1 A MỞ ĐẦU Trong những năm qua, Việt Nam đang vươn tầm ra ngoài thế giới với quá trình giao lưu, hội nhập Quốc tế và khu vực, đẩy mạnh phát triển kinh tế và đã có những phát triển vượt bậc, đạt được n.
Trang 1A MỞ ĐẦU
Trong những năm qua, Việt Nam đang vươn tầm ra ngoài thế giới với quá trình giao lưu, hội nhập Quốc tế và khu vực, đẩy mạnh phát triển kinh tế và đã có những phát triển vượt bậc, đạt được những thành tựu to lớn Tuy nhiên với những thành tựu đạt được thì quá trình này cũng đưa đất nước ta phải đối mặt thêm với những khó khăn, thử thách mới, trong đó là đối mặt với sự gia tăng của tội phạm, đặc biệt
là tội phạm về ma túy Loại tội phạm này đã và đang trở thành vấn đề nhức nhói của Việt Nam cũng như trên thế giới, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống kinh tế, chính trị và là nguyên nhân gây mất trật tự an toàn xã hội
Ma túy như là một thức dịch bệnh nguy hiểm Ma túy không chỉ hủy hoại sức khỏe con người mà còn khiến nhiều gia đình rơi vào hoàn cảnh bần cùng, làm cho nền văn hóa, đạo đức, lối sống tốt đẹp xuống cấp trầm trọng Nó còn đẩy lùi sự phát triển của xã hội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, trí tuệ, nhân cách, tương lại, nòi giống của con người bởi ma túy là nguồn gốc dẫn tới tội phạm Ma túy còn
là nguyên nhân chính dẫn tới đại dịch HIV của thế giới
Mặc dù đã có nhiều biện pháp ngăn chặn nhưng tệ nạn ma túy vẫn đang hết sức đa dạng, phức tạp, có chiều hướng gia tăng, trở thành hiểm họa lớn đối với sự phát triển lành mạnh của Việt Nam cũng như thế giới Thấy được tầm quan trọng và sự cấp thiết của vấn đề trên mà nhóm đã đi sâu vào nghiên cứu đề tài về ma tuý để phục vụ cho bài nhóm như một hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả mọi người
Trang 2B NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận
1 Ma tuý
- Theo quy định Luật phòng, chống ma túy nước ta thì "Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành" (Khoản 1 Điều 2)
2 Methamphetamine
- Methamphetamine còn được gọi là ma túy đá, là một loại chất gây nghiện tổng hợp được nhà khoa học Nagai Nagayoshi tổng hợp lần đầu tiên vào năm 1893 tại Nhật Bản. Methamphetamine là chất gây nghiện thuộc nhóm các thuốc kích thích dạng amphetamine Khi dùng, nó tác động lên hệ thần kinh trung ương và kích thích giải phóng dopamine hàng loạt
3 Hình phạt
- Theo điều 30 Bộ luật Hình sự 2015 quy định:
“Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước được quy định trong Bộ luật này, do Tòa án quyết định áp dụng đối với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người, pháp nhân thương mại đó.”
4 Dấu hiệu khách quan của tội phạm
4.1 Khái niệm:
- Mặt khách quan của tội phạm là những biểu hiện của tội phạm diễn ra hoặc tồn tại bên ngoài thế giới khách quan.
- Khái niệm hành vi khác quan của tội phạm: là xử sự của người phạm tội thể hiện
ra bên ngoài thế giới khách quan dưới những hình thức nhất định, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho quan hệ xã hội được pháp luật hình sự bảo vệ.
4.2 Đặc điểm:
- Phải có tính chất nguy hiểm cho xã hội
Trang 3- Là hành vi trái pháp luật hình sự
- Do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện
- Hành vi khách quan của tội phạm là hoạt động có ý thức và ý chí
- Có sự thống nhất giữa biểu hiện bên ngoài và bên trong
5 Người dưới 18 tuổi
- Là người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi, chưa phát triển hoàn thiện về thể chất và tinh thần, chưa có đây đủ các quyền và nghĩa vụ pháp lý như người đã thành niên
- Khái niệm người dưới 18 tuổi phạm tội dùng để chỉ người thực hiện hành vi phạm tội từ đủ 14 tuổi đến dưới 18
II Mô tả đề
Đối tượng: Trương Văn N
Thời gian: Hồi 11 giờ ngày 27/6/2018
Địa điểm: ở trong quán cà phê T5 trên đường Trần Quốc Toản, tỉnh LS
Cơ quan chức năng: Tổ công tác phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh LS
Nội dung: Quá trình kiểm tra thu giữ trong túi quần áo của N có 01 bọc nilon màu xanh, bên trong có 983 viên nén màu hồng qua kết luận giám định là chất ma túy Methamphetamine, có tổng khối lượng 113,46 gam
Quá trình điều tra: N khai nhận toàn bộ số ma túy trên do N mua của một người không quen biết tại huyện G, tỉnh ĐB để đem đến bán cho Nguyễn Minh L tại quán cà phê T5 Sau đó, Tòa án nhân dân tỉnh LS đã xét xử N về tội Mua bán trái phép chất ma túy theo quy định tại điểm b khoản 4 Điều 251 BLHS
III Giải quyết tình huống
1 Tình huống a:
- Theo đề bài có thể thấy, sau kết quả giám định, đối tượng Trương Văn N có hành
vi mua bán chất ma tuý Methampletamine có tổng khối lượng là 113,46 gam Từ
Trang 4đó, căn cứ vào điểm b khoản 4 điều 251 Bộ luật Hình Sự về tội mua bán trái phép chất ma tuý năm 2015:
“4 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình:
b) Hêrôin, côcain, Methamphetamine, Amphetamine, MDMA có khối lượng 100 gam trở lên;”
=> (1) Theo điều luật nói trên, Trương Văn N đã phạm tội mua bán chất ma tuý mà hình phạt cụ thể là 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình
- theo mức phạt ở phần (1) mà nhóm đã chứng minh trên có thể suy ra, Trương Văn N thuộc loại tội phạm ở khoản 4 điều 9 Bộ luật Hình sự năm 2015:
“4 Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật này quy định đối với tội ấy là từ trên 15 năm đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.” (2)
Từ (1) và (2), Suy ra Trương Văn N là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng
2 Tình huống b:
- Hành vi khách quan của tội phạm là xử sự của người phạm tội thể hiện ra bên ngoài thế giới khách quan dưới những hình thức nhất định, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ Cụ thể trong tình huống trên, dấu hiệu thuộc mặt khách quan của Trương Văn N được biểu hiện như sau:
- Thứ nhất, hành vi khách quan mang tính nguy hiểm cho xã hội đáng kể: tính nguy hiểm cho xã hội được xác định là gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đáng kể đến quan hệ xã hội được Luật Hình Sự bảo vệ Trong tình huống trên, theo chứng minh ở câu a thì hành vi của N là hành vi có lỗi và N được xác định thuộc loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, đồng thời việc mua bán trái phép chất ma túy của N
đã gây ra hậu quả vô cùng to lớn, xâm phạm đến trật tự xã hội, nếp sống văn minh
Trang 5của xã hội và N cũng phải trả giá cho việc làm của mình được Luật Hình Sự quy định ở điểm b khoản 4 Điều 251 BLHS 2015
- Thứ hai, hành vi khách quan là hành vi trái pháp luật hình sự Nói cách khác, hành
vi khách quan của tội phạm do Luật hình sự quy định Một hành vi bị coi là tội phạm khi hành vi đó thỏa mãn những dấu hiệu mang tính đặc thù của từng tội phạm được quy định ở cả phần chung và Phần các tội phạm của BLHS 2015 Như vậy, hành vi mua bán trái phép chất ma túy của N là là trái pháp luật hình sự theo quy định khoản 1 Điều 251
- Thứ ba, hành vi khách quan của tội phạm là hành vi do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện: Những trường hợp khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho
xã hội mà người thực hiện không nhận thức được tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi của mình hoặc không được hành vi ấy thì không phải là hành vi khách quan của tội phạm Đối chiếu khoản 1 Điều 12 BLDS năm 2015, ở đây, N phải chịu trách nhiệm hình sự cho hành vi của mình vì N từ đủ 16 tuổi trở lên, có khả năng nhận thức tính chất nguy hiểm của việc mua bán trái phép chất ma túy và có khả năng điều khiển cho hành vi ấy
- Thứ tư, hành vi khách quan của tội phạm là hoạt động có ý thức và ý chí Hành vi được thực hiện chỉ được coi là hành vi khách quan của tội phạm khi nó được biểu hiện trong sự thống nhất giữa ý thức và ý chí Ở đây, N đã có mong muốn việc mua bán ma túy nên N đã hành động nó bằng cách N mua của một người khác không quen biết tại huyện G, tỉnh ĐB để đem đến bán cho Nguyễn Minh L tại quán cà phê T5 Như vậy, việc làm của N đã có sự thống nhất bên trong và bên ngoài của hành vi
3 Tình huống c:
- Giả sử kết quả giám định xác định 983 viên nén màu hồng đựng trong túi nilon màu xanh thu giữ được của N trong tình huống trên không phải là chất ma túy mà chỉ là thuốc cảm cúm dùng trong y tế dù N vẫn nhận thức đó là chất ma túy thì N
Trang 6không phải chịu trách nhiệm hình sự về mua bán trái phép chất ma túy Cần áp dụng pháp luật hiện hành đối với trường hợp cụ thể nêu trên, nếu chất được giám định không phải là chất ma túy thì hành vi mà N thực hiện không cấu thành tội phạm N không phạm tội trong trường hợp này kể cả ý thức N xác định đó là chất
ma túy
- Căn cứ vào Khoản 1 Điều 8 BLHS năm 2015 về Khái niệm tội phạm: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự” Vì đây không
là ma túy nên không phải thuộc “Tội mua bán trái phép chất ma túy” được quy định tại điều 251 BLHS năm 2015 nên N không là phải tội phạm
- Trong nội dung Chương XX BLHS năm 2015 quy định các tội phạm về ma túy đều có quy định cụ thể dấu hiệu định lượng chất ma túy Vì vậy, để xác định một người có phạm một trong các tội thuộc Chương XX BLHS 2015 hay không thì ngoài việc phải chứng minh các điều kiện cấu thành tội phạm thì phải chứng minh được chất đó phải là chất ma túy Tức là, phải có căn cứ chính xác xác định được chất đó là chất ma túy Hơn nữa, theo quy định tại khoản 1 Điều 31 Hiến pháp năm
2013 về nguyên tắc suy đoán vô tội thì: “Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật” Vậy với quy định nêu trên: “chừng nào chưa có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật thì người bị buộc tội vẫn chưa bị coi là người phạm tội, nghiêm cấm các cơ quan tố tụng đối xử với họ như người phạm tội; trường hợp đã áp dụng đầy đủ các biện pháp cần thiết mà vẫn không đủ căn cứ để chứng minh tội phạm thì phải kết luận họ không có tội”
Hơn thế nữa, không được “truy bức tư tưởng” ép buộc N nhận tội khi kết quả đã giám định đó không phải là ma túy Bản chất của vật chứng vụ án ma túy phải là
ma túy, còn chất thu giữ này là chất bột vô hại (không phải ma túy) thì không phải
là mua bán trái phép chất ma túy được, theo nguyên tắc có lợi cho bị cáo thì xét
Trang 7thấy trường hợp này, N không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy
4 Tình huống d:
- Khi N thực hiện hành vi mua bán trái phép chất ma tuý Methamphetamine có tổng khối lượng 113,46 gam thì đã phạm tội đặc biệt nghiêm trọng theo điểm b khoản 4 điều 251 luật Hình sự về tội buôn bán trái phép chất ma tuý quy định:
“4 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình
b) Hêrôin, côcain, Methamphetamine, Amphetamine, MDMA có khối lượng 100 gam trở lên”.
Với tính chất nguy hiểm trên, N có thể sẽ bị phạt với khung hình phạt nặng nhất
đó là phạt tù 20 năm, chung thân hoặc tử hình Tuy nhiên, trong trường hợp trên, căn cứ khoản 2 Điều 101 BLHS năm 2015 về tù có thời hạn áp dụng đối với người
dưới 18 tuổi phạm tội được quy định: “ Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi khi phạm tội, nếu điều luật được áp dụng quy định hình phạt tù chung thân hoặc tử hình, thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá 12 năm tù; nếu
là tù có thời hạn thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá một phần hai mức phạt tù mà điều luật quy định” Ở đây, N đã 14 tuổi 01 ngày, theo đó, N cũng
phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi mua bán trái phép chất ma tuý trong đây
là Methamphetamine có tổng khối lượng 113,46 gam theo điểm b khoản 4 Điều
251 luật Hình sự về tội buôn bán trái phép chất ma tuý thì N nếu bị điều luật áp dụng quy định hình phạt tù chung thân hoặc tử hình, thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá 12 năm tù; nếu là tù có thời hạn thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá một phần hai mức phạt tù mà điều luật quy định
5 Tình huống e:
Biện pháp tư pháp là một trong các biện pháp cưỡng chế của Nhà nước, được quy định trong Bộ luật Hình sự, do các cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng đối với người
Trang 8phạm tội, người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội có năng lực trách nhiệm hình sự hay đối với pháp nhân thương mại thực hiện tội phạm, nhằm hỗ trợ, thay thế hình phạt, có ý nghĩa quan trọng thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật, đảm bảo giải quyết triệt để vụ án hình sự; góp phần ngăn ngừa tội phạm, loại bỏ nguyên nhân và điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội; khắc phục thiệt hại, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị hại
Theo Điều 47 Bộ luật hình sự năm 2017 quy định về việc tịch thu vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm:
“1 Việc tịch thu sung vào ngân sách nhà nước hoặc tịch thu tiêu hủy được áp dụng đối với:
a) Công cụ, phương tiện dùng vào việc phạm tội;
b) Vật hoặc tiền do phạm tội hoặc do mua bán, đổi chác những thứ ấy mà có; khoản thu lợi bất chính từ việc phạm tội;
c) Vật thuộc loại nhà nước cấm tàng trữ, cấm lưu hành.
2 Đối với vật, tiền bị người phạm tội chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép, thì không tịch thu mà trả lại cho chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp.
3 Vật, tiền là tài sản của người khác, nếu người này có lỗi trong việc để cho người phạm tội sử dụng vào việc thực hiện tội phạm, thì có thể bị tịch thu.”
Vật thuộc loại nhà nước cấm lưu hành là những vật mà người phạm tội sử dụng làm công cụ, phương tiện phạm tội hoặc là đối tượng của việc thực hiện tội phạm, những vật này thuộc loại nhà nước cấm lưu hành như: Văn hóa phẩm đồi trụy, vũ khí quân dụng, ma túy, chất cháy, chất nổ, chất độc, chất phóng xạ Ở tình huống trên vật thuộc loại nhà nước cấm lưu hành là ma túy
Tòa án có thể áp dụng các biện pháp tư pháp chung đối với người phạm tội: tịch thu, xung quỹ nhà nước đối với vật, tiền trực tiếp liên quan đến tội phạm Riêng đối với trường hợp này ma túy là chất cấm nên sẽ bị thu lại làm tang vật Còn nếu tội phạm đã nhiều lần buôn bán ma túy và đã thu được lại lợi nhuận thì tòa sẽ áp
Trang 9dụng thêm vào hình phạt bổ sung theo khoản 2 Điều 32 của Bộ luật hình sự năm
2015 đó là tịch thu tài sản
IV Liên hệ Việt nam và các nước trên thế giới về trách nhiệm hình sự của người
chưa thành niên phạm tội
Thứ nhất, về nguyên tắc xử lý đối với người chưa thành niên phạm tội
Theo Công ước quốc tế về các quyền dân sự, chính trị năm 1966, Khoản 5
Điều 6 quy định: “Không được phép tuyên hình phạt tử hình đối với người phạm
tội dưới 18 tuồi”; Công ước Liên hợp quốc về Quyền trẻ em, Điều 37(a) quy
định: “Hình phạt tử hình hoặc tù chung thân sẽ không được áp dụng với những
người dưới 18 tuổi ở thời điểm thực hiện hành vi phạm tội” Như vậy, việc áp
dụng hình phạt tử hình đối với người dưới 18 tuổi tại thời điểm phạm tội là trái với pháp luật và tập quán quốc tế Từ các quy định quốc tế trên, có thể thấy nguyên tắc
xử lý đối với người chưa thành niên phạm tội mà hầu hết các quốc gia quy định là không áp dụng hình phạt tù chung thân và tử hình đối với người chưa thành niên phạm tội
Mặc dù vậy, không phải mọi quốc gia đều áp dụng và tuân thủ triệt để nguyên tắc nhân đạo nêu trên Hiện nay trên thế giới vẫn còn một số nước tuyên và thi hành án tử hình đối với người chưa thành niên một cách công khai hoặc không chính thức Trong số ít quốc gia duy trì hình phạt tử hình đối với người chưa thành niên phạm tội Iran có tới 98,5% dân số theo Đạo Hồi, vì lẽ đó, pháp luật Iran là một trong những nền pháp luật hà khắc nhất trên thế giới, không có sự phân biệt nào giữa hình phạt dành cho người thành niên phạm tội và người chưa thành niên phạm tội Hoặc ở nước Mỹ trước đây có tới 37 Bang áp dụng hình phạt tử hình và điều đặc biệt hơn là hình phạt này có thể áp dụng đối với bị cáo 16 tuổi, nếu như bị cáo thực hiện tội phạm giết người man rợ hoặc phạm tội đặc biệt nghiêm trọng Tuy nhiên hiện nay, sau nhiều tranh cãi, Tòa án Tối cao Mỹ đã bỏ phiếu thống nhất
Trang 10bỏ hình phạt tử hình đối với những người phạm tội giết người nhưng chưa đủ 18 tuổi
Đặt trong sự so sánh với quy định của các quốc gia về trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên phạm tội có thể thấy pháp luật hình sự Việt Nam nhân đạo
và đã có sự tương đồng với xu thế chung của thế giới trong việc lựa chọn, xây dựng, áp dụng nguyên tắc xử lý đối với người chưa thành niên phạm tội, thể hiện
sự tương thích giữa các quốc gia (ở mức độ tương đối) trong quy định về trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên phạm tội
Thứ hai, về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự
Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em quy định: “Trong phạm vi của
công ước này trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp pháp luật áp dụng với trẻ em đó quyết định tuổi vị thành niên sớm hơn. Như vậy, hiểu theo tinh
thần của Liên hợp quốc thuật ngữ người chưa thành niên sẽ bị chi phối bởi độ tuổi Đây là vấn đề mà không phải mọi quốc gia đều có chung một quan điểm Mỗi quốc gia đều lựa chọn cho mình một độ tuổi thích hợp để áp dụng, tùy thuộc vào hoàn cảnh, tính chất, vị trí địa lý, đặc điểm, tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, phong tục, tập quán, văn hoá Bộ luật Hình sự Việt Nam quy định tuổi chịu trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên là từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi Đây cũng là quy định tương đồng với một số nước trên thế giới như: Nhật Bản, Liên bang Nga, Rumani, Italy Trên một phương diện nào đó, các quốc gia có sự tương đồng trong việc lựa chọn độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự
Tuy nhiên, cũng có một số quốc gia lựa chọn độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự khác với quy định trong pháp luật hình sự Việt Nam Cụ thể: Singapo, Nigeria, Sip, Gana xác định tuổi chịu trách nhiệm hình sự là 7 tuổi; Inđônêxia, Mianma, Scotlen lựa chọn tuổi chịu trách nhiệm hình sự là 8 tuổi; Anh, Neepan, Ucraina xác định tuổi chịu trách nhiệm hình sự là 10 tuổi; Trung Quốc, Canada, Jamaica xác định tuổi chịu trách nhiệm hình sự là 12 tuổi; Pháp, Balan xác định tuổi chịu trách