VIÊM GAN SIÊU VI B CẤP I ĐẠI CƯƠNG

- Viêm gan siêu vi B có thể diễn biến cấp tính, trong đó hơn 90% số trường hợp khỏi hoàn toàn, gần 10% chuyển sang viêm gan mạn tính và hậu quả cuối cùng là xơ gan hoặc ung thư gan.. Sự

VIÊM GAN SIÊU VI B CẤP

I ĐẠI CƯƠNG

- Viêm gan siêu vi B là một bệnh phổ biến toàn cầu, do siêu vi B (HBV) gây ra Bệnh có thể lây truyền qua đường máu, đường tình dục, từ mẹ truyền sang con Nếu mẹ nhiễm HBV và có HbeAg (+) thì khả năng lây cho con là hơn 80% và khoảng 90% trẻ sinh ra sẽ mang HBV mạn tính

- Viêm gan siêu vi B có thể diễn biến cấp tính, trong đó hơn 90% số trường hợp khỏi hoàn toàn, gần 10% chuyển sang viêm gan mạn tính và hậu quả cuối cùng là xơ gan hoặc ung thư gan

- Hiện nay đã có vacin dự phòng nên làm giảm rõ rệt số người nhiễm mới HBV

II NGUYÊN NHÂN

Nguyên nhân viêm gan siêu vi B là do siêu vi B (HBV) gây ra HBV thuộc họ Hepadnaviridae, có cấu trúc DNA HBV có ba loại kháng nguyên HbsAg, HbeAg, HbcAg tương ứng với ba loại kháng nguyên trên là ba loại kháng thể anti-HBs, anti-HBe và anti-HBc Sự hiện diện của các kháng nguyên, kháng thể này quan trọng trong việc xác định bệnh, thể bệnh cũng như diễn tiến bệnh

III CHẤN ĐOÁN

1 Công việc chẩn đoán

1.1 Hỏi bệnh sử: tiền căn gia đình có người thân bị viêm gan, tiền căn cá nhân có quan hệ tình

dục không an toàn, dùng chung kim tiêm, thủ thuật xuyên da, truyền máu

1.2 Khám lâm sàng: có thể có các triệu chứng sau:

- Vàng da, vàng mắt không quá 28 ngày

- Không sốt hoặc sốt nhẹ

- Mệt mỏi, uể oải

- Rối loạn tiêu hóa: nôn ói, chán ăn, đau hạ sườn phải

- Gan to và đau

- Đối với các thể nặng có thể rối loạn tri giác, xuất huyết da niêm, gan teo nhỏ

1.3 Xét nghiệm

- AST, ALT gia tăng từ 5-10 lần, có khi > 20 lần trị số cao nhất của giới hạn bình thường

- Anti-HBc IgM (+) và HbsAg (+) hoặc (-)

2 Chẩn đoán xác định: có các thể lâm sàng như sau:

2.1 Thể vàng da điển hình

- Có tiền sử truyền máu hay các chế phẩm của máu, tiêm chích, quan hệ tình dục không an toàn trong khoảng từ 4 tuần đến 6 tháng

- Lâm sàng: có thể có các triệu chứng chán ăn, mệt mỏi, vàng da, tiểu ít sẫm màu, đau tức vùng gan, nôn, buồn nôn,…

- Cận lâm sàng:

+ AST, ALT tăng cao (thường tăng trên 5 lần so với giá trị bình thường)

+ Bilirubin tăng cao, chủ yếu là bilirubin trực tiếp

+ HbsAg (+) hoặc (-) và anti-HBc IgM (+)

2.2 Thể không vàng da

- Lâm sàng: có thể có mệt mỏi, chán ăn, đau cơ

- Xét nghiệm: AST, ALT tăng cao, anti-HBc IgM (+) và HbsAg (+/-)

2.3 Thể vàng da kéo dài

- Lâm sàng: có các triệu chứng lâm sàng giống như thể điển hình, kèm theo ngứa Tình trạng vàng da thường kéo dài trên 6 tuần, có khi 3-4 tháng

- Xét nghiệm: AST, ALT, bilirubin tăng cao, chủ yếu bilirubin trực tiếp, HbsAg (+) hoặc (-)

và anti-HBc IgM (+)

2.4 Thể viêm gan tối cấp

- Lâm sàng: có biểu hiện suy gan cấp kèm theo các biểu hiện của bệnh lí não gan

- Xét nghiệm: AST, ALT, bilirubin tăng cao, chủ yếu bilirubin trực tiếp, HbsAg (+) hoặc (-)

và Anti-HBc IgM (+), thời gian đông máu kéo dài, giảm tiểu cầu

3 Chẩn đoán phân biệt

- Cần phân biệt với các loại viêm gan khác: viêm gan nhiễm độc, viêm gan do siêu vi khác, viêm gan tự miễn, viêm gan do rượu

- Các nguyên nhân gây vàng da khác: bệnh do Leptospira, sốt rét, u đầu tụy, u đường mật, sỏi đường mật,…

IV ĐIỀU TRỊ: Chủ yếu là hỗ trợ:

- Nghỉ ngơi tuyệt đối trong thời kì có triệu chứng lâm sàng

- Hạn chế ăn chất béo, kiêng rượu bia, tránh sử dụng các thuốc chuyển hóa qua gan

- Xem xét nuôi dưỡng bằng đường tĩnh mạch nếu cần thiết

- Có thể sử dụng các thuốc bổ trợ gan

- Riêng đối với thể viêm gan tối cấp: cần điều trị hồi sức nội khoa tích cực, có thể cân nhắc

sử dụng thuốc kháng siêu vi đường uống

V THEO DÕI VÀ TÁI KHÁM

1 Về lâm sàng: theo dõi diễn tiến của vàng da, vàng mắt, rối loạn tiêu hóa, tình trạng uể oải, mệt

mỏi, có hay không xuất huyết, phù chi, báng bụng, rối loạn tri giác

2 Về xét nghiệm:

- AST, ALT hằng tuần cho đến khi < 2 lần so với trị số cao nhất của giới hạn bình thường, sau đó mỗi tháng một lần, ít nhất trong 6 tháng Nếu AST, ALT tiếp tục tăng hoặc kéo dài > 6 tháng, bệnh nhân có biểu hiện của bệnh viêm gan mạn tính

- HbsAg, anti-HBs mới 3 tháng Nếu sau 6 tháng bệnh nhân vẫn còn HbsAg (+) có nghĩa là bệnh đã chuyển sang giai đoạn mạn tính Nếu anti-HBs (+) Anti-HBc IgM (-) có nghĩa là bệnh nhân viêm gan siêu vi B cấp có biểu hiện phục hồi

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Phác đồ điều trị Bệnh viện Chợ Rẫy, phần Nội khoa năm 2018