Bài giảng công tác cán bộ của tổ chức cơ sở đảng

Bài giảng CÔNG TÁC CÁN BỘ CỦA TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG 1 Giới thiệu Tên bài giảng Công tác cán bộ của tổ chức cơ sở đảng Thời gian 4 tiết Phương pháp Thuyết trình, nêu vấn đề, phân tích Dành cho lớp Trung h[.]

Bài giảng

CÔNG TÁC CÁN BỘ CỦA TỔ CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG

1 Giới thiệu

- Tên bài giảng : Công tác cán bộ của tổ chức cơ sở đảng

- Thời gian : 4 tiết

- Phương pháp : Thuyết trình, nêu vấn đề, phân tích

- Dành cho lớp : Trung học lý luận chính trị

- Số lượng học viên: Từ 40 đến 50 học viên

2 Mục đích, yêu cầu

* Mục đích :

- Bài giảng nhằm trang bị cho người học những kiến thức cơ bản

về cán bộ và công tác cán bộ của tổ chức cơ sở đảng

Trên cơ sở những kiến thức đã học, người học quán triệt quanđiểm của Đảng về vị trí, vai trò của người cán bộ, công tác cán bộ trongthời kỳ cách mạng công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước qua đó mà có

sự vận dụng, tổ chức thực hiện tốt công tác cán bộ và nhiệm vụ chính trịcủa địa phương, cơ sở

- Tài liệu bắt buộc:

Giáo trình xây dựng Đảng chương trình Trung học - Nxb Lý luậnchính trị Hà Nội 2004

- Tài liệu tham khảo:

+ Xây dựng Đảng về tổ chức - Tập II - Nxb Chính trị Quốc gia HàNội, 2002.

+ Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, X của Đảng.+ Nghị quyết Trung ương 3 khoá VIII của Đảng về “chiến lược cán

bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước”

+ Nghị quyết Hội nghị lần thứ V Ban chấp hành Trung ương Đảngkhoá IX

+ Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộtrong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước NxbChính trị Quốc gia, Hà Nội 2001

+ Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh, về vấn đề cán bộ và công tác cán bộtrong sự nghiệp đổi mới hiện nay Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1997

- Ngoài ra còn sử dụng một số tài liệu khác có liên quan như:

+ Tài liệu bồi dưỡng lý luận và nghiệp vụ công tác cán bộ, tổ chức,phần những vấn đề chung - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

+ Tài liệu bồi dưỡng lý luận và công tác tổ chức, cán bộ, phầnnhững vấn đề nghiệp vụ - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

4 Tiến trình bài giảng

Công tác cán bộ của tổ chức cơ sở đảng 4 tiết

3 Vai trò của công tác cán bộ của tổ

chức cơ sở đảng

nt

II Quan điểm của Đảng về xây dựng 1 tiết nt

đội ngũ cán bộ thời kỳ đẩy mạnh

CNH-HĐH đất nước

1 Xây dựng đội ngũ cán bộ phải xuất

phát từ yêu cầu, nhiệm vụ của thời kỳ

đẩy mạnh CNH-HĐH nhằm thực hiện

thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh,

xã hội công bằng, dân chủ, văn minh,

vững bước đi lên CNXH

nt

2 Quán triệt quan điểm giai cấp công

nhân của Đảng, phát huy truyền thống

yêu nước và đoàn kết dân tộc

nt

3 Gắn việc xây dựng đội ngũ cán bộ với

việc xây dựng tổ chức và đổi mới chính

sách

nt

4 Thông qua thực tiễn và phong trào

cách mạng của nhân dân, nâng cao trình

độ dân trí để tuyển chọn, giáo dục, rèn

luyện, bồi dưỡng cán bộ

nt

5 Đảng thống nhất lãnh đạo công tác

cán bộ và quản lý cán bộ theo nguyên

tắc tập trung dân chủ, đồng thời phát

huy trách nhiệm của các tổ chức thành

1 Những chủ trương lớn về tiếp tục đổi

mới công tác cán bộ và mục tiêu công

tác cán bộ của tổ chức cơ sở đảng

nt

4 Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nt

5 Xây dựng và thực hiện tốt các quy chế

công tác cán bộ của tổ chức cơ sở đảng

I VAI TRÒ CỦA CÁN BỘ CƠ SỞ

VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ CỦA TỔ

CHỨC CƠ SỞ ĐẢNG

1 Quan niệm về cán bộ

thường được dùng ở các nước XHCN.Việc nghiên cứu làm rõ khái niệm nàycòn ít hoặc có đề cập tới nhưng ý kiến

lại khác nhau.

Ở nước ta, trong cuốn từ điển báchkhoa toàn thư chưa có từ cán bộ.Trong cuốn từ điển tiếng Việt xuất bảnnăm 1993 thì cán bộ có 2 nghĩa:

- Người làm công tác có nghiệp vụchuyên môn trong cơ quan nhà nước

- Người làm công tác có chức vụtrong một cơ quan, một tổ chức, phânbiệt với người thường không có chứcvụ

Quan niệm chung nhất hiện nay(trích trong luận cứ khoa học cho việcnâng cao chất lượng đội ngũ cán bộtrong thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐHđất nước - Nxb Chính trị Quốc gia, HàNội 2001) thì nêu:

Cán bộ là khái niệm chỉ nhữngngười có chức vụ, vai trò và cương vịnòng cốt trong một tổ chức Nó tácđộng, ảnh hưởng đến hoạt động và cácquan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy quản

lý, điều hành góp phần định hướng sựphát triển của tổ chức

Theo quan niệm của Hồ Chí

Minh viết trong tác phẩm “Sửa đổi

lối làm việc” năm 1947 thì:

“Cán bộ là những người đem

chính sách của Đảng, của Chính

phủ giải thích cho dân chúng hiểu

rõ và thi hành Đồng thời đem tình

hình của dân chúng báo cáo cho

Đảng, Chính phủ hiểu rõ, để đặt

chính sách cho đúng”

Vậy theo Hồ Chí Minh cán bộ

có 4 đặc trưng sau:

- Cán bộ là người tiếp thu

đường lối, chính sách của Đảng và

Chính phủ

- Cán bộ là người đưa đường

lối, chính sách của Đảng và Chính

phủ vào trong quần chúng (tức là

đưa nhân tố tự giác vào quần

chúng)

- Cán bộ là người tổ chức cho

quần chúng tham gia hoạt động

cách mạng

- Cán bộ là người thường xuyên

rút kinh nghiệm, sơ kết, tổng kết

Mác - Ăngghen khẳng định: “Muốnthực hiện tốt tư tưởng cần có conngười sử dụng một lực lượng thựctiễn” (C.Mác-Ăngghen toàn tập, NxbCTQT, H.1995, T2, tr 81)

Lịch sử đã chứng minh chính Đảngcủa giai cấp muốn giành và giữ chính

quyền đều phải chăm lo xây dựng độingũ cán bộ đây là đại biểu trung thànhvới lợi ích của giai cấp mình, đủ sứcthực hiện những yêu cầu, mục tiêu vànhiệm vụ cách mạng mà Đảng và giaicấp đó đề ra, không chỉ riêng ĐảngCộng sản mới thực hiện quan điểmnày.

C.Mác nói về vai trò của cán bộ lànguồn tuyên truyền, tổ chức thực hiện

tư tưởng của Đảng Chính Đảng củagiai cấp công nhân muốn hoàn thành

sứ mệnh lịch sử của mình thì phảichăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ cóphẩm chất năng lực đáp ứng yêu cầu,nhiệm vụ chính trị trong mỗi thời kỳcách mạng

- C.Mác-Ăngghen đã khẳng

định vai trò đặc biệt quan trọng

của cán bộ đối với việc nâng cao

năng lực lãnh đạo và sức chiến

đấu của Đảng và với thành công

của sự nghiệp cách mạng dưới sự

lãnh đạo của Đảng C.Mác cho

rằng: “Muốn thực hiện tư tưởng

người cộng sản là bộ phận kiên quyếtnhất trong các Đảng công nhân ở tất

cả các nước, là bộ phận luôn luôn thúcđẩy phong trào tiến lên về lý luận”

Kế thừa và phát triển tư tưởng Mác

- Ăngghen, Lênin khi đề cập đến vấn

đề xây dựng Đảng kiểu mới đã đưa ranhững quan điểm về cán bộ có ý nghĩa

cả về phương diện lý luận và thựctiễn

- Lênin chỉ rõ: “Trong lịch sử

chưa hề có giai cấp nào giành

được quyền thống trị nếu không

đào tạo ra được trong hàng ngũ

của mình những lãnh tụ chính trị,

những đại

biểu tiên phong có đủ khả năng tổ

chức và lãnh đạo phong trào”

(Lênin toàn tập, Nxb Tiến bộ,

M.1971, T4, tr 473)

Khi giành được chính quyền

lãnh đạo công cuộc xây dựng

CNXH và bảo vệ Tổ quốc, đội

ngũ cán bộ của Đảng lại càng có

vai trò quan trọng Lênin nhấn

mạnh, nếu không có đội ngũ cán

vô sản mà không thua kém các nhàchính trị của giai cấp tư sản Để lật đổchế độ Nga hoàng, ngay từ nhữngngày đầu thành lập Đảng Lênin đã coitrọng cán bộ và công tác cán bộ Đây

là một nguyên nhân đi đến thành côngcủa cách mạng tháng Mười năm 1917

Trong tác phẩm “Những nhiệm vụtrước mắt của chính quyền Xô Viết”năm 1922 Lênin đã khẳng định saukhi có chính quyền thì mấu chốt củavấn đề là lựa chọn cán bộ cho hợp lý

Từ đấy cho thấy vai trò của người lãnhđạo là then chốt, đó là những conngười có đủ phẩm chất chính trị, đạo

đức, lối sống và năng lực công tác.

Đến Hồ Chí Minh: Trong toàn bộ

sự nghiệp cách mạng của nhân dân tacũng như trong công tác xây dựngĐảng, Người luôn quan tâm đặc biệtđến vấn đề cán bộ

- Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy

rằng:

+ “Cán bộ là cái gốc của mọi

công việc”, “công việc thành công

hay thất bại đều do cán bộ tốt hay

Đối với Đảng ta:

Thấu suốt tư tưởng của Chủ tịch HồChí Minh về cán bộ, từ khi ra đời chođến nay, Đảng ta luôn coi trọng vấn đềcán bộ Đây là một trong những nhiệm

vụ quan trọng của Đảng Đảng ta xácđịnh: Cán bộ là người có nhiệm vụđem đường lối, chủ trương, chính sáchcủa Đảng tuyên truyền, giáo dục quần

chúng và tổ chức quần chúng thựchiện.

Chính vì vậy mà đi suốt chặngđường lịch sử của mỗi thời kỳ cáchmạng, Đảng

ta xây dựng một đội ngũ cán bộ trungkiên, gắn bó với dân, giàu kinhnghiệm thực tiễn, tổ chức và lãnh đạonhân dân thực hiện thắng lợi đườnglối, chính sách của Đảng

Còn cán bộ là tiền vốn của Đảng, cóvốn mới có lãi, bất cứ chính sách côngtác gì, nếu có cán bộ tốt thì thành côngtức có lãi, không có cán bộ tốt thìhỏng việc tức lỗ vốn

- Đảng ta khẳng định: Cán bộ

là nhân tố quyết định sự thành bại

của cách mạng, gắn liền với vận

mệnh của Đảng, của đất nước và

chế độ, là khâu then chốt trong

xây dựng Đảng (Văn kiện Hội

với dân và phản ánh tâm tư nguyệnvọng chính đáng của dân cho Đảng.Chính vì vậy mà Hồ Chí Minh ví cán

bộ như dây chuyền của bộ máy

2.2 Vai trò của cán bộ cơ sở

- Tư tưởng các nhà kinh điển

Mác-Ăngghen, Lênin, Chủ tịch

Hồ Chí Minh và quan điểm của

Đảng ta

nêu trên khẳng định vai trò quan

trọng của đội ngũ cán bộ ở cơ sở

Theo quy định của Hiến pháp 1992của nước ta, hệ thống hành chính nước

ta có 4 cấp:

- Cấp Trung ương

- Cấp tỉnh (thành phố trực thuộcTW)

- Cấp huyện (quận, thị xã, TP thuộctỉnh)

- Cấp xã, phường, thị trấnNhư vậy xã là đơn vị hành chínhnhỏ nhất nhưng lại có vị trí vai trò rấtquan trọng vì: Cấp xã là cấp gần gũidân nhất, là nền tảng của hành chính.Cấp xã làm được việc thì mọi côngviệc đều xong xuôi

-Vậy vai trò của cán bộ cơ sở

được quy định bởi những yếu tố

sau đây:

+ Cơ sở là cấp chủ yếu đưa

đường lối, chủ trương của Đảng,

chính sách, pháp luật của Nhànước vào nhân dân và tổ chứcthực hiện làm cho đường lối, chủtrương, chính sách thành hiệnthực.

+ Cơ sở là nơi kiểm nghiệmkhẳng định tính đúng đắn củađường lối, chính sách, đóng gópnhững kinh nghiệm để bổ sung,hoàn chỉnh đường lối, chính sách

+ Cơ sở còn là nơi tiến hành cáchoạt động xây dựng nội bộ Đảng

Những nhiệm vụ đó đều do cán bộ,nhất là cán bộ chủ chốt cơ sở tiếnhành Các cán bộ chủ chốt ở cơ sở baogồm:

- Cán bộ chủ chốt cơ sở:

+ Bí thư, phó bí thư Đảng uỷ

+ Chủ tịch, Phó chủ tịch Hội đồngnhân dân và Ủy ban nhân dân

+ Những người đứng đầu Uỷ banMặt rận Tổ quốc và các đoàn thểchính trị xã hội (Đoàn thanh niên, Phụ

nữ, Hội nông dân, Hội cựu chiếnbinh)

- Bên cạnh cán bộ chủ chốt ở cơ sởcòn có đội ngũ cán bộ chuyên mônnhư:

+ Trưởng công an xã

+ Xã đội trưởng

+ Cán bộ văn phòng, địa chính, tàichính, kế toán, tư pháp, văn hoá xã hội

- Sự nghiệp đổi mới của đất

nước ta do Đảng khởi xướng và

lãnh đạo đòi hỏi phải phát huy cao

độ, sức mạnh trí sáng tạo và tinh

thần làm chủ của nhân dân Đó là

trách nhiệm của toàn Đảng Song

bên cạnh đó đội ngũ cán bộ lãnh

đạo, quản lý điều hành ở cơ sở là

yếu tố quan trọng quyết định sự

thành bại của công cuộc đổi mới

đất nước.

Bởi vì cán bộ ở cơ sở giữ vai tròquyết định trong công tác lãnh đạo,quản lý tất cả mọi mặt kinh tế, văn hoá

xã hội, an ninh - quốc phòng…Xãcũng

là nơi biến nghị quyết của Đảng, phápluật của Nhà nước thành hiện thựccuộc sống Xã là cấp gần gũi dân nhất,hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng của nhândân, là cầu nối liền giữa nhân dân vớiĐảng và Nhà nước

- Cơ sở (xã, phường, thị trấn) là

hình ảnh thu nhỏ của một xã hội,

mọi mặt hoạt động của xã hội đều

diễn ra hàng ngày ở cơ sở

+ Người trực tiếp lãnh đạo,

quản lý điều hành các hoạt động ở

cơ sở (xã, phường, thị trấn) chính

là đội ngũ cán bộ ở cơ sở

+ Cán bộ cơ sở còn là hạt nhân,

là lực lượng nòng cốt bảo đảm sự

đoàn kết thống nhất trong chi bộ,

Đảng bộ và trong nhân dân, thôn

xóm, ấp bản, khu phố

+ Thông qua đội ngũ cán bộ cơ

sở, vai trò lãnh đạo của Đảng

được thể hiện và được nâng lên

Thực tế đã chứng minh ở nơi đâuphong trào cách mạng của quần chúngsôi động, mạnh thì ở đó (cơ sở) cán bộ

luôn quan tâm đến đời sống hoàn cảnhcủa nhân dân Điển hình là đội ngũcán bộ chủ chốt cấp xã cơ sở luôn tậntâm, tận lực chăm lo cho nhân dân,thực hiện di huấn của Chủ tịch Hồ ChíMinh: “dân là gốc

Dễ trăm lần không dân cũng chịuKhó vạn lần dân liệu cũng xong”Thông qua đội ngũ cán bộ chủ chốt

ở cơ sở mà ý Đảng, lòng dân đượcthống nhất Đảng, Nhà nước có cơ sởbám rễ trong quần chúng, tạo nên mốiquan hệ máu thịt giữa Đảng và nhândân

Chính vì vậy mà nhiệm vụ ở cơ sở

có hoàn thành hay không trước hếtphụ thuộc vào đội ngũ cán bộ ở cơ sở.TL: Xuất phát từ vai trò của cán

bộ cơ sở Đảng ta khẳng định:

“Đổi mới cán bộ các cấp là mắt

xích quan trọng nhất mà Đảng ta

phải nắm chắc để thúc đẩy những

cuộc cải cách có ý nghĩa cách

mạng” (Văn kiện Đại hội Đại

biểu toàn quốc lần thứ VI, Nxb

Sự thật, H.1987, tr 132)

Đồng thời Đảng nhấn mạnh vai tròquan trọng của cán bộ cơ sở nhất làcán bộ cốt cán ở cơ sở trong Văn kiệnĐại hội lần thứ VIII của Đảng (1996).Đảng ta khẳng định: “Dành kinh phí

thoả đáng cho việc đào tạo, bồi dưỡngđội ngũ cán bộ cơ sở và chú ý kiệntoàn, tăng cường đội ngũ cốt cán”.(Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốclần thứ VIII, Nxb CTQG, H.1996, tr148).

Nghị quyết Hội nghị lần thứ nămBCH Trung ương khoá IX về “Đổimới và nâng cao chất lượng hệ thốngchính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn”

đã nhấn mạnh vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở,

đề ra chủ trương giải pháp để xâydựng đội ngũ cán bộ cơ sở đáp ứngyêu cầu nhiệm vụ cách mạng trong giaiđoạn mới

TL: Có thể nói đội ngũ cán bộ ở cơ

sở có tầm quan trọng đặc biệt, có ýnghĩa chiến lược quyết định sự thànhbại của sự nghiệp cách mạng mà Đảng

ta khởi xướng thực hiện CNH-HĐHđất nước, vững bước lên CNXH vàcuối cùng là chủ nghĩa cộng sản

3 Vai trò của công tác cán bộ

3.1 Nội dung của công tác cán

bộ

- Trong tác phẩm “Sửa đổi lối

làm việc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh

chỉ ra những công việc chủ yếu

chọn cán bộ bao gồm các nội dung

* Vì sao phải huấn luyện cán bộ?

Vì cán bộ là tiền vốn của đoàn thể,

“Có vốn mới có lãi Bất cứ cơ sở côngtác gì nếu có cán bộ tốt thì thành công,tức là có lãi Không có cán bộ tốt thìhỏng việc, tức là lỗ vốn” (Hồ ChíMinh toàn tập, T6, tr.46)

Huấn luyện cán bộ là công việc gốccủa Đảng

* Còn dạy cán bộ và dùng cán bộ:

Đảng phải nuôi dạy cán bộ nhưngười làm vườn vun trồng những câycối quý báu Trọng nhân tài, trọng cán

bộ, trọng mỗi một chuyên ngành cóích cho công việc chung

Theo tư tưởng của Hồ Chí Minh:dùng người thực hiện 3 nội dung:+ Sử dụng cán bộ phải coi trọng cảđức và tài

+ Dùng cán bộ thì phải tin cán bộ.+ Yêu thương cán bộ

* Lựa chọn cán bộ

Khi xem xét về phẩm chất năng lực

để lựa chọn, bố trí cán bộ, Hồ ChíMinh quan tâm trước hết về mặt chínhtrị có thể tin cậy được hay không, sau

đó xem xét năng lực người cán bộ cóthích hợp với công việc đó hay không

bộ, phát huy mọi tiềm năng cán bộ.Trong đó, sĩ, công, nông, thương, binh

đều có, làm sao phải đỗi đãi đúng vớimọi người…

Người nhắc nhở những việc nhưsau:

+ Hiểu cán bộ+ Khéo dùng cán bộ

+ Cất nhắc cán bộ+ Thương yêu cán bộ+ Phê bình cán bộ

- Đảng chỉ ra những khâu chủ

yếu của công tác cán bộ như:

+ Xây dựng tiêu chuẩn cán bộ

cơ sở đảng là công việc mà cấp

uỷ, tổ chức cơ sở đảng tiến hành

nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ cơ

sở có chất lượng tốt, bảo đảm cho

đường lối, chủ trương của Đảng,

đảng được thực hiện thắng lợi ở

cơ sở

Công tác cán bộ ở tổ chức cơ sởđảng cũng bao gồm các khâu chủ yếu

mà Đảng ta nêu trên

Thực tiễn chỉ rõ, mức chính xác củađường lối, mà việc cụ thể hoá đườnglối, chính sách kịp thời cũng như thựchiện đường lối chính sách thắng lợiđều tuỳ thuộc vào ở chất lượng đội ngũcán bộ.

3.2 Vai trò của công tác cán

bộ của tổ chức cơ sở đảng

Công tác cán bộ có vai trò quan

trọng nó tạo nên đội ngũ cán bộ

đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của

từng thời kỳ cách mạng

Mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ cách mạngcần có một đội ngũ cán bộ thích ứng,

có phẩm chất năng lực đáp ứng sự đòihỏi nhiệm vụ của từng giai đoạn, từngthời kỳ

- Hồ Chí Minh: Huấn luyện cán

bộ là công việc gốc của Đảng

Trong công cuộc đổi mới, nhất

là thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH

đất nước Đảng ta khẳng định vai

trò quan trọng của công tác cán bộ

ngành các cấp và cơ sở” (Văn kiện

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ

VII, Nxb Sự thật, H.1991 tr.28)

Vậy cán bộ chủ chốt như thế nào?

- Chủ chốt: Trong từ điển tiếng Việt,xuất bản năm 1993, định nghĩa:

“Chủ chốt quan trọng nhất, có tácdụng làm nòng cốt cán bộ chủ chốtcủa phong trào”

Vậy cán bộ lãnh đạo chủ chốt làngười đứng đầu quan trọng nhất, cótác dụng chi phối chính toàn bộ hoạtđộng của một tổ chức nhất định

chuyên môn có đủ năng lực, phẩm

chất để thực hiện các khâu công

việc

TL: Muốn có đội ngũ cán bộ cơ sở cóchất lượng tốt phải tiếp tục đổi mới