KINH tế học của CON CAI CHUNG TA

Cuốn sách m ới nhất của ông; Hall of Mirrors: The Great Depression, the Great Recession, and the Uses – and Misuses – of History Hội trư ờng của những chiếc gương: cuộc Đại khủng hoảng,

KINH T Ế HỌC CỦA CON CAI CHUNG TA

Về Barry Eichengreen

Barry Eichengreen là giáo sư kinh t ế học tại trường Đại học California, Berkeley; giữ ghế của Giáo Sư Pitt tại Viện nghiên cứu Lịch Sử Nước Mỹ

và các Định Chế thuộc trường Đại học Cambrigde; và là nguyên c ố vấn chính sách cao c ấp của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) Cuốn sách m ới nhất của ông; Hall of Mirrors: The Great Depression, the Great Recession, and the

Uses – and Misuses – of History (Hội trư ờng của những chiếc gương: cuộc Đại khủng hoảng, cuộc Đại suy thoái, và s ự vận dụng – và lạm dụng – lịch sử), sẽ được nhà xuất bản trư ờng Đại học Oxford xuất bản trong tháng

12

Kinh tế học của con cái chúng ta

TOKYO – Giới kinh t ế bị cuộc khủng hoảng làm t ổn thương nặng Nữ

hoàng Elizabeth đệ nhị có lẽ đã kỳ vọng quá mức khi bà đưa ra m ột thắc mắc nổi tiếng về lý do t ại sao các kinh tế gia không th ể dự báo đư ợc tai họa, nhưng ai cũng có c ảm giác rằng phần lớn các nghiên cứu của họ hóa ra

không mấy xác đáng Tệ hơn nữa, hầu hết các đề xuất do các kinh t ế gia khuyến nghị không mấy hữu ích cho các nhà ho ạch định chính sách s ử dụng nhằm tìm ra giải pháp hạn chế các hậu quả kinh tế và tài chính

Thế hệ tương lai có làm t ốt hơn không? M ột trong những hoạt động thú v ị

mà tôi đã tham gia trong Diễn Đàn Kinh Tế Thế Giới tại Davos là nỗ lực tập thể để cùng nhau tư ởng tư ợng ra nội dung của sách giáo khoa v ề Các nguyên lý trong Kinh t ế học vào năm 2033 Các thành viên tham gia đã tranh luận về rất nhiều ý tư ởng và chủ đề mà các cuốn sách giáo khoa hi ện hữu đã không chú ý t ới, cũng như là các ý tư ởng và chủ đề đáng nhận được nhiều sự quan tâm hơn trong vòng 2 hai th ập kỷ tới

Ví dụ, các nhà kinh t ế hoạt động trên ranh giới giữa kinh t ế học và tâm lí học đã cho r ằng tài chính hành vi, lĩnh v ực viện đến các yếu điểm của con người để giải thích sự thất bại của cái gọi là giả thuyết thị trường hiệu quả,

sẽ thu hút được nhiều sự quan tâm hơn Trong khi đó, các n hà lịch sử kinh

tế chỉ ra rằng sách giáo khoa trong tương lai s ẽ tích hợp các kinh nghi ệm gần đây vào di ễn tiến lịch sử dài hạn Trong s ố các ý tư ởng khác, ý tư ởng này sẽ giúp cho các nhà kinh t ế đang trong quá trình đư ợc đào t ạo xem trọng diễn tiến của việc cải cách thể chế kinh tế hơn

Về phần các nhà kinh t ế học phát tri ển, họ cho rằng nên chú ý nhi ều hơn đến thử nghiệm ngẫu nhiên và thực nghiệm thực địa Các nhà kinh trắc ứng dụng lại tập trung vào tầm quan tr ọng của “big data” (“dữ liệu lớn”) và khả năng các bộ dữ liệu lớn sẽ cải thiện đáng kể sự hiểu biết của chúng ta về cách thức ra quyết định kinh t ế vào năm 2033

Tuy nhiên, nhìn chung, b ức tranh tổng thể cho chúng ta th ấy kinh t ế học năm 2033 chỉ có khác biệt chút ít so với kinh tế học hiện đại Cuốn sách giáo khoa c ủa 2 thập niên tới có thể sẽ phức tạp hơn ấn bản của năm nay, tích hợp đầy đủ các đóng góp hình thành nên các đư ờng biên c ủa nghiên

cứu kinh t ế ngày nay Nhưng s ẽ không có khác bi ệt cơ bản nào trong c ấu trúc hay phương pháp tiếp cận so với kinh tế học hiện đại

Nói theo cách khác, dư ờng như mọi người đều đồng thuận rằng sẽ không có

sự lột xác trong vòng 20 năm t ới như xu hư ớng tổng hợp của Alfred

Marshall ở những năm 1980 hay như cu ộc cách mạng do John Maynard Keynes kh ởi xư ớng trong những năm 1930 Tương phản với kinh t ế học ở những năm đó, kinh t ế học hiện đại là một môn khoa học trưởng thành và

có nền tảng vững chắc Và cũng giống như mọi môn khoa học trư ởng thành khác, kinh t ế học tiến bộ từng bư ớc chứ không có những bước đi mang tính cách mạng

Thực ra giả định này h ẳn nhiên là sai l ầm Nó th ể hiện nhầm lẫn tương tự của các học giả về công nghệ, những người đã cho rằng tất cả các bư ớc đột phá cơ bản đã diễn ra Theo quan điểm này, 20 năm tới sẽ không có bước đột phá mang tính cách mạng nào tương tự như động cơ hơi nước hay chất bán dẫn Tiến bộ công nghệ sẽ diễn ra từ từ thay vì có tính cách m ạng Thực tế, trong chừng mực các bước tiến bộ có tầm cỡ nhỏ, kết quả có thể làm chậm tốc độ tăng trư ởng năng suất và dẫn đến “Cuộc Đại Trì Trệ”

Trong thực tế, lịch sử công nghệ đã hết lần này đến lần khác bác bỏ quan điểm bi quan này Chúng ta không th ể nói trước được tiến bộ cơ bản tiếp theo sẽ là gì, kinh nghi ệm nhân loại trong nhi ều thế kỷ qua cho thấy rằng

sẽ có (ít nh ất) một cuộc cách mạng

Tương tự, chúng ta cũng không th ể đoán trước được cuộc cách mạng tiếp theo trong phân tích kinh t ế sẽ là gì, nhưng diễn tiến của tư duy kinh t ế hiện đại vốn có bề dày lịch sử hơn một trăm năm gợi ý là sẽ có một cuộc cách mạng trong lĩnh v ực này

Tất cả những điều trên cho thấy rằng sách giáo khoa kinh t ế học năm 2033

sẽ trông rất khác sách giáo khoa kinh t ế học ngày nay Ch ỉ có điều là chúng

ta không bi ết khác biệt như thế nào

Dĩ nhiên là người ta có thể thắc mắc về giả thuyết cho rằng 2 thập kỷ

nữa vẫn sẽ còn sách giáo khoa dưới dạng như chúng ta bi ết về chúng hiện nay Ngày nay, kinh t ế học nhập môn được giảng dạy với giáo trình mà theo đó một vị giáo sư kiệt xuất nào đó truyền đạt kiến thức thông thường cho sinh viên của ông hay bà ta (thư ờng là của ông ta) một cách đầy quyền

uy Kiến thức, như những gì đư ợc tóm tắt trong sách và đư ợc giảng giải bởi các giáo sư, được phổ kiến theo hướng từ trên xuống

Dĩ nhiên, đây cũng là cách mà báo chí đưa tin theo ki ểu truyền thống Các biên tập viên và các nhà xu ất bản thu thập và đối chiếu thông tin, và t ờ báo

mà họ xuất bản được giao đến tận thềm nhà của ngư ời đặt báo Tuy nhiên, thập kỷ vừa qua đã chứng kiến một cuộc cách mạng thực sự trong ngành kinh doanh tin t ức Tin tức ngày nay đư ợc thu th ập và phổ biến thông qua các trang web, các trang wiki, và ph ần bình luận trên các blog Nói theo cách khác, tin tức dần đư ợc cung c ấp theo hư ớng từ dưới lên Thay vì d ựa vào các biên t ập viên, m ọi người đang tr ở thành ngư ời quản trị tin tức của chính mình

Điều tương tự có thể xảy ra với sách giáo khoa, đặc biệt là trong kinh tế học, lĩnh vực mà ai cũng có chính ki ến và kinh nghi ệm thực tiễn về chủ đề này Sách giáo khoa s ẽ giống như những trang wiki, do ngư ời phụ trách ở các khoa thu ộc trường đại học và sinh viên ch ỉnh sửa văn bản và đóng góp nội dung Các tác gi ả vẫn giữ vai trò ngư ời giữ cửa; nhưng sách giáo khoa

sẽ không còn là cội nguồn của trí tuệ, và tác giả viết sách giáo khoa s ẽ không còn kiểm soát đư ợc mục lục của sách

Thành quả đạt đư ợc sẽ lộn xộn Nhưng giới kinh tế cũng sẽ trở nên đa dạng hơn và năng động hơn – và kết quả là kinh tế học của con cái chúng ta sẽ mạnh khỏe hơn

Barry Eichengreen