục học sinh phương pháp phát triển dàn ý thành đoạn văn, bài văn 14
Giải pháp 5: Sử dụng trò chơi học tập để phát huy tính tích cực, sự hứng thú của học sinh 15
IV KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 18
V KẾT LUẬN 19
1 Đánh giá chung 19
2 Bài học kinh nghiệm 20
Trang 2I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết, Tiểu học là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dụcquốc dân, chất lượng giáo dục nói chung phụ thuộc rất nhiều vào kết quả đào tạo
ở bậc Tiểu học Mục tiêu Giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành cơ
sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất,thẩm mỹ và kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên
Trong các môn học ở bậc Tiểu học thì môn Tiếng Việt chiếm một vị trí rấtquan trọng trong việc bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữgìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách conngười Việt Nam xã hội chủ nghĩa Học môn Tiếng Việt nói chung, phân mônTập làm văn nói riêng, học sinh được trang bị những kiến thức cơ bản và cầnthiết, phân môn Tập làm văn sẽ là những hành trang trên bước đường đưa các
em đi khám phá, tìm hiểu, nghiên cứu thế giới xung quanh và kho tàng tri thức
vô tận của loài người
Tuy vậy, nhiều học sinh hiện nay không còn hứng thú học phân môn Tậplàm văn và kết quả học tập chưa cao Chính vì thế, việc dạy và học Tập làm vănđặc biệt là thể loại văn miêu tả là vấn đề luôn luôn cần có sự đổi mới, đó là vấn
đề mà tôi và một số giáo viên tâm huyết với nghề đều trăn trở, tìm tòi, đổi mớiphương pháp dạy học như: Sử dụng máy chiếu để trình chiếu hình ảnh cho họcsinh, cho học sinh đọc nhiều bài để tham khảo, tạo điều kiện để học sinh đượcquan sát thực tế để viết văn miêu tả,…để góp phần tạo hứng thú và nâng cao kếtquả học tập cho học sinh Song, việc đổi mới phương pháp dạy học của giáoviên chủ yếu được tiến hành ở những giờ thao giảng, thanh tra hoặc các kỳ thigiáo viên giỏi các cấp, còn những giờ học hàng ngày giáo viên ít vận dụng vìmất nhiều thời gian chuẩn bị Nhiều giáo viên vẫn còn tiến hành dạy học theo lốitruyền thống, còn áp dụng phương pháp, kĩ thuật, ứng dụng cũ, “giáo án cũ” vàogiảng dạy phân môn Tập làm văn… Vì thế, giáo viên chưa tạo hứng thú cho học
Trang 3sinh, kéo theo đó là kết quả học tập của bộ môn cũng không cao, đôi khi còn bịthụt lùi.
Từ những lí do khách quan và chủ quan trên, để khắc phục những hạnchế, góp phần tạo hứng thú và nâng cao chất lượng dạy học cho học sinh đối với
môn Tập làm văn, tôi đã mạnh dạn xây dựng đề tài: “Một số giải pháp tạo hứng thú học tập cho học sinh lớp 4A2 trong việc sử dung sơ đồ tư duy để lập dàn ý bài văn miêu tả ở phân môn tập làm văn”.
1.1 Cơ sở lý luận
Trong các môn học ở bậc Tiểu học thì môn Tiếng Việt chiếm một vị trí rấtquan trọng trong việc bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữgìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt, góp phần hình thành nhân cách conngười Việt Nam xã hội chủ nghĩa Học môn Tiếng Việt nói chung, phân mônTập làm văn nói riêng, học sinh được trang bị những kiến thức cơ bản và cầnthiết, phân môn Tập làm văn sẽ là những hành trang trên bước đường đưa các
em đi khám phá, tìm hiểu, nghiên cứu thế giới xung quanh và kho tàng tri thức
vô tận của loài người
Căn cứ trước tiên là mục tiêu của Chương trình Tiểu học sau năm 2000đối với việc dạy học thể loại Văn miêu tả: Không dạy riêng từng đối tượng miêu
tả mà chủ yếu dạy HS biết cách tả thông qua hình thành các kĩ năng bộ phận Vìthế, việc cung cấp cho học sinh một công cụ để giúp các em hệ thống và rènluyện các kĩ năng bộ phận này là vô cùng cần thiết
Căn cứ tiếp theo là sự phù hợp giữa Sơ đồ tư duy và yêu cầu, nội dung vàphương pháp dạy học Văn miêu tả Điều này thể hiện rõ qua các bước xây dựngmột Sơ đồ tư duy, từ khâu xác định chủ đề chính, sau đó mở rộng, triển khaimạng lưới ý tưởng đến diễn đạt thành lời Quá trình này cũng chú trọng đến yêucầu về tính mạch lạc, logic và mang dấu ấn cá nhân Căn cứ sau cùng có thể đềcập đến là yếu tố tâm lí của học sinh tiểu học với đặc điểm tư duy mang đậmmàu sắc xúc cảm và trực quan cụ thể, tuy có chuyển dần từ tính cụ thể sang trừutượng khái quát nhưng còn ở mức độ sơ đẳng Vì thế, sơ đồ tư duy với ưu thế về
Trang 4cách thể hiện trực quan sẽ giúp học sinh dễ nắm bắt nội dung trọng tâm, tạo chohọc sinh sự hứng thú nên sẽ là điều kiện mở ra những liên tưởng, tưởng tượngsáng tạo về đối tượng miêu tả
1.2 Cơ sở thực tiễn
Thể loại Văn miêu tả trong chương trình Tiếng Việt lớp 4 bao gồm 30 tiếtdành cho việc rèn luyện kĩ năng viết văn miêu tả ở ba thể loại tả đồ vật, tả câycối và tả con vật Trong ba thể loại này, đối tượng miêu tả phong phú, sinh độngnhưng rất gần gũi với đời sống hằng ngày của các em, chẳng hạn: tả đồ chơi mà
em yêu thích, tả chiếc áo em mặc đến lớp hôm nay, tả cây bàng, tả cây hoa mà
em yêu thích; hay tả con chó, con mèo, con gà, Thông qua các bài học, họcsinh được trang bị những kiến thức và kĩ năng cần thiết để viết được một bài vănmiêu tả bao gồm: cấu trúc của bài văn ; kĩ năng quan sát, lập dàn ý; viết đoạnvăn trong bài văn miêu tả, liên kết đoạn văn và hoàn chỉnh bài văn Ngoài ra,môn Tập làm văn lớp 4 cũng gợi ra cho học sinh các kĩ năng thay đổi góc quansát theo không gian và thời điểm quan sát theo thời gian để tạo ra những pháthiện mới mẻ hay thay đổi vai người miêu tả để có những cảm nhận sáng tạo
Cấu tạo của bài văn miêu tả; Tìm ý - Lập dàn ý; Viết đoạn; Viết bài hoànchỉnh Một trong số phương pháp để có một bài văn hoàn chỉnh và đầy đủ các ý
là các em phải thiết lập một dàn ý Có như thế học sinh sẽ không bỏ sót những ýquan trọng Nhiều học sinh khi làm văn thường bỏ qua khâu này vì cho rằng đây
là khâu không quan trọng mà lại tốn thời gian Chính vì lẽ đó mà nhiều em khilàm bài thường cắm cúi viết theo mạch suy nghĩ của mình, không phân chia các
ý rõ ràng dẫn đến các ý trong bài văn sắp xếp một cách lộn xộn, không theođúng trình tự Bài văn trở nên lủng củng, khô khan và nhàm chán Qua thực tếdạy học, tôi thấy những học sinh không có thói quen lập dàn ý trước khi viết thìbài văn dễ có những hạn chế sau:
+ Ngắn, thiếu ý hoặc bỏ sót ý
+ Bố cục không tương thích, ý rời rạc xa trọng tâm của đề
+ Phân chia không hợp lý giữa các ý chính và ý triển khai
Trang 5+ Trình tự sắp xếp giữa các đoạn không liên kết với nhau.
Thực tế chứng minh rằng hầu hết những học sinh giỏi Văn đều coi trọngviệc lập dàn ý Đó là bí quyết giúp các em làm ra các bài văn hay Chỉ cần bỏ ítphút thiết lập cho mình một dàn ý, thế là học sinh đã có một cơ sở để phát triểnthành bài văn hoàn chỉnh mà không lo sợ mình lạc đề, bỏ sót những ý chính Ngoài ra, có những học sinh đã lập được dàn ý nhưng khi bắt tay vào viếtbài văn lại không dựa vào dàn ý mà viết theo kiểu tự do, nghĩ đến đâu, nghĩđược gì thì viết cái đó
Vậy làm thế nào để cải thiện tình trạng không biết lập dàn ý cho học sinhtrong lớp? Đó là điều khiến tôi luôn băn khoăn, trăn trở Chính vì thế, tôi đã
mạnh dạn xây dựng đề tài: “Một số giải pháp tạo hứng thú học tập cho học sinh lớp 4A2 trong việc sử dung sơ đồ tư duy để lập dàn ý bài văn miêu tả ở phân môn tập làm văn”
2 Tính mới của đề tài:
- Về phía giáo viên:
+ Giúp giáo viên hệ thống hóa bài học một cách dễ dàng Trong mỗi tiếtdạy, giáo viên dễ dàng chủ động, linh hoạt hơn trong việc sử dụng các phươngpháp và hình thức dạy học
- Về phía học sinh:
+ Các em có phần hứng thú và yêu môn Tập làm văn hơn Khi lập sơ đồgiúp các em nắm bắt được trọng tâm của bài, các em dễ dàng hình dung thấy bốcục của 1 bài văn
+ Việc lập sơ đồ tư duy còn giúp các em giải tỏa áp lực trong giờ học,khơi dậy khả năng viết văn, khả năng sáng tạo của các em, đồng thời mang đếncho các em niềm hứng thú thông qua biến những kiến thức thành hình ảnh sốngđộng theo sự sáng tạo của các em
3 Phạm vi nghiên cứu đề tài:
Đề tài “ Một số giải pháp tạo hứng thú học tập cho học sinh lớp 4A2 trong việc sử dung sơ đồ tư duy để lập dàn ý bài văn miêu tả ở phân môn tập
Trang 6làm văn” được thực hiện với 20 học sinh lớp 4A2 năm học 2021 - 2022 ( từ
tháng 1/2022 – 4/2022 trong năm học 2021 – 2022 ) tại trường tiểu học Lộc Bắc
II THỰC TRẠNG CỦA NỘI DUNG ĐỀ TÀI CẦN NGHIÊN CỨU
1 Thuận lợi
- Được sự chỉ đạo chuyên môn của phòng giáo dục, chuyên môn nhàtrường có vai trò tích cực, giúp giáo viên đi đúng nội dung, chương trình phânmôn Tập làm văn
- Nhà trường luôn quan tâm chỉ đạo thực hiện công tác chuyên môn có hiệuquả, nâng cao tay nghề cho giáo viên
- Đội ngũ giáo viên có năng lực, yêu nghề đã áp dụng được phương phápdạy học phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, linh hoạt và hiệuquả - Môn tiếng việt nói chung và phân môn tập làm văn nói riêng có nội dungphong phú, sách giáo khoa được trình bày với kênh hình đẹp, trang thiết bị dạyhọc hiện đại, hấp dẫn học sinh phù hợp với tâm lý lứa tuổi của các em
- Các em được học chương trình tiếng việt từ lớp 1, đặc biệt là các em ởlớp 2, lớp 3 đã nắm vững kiến thức, kỹ năng của phân môn Tập làm văn như kỹnăng giao tiếp, kỹ năng tạo lập ngôn bản, đây là cơ sở giúp các em học tốt phânmôn Tập làm văn lớp 4
2 Khó khăn
- Học sinh đa số là con em dân tộc thiểu số đang sinh sống tại địa bàn xãnên vốn từ còn nhiều hạn chế, hàng ngày các em giao tiếp với bố mẹ, cộng đồngbằng tiếng mẹ đẻ Các em chỉ nói tiếng Việt khi ở trường còn khi về với gia đìnhcác em lại sống trong gia đình thuần tiếng dân tộc nên môi trường giao tiếp bằngtiếng Việt còn nhiều hạn chế và không thuần nhất, làm cho bài viết của học sinhcòn lủng củng, cách diễn đạt câu văn chưa trôi chảy nên gây cản trở rất nhiềucho học sinh khi học môn Tập làm văn
- Một bộ phận học sinh ham chơi, chưa ham thích học tập Trong giờ học,các em còn thụ động, chưa mạnh dạn trao đổi, hỏi han do chưa hiểu sâu, chưa
Trang 7nắm được kiến thức, thiếu tự tin, thiếu sự tư duy trước những câu hỏi, nhữngvấn đề giáo viên đặt ra mà chủ yếu trông chờ vào bài giảng của thầy cô.
- Ý thức học tập để nắm được yêu cầu và bố cục của một bài văn còn chưacao, các em còn chưa nhận rõ tầm quan trọng của môn Tập làm văn trong việchọc lên của mình sau này
- Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi các em nhanh nhớ nhưng cũng mauquên, mức độ tập trung thực hiện các yêu cầu của bài tập chưa cao
- Các em không biết lập dàn ý, không làm dàn ý trước khi viết
- Làm bài văn không có ý, thiếu ý, ý trùng nhau
* Để nắm bắt tình hình học tập của các em và có các biện pháp phù hợphơn trong việc lập dàn ý bài văn miêu tả cho học sinh lớp mình, tôi đã tiến hànhkhảo sát chất lượng lập dàn ý của học sinh vào tuần 20 học kỳ II của năm học
2020 – 2021, và có được kết quả cụ thể như sau:
Bảng 1: Kết quả khảo sát chất lượng lập dàn ý của học sinh của học sinh
trước khi áp dụng giải pháp
- Học sinh hiểu về văn miêu tả còn chưa sâu, nghèo nàn, tư duy hình tượngchưa rõ nét, do đó ảnh hưởng không nhỏ đến việc học và làm văn
- Đa số học sinh tham khảo sao chép văn mẫu
- Đa số học sinh không biết làm sao để huy động ý, lúng túng khi sắp xếpý
Trang 8III MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:
Giải pháp 1: Giới thiệu cho học sinh về sơ đồ tư duy.
- Khái niệm: Sơ đồ tư duy còn gọi là bản đồ tư duy, lược đồ tư duy,… là
hình thức ghi chép nhằm tìm tòi đào sâu, mở rộng một ý tưởng, hệ thống hóamột chủ đề hay một mạch kiến thức,… bằng cách kết hợp việc sử dụng đồngthời hình ảnh, đường nét, màu sắc, chữ viết với sự tư duy tích cực
- Nói một cách dễ hiểu sơ đồ tư duy là một phương pháp ghi chép nhữngnội dung bằng ký hiệu, bằng từ khóa và bằng sự sáng tạo của các em học sinh
Sơ đồ tư duy giúp cho các em tự học tự khám phá và tự giải quyết các vấn đề đểphát huy sự sáng tạo của mình Sơ đồ tư duy để lập dàn ý giống như một tấmbản đồ vạn năng khi các em nhìn vào tấm bản đồ đó các em sẽ biết mình sẽ viết
bố cục như thế nào trình tự thứ tự ra sao
* Cấu trúc : Cấu trúc của một Sơ đồ tư duy gồm có: Phần Chủ đề (nội
dung chính); Các nhánh chính (triển khai cho chủ đề); Nhánh phụ (triển khainhánh chính); Phần Minh họa (kí hiệu, biểu tượng, tranh ảnh… kèm theo để làmcho sơ đồ thêm sinh động, dễ hình dung, liên tưởng)
Hình 1: Cấu trúc của một sơ đồ tư duy.
Giải pháp 2: Sử dụng Sơ đồ tư duy để lập dàn ý
* Hướng dẫn học sinh vẽ Sơ đồ tư duy trong văn miêu tả
- Chuẩn bị
Trang 9+ Vật dụng : Tờ giấy trắng với kích thước phù hợp mục đích dạy học củagiáo viên, bài học của học sinh, hộp bút sáp nhiều màu.
+ Xác định yêu cầu của đề, các từ khóa để làm chủ đề cho Sơ đồ.
+ Tập hợp ý, tranh, ảnh liên quan đến chủ đề
- Tiến hành:
+ Giáo viên mô tả, giúp học sinh mô tả chủ đề của Sơ đồ bằng một từ,
cụm từ ngắn gọn hoặc có thể mô tả chủ đề bằng hình ảnh và đặt hình ảnh ở vị tríphù hợp sao cho nổi bật nhất về màu sắc, kích thước,…
+ Đặt và trả lời các câu hỏi liên quan đến chủ đề
+ Những câu hỏi này tự học sinh đặt ra và trả lời khi hoàn thiện hoặc dogiáo viên đặt ra để giúp đỡ cho học sinh khi các em vẽ
+ Từ chủ đề, giáo viên vẽ hoặc hướng dẫn để học sinh vẽ những nhánhđậm (nhánh chính) và gắn từ, cụm từ khóa (hay hình ảnh) trên nhánh
+ Từ nhánh chính, mở ra các nhánh phụ với kích thước nhỏ hơn và tiếnhành tương tự Gắn kết ý bằng cách đánh dấu mũi tên hoặc đánh số thứ tự trướcsau
- Hoàn thiện
+ Bổ sung hình ảnh, màu sắc cần thiết cho đẹp, sinh động, bắt mắt, tạohứng thú.
+ Kiểm tra lại từ khóa (hình ảnh chủ đạo)
+ Kiểm tra lại tổng thể Sơ đồ xem có cân đối và hợp lí chưa.
- Thể hiện
- Từ Sơ đồ tư duy mà học sinh đã hoàn thành, học sinh phải :
+ Diễn đạt bằng ý lời nói.
+ Diễn đạt ý bằng cách viết câu, đoạn, bài.
* Một số lưu ý khi hướng dẫn học sinh vẽ Sơ đồ tư duy:
- Phải thể hiện điểm nhấn của các trọng tâm miêu tả; thể hiện sự liên kếtgiữa các ý khác bậc và cùng bậc; màu sắc còn có thể dùng thể hiện cảm xúc, đặctrưng của đối tượng miêu tả
Trang 10- Sơ đồ tư duy thường trình bày theo chiều ngang, mỗi dòng chỉ có một từngữ khóa (hoặc tranh, ảnh) được đặt trên vạch liên kết và nhánh chính được nốivới chủ đề bằng nét đậm; sơ đồ là một hệ thống mở, không giới hạn những liêntưởng độc đáo về đối tượng miêu tả, bất kì từ ngữ nào trong sơ đồ cũng có thể
mở rộng ý thành một chùm các liên kết
- Để kích thích những liên tưởng thú vị, giáo viên có thể xây dựng hệ thốngcâu hỏi nhằm khắc phục rào cản tư duy
* Sử dụng sơ đồ tư duy vào lập dàn ý
* Giai đoạn 1 Nhận biết cấu tạo của bài văn miêu tả Làm quen với Sơ
đồ tư duy
* Kiểu bài tả con vật.
Bài minh họa.
Cấu tạo của bài văn miêu tả con vật
(Tiếng Việt 4, tập 2, trang 112) 1Mục tiêu : HS hiểu được dàn ý của bài văn con vật gồm 3 phần:
* Mở bài (Giới thiệu về con vật sẽ tả)
* Thân bài (Tả hình dáng, tả thói quen sinh hoạt và một vài hoạt độngchính của con vật)
* Kết bài (Nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ của em về con vật)
2 Cách tiến hành: Dùng sơ đồ tư duy khái quát kiến thức về cấu tạo bài văn
tả con vật
Bước 1: Hình thành kiến thức
- Giáo viên cho học sinh phân tích hai ngữ liệu mẫu:
Hoạt động nhóm đôi: Bài “Con mèo Hung” (Theo Hoàng Đức Hải) để rút
ra được cấu tạo 3 phần của bài văn tả con vật, chức năng của từng phần và trình
tự miêu tả
Bước 2: Giáo viên hướng dẫn học sinh rút ra được cấu trúc của bài văn tả
con vật và thể hiện kiến thức bằng sơ đồ tư duy
Chuẩn bị
Trang 11- Dụng cụ: giấy trắng A4, bút màu.
- Phương hướng: Xác định chủ đề chính của sơ đồ là “Cấu tạo bài văn tả convật”
- Học sinh tiến hành làm việc theo nhóm 4:
- Học sinh lập sơ đồ tư duy với câu hỏi gợi ý của giáo viên:
+ Bài văn tả con vật được cấu tạo bởi những phần nào? (Bậc 1)
+ Trong từng phần, các em nên trình bày những nội dung gì? (Bậc 2)+ Trong từng nội dung, các em có thể triển khai ý chi tiết nào? (học sinhcăn cứ vào hai ngữ liệu mẫu đã tiếp xúc để triển khai bậc này) (Bậc 3)
- Giáo viên lưu ý các em về màu sắc, tính phân bậc của sơ đồ, dùng mũi tênchỉ sự gắn kết ý này với ý kia, hoặc đánh số thứ tự, vẽ các đường bao quát gomý
Hình 2: Ứng dụng sơ đồ tư duy để tóm tắt cấu tạo bài văn tả con vật
* Giai đoạn 2: Ứng dụng Sơ đồ tư duy để phân tích cấu tạo của một bài văn miêu tả cụ thể
Bài minh họa.
Luyện tập quan sát con vật
(Tiếng Việt 4, tập 2, trang 119)
1 Mục tiêu: Học sinh biết vận dụng sơ đồ tư duy để phân tích cấu tạo một
bài văn tả con vật cụ thể
Trang 122.Cách tiến hành :
Bước 1: Củng cố lại cấu tạo bài văn tả con vật (hoạt động cá nhân)
- Dựa vào sơ đồ tư duy đã thành lập, giáo viên mời học sinh nhắc lại cấutạo bài văn tả con vật
- HS đọc lại ngữ liệu: “Đàn ngan mới nở” (Tô Hoài)
Bước 2: GV hướng dẫn học sinh minh họa cấu tạo bài văn “Đàn ngan mới
nở” bằng Sơ đồ tư duy
Chuẩn bị
- Dụng cụ: giấy trắng A4, bút màu, tranh ảnh.
- Phương hướng: Xác định chủ đề chính của sơ đồ là “Đàn ngan mới nở”
- HS tiến hành theo nhóm 4
- Học sinh lập Sơ đồ tư duy theo gợi ý của giáo viên:
- Tác giả miêu tả những đặc điểm gì của đàn ngan? (Định hướng hoạc sinhphân bố các nhánh chính)
- Tác giả chọn miêu tả những phần nào của đàn ngan? (Bậc 1)
- Trong từng phần của đàn ngan, tác giả đã chọn lọc những chi tiết nào đểtả? Tác giả dùng các giác quan nào để quan sát? (Bậc 2)
- Tác giả miêu tả những chi tiết đó thông qua các từ ngữ nào? (Bậc 3)
- Các em dùng những hình ảnh nào để minh họa cho các từ ngữ miêu tả đó?
Hình 3: Ứng dụng Sơ đồ tư duy để phân tích cấu tạo bài văn “Đàn ngan
mới nở” (Tô Hoài)
Trang 13Giai đoạn 3: Ứng dụng sơ đồ tư duy để lập dàn ý cho bài văn miêu tả cụ thể
Bài minh họa.
Luyện tập xây dựng đoạn văn miêu tả con vật
(Tiếng Việt 4, tập 2, trang 138).
1 Mục tiêu : Học sinh thành thạo kĩ năng dùng Sơ đồ tư duy để lập dàn ý cho
đề bài: “Lập dàn ý bài văn tả một con vật mà em yêu thích”.
2.Cách tiến hành :
Bước 1: Củng cố lại cấu tạo bài văn tả con vật (hoạt động cá nhân).
- Dựa vào Sơ đồ tư duy đã thành lập, giáo viên mời học sinh nhắc lại cấutạo bài văn tả con vật
- Học sinh đọc và phân tích đề bài Trả lời các câu hỏi tìm hiểu đề bài: Đề bài yêu cầu làm gì? Lập dàn ý bài văn thuộc thể loại nào? Đối tượng miêu tả
là gì?
Bước 2:
- Cho học sinh quan sát một số hình ảnh về các con vật, định hướng quan
sát, đồng thời yêu cầu các em hồi tưởng được những hình ảnh về các con vật
mà các em đã thấy trong cuộc sống hằng ngày, hướng dẫn các em ghi lại nhữngđiều đã quan sát được vào giấy nháp
Bước 3:
Chuẩn bị
- Dụng cụ: giấy trắng A4, bút màu, một số tranh ảnh (Học sinh chuẩn bị
trước tuỳ thuộc vào cảnh mà các em định tả)
- Phương hướng: Xác định chủ đề chính của sơ đồ có thể là “Con chó, conmèo, con gà, con thỏ…”
- HS tiến hành theo nhóm 6
- Nhóm Học sinh lập Sơ đồ tư duy theo gợi ý của giáo viên:
- Các em định miêu tả con vật nào? (Xác lập từ, ngữ khoá)
- Các em chọn cách miêu tả những đặc điểm gì của con vật? (Bậc 1 - Bố trí