LỊCH sử HÌNH THÀNH, CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC, QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG, GIÁ TRỊ DU LỊCH, của NHÀ THỜ PHỦ CAM

và một trong những nhàthờ lớn nhất của Huế đó là nhà thờ Phủ Cam nằm ở phường Vĩnh Ninh hay còn đượcgọi là giáo xứ chính tòa Phủ Cam.. đây.Mặt bằng xây dựng nên nhà thờ được thiết kế the

ĐẠI HỌC HUẾ KHOA DU LỊCH - -

BÀI TẬP NHÓMMÔN: VĂN HÓA DU LỊCH

ĐỀ TÀI: NHÀ THỜ PHÚ CAM

Lớp: K49-QLLH3

Sinh viên thực hiện: Giảng viên

1 Hoàng Thị Nhung Quản Bá Chính

MỤC LỤC

I.SƠ LƯỢC VỀ CÁC NHÀ THỜ Ở HUẾ 2

1.Các nhà thờ ở Huế 2

2.Những điểm đặc sắc và độc đáo của nhà thờ Phủ Cam 2

II.LỊCH SỬ HÌNH THÀNH, CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC, QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG, GIÁ TRỊ DU LỊCH, CỦA NHÀ THỜ PHỦ CAM 2

1 Lịch sử hình thành nhà thờ Phủ Cam 2

2.Công trình kiến trúc lịch sử 2

1.Nhà Thờ Tranh đầu tiên (1682) 2

2.Nhà thờ thứ 2 (1688) 2

3.Nhà Thờ thứ 3 (1715-1719) 2

4.Có đến 4 nhà thờ tại Phủ Cam (1719-1730) 2

5.Nhà thờ thứ 8 (1805-1806) 2

6.Nhà thứ thứ 9 (1866) 2

7.Nhà thờ hiện nay (1963-1967), nhà thờ thứ 10 2

4.Thánh Đường 2

5 Khuôn viên 2

6 Quá trình hoạt động 2

7 Lễ nghi 2

8 Nhà thờ Phủ Cam gắn liền với du lịch như thế nào? 2

III VIDEO NHÀ THỜ PHÚ CAM 2

TÀI LIỆU THAM KHẢO 2

I.SƠ LƯỢC VỀ CÁC NHÀ THỜ Ở HUẾ

1.Các nhà thờ ở Huế

Huế nổi tiếng không chỉ vì là nơi tập trung những đền đài lăng tẩm của các vuachúa triều Nguyễn, những ngôi chùa, những thắng cảnh đẹp .mà nơi đây còn có cácnhà thờ với các kiểu kiến trúc rất đặc sắc và độc đáo

Ở huế có rất nhiều nhà thờ lớn như: nhà thờ dòng chúa cứu thế ở đường NguyễnHuệ, nhà thờ Phanxico nằm trên đường Nguyễn Tri Phương,nhà thờ giáo xứ GiaHội,nhà thờ giáo xứ Bến Ngự, nhà thờ giáo xứ An Tuyền, và một trong những nhàthờ lớn nhất của Huế đó là nhà thờ Phủ Cam nằm ở phường Vĩnh Ninh hay còn đượcgọi là giáo xứ chính tòa Phủ Cam

Nhà thờ dòng chúa cứu thế

Nhà thờ Phanxico

Nhà thờ giáo xứ Gia Hội

Nhà thờ giáo xứ An Tuyền

“Sinh ra” trên mảnh đất được xem là trung tâm văn hóa Phật giáo, cổ kính, thâmtrầm, dường như nhà thờ Chính tòa Phủ Cam (thường gọi tắt là nhà thờ Phủ Cam/PhúCam) đã mang trong mình chút lạc lõng và nổi bật với vị trí ngay giữa lòng thành phốHuế Cũng chính sự khác biệt đó là nguồn cội cho những trắc trở trong hành trình gìngiữ và kiếm tìm diện mạo của nhà thờ

Nhà thờ chính tòa Phủ Cam là nhà thờ chính tòa của Tổng Giáo phận Huế, tọalạc trên đồi Phước Quả, thuộc địa phận phường Phước Vĩnh, thành phố Huế Đây làmột trong những nhà thờ to lớn, nổi tiếng và lâu đời nhất tại Huế Ngôi nhà thờ ngàynay được xây theo lối kiến trúc hiện đại, do kiến trúc sưNgô Viết Thụ thiết kế

Công trình này có lịch sử xây dựng từ lâu đời và đến nay trải qua bao thăng trầmbiến động vẫn giữ được vẻ cổ kính của nó.Tọa lạc trên ngọn đồi Phước Quả tạo nênmột không gian yên lành và bình dị cho người dân Công giáo khi đến làm lễ tại nơi

đây.Mặt bằng xây dựng nên nhà thờ được thiết kế theo dạng cây thánh giá, có mặt tiềnhướng về phía Bắc, đuôi hướng về phía Nam.Công trình này được xây dựng hết sứcđộc đáo, kết hợp giữa phong cách kiến trúc hiện đại và lối trang trí nghệ thuật đậmchất cổ điển truyền thống của Công giáo phương Tây.Là một công trình quy mô, quy

tụ hành nghìn giáo dân đến đây hàng năm Lòng của nhà thờ rất rộng, sức chức 2500

dự lễ.Hai bên nội thất nhà thờ được xây dựng với các tâm kính hai màu, chính lànguồn cung cấp ánh sáng chính

Kiến trúc nhà thờ chính đại diện cho Tổng giáo phận tại thành phố Huế khá đặctrưng của thời kỳ lịch sử, nó có sự kết hợp rất hòa quyện giữa kiến trúc cổ điển phươngTây và kiến trúc hiện đại

Trước mặt nhà thờ bố trí hai bức tượng đối xứng nhau được cho là mang bổnmạng nhà thờ Phủ Cam, đó là thánh Phero và Phaolo

Nhìn tổng thể, đây là một công trình khá độc đáo và nhẹ nhàng, nó khiến chongười ta cảm nhận được sự yên bình và nhẹ dịu, hơn hết nó mang truyền thống, nghệthuật thẩm mỹ nhưng không làm mất đi vẻ uy nghiêm vốn có Không chỉ là địa điểmtập trung của giáo dân ngày lễ hay hằng ngày cầu nguyện, mà đây chính là một địađiểm thu hút khách du lịch khi đến với vùng đất Huế cổ kính, yên bình và thơ mộng

Nhà thờ giáo xứ Phủ Cam

2.Những điểm đặc sắc và độc đáo của nhà thờ Phủ Cam

- Đây là những nhà thờ đã được hình thành từ rất lâu đời và theo kiến trúc hiệnđại phương Tây

- Điểm nhấn của nhung ngôi nhà thờ này là phần mặt tiền với hai tháp chuôngvươn thẳng lên trời cao như một cuốn Kinh Thánh mở ra, nhưng đồng thời cũng mangdáng dấp của một đầu rồng đang há miệng

- Sự phối hợp hài hòa về màu sắc của hệ thống kính màu gợi sự liên tưởng đến hệngũ sắc truyền thống được sử dụng trong ô hộc pháp lam và những trang trí thườnggặp ở các công trình cung điện đền đài trong kinh thành Huế

II.LỊCH SỬ HÌNH THÀNH, CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC, QUÁ TRÌNH HOẠT ĐỘNG, GIÁ TRỊ DU LỊCH,… CỦA NHÀ THỜ PHỦ CAM

1 Lịch sử hình thành nhà thờ Phủ Cam

Vào thế kỷ 17, dưới thời các chúa Nguyễn, "Phủ Cam" vốn là một phủ, là chỗ ởcủa các hoàng tử.Thời gian đó, đa số các nhà thờ Công giáo ở Huế chỉ là những nhànguyện đơn giản với sườn gỗ, mái tranh Khi các vua chúa Việt Nam hạ lệnh cấm đạogay gắt thì chúng bị triệt hạ đi Dưới thời Pháp thuộc, các nhà thờ được xây dựng trởlại và dần được nâng cấp thêm khang trang, bề thế Nhà thờ Phủ Cam là một trườnghợp như vậy

Năm 1682, linh mục Langlois cho xây dựng nhà nguyện Phủ Cam bằng tranh tretại xóm Đá, sát bờ sông An Cựu

Hai năm sau, linh mục đã cho triệt giải nhà nguyện này và mua đất trên đồiPhước Quả để xây dựng một nhà thờ to lớn hơn và kiên cố bằng đá, lúc đó nhà thờquay về hướng Tây Đó là một công trình to lớn, chắc chắn và được chúa Nguyễn PhúcTần thán phục Nhưng đến thời chúa Nguyễn Phúc Chu, vào năm 1698, ngôi nhà thờ

ấy bị triệt giải hoàn toàn

Sau đó 2 thế kỷ, vào năm 1898, Giám mục Eugène Marie Allys (Giám mục Lý)

đã cho xây mới Nhà thờ Phủ Cam bằng gạch, mái lợp ngói khá đồ sộ ở vị trí cũ nhưngmặt quay về hướng Bắc Công trình này do chính Giám mục thiết kế và giám sát thicông đã hoàn thành vào năm 1902

Năm 1960, sau khi Giáo phận Huế được nâng lên hàng Tổng giáo phận và TổngGiám mục Phêrô Máctinô Ngô Đình Thục từ Vĩnh Long về nhận chức Tổng GiámmụcHuế, ông đã cho phá hủy toàn bộ nhà thờ Phủ Cam cũ và khởi công xây cất Nhàthờ chính tòa mới với đồ án do kiến trúc sư Ngô Viết Thụ thực hiện

Ðầu năm 1963, nhà thờ bắt đầu được khởi công xây dựng Trong khi việc xâydựng đang tiến hành thì xảy ra cuộc đảo chánh ngày 1 tháng 11 năm 1963, tổngthốngNgô Đình Diệm bị sát hại và Tổng Giám mục Ngô Đình Thục lúc đó đang đihọp Công đồng Vatican IIbên Roma, vì hoàn cảnh chính trị không trở về Việt Nam,việc xây dựng cũng bị chững lại

Tuy việc xây dựng vẫn được tiến hành song tiến độ rất chậm chạp, tới năm 1967nhà thờ mới lên được phần cung thánh Trong sự kiện Tết Mậu Thân (1968), bom đạn

đã làm hư hại phần lớn công trình kiến thiết nhà thờ và việc xây dựng đã gặp nhiều trởngại mãi cho đến trước 1975 vẫn chưa hoàn thành Sau thống nhất đất nước, do hoàncảnh, mọi công tác xây dựng đều tiến hành chậm chạp, và đến năm 1995, phần thânnhà thờ về cơ bản được hoàn thành

Năm 1999, để chuẩn bị cho hai ngày 28 và 29 tháng 6 năm 2000, là ngày TổngGiáo phận Huế cung hiến nhà thờ chính tòa Phủ Cam nhân dịp kỷ niệm 150 năm ngàythành lập Giáo phận Huế (kể từ khi tách rời khỏi Giáo phận Đàng Trong), Tổng Giámmục Stêphanô Nguyễn Như Thể hạ quyết tâm bằng đủ mọi cách phải hoàn thành cáctrang trí bên trong nhà thờ và hai tháp chuông trước tiền đường Công trình xây cất đãhoàn tất vào tháng 5 năm 2000

2.Công trình kiến trúc lịch sử

Đạo Chúa được truyền giảng tại vùng đất Thuận Hóa khoảng năm 1626, khi chúaNguyễn Phúc Nguyên dời đô về Kim Long, sát bờ sông Hương Trước những năm đó,

đạo Chúa được các cha dòng Tên rao truyền tại Ái Tử, Dinh Cát và rồi đi theo châncác vua chúa quan lại vào vùng đất Thuận Hóa Nhiều vùng quanh phủ Chúa như ThợĐúc, Đốc Sơ, Kim Long đã có các cha Dòng Tên ở Lúc đó, ở Thuận Hóa có sự kiệnđặc biệt, bà Minh Đức Vương Thái Phi theo đạo, được cha Francesco de Pina rửa tội.

Bà có nguyện đường ngay trong phủ chúa Các quan lớn trong triều theo đạo rất đông.Năm 1675, Đức cha Lambert de La Motte đến vùng đất Thuận Hóa lần đầu tiên,được chúa Hiền cho tự do viếng thăm các bổn đạo Trong khoảng 15 ngày, Đức cha đãban phép Thêm Sức cho gần 4500 người

1.Nhà Thờ Tranh đầu tiên (1682)

Đến năm 1680, cha Langlois từ Thái Lan được phái đến vùng đất Thuận Hóa, yếtkiến chúa Hiền Cha dâng lên vật quý thay Đức cha Lambert, vì ngài đã qua đời vàonăm trước Cha Langlois được đón tiếp nồng hậu tại phủ chúa Cha được quan trongtriều mời ở lại kinh đô, để giúp đỡ các quan về khoa học, kỹ thuật và y học Rất thôngthạo tiếng Việt, nên cha đồng ý ở lại phủ chúa để giúp các quan lại, hoàng tử như mộtngự y triều đình, vì cha là một bác sĩ phẫu thuật rất giỏi Do vậy, hoàng tử NguyễnPhúc Trăn rất muốn có cha Langlois bên mình Bên kia bờ hói Phủ Cam, có phủNguyễn Phúc Hiệp, em thứ tư của chúa Hiền, ông này có công trong trận đánh chúa

Trịnh tại sông Gianh (1672) Nơi phủ chúa Hiệp năm 1680, có người con của chúa Hiệp là Nguyễn Phúc Lễ, đã chịu phép Rửa tội tại Dinh Cát do cha Mahô vào năm

1674 mang tên thánh là Tôma, thường gọi là cậu Tôma Lễ Thấy mọi sự êm đẹp, nên

cha Langlois quyết định ở lại kinh đô Đàng Trong để giảng đạo Phủ cậu Tôma Lễ đãdành cho cha một căn phòng để tạm trú và dâng lễ Công việc mục vụ không côngkhai, cha chỉ âm thầm gặp gỡ các giáo dân ở những nơi khác nhau, và dành ít thời giờ

để chữa bệnh và thăm người liệt tại nhà Ông hoàng Nguyễn Nguyễn Phúc Trăn rấtmến mộ cha nên đề nghị và giúp cha mua một hòn độn bên kia hói, thẳng trước phủchúa, để xây nhà thờ, bệnh xá và tập trung dân lại lập ấp Vì vậy, cha mua được mộtvùng gò đồi rộng từ Bằng Sơn chạy xuống đến bờ hói Cha quy tụ nhiều người có đạo

từ nhiều nơi ở Thuận Hóa, đến gò đồi này để lập ấp, mà người ta thường gọi ấp ấy làxóm Đá hay xóm Nón Hiện nay, tên xóm Đá vẫn còn, là một khu dân cư ở tại Khuvực La Vang thuộc Giáo xứ Phủ Cam Cha dùng một khoảng đất khá rộng ở giữa ấp đểlàm nhà thờ bằng tranh tre, rất đơn sơ và tạm bợ Đó là nhà thờ đầu tiên mang thánhhiệu Phêrô (để mừng kính bổn mạng Phêrô của cha hay vì tên của ấp là xóm Đá).Tháng 11 năm 1682, nhân chuyến đi kinh lược Đàng Trong, Đức cha Lanneau đã cử

hành thánh lễ long trọng ban phép thêm sức cho người dân kinh đô, có cậu Tôma Lễ,tại nhà thờ đầu tiên của Phủ Cam.

Đến năm 1685, chúa Hiền qua đời, chúa Nguyễn Phúc Trăn lên kế vị lấy tên chúaNghĩa Năm 1687, chúa Nghĩa dời đô từ Kim Long đến Phú Xuân, lấy núi Ngự làmáng phía trước như bức bình phong Khi đó, bổn đạo xóm Đá mỗi ngày một tăng, mỗinăm cha Langlois rửa tội có đến 2000 người Đức cha Lanneau và chúa Sãi khuyếnkhích cha Langlois xây nhà thờ thật lớn, kiên cố và rộng rãi hơn Vào năm 1688, cha

đã khởi công xây ngôi nhà thờ thứ 2, mãi đến 3 năm sau, mới hoàn thành Tài chínhcho việc xây nhà thờ, cha xin từ quê nhà của cha, phần còn lại thì giáo dân đóng góp.Ngôi nhà thờ này dài 45 thước, rộng 15 thước, cao 4 thước Mặt tiền nhà thờ có 3 cửalớn, mặt hậu có 2 cửa thông, hai bên tả hữu có 2 cửa hông và mười cửa sổ, vách dài 1thước 2 Trong thư của cha Langlois viết gửi Đức cha Lanneau để báo cáo về việc xây

dựng nhà thờ có viết: “Thánh đường mà con thông báo với Đức cha năm ngoái đã xây được gần nửa, các vách đều bằng đá cao 6 cút (1 cút = 50 phân), bề dày đo được 3 cút, dài 90 cút và rộng 30 cút… Toàn bộ cửa dều bằng gỗ quý, bố trí cân đối, móng đào đến gặp đá cứng, đây là công trình chưa từng có ở xứ này, được nhà vua và quan lại thán phục Thực vậy, khi ấy ở vùng đất Thuận Hóa không có nhà nào lớn hơn nhà

thờ này, chúa Sãi và các quan lại điều khen ngợi Nhà thờ lấy thánh hiệu là Đức BàXuống Tuyết Nhà thờ cũ được sửa lại làm 2 nhà bệnh xá được 300 giường Tôi thiếtnghĩ, công khó dể xây dựng được ngôi nhà thờ như thế lúc bấy giờ, là nhờ sự hy sinh

và chịu khó của cha Langlois Thiên Chúa đã nhìn đến và thương những con người nơi

đây, giúp họ có ngôi thánh đường rộng lớn và kiên vững như thế Thật xứng đáng lànơi gặp gỡ Thiên Chúa và giáo dân xóm Đá.

2.Nhà thờ thứ 2 (1688)

Giai đoạn bình an và thịnh vượng của họ đạo xóm Đá kéo dài tới năm 1698 Khi

ấy, một số người vu cáo người công giáo phá tượng Phật Do vậy, các quan kiện lênQuốc Chúa Nguyễn Phúc Chu (1691-1725), nên chúa ra lệnh cấm đạo, triệt hạ nhàthờ Đức Mẹ Xuống Tuyết và một nhà thờ khác trong nội thành Quân lính đến bắt tróicha Langlois, xé áo cha ra và dẫn đến cho quan Lãnh Binh, Quan lãnh binh nói với cha

Langlois:Ta được lệnh vua đến triệt hạ giáo đường của ông, đốt sách đạo của ông, các ảnh tượng, và cấm ông không còn được giảng đạo cho ai trong nước này nữa Một âm

mưu nhỏ nhen của các chưa sắc và quan lại đã phá hủy nhà thờ do cha Langlois xây

dựng, thật oan ức và đau khổ cho giáo dân họ xóm Đá Nhưng khi ấy, có nhiều tai ương gián xuống trên kinh đô Thuận Hóa như nhà cửa chùa chiền sụp đổ gần một nửa, người chết rất nhiều, những thây ma trôi dạt trên sông… nên chúa Quốc cho ngưng việc bắt đạo dữ dội ấy lại.[4] Thấy tình hình như vậy, họ đạo xóm Đá tiếp tục

thờ phượng Thiên Chúa trong một nhà thờ tranh tạm và lòng sốt sắng lại gia tăngthêm Năm 1699, tưởng chừng sóng gió đã qua, nhưng khốn thay những mưu toanthâm độc và những kẻ ghét đạo vẫn rình chờ sẵn Họ lại vu khống cho bổn đạo xóm

Đá, phá hủy tượng Phật mà dân chúng sùng bái nhất Ngày 17/03/1700, Minh Vươngchúa Quốc ra chỉ dụ cấm đạo nghiêm ngặt hơn trước, triệt hạ tất cả các nhà thờ ở đàngTrong và bắt giam các đạo trưởng Gia-tô Xứ đạo trên đồi Đá hưmg thịnh ngày nào,giờ lại mất nhà thờ, mất cha sở, giáo dân bỏ chạy tan tát, một số bị hăm dọa phải chối

đạo… cơ nghiệp xây dựng giáo hội Đàng Trong đã bị trì trệ và gián đoạn trong mộtkhoảng thời gian năm 1700 đến năm 1717.

3.Nhà Thờ thứ 3 (1715-1719)

Một giai đoạn khó khăn, gián đoạn của xứ họ đạo xóm Đá, không có nhà thờ,không có linh mục coi sóc, giáo dân thờ phượng Thiên Chúa bằng những việc đạo đứcbình dân, nhưng chỉ với số giáo dân trung thành vẫn thường xuyên họp nhau lại đọc

kinh, duy trì một vài sinh hoạt nhỏ của họ đạo Sử có ghi tên một người gọi là cai lý,

đã nhường lại nhà của ông bên vườn cũ của nhà thờ để anh em bổn đạo đọc kinh Mùa

đông năm 1715, cơn bão ngoài khơi Nha Trang đã đánh chìm một tàu ngoại quốc, 17người chết , 87 người còn sống Cha Huette đang làm việc gần bãi biển Nha Trang,nên cha dẫn đoàn tị nạn ra kinh đô Bác Vọng Triều đình muốn giao thương buôn bánvới người Tây Ban Nha, nên đã giúp đỡ đoàn tị nạn và cung cấp tàu để cho họ về lại

xứ Tây Ban Nha Sau khi giúp đoàn tị nạn xong, thì cha về lại Huế, tại đây chỉ có mộtlinh mục Thừa Sai Balê, cha Sennemand Vì thiếu linh mục nên giáo dân kinh đô liênlạc với Đức cha Perez để xin cha Huette ở lại Thuận Hóa Được Đức cha chấp nhận,cha Huette ở lại kinh đô và làm việc tại Phủ Cam Cha xây dựng lại một nhà thờ bằngtranh tre trên nền cũ và một nhà ở bằng tranh Cha tổ chức lại họ đạo, dạy Giáo lý,củng cố đức tin lại cho giáo dân sau cơn bắt đạo Ngôi nhà thờ thứ 3 bằng tranh tre docha Huette xây dựng không lớn và rộng như ngôi nhà thờ thứ 2 của cha Langlois.Nhưng ngôi nhà thờ này là bước khởi đầu xây dựng lại họ đạo Phủ Cam Sau bao nămchẳng có nhà thờ, linh mục, thì nay Chúa thương gửi cha Huette đến cho họ đạo PhủCam Họ đạo hết lòng biết ơn cha Huette đã giúp xây dựng lại ngôi nhà thờ bằng tranhtre, giúp có nơi để giáo dân gặp gỡ Thiên Chúa và thờ phượng Ngài

4.Có đến 4 nhà thờ tại Phủ Cam (1719-1730)

Vào những năm 1719 đến 1730, những linh mục trực thuộc hội dòng Thừa SaiBalê, dòng Phanxicô và dòng Banabit hoạt động trên vùng đất Phủ Cam, có đến 4 nhàthờ được xây dựng, như nhà thờ tranh tre của cha Huette (Thừa Sai Balê), một nhà thờ

do cha Giuse và Giêrônimô (dòng Phanxicô) lập nên, một nhà thờ khác do các chaBanabit xây dựng, các cha hội Thừa Sai Balê lập một cơ sở mới tại Cồn Mồ (làng HòaBình hiện nay) xây dựng lên một nhà thờ khác nữa Thời gian ấy, vùng đất Phủ Cam lànơi ngọa hổ tàng long, qui tụ nhiều dòng tu lại Đời sống đạo ở Phủ Cam, lúc bấy giờphát triển rất mạnh, cực thịnh, nhưng lịch sử đã cho thấy chỗ nào cực thịnh, nơi ấy dễxảy ra tranh chấp, xung đột Thật vậy, các linh mục với mục đích đến Phủ Cam đểtruyền giáo nhưng ganh đua nhau, ghen ăn tức ở, nên đã tranh chấp đấu đá lẫn nhau.Làm gương mù gương xấu cho giáo dân, thật đáng buồn và đáng trách, vì các linh mục

không nên làm những điều cấm kỵ như thế Thật khó để xác định vị trí của những nhàthờ trên, ngoài trừ nhà thờ do cha Huette xây dựng.

5.Nhà thờ thứ 8 (1805-1806)

Năm 1802, khi Nguyễn Ánh lên ngôi lấy hiệu Gia Long, thống nhất giang sơn,nhờ sự giúp đỡ của Đức cha Béhaine Đức cha Béhaine giúp đỡ vua Gia Long với mụcđích, muốn bành trướng đạo Kitô thành quốc giáo như biến cố tại Milanô năm 394.Sau thời gian ẩn trú, chạy trốn sự bắt đạo dữ dội của các chúa, một số giáo dân thấyđất nước được thái bình, nên ra công khai giữ đạo, một số khác hồi hương trở về họđạo Phủ Cam Số giáo dân cũng khá lớn nhưng không ước tính được bao nhiêu Hồi

đó, vì muốn kiến thiết một ngôi nhà thờ mới, nên cha Phaolô Nguyễn Phước Kim đã

mua thêm 3 sào đất của bà Nguyễn Thị Trong và con để xây dựng, một văn tự mua đất, đề niên hiệu Gia Long tứ niên, có ấn hiệu của linh mục quản xứ hồi đó, tên là Nguyễn Phước Kim có thánh hiệu là Bảo Lộc cho biết đã mua thêm 3 sào đất của bà Nguyễn Thị Trong và con để cấu tạo thánh đường…[6] và sau đó cha Phaolô Kim đã

cho xây dựng nhà thờ, ngôi nhà thờ hướng về phía tây gần đường lớn và bàn thờ cungthánh hướng về phía đông, giáp vườn một vị quan lớn Tín Trung Hầu, có thể là ngườicông giáo Nhà thờ được tái thiết công phu hoành tráng, với kiểu dáng văn hóa ViệtNam, rộng lớn, có một bộ giàn trạm trổ công phu, bằng gỗ mít Đạo Chúa dưới thờiGia Long lớn mạnh và thịnh vượng Ngôi nhà thờ Phủ Cam do cha Nguyễn PhướcKim xây dựng (1805-1806), như dấu son cho việc phát triển đời sống đạo tại đây Quaviệc tái thiết nhà thờ cho thấy giáo dân bổn đạo nhà càng đông và đời sống thiêngliêng ngày càng được nâng lên Đức cha Gioan thỉnh thoảng đến Phủ Cam, ban phépThêm Sức và làm phép Hôn phối cho 2 cặp thuộc giới thượng lưu, quý phái

Sau thời gian dài sống yên bình, ngày 06/01/1833, vua Minh Mạng ra chỉ dụ cấm

đạo dữ dội, người nào theo đạo Gia-tô, phải thật lòng bỏ nếu không sẽ bị xử tử Năm

ấy, nhà thờ và nhà xứ Phủ Cam bị triệt hạ, chẳng còn nơi để thờ phượng, chẳng cònnơi ở của cha sở bổn đạo Giai đoạn khó khăn nhất đã xảy đến cho họ đạo, chẳng aidám công khai giữ đạo, trừ những người bị bắt, bị xử tử, là những hoa trái cho nướcChúa, những người được phúc tử đạo Nhà thờ rộng lớn do cha Nguyễn Phước Kimxây dựng đã bị tàn phá thành bình địa Công sức cao dày của cha Kim đổ xuống sôngxuống biển, bộ sườn nhà thờ bị đem đi làm nhà lục bộ, những cột nhà và bộ khungsườn trần nhà được trạm trổ rất công phu

Từ năm 1833 đến 1863, Phủ Cam không có nhà thờ, không có linh mục coi sóc,nhưng được diễm phúc, vườn nhà thờ là nơi chôn cất các thánh tử đạo Việt Nam nhưGagelin, Phaolô Bường, Hồ Đình Hy, Lê Đăng Thị, Anrê Trần Văn Trông.

6.Nhà thứ thứ 9 (1866)

Năm 1863, Đức cha Sohier Bình lập tòa Giám mục tại Kim Long, ngài đi kinh lýđến Phủ Cam, Ngài thăm những nơi bị tàn phá và những nơi chôn cất các thánh tử đạo,lúc đó Phủ Cam chưa có nhà thờ, và là nơi bị tàn phá nặng nề Đức cha chỉ làm cácnghi lễ trong rạp che tạm nơi nền cũ nhà thờ Năm 1866, sau chuyến kinh lý địa phận,Đức cha gửi bài sai cho cha Ignatiô Tuyên về làm quản xứ Phủ Cam, sau gần 33 nămvắng bóng linh mục quản xứ Ngài kiêm luôn họ Thợ Đúc, Đá Hàn, Ngọc Hồ vàBuông Tằm Khi về làm cha sở Phủ Cam, cha Tuyên xem việc xây dựng lại nhà thờ làviệc nặng nề và khó khăn nhất Vì sau khoảng thời gian bị bắt đạo, đất đai đã bị người

dân chiếm lấn, nhà thờ bị phá nặng nề Lúc bấy giờ, cha Tuyên phải mua đất lại, trong đất vườn nhà thờ, có một khoảng đất 3 sào 7 thước do Nguyễn Phận bán lại ngày 28 tháng 10 năm Tự Đức 20 tức năm 1866…[7] Hiện nay, miếng đất này là nhà cha quản

xứ (xây dựng 1925-1926) Lần này, cha Tuyên xây dựng nhà thờ không lớn và rộng rãinhư nhà thờ trước, nhà thờ này mang tính tạm thời, nên chưa đáp ứng được lời Đứccha Bình khuyến khích các họ đạo xây dựng nhà thờ trở thành nơi thờ phượng xứngđáng Năm 1876, cha Tuyên được triều Huế yêu cầu đi làm thượng thư tham biện ởHải Phòng Vì vậy, từ năm 1876 đên 1884, họ đạo Phủ Cam không có cha sở, dưới sựcoi sóc của cha sở Kim long, rồi đến cha sở Thợ Đúc coi sóc

Nhà thờ thứ 6 (1898-1902)

Năm 1885, Đức cha Caspar Lộc gửi bài sai cho cha Allys Lý làm cha sở PhủCam, ngài là linh mục tài giỏi, năng động và khéo léo trong việc tổ chức lại giáo xứtrong 10 năm Sau đó, cha nhận thấy ngôi nhà thờ cha Tuyên xây dựng đã trở nên quáchật hẹp, mà Giáo xứ càng ngày càng phát triển và giáo dân càng ngày càng đông lên

Vì vậy, cha quyết định tái thiết lại ngôi nhà thờ lớn hơn và rộng rãi hơn Để chuẩn bịcho công việc tái thiết ấy, cha phải cần đến số tiền khá lớn Trước tiên, cha xin cha mẹngài giúp đỡ một số tiền lớn và ngài cũng xin địa phận quê hương của ngài giúp đỡ,

địa phận Rennes Sau đó, ngài mua thêm đất ở hai bên vườn nhà thờ, năm Đồng

Khánh 2 của Nguyễn Văn Hi (1887), năm Thành Thái 4 (1892) của mẹ con Lê Thị Tuyết, năm Thành Thái 5 (1893) của Bùi Văn Quý[8].

Năm 1898, khởi công xây dựng nhà thờ, công việc đào móng vất vả và công phu,cha Allys Lý đã huy động hết số thanh niên trai tráng trong giáo xứ đến phụ giúp làm

nhà thờ, xây dựng hết 4 năm Ngày 27/08/1902, nhà thờ được khánh thành và dâng

cho Trái Tim Vẹn Sạch Đức Mẹ, nhưng vẫn tiếp tục trang trí phần cung thánh, bàn thờđược làm bàn đá cẩm thạch…nhưng mãi tới ngày 15/11/1931, Đức cha Giáo mới đếnxức dầu thánh hiến

Công trình nhà thờ do cha Allýs Lý khá đồ sộ và rộng lớn Ngôi nhà thờ dài 60 thước, rộng 14 thước, có 3 lòng căn chính, căn giữa 6 thước, hai căn hai bên mỗi căn

3 mét, hai hiên phụ, để có đường đi và đặt các bàn thờ cạnh Nhà thờ hướng về phía bắc, tiền đường hai tầng và hai bên có hai tháp chuông cao 25 mét, treo 3 quả chuông tây còn cho đến ngày nay Giữa hai lầu là tượng Đức Mẹ bằng gang được đúc từ Balê, cao đến 1,9 mét[9] Người nào thấy nhà thờ cha Allys Lý xây dựng đều thán phục và khen ngợi vì công trình cân đối, nằm ở vị trí quan trọng đẹp đẽ trong thành phố Nhà thờ nổi bât có nét kiến trúc “Gothique”, nổi bật với hai tháp chuông hai bên có cạnh vuông và cao vừa phải [10]

Năm 1904, trận bão dữ dội phá sập cầu Tràng Tiền và nhiều dinh thự ở nội thành,nhưng ngôi nhà thờ Phủ Cam tuy đứng trên đồi cao, áng gió, nhưng chẳng bị gì Người

ta nói: “Trận bão đến ghê gớm trong buổi sáng chúa nhật, có người bị gió cuốn xoay tròn và lăn đi như vụ đến mấy chục thước trước sân nhà thờ và cố Lý quỳ giữa lòng

nhà thờ và giang tay cầu nguyện, xin Chúa tha thứ, xin Chúa cho con cái an toàn, xin cho nhà thờ không sụp ngã…”

Ngày 30/01/1908, cha Allys Lý được tòa thánh phong làm Giám mục Đại diệnTông tòa, coi sóc giáo phận Bắc Đàng Trong Cha vẫn ở Phủ Cam cho đến ngày đượcthụ phong Giám mục và ngài muốn được thụ phong tại nhà thờ Phủ Cam Ngài đã nhậnchức Giám mục tại Phủ Cam ngày 24/05/1908 Người ta nghĩ rằng khi lên làm Giámmục, ngài sẽ về ở tại tòa Giám mục Kim Long, nhưng ngài vẫn ở luôn tại Phủ Cam Sau

đó, ngài lập tòa Giám mục bên cạnh bờ hói Phủ Cam Khi xây dựng xong tòa Giámmục, ngài mới rời khỏi Phủ Cam, để về tòa Giám mục Ngài chọn nhà thờ Phủ Cam làmnhà thờ Chính tòa, ngài luôn coi sóc họ đạo Phủ Cam với tình cảm ưu ái đặt biệt củangài Giáo xứ Phủ Cam ghi nhớ công ơn hy sinh cao dày của Đức cha Allys Lý đã xâydựng nhà thờ Phủ Cam rộng lớn, đồ sộ nhất từ trước đến nay Ngài đã giúp cho họ đạoPhủ Cam phát triển lớn mạnh, với biến cố quan trọng, ngài chọn Phủ Cam làm giáo xứchính tòa của địa phận Người ta tưởng chừng ngôi nhà thờ, Đức cha Allys Lý xây dựng

là ngôi nhà thờ cuối cùng rộng lớn nhất trong lịch sử họ đạo Phủ Cam

7.Nhà thờ hiện nay (1963-1967), nhà thờ thứ 10

Năm 1963, sau 3 năm thành lập hàng Giáo Phẩm Việt Nam và sự kiện Đức chaPhêrô Ngô Đình Thục được chọn làm tổng Giám mục của Tổng Giáo Phận Huế, chínhĐức cha Phêrô nhận thấy ngôi thánh đường Phủ Cam vẫn chật hẹp so với số giáo dâncủa Giáo xứ Phủ Cam (năm 1962, gần 12000 giáo dân) Do vậy, ngài đã cho triệt hạngôi thánh đường rộng lớn do cố Lý xây, và khởi công xây dựng một ngôi thánhđường khác vào năm 1963, nhưng đến năm 1967 mới hoàn thành phần cung thánh Vìtrong giai đoạn này, có nhiều biến cố xảy ra nên việc xây dựng bị trì trệ Biến cố ĐứcTổng Giám mục Phêrô đi dự Công đồng Vaticanô II (1962-1965) và cuộc đảo chính,mưu sát tổng thống Ngô Đình Diệm (1963), do vậy Đức cha Phêrô ở luôn bên Rôma.Nhà thờ Phủ Cam hiện nay là một công trình kiến trúc đồ sộ và quy mô, xứng đáng vớitầm vóc một nhà thờ Chính tòa của Tổng Giáo Phận Huế Nhà thờ do kiến trúc sư NgôViết Thụ thiết kế với hình thánh giá nằm ngang, đầu thánh giá hướng về nam và đuôihướng về bắc