ĐỀ CƯƠNG ASEAN 1 Nêu tổng quan lịch sử hình thành, mục tiêu , nguyên tắc tổ chức hoạt động, cơ cấu tổ chức của asean và lịch sử gia nhập Asean của Việt Nam Tổng quan về lịch sử hình thành ASEAN Hiệp h.
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ASEAN
1 Nêu tổng quan lịch sử hình thành, mục tiêu , nguyên tắc tổ chức hoạt động, cơ cấu
tổ chức của asean và lịch sử gia nhập Asean của Việt Nam
Tổng quan về lịch sử hình thành ASEAN
- Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được thành lập ngày 8/8/1967 sau khi
Bộ trưởng Ngoại giao các nước In-đô-nê-xia, Malaixia, Phi-líp-pin, Xin-ga-po và Thái Lan ký bản Tuyên bố ASEAN (Tuyên bố Băng-cốc) Ngày 8/1/1984, Brunây Đaruxalam được kết nạp vào ASEAN, nâng số thành viên của Hiệp hội lên thành sáu nước
- Việt Nam gia nhập ASEAN ngày 28/7/1995 tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 28 tổ chức tại Brunây, đưa tổng số thành viên của ASEAN lên thành bảy nước Tháng 7/1997, Lào và Mianma trở thành thành viên thứ tám và thứ chín của Hiệp hội Cam-pu-chia gia nhập ASEAN tháng 4/1999, hiện thực hóa ý tưởng thành lập một Hiệp hội bao gồm tất cả các quốc gia Đông Nam Á Papua New Guinea: quan sát viên của ASEAN.; Cộng hoà dân chủ Đông Timor: ứng cử viên của ASEAN
Mục tiêu ASEAN:
- Ban đầu: tuyên ngôn Băng Cốc
• Hạn chế sự lớn mạnh của chủ nghĩa Cộng sản
• Xu hướng trên thế giới lúc bấy giờ là liên kết lại với nhau;
• Thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa;
• Đối trọng với Indo (1 QG lớn lúc bấy giờ)
• Thúc đẩy việc nghiên cứu về Asean
- Hiện nay: được nêu trong Hiến chương Asean
• Thúc đẩy an ninh, hòa bình khu vực
• Tạo 1 khu vực: không gian kinh tế chung, khu vực sản xuất chung
• Duy trì 1 khu vực ĐNA không có vũ khí hạt nhân
• Hợp tác để giải quyêt vấn đề khu vực và giảm khoảng cách đói nghèo
• Thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững,
• Nâng cao phúc lợi đời sống của người dân
Nguyên tắc tổ chức hoạt động ASEAN
- Hiến chương ASEAN khẳng định lại các nguyên tắc cơ bản của ASEAN (gồm 13 nguyên tắc) về: Tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bình đẳng, bản sắc dân tộc; Không xâm lược hoặc đe dọa sử dụng vũ lực; giải quyết hòa bình các tranh chấp; không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau…,
- Đồng thời bổ sung một số nguyên tắc mới như: Tăng cường tham vấn về những vấn
đề có ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích chung của ASEAN; Không tham gia vào bất kỳ hoạt động nào nhằm sử dụng lãnh thổ của một nước thành viên đe dọa đến chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và ổn định kinh tế của các nước thành viên khác…
Cơ cấu, tổ chức của ASEAN
Bộ máy hoạt động của ASEAN hiện nay gồm có các cơ quan sau:
- Hội nghị Cấp cao ASEAN (ASEAN Summit):
• Gồm những người đứng đầu nhà nước hoặc Chính phủ của các quốc gia thành viên,
• Là cơ quan hoạch định chính sách tối cao của ASEAN, xem xét, đưa ra các chỉ đạo
và quyết định các vấn đề then chốt liên quan đến việc thực hiện các mục tiêu của ASEAN và lợi ích của các Quôc gia Thành viên ASEAN
Trang 2• Hội nghị Cấp cao ASEAN được nhóm họp hai lần một năm, do Quốc gia Thành viên giữ chức Chủ tịch ASEAN chủ trì tổ chức và có thể được triệu tập khi cần thiết như
là các cuộc họp đặc biệt hoặc bất thường tại thời điểm được tất các các Quốc gia Thành viên nhất trí
- Hội đồng Điều phối ASEAN (ASEAN Coordinating Council)
• Gồm các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN,
• Có chức năng chuẩn bị cho các cuộc họp Cấp cao ASEAN, điều phối việc thực hiện các thỏa thuận và quyết định của Hội nghị Cấp cao ASEAN; xem xét theo dõi tổng thể tất cả các hoạt động của ASEAN với sự trợ giúp của Tổng thư ký ASEAN
• Hội đồng Điều phối ASEAN họp ít nhất hai lần một năm
- Các Hội đồng Cộng đồng ASEAN (ASEAN Community Councils)
• Gồm Hội đồng Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN, và Hội đồng Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN
• Các Hội đồng Cộng đồng ASEAN có nhiệm vụ đảm bảo việc thực hiện các quyết định có liên quan của Hội nghị Cấp cao ASEAN, điều phối công việc trong các lĩnh vực phụ trách, và những vấn đề có liên quan đến các Hội đồng Cộng đồng khác
- Các Hội nghị Bộ trưởng chuyên ngành (ASEAN Sectoral Ministerial Bodies)
• Là các Hội nghị Bộ trưởng ASEAN trên tất cả các lĩnh vực hợp tác, có nhiệm vụ
thực hiện các thỏa thuận và quyết định của Hội nghị Cấp cao ASEAN trong phạm vi phụ trách, và kiến nghị lên các Hội đồng Cộng đồng liên quan các giải pháp nhằm triển khai và thực thi các quyết định của Hội nghị Cấp cao ASEAN
- Tổng Thư ký ASEAN và Ban thư ký ASEAN (Secretary-General of ASEAN
/ASEAN Secretariat)
• Là cơ quan thường trực nhất của ASEAN
• Có nhiệm vụ triển khai thực thi các quyết định, thỏa thuận của ASEAN, hỗ trợ và theo dõi tiến độ thực hiện các thỏa thuận và quyết định của ASEAN, và đệ trình báo cáo hàng năm về các hoạt động của ASEAN lên Hội nghị Cấp cao ASEAN;
- Ủy ban Đại diện thường trực bên cạnh ASEAN (Committee Of Permanent
Representatives to ASEAN) gồm Đại diện thường trực có hàm Đại sứ bên cạnh ASEAN đặt tại Gia-các-ta, và có nhiệm vụ đại diện cho các nước thành viên điều hành công việc hàng ngày của ASEAN
• Theo Hiến chương ASEAN, Ủy ban đại diện thường trực ASEAN có các chức năng sau: i) hỗ trợ các Hội đồng Điều phối và các Hội nghị Bộ trưởng chuyên ngành; ii) phối hợp hoạt động với các Ban thư ký ASEAN quốc gia và Hội nghị Bộ trưởng chuyên ngành; iii) phối hợp với Tổng thư ký ASEAN và Ban thư ký ASEAN về tất
cả các vấn đề có liên quan; iv) hỗ trợ các hoạt động đối ngoại của ASEAN; v) nhận
các nhiệm vụ khác mà Hội đồng Điều phối giao phó
- Ban thư ký ASEAN quốc gia (ASEAN National Secretariats)là đầu mối điều phối
và phối hợp hoạt động hợp tác ASEAN trong phạm vi mỗi quốc gia Ban Thư ký ASEAN quốc gia của Việt Nam do Vụ ASEAN, Bộ Ngoại giao đảm nhiệm
• Chức năng nhiệm vụ của các Ban thư ký ASEAN quốc gia được nêu tại Điều 13 Hiến chương ASEAN bao gồm: (i) đầu mối quốc gia về các hoạt động hợp tác ASEAN; (ii) là trung tâm thông tin quốc gia về tất cả các vấn đề liên quan tới ASEAN; (iii) điều phối việc thực hiện các quyết định của ASEAN trong phạm vi quốc gia; (iv) điều phối và hỗ trợ công tác chuẩn bị trong nước để tham gia các Hội nghị ASEAN; (v) khuếch trương bản sắc và nhận thức về ASEAN ở cấp quốc gia; và (vi) đóng góp vào việc xây dựng Cộng đồng ASEAN
Trang 3- Ủy ban liên chính phủ ASEAN về Nhân quyền (AICHR) có nhiệm vụ thúc đẩy nhận
thức về quyền con người trong các tầng lớp nhân dân ASEAN, và tăng cường hợp tác giữa chính phủ các nước thành viên ASEAN với mục tiêu bảo vệ các quyền con người
• Đây là một cơ quan liên chính phủ và có tính chất tham vấn, chỉ gồm các nước thành viên ASEAN, mỗi Chính phủ cử một đại diện hoạt động theo nhiệm kỳ 3 năm và có thể được tái bổ nhiệm thêm 1 nhiệm kỳ
• Chủ tịch của Ủy ban trong mỗi năm là thành viên Ủy ban của nước Chủ tịch ASEAN trong năm đó Các thành viên Ủy ban được hưởng các quyền ưu đãi miễn trừ theo quy định của Hiến chương ASEAN
• Ủy ban họp ít nhất 2 lần mỗi năm và có thể họp bất thường nếu cần thiết Phương thức ra quyết định của Ủy ban là tham khảo và đồng thuận, như đã được Hiến chương ASEAN quy định Báo cáo của Ủy ban sẽ được đệ trình lên Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN xem xét
- Quỹ ASEAN (ASEAN Foundation) có nhiệm vụ hỗ trợ Tổng thư ký ASEAN và hợp
tác với các cơ quan liên quan của ASEAN để phục vụ xây dựng Cộng đồng ASEAN, thông qua việc nâng cao nhận thức về bản sắc ASEAN, quan hệ tương tác giữa người dân với người dân, và sự hợp tác chặt chẽ trong giới doanh nghiệp, xã hội dân sự, các nhà nghiên cứu và các nhóm đối tượng khác trong ASEAN
• Nguồn tài trợ cho Quỹ ASEAN được khuyến khích lấy từ các khoản đóng góp của khu vực tư nhân như các doanh nghiệp, nhà từ thiện, các cá nhân hào phóng cả trong và ngoài ASEAN Một số nhà tài trợ chính của quỹ ASEAN (ngoài 10 nước thành viên ASEAN) còn có Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Canada, Pháp, Tập đoàn Microsoft, Tập đoàn HP
Bộ máy khá cồng kềnh
2 Nêu tổng quan về Hiến chương Asean và ý nghĩa của nó đối với sự phát triển Asean
Tổng quan về Hiến chương ASEAN
- Hiến chương ASEAN là một văn kiện pháp lý quan trọng nhất của ASEAN, Hiến chương này được thông qua tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần thứ 13 vào Tháng Mười một năm 2007
Nội dung Hiến chương có một số điểm đáng chú ý sau:
- Về mục đích - nguyên tắc (Chương I): Khẳng định lại các mục đích và nguyên tắc cơ bản của ASEAN, nhất là mục đích hòa bình, an ninh, ổn định và hợp tác khu vực cũng như nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; đồng thời bổ sung một số mục đích và nguyên tắc mới cho phù hợp với tình hình, trong đó
có những mục tiêu về liên kết ASEAN, thu hẹp khoảng cách phát triển, hướng về nhân dân
và vai trò trung tâm của ASEAN ở khu vực, có nguyên tắc về việc các nước không tham gia
và không cho phép bất kỳ quốc gia/đối tượng nào được sử dụng lãnh thổ của một nước thành viên để chống lại một nước thành viên khác
- Về tính chất (Chương II): ASEAN là một tổ chức hợp tác khu vực liên Chính phủ và có tư cách pháp nhân
- Về cơ cấu tổ chức (Chương IV): Bộ máy chính sẽ bao gồm Hội nghị Cấp cao (là cơ quan quyết định chính sách cao nhất, họp 2 lần một năm); 4 Hội đồng cấp Bộ trưởng, trong đó 3 Hội đồng về từng trụ cột của Cộng đồng ASEAN (Chính trị-An ninh, Kinh tế, Văn hoá-Xã hội) và 1 Hội đồng Điều phối chung (gồm các Ngoại trưởng); các Hội nghị Bộ trưởng
Trang 4chuyên ngành; Ủy ban các Đại diện Thường trực của các nước tại ASEAN (CPR), thường trú tại Gia-các-ta, In-đô-nê-xia; Ban Thư ký ASEAN và Tổng Thư ký ASEAN; Ban Thư ký ASEAN Quốc gia
- Về cách thức ra quyết định (Chương VII): nguyên tắc chủ đạo là đồng thuận; khi không đạt đồng thuận, Cấp cao sẽ quyết định về cách thức ra quyết định phù hợp
- Giải quyết tranh chấp, bất đồng (Chương VIII): thực hiện nguyên tắc giải quyết hòa bình, thông qua thương lượng các tranh chấp, bất đồng giữa các nước thành viên và dựa trên các thỏa thuận đã có của ASEAN Trường hợp bất đồng không giải quyết được hoặc có vi phạm nghiêm trọng Hiến chương, vấn đề sẽ được trình lên Cấp cao quyết định
- Qui định về ký, phê chuẩn, hiệu lực và thực hiện (Chương XIII): Hiến Chương ASEAN sẽ
do những người đứng đầu Nhà nước hoặc Chính phủ nhân danh Nhà nước các nước thành viên ký; Hiến chương sẽ phải được phê chuẩn và sẽ có hiệu lực 30 ngày sau khi tất cả các quốc gia thành viên ASEAN phê chuẩn Hiến chương sẽ được xem xét, bổ sung, sửa đổi để phù hợp với tình hình thực tế 5 năm một lần
Ý nghĩa của Hiến chương ASEAN đối với sự phát triển ASEAN
- Để tăng cường liên kết ASEAN,
- Xây dựng thành công Cộng đồng ASEAN,
- Giúp ASEAN tiếp tục hoạt động có hiệu quả và có vai trò trong thế giới toàn cầu hóa sâu rộng,
- Giúp ASEAN đóng góp tốt hơn cho hòa bình, ổn định, thịnh vượng và hài hòa xã hội
ở khu vực và trên thế giới
3 Nêu tổng quan về những điều kiện tự nhiên, lịch sử, địa lý, tôn giáo, dân số … của khu vực ĐNA có tác động đến sự hình thành, đặc trưng, sự đa dạng của đời sống Nhà nước và pháp luật các quốc gia khu vực Asean
Điều kiện lịch sử: hầu hết các nước trong khu vực ĐNA đều là thuộc địa của các nước thực
dân phương tây, là vùng có lịch sử gắn liền với quá trình thuộc địa hóa và chịu ảnh hưởng nặng nề của thời kỳ thuộc địa
Điều kiện địa lý: là vùng miền đông nam châu á, tiếp giáp với 3 nền văn minh lớn (ấn độ,
trung quốc, phương tây)
Điều kiện tôn giáo: ASEAN là khu vực rất đa dạng về dân tộc, ngôn ngữ và tôn giáo Ví
dụ, gần 90% người Indonesia theo đạo Hồi; hơn 80% người Philippines theo đạo Thiên Chúa và 95% người Thái Lan theo đạo Phật Bên cạnh đó, ở ASEAN còn có nhiều đạo khác như đạo Hindu, đạo Sikh và đạo Giáo.Trong số 10 quốc gia ASEAN, Malaysia có sự đa dạng nhất về văn hóa và sắc tộc, với người Mã Lai, Trung Quốc, Ấn Độ, Âu Á và nhiều dân tộc thiểu số khác
Hầu hết các quốc gia ĐNA có nền văn minh nông nghiệp (văn minh lúa nước)
Có đời sống chính trị đa dạng
4 Nêu tổng quan hình thức chính thể tất cả các quốc gia thuộc Asean (ví dụ minh họa)
Rất đa dạng và có thể nói có tất cả các loại
- Cộng hòa thổng thống (In đô, Philip, Myanmar, )
- Cộng hòa nghị viện : singapore)
- CHXHCN :Việt Nam
- CHDCND : Lào
Trang 5- Quân chủ lập hiến: thái lan, cam, Malaysia
- Quân chủ hồi giáo tuyệt đối: Bru-nây
5 Nêu tổng quan về hình thức cấu trúc của tất cả các quốc gia thuộc Asean (ví dụ minh họa)
Có hai hình thức cấu trúc:
- Đơn nhất (nước nhỏ, dễ cai trị); In-đô có cấu trúc đơn nhất nhưng vận hành theo liên bang, trao quyền tự chủ nhiều cho cấp huyện; Việt Nam,lào, cam, thái, sing…
- Liên bang: (nhưng có tính chất đơn nhất: Myanmar; Malaysia)
6 Tổng quan về nguồn pháp luật của tất cả các quốc gia thuộc Asean
- Nguồn pháp luật rất đa dạng, tùy thuộc vào mỗi quốc gia sẽ có những nguồn pháp luật khác nhau, vị trí khác nhau
- luật chịu ảnh hưởng của dòng họ Civil law là Việt Nam, Lào, Campuchia, Indonesia
và Philippines đều đã từng là thuộc địa của các nước thuộc lục địa châu âu là Pháp,
Hà Lan, Tây Ban Nha
- Các nước ASEAN có hệ thống pháp luật chịu ảnh hưởng của dòng họ Common law bao gồm: Malaysia, Singapore, Brunei, Myanmar, Philippines Giống như nhiều quốc gia
- các nước ASEAN chịu ảnh hưởng của Luật Hồi giáo bao gồm: Malaysia, Indonesia, Brunei, Thái Lan, Philippines Ở các quốc gia này, cộng đồng Hồi giáo có hệ thống luật lệ riêng
7 Tổng quan về tổ chức bộ máy của tất cả các quốc gia thuộc Asean
- Cơ quan lập pháp:
• Lập pháp lưỡng viện: thượng viện đại diện cho khu vực, hạ viện bảo vệ cho số đông
• Lập pháp đơn viện: Việt Nam; lào , brunay, singapo (vì nước quá nhỏ)
- Cơ quan hành pháp:
• CP được bầu trực tiếp: In đô, phi
• CP được bầu bởi QH: TL, Malay, Cam, Sing
• CP được làm ra bởi cơ chế đặc biệt: Việt Nam,Lào (Đảng); Bru-nây (Quốc vương)
- Nguyên thủ quốc gia: đầy đủ các loại
• Thực quyền: cộng hòa tổng thống: In đô, Phi
• Hư quyền: đa phần còn lại trừ Việt Nam, Lào (lý thuyết thì nhiều quyền)
- Tư pháp
• Thực quyền (độc lập): In-đô, Phi, Malay
• Kém độc lập như Việt Nam
8 Tổng quan về chính trị, văn hóa, lịch sử, tôn giáo, hình thức chính thể, hình thức cấu trúc nhà nước của Vương quốc Bru- nây
- Lịch sử: nằm dưới sự bảo trợ của Anh, giành độc lập năm 1984
- Nền văn hóa Brunei chủ yếu là văn hóa Mã Lai, với các ảnh hưởng lớn từ Hồi giáo,
và được nhìn nhận là bảo thủ hơn so với Indonesia và Malaysia Các nền văn hóa Mã Lai từ quần đảo Mã Lai ảnh hưởng đến văn hóa Brunei ảnh hưởng về văn hóa Brunei, lần lượt là thuyết vật linh, Ấn Độ giáo, Hồi giáo, văn minh phương Tây
- Hồi giáo có ảnh hưởng rất mạnh, trở thành quốc giáo – đứng đầu là Vua
- Là QG quân chủ mang màu sắc chuyên chế
- Chính thể: quân chủ (hồi giáo tuyệt đối)
- Hình thức cấu trúc: đơn nhất
9 Những đặc điểm trong bộ máy nhà nước ở Vương quốc Bru- nây
Trang 6Vua là nguyên thủ QG, là thủ tướng, bộ trưởng bộ quốc phòng, tổng tư lệnh các LLVT –
thủ lĩnh hồi giáo, bộ trưởng bộ tài chính Bổ nhiệm tất cả các thành viên của hội đồng tôn giáo, bổ nhiệm tất cả các bộ trưởng, thứ trưởng không hạn chế số lượng, tùy vào vua yêu cầu, tất cả thành viên chịu trách nhiệm trước vua
Giúp đỡ quốc vương cai quản đất nước có 5 hội đồng:
- Hội đồng cơ mật: vua bổ nhiệm tất cả các thành viên, thời hạn được ghi trong quyết định Hội đồng Cơ mật có nhiệm vụ tư vấn cho vua những quyền ân xá, sửa đổi hoặc hủy bỏ các điều trong Hiến pháp Đồng thời Hội đồng thảo luận về phong tục Malay, vương huy và tên hiệu Thực hiện công bố người nhiếp chính Hội đồng Cơ mật bao gồm thành viên Hoàng gia và quan chức cấp cao của chính quyền
- Hội đồng Kế vị xác định người kế vị khi có vấn đề phát sinh Thứ tự kế vị được xác định trong Hiến pháp
- Hội đồng Tôn giáo, tên đầy đủ Hội đồng Tôn giáo Hồi giáo, có nhiệm vụ cố vấn các vần đề liên quan đền đạo Hồi Là cơ quan quản lý chính sách Hồi giáo Các chính sách được Hội đồng xác định và được Bộ Tôn giáo thực hiện Thành viên Hội đồng gồm Bộ trưởng, Chánh án Tòa án Syarie, ….và thành viên khác do Sultan bổ nhiệm
- Hội đồng Bộ trưởng hoặc Nội các hiện nay bao gồm 9 thành viên (bao gồm Thủ tướng), thực hiện nhiệm vụ giải quyết hành pháp hàng ngày của chính phủ
- Hội đồng lập pháp: do vua bổ nhiệm, theo ý chí vua; công dân 21 tuổi trở lên không
vi phạm điều cấm đều có thể do vua bổ nhiệm; là cơ quant ham mưu
Ở nước này không có Quốc hô ̣i đa ̣i diê ̣n nhân dân để làm luâ ̣t mà chỉ có mô ̣t hô ̣i đồng lâ ̣p pháp (Legislative Council) với các thành viên đều do vua bổ nhiê ̣m Hô ̣i đồng lâ ̣p pháp cũng như hô ̣i đồng bô ̣ trưởng và mô ̣t số hô ̣i đồng khác do vua lâ ̣p ra
vớ i chức năng giúp viê ̣c và tư vấn cho vua; ý kiến của các hô ̣i đồng này không có
tính bắt buô ̣c đối với vua; vua muốn bãi nhiê ̣m ho ̣ lúc nào tùy ý; vua muốn sửa đổi hiến pháp lúc nào, điều nào cũng được…
Tư pháp:
- Hệ thống tư pháp của Brunei độc lập và việc xét xử của toà án được dựa trên cơ sở các đạo luật thành văn và án lệ
- Hệ thống tòa án kép hệ thống tòa án được kế thừa từ anh và hệ thống tòa án hồi giáo
- Toà án của Brunei được điều hành thông qua hệ thống các toà án: Toà Hoàng gia, Toà cấp cao và Toà phúc thẩm, tòa hồi giáo
- Tất cả các toà án đều thụ lý các vụ kiện hình sự và dân sự, phần lớn các vụ kiện đều được giải quyết tại Toà Hoàng gia Những vụ kiện nghiêm trọng sẽ được giải quyết tại Toà cấp cao và Toà này cũng có thẩm quyền phúc thẩm các bản án, quyết định của Toà Hoàng Gia Toà Phúc thẩm có thẩm quyền phúc thẩm các bản án, quyết định
của Toà cấp dưới và toà cấp cao
- Brunei có thoả thuận Anh Quốc nhằm bổ nhiệm các thẩm phán của Anh vào Toà cấp cao của Brunei và Toà Phúc thẩm Hội đồng thẩm phán của Hội đồng Cơ mật ở Luân Đôn có thẩm quyền giải quyết cuối cùng đối với các vụ kiện dân sự nhưng không có
thẩm quyền đó với các vụ kiện hình sự
- Brunei có hệ thống Toà án Hồi giáo riêng biệt áp dụng luật Sharia đối với các vấn đề
liên quan tới hôn nhân gia đình và các vấn đề khác liên quan tới đạo hồi
10 Những đặc điểm cơ bản của hệ thống pháp luật Vương quốc Bru- nây
- Hệ thống pháp luật của Brunei kết hợp hai truyền thống: Common law và Luật Hồi giáo
- Trước đây, Luật Hồi giáo chỉ áp dụng cho người theo Hồi giáo và chủ yếu ở những quan hệ hôn nhân, gia đình Tuy nhiên, gần đây ở Brunei đã ban hành luật Sharia và
Trang 7có cả những yêu cầu áp dụng đối với người không theo Hồi giáo (1.5.2014) (Luật hình sự)
11 Tổng quan về chính trị, văn hóa, lịch sử, hình thức chính thể, hình thức cấu trúc Nhà nước của Vương quốc Cam-pu-chia
- Chính trị: hệ thống chính trị đa nguyên, dân chủ- có vấn đề
- Văn hóa: Ngôn ngữ: Tiếng Khmer (95%) là ngôn ngữ chính thức Mọi công dân Campuchia được gọi là người mang “quốc tịch Khmer” Đạo Phật (khoảng 90% dân
số theo đạo Phật) được coi là Quốc đạo
- Lịch sử: thuộc địa pháp
- Hình thức chính thể: quân chủ lập hiến
- Hình thức cấu trúc Nhà nước: đơn nhất
12 Những đặc điểm trong tổ chức bộ máy nhà nước Vương quốc Cam-pu-chia
Nguyên thủ QG: quốc vương- người trị vì nhưng không cai trị - nguyên tắc hiến định
không bao giờ thay đổi, được lựa chọn bởi HĐ tuyển chọn QV, hậu duệ của các dòng họ nô
nô dôm, Vua là quốc trưởng suốt đời không ai có thể phế truất vua, là biểu tượng cho sự thống nhất và trường tồn của dân tộc; đảm bảo các quyền độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Cam; đảm bảo tôn trọng quyền và tự do công dân, tôn trọng
- Lập pháp gồm có 2 viện:
+ thượng viện
• Đứng đầu Thượng nghị viện là chủ tịch thượng viện, giúp việc cho chủ tịch là phó chủ tịch và các thành viên của các ủy ban trong thượng viện
• Nhiệm kỳ của thượng viện là 06 năm họp thường kỳ một năm 02 lần mỗi kỳ họp cách nhau 03 tháng và được tổ chức tại tòa thượng viện đặt tại Thủ đô trừ những trường hợp đặc biệt Khi có yêu cầu của Quốc vương hoặc đề nghị của Thủ tướng hay 1/3 số đại biểu thì ủy ban thường trực của Thượng viện sẽ triệu tập cuộc họp bất thường Thành viên của Ủy ban thường trực gồm chủ tịch phó chủ tịch thượng viện và cá chủ nhiệm các ủy ban
• Công việc của Thượng nghị viện là Phối hợp công tác giữa quốc hội và Chính phủ Thượng nghị viện sẽ xem bản luật dự thảo đã được Quốc hội thông qua lần thứ nhất và những vấn đề khác được Quốc hội đề nghị, nếu nghị viện yêu cầu sửa đổi thì QH xem xét lại, trong lần xem xét lại QH sẽ thông qua bằng cách bỏ phiếu nếu số phiếu thuận chiếm đa số thì bản dự thảo luật sẽ được công bố
+ hạ viện – Quốc hội: được bầu với nhiệm kỳ 5 năm theo thể thức đại diện theo tỷ lệ đại biểu tại các điểm bầu cử các tỉnh, mỗi đơn vị bầu cử tỉnh này bầu từ 1-18 đại biểu
và theo phương pháp phân bổ ghế D'Hondt
• Quốc hội không thể bị giải tán trước nhiệm kỳ, trừ trường hợp trong vòng 12 tháng mà chính phủ bị lật đổ tới hai lần, thì Vua phải giải tán quốc hội, sau khi
có đề nghị của Thủ tướng và được sự đồng ý của Chủ tịch quốc hội
• Chủ tịch Quốc hội là người đứng đầu
• Để trở thành đại biểu Quốc hội Ứng viên phải đủ điều kiện sau:mọi công dân Khmer, cả nam và nữ, có quốc tịch gốc Khmer.Từ 25 tuổi trở lên.Phải có trong danh sách bầu cử
• Quốc hội là tổ chức duy nhất có quyền lập pháp Quyền lực này quốc hội không thể trao cho một tổ chức hoặc cá nhân nào Thông qua ngân sách quốc gia, kế hoạch nhà nước, thông qua việc cho nhà nước vay tiền, hoặc việc nhà nước cho vay tiền; mọi cam kết về tài chính, việc đề ra, sửa đổi hoặc huỷ bỏ
Trang 8thuế Thông qua, tán thành hoặc huỷ bỏ hiệp ước, hiệp định quốc tế Có quyền
đề xuất luật
• Quốc hội có quyền chất vất chính phủ Những chất vấn này phải được viết bằng văn bản gửi cho Chủ tịch quốc hội Trả lời chất vấn có thể do một hoặc nhiều bộ trưởng có liên quan đến trách nhiệm Nếu vấn đề có liên quan đến chính sách chung của chính phủ thì thủ tướng phải trực tiếp trả lời Trả lời của
bộ trưởng hoặc thủ tướng có thể trực tiếp bằng miệng hoặc bằng văn bản Trả lời trên phải được tiến hành trong thời gian 7 ngày kể từ khi nhận được chất vấn
• Theo đề nghị của ít nhất 1/10 đại biểu, Quốc hội có thể mời một nhân sĩ nào
đó đến trình bày vấn đề có nội dung quan trọng đặc biệt
• Các uỷ ban của quốc hội có thể mời bộ trưởng đến làm sáng tỏ những vấn đề liên quan đến lĩnh vực mình chịu trách nhiệm
• Giám sát việc thi hành pháp luật
• Đại biểu Quốc hội là đại diện của toàn dân Campuchia chứ không phải chỉ là đại diện của dân trong vùng của mình
• Đại biểu Quốc hội được hưởng quyền bất khả xâm phạm Bất kỳ đại biểu Quốc hội nào đều không thể bị lên án, bị bắt giam do bày tỏ ý kiến hoặc do đưa ra quan điểm trong khi thi hành nhiệm vụ của mình, trừ trường hợp phạm tội hình sự cụ thể
Hành pháp: thủ tướng – chủ tịch nội các, lãnh đạo hành pháp của chính phủ hoàng gia
Cam- pu- chia, được quốc vương bổ nhiệm
+ Thủ tướng được yêu cầu là một thành viên của quốc hội Trước tiên, ông cần phải được đa số nghị viện bầu trước khi tuyên thệ Lễ nhậm chức của thủ tướng diễn ra tại Cung điện Hoàng gia Người được chỉ định của thủ tướng tuyên thệ trước tòa nhà và hai biểu tượng Thammayut và Mohanikay Một nội các sau đó sẽ được công bố Sự hình thành một chính phủ mới diễn ra không quá 60 ngày sau cuộc bầu cử, như được định nghĩa trong hiến pháp Thủ tướng được các Phó thủ tướng hỗ trợ
+ Điều 125 của Hiến pháp quy định rằng nếu thủ tướng từ chức hoặc chết tại chức, thì một thủ tướng hành động được chỉ định
+ thủ tướng có quyền đề xuất luật
- Ngoài ra còn có hội đồng hiến pháp, HĐ tuyển chọn quốc vương gồm có chủ tịch thượng viện, hạ viện
Tư pháp
+ Hội đồng Thẩm phán tối cao (được Hiến pháp quy định, thành lập 12/1997); Toà án Tối cao và các Toà án địa phương
+ công tố
+ hội đồng hiến pháp: thành viên do thượng viên, hạ viện bổ nhiệm
Chính quyền địa phương
Hiến pháp Campuchia chỉ đề cập đến việc phân chia lãnh thổ theo các đơn vị hành chính Theo đó, toàn bộ Vương quốc được phân chia thành các tỉnh và khu vực Các tỉnh được chia thành các quận và các quận được chia thành các xã Các khu vực được chia thành “khan” và
Trang 9các “khan” được chia thành “sangkat” Không có bất cứ sự ghi nhận nào về tính tự chủ của chính quyền địa phương, sự phân biệt giữa các tỉnh và các khu vực, cấu trúc chính quyền địa phương các cấp… trong Hiến pháp Tất cả những vấn đề có liên quan đến tổ chức chính quyền địa phương các cấp của Campuchia được quy định trong luật
13 Những đặc điểm cơ bản của hệ thống pháp luật Vương quốc Cam- pu- chia
- Luật thành văn ah của pháp
- Luật qh, hp, vb qh, Nhà nước
- Tập quán pháp phát triển
14 Tổng quan về lịch sử, địa lý, chính trị, văn hóa, tôn giáo, hình thức chính thể, hình thức cấu trúc nhà nước In-đô-nê-xi-a
- Lịch sử: từng là thuộc địa của BĐN, Hà Lan, Nhật
- Địa lý: nằm ở phía nam ĐNÁ, có rất nhiều đảo
- Chính trị: đa nguyên đa đảng
- Văn hóa, tôn giáo:
+ ngôn ngữ Mã Lai làm quốc ngữ chính thức mặc dù người Java chiếm đa số trong tộc người
+ tôn giáo: hồi giáo chiếm đa số dù có rất nhiều loại tôn giáo khác như phật giáo
+ là nước vô thần: (bình đẳng về tôn giáo) Không lấy tôn giáo nào là quốc giáo
+ có khoảng 300 dân tộc, có 300 văn hóa khác nhau
- Hình thức chính thể: cộng hòa tổng thống
- Hình thức cấu trúc: đơn nhất
15 Những đặc điểm về tổ chức bộ máy nhà nước Cộng hòa In-đô-nê-xi-a
- Nguyên thủ quốc gia: thổng thống, đứng đầu chính phủ- hành pháp
+ tổng thống và phó tổng thống được bầu theo cặp do nhân dân trực tiếp bầu
+ điều kiện thổng thống: là công dân và sinh ra ở Inđo (kp công dân nhập tịch); chưa hề phạm tội phản bội tổ quốc và có năng lực;
+ nhiệm kỳ 5 năm có thể thêm nhiệm kỳ nhưng không quá 2 nhiệm kỳ
+ thống lĩnh 3 lực lượng vũ trang lục không hải
- Quốc hội: hội đồng hiệp thương nhân dân (thiết chế vô cùng đặc biệt)- cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của Indo
• Thành phần gồm HĐ đại biểu nhân dân- hạ viện, HĐ đại diện khu vực – Thượng viện
• Chức năng: bổ nhiệm tổng thống và phó tổng thống theo dân bầu; hoặc trong trường hợp bị khuyết
• Bãi nhiệm tổng thống trên cơ sở ¾ đại biểu hoặc 2/3 đại biểu có mặt
• Cơ cấu: gồm 1 chủ tịch, 4 phó chủ tịch- lấy từ 2 viện, nhiệm kỳ 5 năm
+ HĐ đại diện khu vực: cơ quan lập pháp đại diện cho quyền lợi của các tỉnh, số lượng bằng nhau giữa các tỉnh, tổng số đại biểu không quá 1/3 của HĐ hiệp thương; Xây dung luật (trình dự luật), tham gia vào các chính sách, giám sát thực hiện chính sách liên quan đến khu vực, tự trị khu vực, giám sát kiềm chế quyền lực của QH, Tổng thống
+ HĐ đại diện NHÂN DÂN: ít nhất 1 năm họp 1 lần; quyền: lập pháp, thực hiện giám sát, phê chuẩn ngân sách , thông qua các chương trình, chính sách của cp
Tư pháp:
+ khá độc lập, theo Civil Law nhưng bị ảnh hưởng bởi đạo hồi
+ tiêu chí chọn thẩm phán tốt
+ hệ thống tòa án:
• Tòa cấp cao, tòa án khác (DS, HÌNH SỰ )
• Tòa bảo hiến- tòa HP xét xử sơ thẩm, trung thẩm
Trang 10• Tòa án tôn giáo
• Tòa án khác: tòa án hành chính, tòa án quân sự
Chính quyền địa phương: ghi nhận nguyên tắc tự quản địa phương và nhiệm vụ đáp
ứng các nhu cầu cơ bản của người dân địa phương
16 Đặc điểm cơ bản của hệ thống pháp luật Cộng hòa In-đô-nê-xi-a
- Dựa theo hệ thống luật pháp Roman-Hà Lan
- Hệ thống pháp luật hỗn tạp vì:
+ tính truyền thống: kết hợp giữa luật hiện địa với luật tập quán
+ do ảnh hưởng bởi yếu tố ls, ảnh hưởng nặng nề bởi pháp luật thực dân
+ ảnh hưởng mạnh bởi quy tắc liên quan đến giáo lý (luật tôn giáo)
+ tính mở và hội nhập mạnh của Indo
- Các nguồn luật quan trọng:
+ luật thành văn (luật QH, sắc lệnh Tổng thống)
+ luật hồi giáo
+ luật tập quán
+ luật của điều ước quốc tế
+ Lẽ công bằng
17 Tổng quan về địa lý, chính trị,văn hóa, lịch sử, hình thức chính thể, hình thức cấu trúc nhà nước Công hòa dân chủ nhân dân Lào
- Lịch sử: là thuộc địa của pháp
- Địa lý: Nằm ở Đông Nam Á ,phía Đông Bắc của Thái Lan, phía Tây của Việt Nam
- Chính trị: theo hệ tư tưởng mác, theo định hướng độ đảng đảng NHÂN DÂN CM Lào; xã hội cn nhưng về cơ bản đạo phật Nam tong chiếm đa số, bị ảnh hưởng nhiều bởi Việt Nam
- Văn hóa: là một quốc gia đa dân tộc, người Lào chiếm khoảng 60% dân số, các dân tộc Môn-Khmer, H'Mông, và dân tộc bản địa, tôn giáo phật giáo
- Hình thức chính thể: Cộng hòa dân chủ nhân dân, 1 viện
- Hình thức cấu trúc lãnh thổ: đơn nhất
18 Tổ chức bộ máy nhà nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào
- Nguyên thủ QG : chủ tịch nước được QH cử ra với nhiệm kỳ 5 năm, có thực quyền
+ Đồng thời là lãnh đạo Đảng
+ nhiệm kỳ 5 năm, đại diện Nhà nước về đối nội đối ngoại, tổng tư lệnh LLVT + đề xuất, bổ nhiệm 1 cách thực chất (trong danh sách đã được QH phê duyệt )
- Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, có UBTVQH,
+ thực hiện quyền lập pháp, ra quyết định các vấn đề cơ bản của đất nước, giám sát
cơ quan hành pháp, tòa án nhân dân, vks
+ nhiệm kỳ 5 năm
- Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của đất nước, đứng đầu là thủ tướng;
chính phủ quản lý thống nhất việc thực hiện nhiệm vụ công trên tất cả các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, an ninh-quốc phòng, ngoại giao, văn hoá-xã hội, giáo dục đào tạo,
y tế… Chính phủ có nghĩa vụ thực hiện Hiến pháp, pháp luật, Nghị quyết của Quốc hội, Nghị định và Sắc lệnh của Chủ tịch nước Chính phủ bao gồm Thủ tướng, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ với nhiệm kỳ công tác theo nhiệm kỳ của Quốc hội
- Tư pháp:
+ Toà án nhân dân là cơ quan xét xử của Nhà nước, bao gồm: Toà án nhân dân tối cao, Toà Phúc thẩm, Toá án nhân dân tỉnh, thành phố, Toà án nhân dân huyện, Toà án Quân sự Toà
án nhân dân tối cao là cơ quan xét xử cao nhất của Nhà nước Toà án nhân dân tối cao quản