TÌNH HUỐNG 4 Khoảng 17h30 phút ngày 18/01/2019, tại khu vực vỉa hè đường Hoàng Hoa Thám, thành phố T, tỉnh T, Tô Minh N đã thực hiện hành vi bán số lô, số đề trái phép cho khách đi đường Cụ thể, N bán[.]
Trang 1TÌNH HUỐNG 4
Khoảng 17h30 phút ngày 18/01/2019, tại khu vực vỉa hè đường Hoàng Hoa Thám, thành phố T, tỉnh T, Tô Minh N đã thực hiện hành vi bán số lô, số
đề trái phép cho khách đi đường Cụ thể, N bán cho Dương Văn A các số đề: 81
là 500.000 đồng, 35 là 100.000 đồng, 53 là 100.000 đồng; Tổng số tiền mà A đã trả cho N là 700.000 đồng N bán cho Trần Bình B các số đề: 07, 70, 06, 60, 25,
52 mỗi số 200.000 đồng; Tổng số tiền mà B đã trả cho N là 1.200.000 đồng N bán cho Lê Bá C các số lô: 57, 75, 63, 36 mỗi số 50 điểm (mỗi điểm lô tương ứng với 20.000 đồng); Tổng số tiền mà C đã trả cho N là 4.000.000 đồng
Khi N đang ghi số lô, số đề vào các tờ giấy tích kê rồi đưa cho người mua giữ để so sánh kết quả thì bị lực lượng công an đến bắt quả tang, thu giữ 03 tờ giấy tích kê và tổng số tiền 5.900.000 đồng Sau đó, N bị Tòa án xét xử 12 tháng cải tạo không giam giữ về tội đánh bạc theo quy định tại khoản 1 Điều
321 BLHS
Hỏi:
a Căn cứ vào Điều 9 BLHS, hãy phân loại tội phạm đối với tội Đánh bạc theo quy định tại Điều 321 BLHS
b Phân tích hành vi khách quan của tội phạm trong tình huống nêu trên
c Giả sử trong bản án của Tòa án đã tuyên khấu trừ thu nhập của N với mưc 5%/tháng trong thời gian chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ để sung quỹ Nhà nước thì Tòa án có thể áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền đối với N không? Vì sao?
d Giả sử trước đó N đã có 05 lần thực hiện hành vi đánh bạc, trong đó đã
có 1 lần bị xét xử, đã được xóa án tích và 01 lần bị xét xử, chưa được xóa án tích thì T có bị áp dụng các tình tiết “phạm tội có tính chất chuyên nghiệp”,
“phạm tội nhiều lần”, “tái phạm” (hoặc “tái phạm nguy hiểm”) không? Vì sao?
e Giả sử N đã chấp hành được 1/2 bản án nêu trên thì bị xét xử về tội Trộm cắp tài sản được thực hiện vào tháng 11/2018 với mức án 02 năm 06 tháng tù Tổng hợp hình phạt của 2 bản án nêu trên đối với N
Trang 2DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BLHS
TNHS : Bộ luật hình sự: Trách nhiệm hình sự
Trang 3A MỞ ĐẦU
Đất nước ngày càng phát triển, ngày càng hội nhập với nền văn minh hiện đại thế giới thì mức sống của người dân ngày càng cao Từ đó kéo theo tệ nạn
xã hội xuất hiện ngày càng nhiều, ngày càng tinh vi, phức tạp hơn ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống người dân cả vật chất lẫn tinh thần và sự phát triển của
xã hội Trong số đó bao gồm cả tội phạm đánh bạc – là tội phạm phổ biến hiện nay, xâm phạm trật tự công cộng, nếp sống văn minh của xã hội, cản trở việc tuân thủ theo pháp luật, đi ngược lại với những giá trị đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc Hành vi đánh bạc còn làm nảy sinh các hành vi phạm tội khác như trộm cắp, cướp giật, cưỡng đoạt, cố ý gây thương tích, gấy rối trật tự công cộng, giết người Chính vì những diễn biến phức tạp, hậu quả của hành vi đánh bạc gây ra và cùng với mong muốn tìm hiểu và làm rõ các chế định pháp luật liên quan tới tội đánh bạc Nhóm chúng em quyết định lựa chọn tình huống liên quan tới tội đánh bạc để nghiên cứu giải quyết
Trang 4B GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
1 Câu hỏi số 01: Căn cứ vào Điều 9 BLHS, hãy phân loại tội phạm đối với tội Đánh bạc theo quy định tại Điều 321 BLHS.
Trả lời:
- Phân loại tội phạm là phân chia các tội phạm thành các nhóm khác nhau
dựa trên những tiêu chí nhất định và để đạt được mục đích nhất định của luật
hình sự Khoản 1 Điều 9 BLHS năm 2015 phân loại tội phạm căn cứ vào tính
chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, theo đó, tội phạm được phân thành 4 loại: tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng
+ Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật hình sự quy định đối với tội này là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm
+ Tội phạm nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật hình sự quy định đối với tội này là từ trên 03 năm đến 07 năm tù
+ Tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội rất lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật hình
sự quy định đối với tội ấy là từ trên 07 năm đến 15 năm tù
+ Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội đặc biệt lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do Bộ luật hình sự quy định đối với tội này là từ trên 15 năm đến 20 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình
Đối chiếu tội danh “Tội đánh bạc” tại Điều 321 BLHS có 2 khung hình phạt:
- Khoản 1 Điều 321 quy định tội phạm thuộc loại tội phạm ít nghiêm
trọng Khoản 1 Điều 321 quy định mức cao nhất của khung hình phạt là 03 năm
Trang 5tù Đối chiếu với điểm a khoản 1 Điều 9 BLHS 2015, chúng ta xác định tội
phạm quy định tại khoản 1 Điều 321 thuộc loại tội phạm ít nghiêm trọng
- Khoản 2 Điều 321 quy định tội phạm thuộc loại tội phạm nghiêm trọng.
Khoản 2 Điều 321 quy định mức cao nhất của khung hình phạt là 07 năm tù
Đối chiếu với điểm b khoản 1 Điều 9 BLHS 2015, chúng ta xác định tội phạm
quy định tại khoản 2 Điều 321 BLHS thuộc loại tội phạm nghiêm trọng
2 Câu hỏi số 02: Phân tích hành vi khách quan của tội phạm trong tình huống nêu trên.
Trả lời: Hành vi khách quan của tội phạm là xử sự của người phạm tội thể
hiện ra bên ngoài thế giới khách quan dưới những hình thức nhất định, gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ
- Đối chiếu hành vi khách quan của tội phạm N có 3 đặc điểm:
+ Hành vi của N có tính chất nguy hiểm cho xã hội. Theo Luật Hình sự Việt Nam khách thể của tội đánh bạc, tổ chức đánh bạc là trật tự công cộng Như vậy, hành vi của N đã xâm hại đến quan hệ xã hội được Luật Hình sự bảo
vệ Việc N tham gia hoặc tổ chức thực hiện ở trên vỉa hè hay trên đường giao thông cụ thể là Hoàng Hoa Thám, thành phố T, tỉnh T … ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc duy trì sự ổn định, tính có kỷ luật, tính có tổ chức trong trật tự công cộng
Một vấn đề không thể không xét đến là vai trò của N trong việc tạo ra môi trường, thói quen có tính chất kích thích, dụ dỗ những người khác tham gia loại tội phạm này Có thể kết luận đánh bạc, tổ chức đánh bạc là hành vi mang tính tiêu cực trong xã hội, phổ biến lây lan, trái với quy định của pháp luật hiện hành Việc thúc đẩy và tạo điều kiện cho hành vi đánh bạc diễn ra là xâm phạm trật tự công cộng cần được xử lý nghiêm minh
+ Hành vi khách quan của N là hành vi trái pháp luật hình sự Hành vi
phạm tội của tội này được hiểu là hành vi tổ chức trò chơi bất hợp pháp Đánh
Trang 6bạc trái phép là hành vi đánh bạc được thực hiện dưới bất kỳ hình thức nào với mục đích được thua bằng tiền mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép hoặc tuy được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép nhưng thực hiện không đúng với quy định trong giấy phép được cấp Hành vi N của tội đánh bạc là hành vi tổ chức trò chơi bất hợp pháp được tổ chức trên viả hè và không có cơ quan nhà nước thẩm quyền cho phép
+ Hành vi khách quan của tội phạm là hành vi do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện Thực tế N thực hiện hành vi đánh bạc được xác định là
có năng lực trách nhiệm hình sự tại thời điểm N thực hiện hành vi nếu ở thời điểm đó N nhận thức được tính chất nguy hiểm cho xã hội N không chỉ cố ý thực hiện hành vi phạm tội mà còn có động cơ, mục đích vụ lợi (tính xâm phạm đến trật tự công cộng) của hành vi mà N thực hiện, đồng thời, có khả năng điều khiển được hành vi ấy theo hướng phù hợp với đòi hỏi của xã hội (không thực hiện hành vi tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc)
Ngoài dấu hiệu năng lực TNHS, chủ thể của tội đánh bạc còn đòi hỏi thỏa mãn dấu hiệu đạt độ tuổi chịu TNHS N được xác định là đủ tuổi chịu TNHS
- Hành vi khách quan của N được thực hiện qua hành động phạm tội.
Đối với hình thức hành động (phạm tội), tính trái pháp luật của hành vi thể hiện
ở chỗ, việc đã làm bị luật hình sự ngăn cấm, không kể chủ thể thực hiện là ai Loại tội chỉ thực hiện bằng hành động là loại tội làm biến đổi tình trạng bình thường của đối tượng tác động Loại tội này chỉ có thể xảy ra khi chủ thể làm một việc nhất định:
+ N thực hiện hành động bằng các hành vi: rủ rê, lôi kéo, kích động,
cưỡng bức, đe dọa, tụ tập người khác tham gia đánh N giữ vai trò chủ động cao đối với việc hành vi đánh bạc được thực hiện Trên thực tế, những người thực hiện hành vi này dưới hình thức xây dựng, tụ điểm đánh bạc, có sự bố trí, chuẩn
bị trước Cụ thể như: trong giai đoạn chuẩn bị, đối tượng N tìm và lựa chọn địa
Trang 7điểm đảm bảo vừa thuận lợi cho hoạt động phạm tội, vừa đảm bảo bí mật, kín đáo, tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng và những người xung quanh
+ N thực hiện hành động bằng các phương tiện như: lô, số đề, …một cách
trái phép Hành động phạm tội của N diễn ra nhiều lần trong khoảng thời gian
đã bán số đề cho Dương Văn A, Trần Đình B, Lê Bá C vào ngày 18/1/2019 với tổng số tiền 5.900.000 đồng
3 Câu hỏi số 03: Giả sử trong bản án của Tòa án đã tuyên khấu trừ thu nhập của N với mức 5%/tháng trong thời gian chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ để sung quỹ Nhà nước thì Tòa án có thể áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền đối với N không? Vì sao?
Trả lời: Tòa án hoàn toàn có thể áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền
đối với N
Giải thích:
- Thứ nhất hình phạt chính được áp dụng đối với N là cải tạo không giam giữ nên ta căn cứ Khoản 3 Điều 36 BLHS 2015 quy định như sau:
“3 Trong thời gian chấp hành án, người bị kết án phải thực hiện một số nghĩa vụ theo các quy định về cải tạo không giam giữ và bị khấu trừ một phần thu nhập từ 05% đến 20% để sung quỹ nhà nước Việc khấu trừ thu nhập được thực hiện hàng tháng Trong trường hợp đặc biệt, Tòa án có thể miễn việc khấu trừ thu nhập, nhưng phải ghi rõ lý do trong bản án.
Không khấu trừ thu nhập đối với người chấp hành bản án là người đang thực hiện nghĩa vụ quân sự”.
Như vậy, Tòa án tuyên bố khấu trừ thu nhập đối với N ở đây không phải hình phạt tiền là hình phạt bổ sung mà là nghĩa vụ phải làm đối với người đang chấp hành bản án cải tạo không giam giữ được quy định trong BLHS
- Thứ hai, căn cứ theo khoản 3 Điều 32 BLHS 2015 quy định như sau:
“Đối với mỗi tội phạm, người phạm tội chỉ bị áp dụng một hình phạt chính và
Trang 8có thể bị áp dụng một hoặc một số hình phạt bổ sung” cùng với đó căn cứ theo điểm e khoản 2 Điều 32 BLHS 2015 về hình phạt bổ sung là “phạt tiền, khi không áp dụng là hình phạt chính” Đồng thời, căn cứ khoản 3 Điều 321 về Tội đánh bạc có quy định như sau: “Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng”
Như vậy, Toà án vẫn có thể áp dụng hình phạt bổ sung là hình phạt tiền đối với N, hình phạt tiền theo quy định của pháp luật thì có thể vừa là hình phạt chính, vừa là hình phạt bổ sung và nó còn được quy định như một trong những chế tài lựa chọn cùng với các hình phạt chính khác như cảnh báo, cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn
4 Câu hỏi số 04: Giả sử trước đó N đã có 05 lần thực hiện hành vi đánh bạc, trong đó đã có 1 lần bị xét xử, đã được xóa án tích và 01 lần bị xét xử, chưa được xóa án tích thì N có bị áp dụng các tình tiết “phạm tội có tính chất chuyên nghiệp”, “phạm tội nhiều lần”, “tái phạm” (hoặc “tái phạm nguy hiểm”) không? Vì sao?
Về tình tiết tăng nặng “Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp”, theo
hướng dẫn tại Mục 5 Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP (đã sửa đổi theo Nghị quyết số 01/2010/NQ-HĐTP) của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn về phạm tội có tính chất chuyên nghiệp Cụ thể:
5.1 Chỉ áp dụng tình tiết "phạm tội có tính chất chuyên nghiệp" khi có đầy
đủ các điều kiện sau đây:
a Cố ý phạm tội từ năm lần trở lên về cùng một tội phạm không phân biệt
đã bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chưa được xóa án tích;
b Người phạm tội đều lấy các lần phạm tội làm nghề sinh sống và lấy kết quả của việc phạm tội làm nguồn sống chính.
Trang 9Như vậy, để áp dụng tình tiết tăng nặng “phạm tội có tính chất chuyên nghiệp” cho hành vi phạm tội của N cần phải xem xét hành vi đó có đủ hai điều kiện hay không
- Xét điều kiện thứ nhất: N có phạm tội cố ý từ năm lần trở lên về cùng một tội phạm (không phân biệt đã bị hay chưa bị truy cứu TNHS) mà chưa hết thời hiệu truy cứu TNHS hay chưa được xóa án tích?
Trước hết, về mặt chủ quan của tội Đánh bạc, N là người thực hiện tội phạm với lỗi cố ý Trước đó, N đã có 05 lần thực hiện hành vi đánh bạc, trong
đó đã có 1 lần bị xét xử, đã được xóa án tích và 01 lần bị xét xử, chưa được xóa
án tích Tuy nhiên, ta không tính đến 01 lần phạm tội đã được xóa án tích trước đây của N, mà chỉ tính 01 lần bị xét xử chưa được xóa án tích, 03 lần phạm tội (không rõ đã bị truy cứu TNHS hay chưa, nhưng xác định là chưa hết thời hiệu truy cứu TNHS) và lần phạm tội gần nhất đang bị xét xử Như vậy, N đã có 5 lần phạm tội đã thỏa mãn điều kiện thứ nhất để áp dụng tình tiết “phạm tội có tính chất chuyên nghiệp” cho hành vi phạm tội của N Việc N có bị áp dụng tình tiết tăng nặng hay không phụ thuộc vào điều kiện thứ hai
- Xét điều kiện thứ hai: N có lấy các lần phạm tội làm nghề sinh sống và lấy kết quả của việc phạm tội làm nguồn sống chính?
Tình huống không có chi tiết đề cập việc Tô Minh N lấy việc bán số đề làm nghề sinh sống và thu nhập chính của N là tiền lấy được từ nhiều lần phạm tội Trong thực tế, để chứng minh bị cáo 05 lần phạm tội là không khó nhưng chứng minh bị cáo lấy các lần phạm tội đó làm nghề sinh sống và lấy kết quả của việc phạm tội là nguồn sống chính là rất khó Vì điều nầy cần căn cứ vào nhân thân, hoàn cảnh sống của người phạm tội Tình huống này chúng em sẽ chia hai trường hợp như sau:
+ Trường hợp thứ nhất, N xem việc bán số đề như một nghề của mình và việc tạo ra thu nhập chính cho bản thân N chủ yếu từ việc bán số đề nhiều lần; việc phạm tội của N mang tính “thâm niên”, chuyên nghiệp, mức độ chuyên
Trang 10sâu, bài bản, thuần thục Thì hành vi phạm tội của N sẽ bị áp dụng tình tiết tăng nặng “phạm tội có tính chất chuyên nghiệp”
+ Trường hợp thứ hai, N là người có nguồn thu nhập chính từ nghề nghiệp hợp pháp ổn định khác, hoặc N là người sinh sống nhờ sự trợ cấp của gia đình, cha mẹ, vợ, con hoặc quan hệ xã hội khác nên N không lấy tiền từ việc bán số
đề làm nguồn sống chính thì sẽ không áp dụng “phạm tội có tính chất chuyên nghiệp” là tình tiết tăng nặng cho hành vi phạm tội của N
Về tình tiết tăng nặng “Phạm tội nhiều lần”, đây là trường hợp người
phạm tội thực hiện từ 02 lần trở lên về cùng một tội phạm (cùng tội danh) và những lần phạm tội này đều thỏa mãn cấu thành tội phạm trong đó chưa có lần nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự và cũng chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, lần này bị đưa ra truy tố, xét xử cùng một lúc
Trước đó N đã có 05 lần thực hiện hành vi đánh bạc, trong đó đã có 01 lần
bị xét xử, đã được xóa án tích và 01 lần bị xét xử, chưa được xóa án tích Như vậy N còn 03 lần phạm tội Đánh bạc chưa xác định được đã bị truy cứu trách nhiệm hay chưa (nhưng nhóm xác định là chưa hết thời hiệu truy cứu) Do đó, cần phải chia hai trường hợp:
+ Trường hợp thứ nhất: 02 trong 03 lần hoặc cả 03 lần phạm tội trước đó của N chưa bị truy cứu TNHS thì N sẽ bị áp dụng tình tiết tăng nặng “phạm tội nhiều lần” khi quyết định hình phạt, và lần này bị đưa ra truy tố, xét xử cùng một lúc
+ Trường hợp thứ hai: 02 trong 03 lần hoặc cả 03 lần phạm tội trước đó của N đã bị truy cứu TNHS, nhưng trong quá trình điều tra, truy tố N được miễn TNHS vì có căn cứ để miễn TNHS cho N theo khoản 2 Điều 29 BLHS 2015 Như vậy ở lần phạm tội này, N sẽ không bị áp dụng “phạm tội nhiều lần”
Về tình tiết tăng nặng “Tái phạm”, đây là trường hợp người phạm tội
thỏa mãn dấu hiệu tái phạm theo quy định tại khoản 1 Điều 53 BLHS 2015, theo đó Tái phạm gồm hai trường hợp sau: