XÃ hội học VI PHẠM PHÁP LUẬT và tội PHẠM

BÀI TẬP MÔN XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT XÃ HỘI HỌC VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ TỘI PHẠM AXã hội học VPPL INhững khái niệm cơ bản về VPPL 1Hành vi pháp luật Khái niệm Hành vi pháp luật là những hành vi được. Khái niệm: Hành vi pháp luật là những hành vi được các quy phạm pháp luật điều chỉnh, là sự thống nhất của hai mặt đối lập hành vi hợp pháp và hành vi vi phạm pháp luật (hành vi bất hợp pháp) Phân loại: 2 loại: Hành vi hợp pháp và hành vi vi phạm pháp luật Hành vi hợp pháp: Khái niệm: Hành vi hợp pháp là hành vi xã hội cần thiết, có ích cho con người và xã hội, có ý chí của các chủ thể pháp luật, phù hợp các quy định pháp luật được nhà nước đảm bảo thực hiện. Cơ sở xã hội cơ bản của hành vi hợp pháp là sự hài hòa lợi ích cá nhân với lợi ích xã hội Hành vi hợp pháp là kết quả của quá trình hình thành nhân cách dưới tác động mạnh mẽ của môi trường xã hội Ví dụ: Kí kết hợp đồng dân sự theo đúng thủ tục Đăng kí kết hôn theo đúng quy định của Luật Hôn nhân và gia đình

BÀI TẬP NHÓM MÔN XÃ HỘI HỌC PHÁP LUẬT

XÃ HỘI HỌC VI PHẠM PHÁP LUẬT VÀ TỘI PHẠM

A/Xã hội học VPPL

I/Những khái niệm cơ bản về VPPL

1/Hành vi pháp luật

- Khái niệm: Hành vi pháp luật là những hành vi được các quy phạm pháp

luật điều chỉnh, là sự thống nhất của hai mặt đối lập - hành vi hợp pháp và hành

vi vi phạm pháp luật (hành vi bất hợp pháp)

- Phân loại: 2 loại: Hành vi hợp pháp và hành vi vi phạm pháp luật

*Hành vi hợp pháp:

- Khái niệm: Hành vi hợp pháp là hành vi xã hội cần thiết, có ích cho con người và xã hội, có ý chí của các chủ thể pháp luật, phù hợp các quy định pháp luật được nhà nước đảm bảo thực hiện

- Cơ sở xã hội cơ bản của hành vi hợp pháp là sự hài hòa lợi ích cá nhân với lợi ích xã hội

- Hành vi hợp pháp là kết quả của quá trình hình thành nhân cách dưới tác động mạnh mẽ của môi trường xã hội

Ví dụ: Kí kết hợp đồng dân sự theo đúng thủ tục

Đăng kí kết hôn theo đúng quy định của Luật Hôn nhân và gia đình

*Hành vi vi phạm pháp luật:

- Khái niệm: Hành vi vi phạm pháp luật là một dạng hành vi pháp luật thể hiện ở hành vi của cá nhân, cơ quan, tổ chức không tuân thủ các nghĩa vụ do pháp luật quy định ( không thực hiện hoặc thực hiện không đúng các quy định của pháp luật) hoặc đã làm những việc mà pháp luật cấm, gây thiệt hại hoặc dẫn đến nguy cơ cho các lợi ích khác nhau

- Các hành vi vi phạm pháp luật rất đa dạng về chủ thể, khách thể, về mặt khách quan và mặt chủ quan Hành vi vi phạm pháp luật có thể là hành động hoặc không hành động xâm hại đến các lĩnh vực khác nhau (lợi ích của cá nhân, lợi ích của tập thể, lợi ích của Nhà nước hoặc lợi ích của toàn xã hội)

Hành vi vi phạm pháp luật được thực hiện một cách vô ý hoặc cố ý, do những động cơ khác nhau và nhằm những mục đích rất khác nhau

Ví dụ: Hành vi giết người chiếm đoạt tài sản

Hành vi buôn bán, tàng trữ, sử dụng ma túy trái phép

2/ Vi phạm pháp luật:

a, khái niệm

- khái niệm của vi phạm pháp luật : là hành vi trái pháp luật, có lỗi, do chủ thể

có năng lực trách nhiệm pháp lí xâm hại tới các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

b, Phân loại

Hành vi vi phạm pháp luật thường được xã hội học pháp luật phân loại theo các tiêu chí sau:

- Căn cứ vào nội dung, tính chất của các quan hệ xã hội bị xâm hại

+ Hành vi vi phạm tích cực là những hành vi ( cố ý hoặc vô ý) vi phạm, phá vỡ

hiệu lực của các quy pham pháp luật đã lạc hậu, lỗi thời, không còn phù hợp với thực tế xã hội hiện tại hoặc không còn được nhà nước và xã hội thừa nhận

Có hai khả năng xảy ra ở đây:

+không còn phù hợp trong điều kiện xã hội mới do tính chất hà khắc, lạc hậu , lỗi thời của nó

+các quy phạm pháp luật do nhà nước hiện nay ban hành, đã hết hoặc vẫn còn hiệu lực thực thi, nhưng chúng không còn phù hợp với yêu cầu của thực tế cuộc sống hiện nay, đòi hỏi nhà nước phải sửa đổi hoặc bãi bỏ

VD: Luật du lịch qui định không được phép sử dụng người nước ngoài làm hướng dẫn viên Tuy nhiên đến nửa đầu năm 2016,lượng khách du lịch quốc tế đến Nha Trang – Khánh Hòa tăng cao, nhất là Nga và Trung Quốc Dẫn đến việc nhân lực có chuyên môn về Tiếng Nga và Trung Quốc bị thiếu hụt trầm trọng Để giải quyết vấn đề trên chính quyền tỉnh đã có tác động là cho phép các doanh nghiệp sử dụng người nước ngoài làm hướng dẫn viên dưới dạng cộng tác viên

- Hành vi vi phạm tiêu cực là những hành vi ( cố ý hoặc vô ý) vi phạm, phá vỡ

hiệu lực, sự tác động của các chuẩn mực pháp luật hiện hành, có nội dung tính chất phù hợp, tiến bộ, đang phổ biến, thịnh hành và được nhà nước, cộng đồng người thừa nhận rộng rãi trong xã hội

VD: Dừng đèn đỏ là việc cần thiết là việc cần làm để phân luồng giao thông và đảm bảo an toàn cho mọi người tham gia giao thông Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều trường hợp vượt đèn đỏ tại các khung đường đông đúc Điều này ảnh hưởng đến sự an toàn XH, trật tự XH

- căn cứ vào tâm lý chủ quan của người thực hiện

+ Hành vi vi phạm chủ động là hành vi có ý thức, có tính toán, cố ý (trực

tiếp hoặc gián tiếp) vi phạm, phá vỡ hiệu lực của các chuẩn mực pháp luật, dù chuẩn mực đó đã lạc hậu, lỗi thời hay còn đang tiến bộ, phù hợp

+ Hành vi vi phạm thụ động là hành vi vô ý, không mong muốn vi phạm,

phá vỡ tính ổn định, sự tác động của các chuẩn mực pháp luật

- Xét trên cả hai tiêu chí:

+ Hành vi vi phạm chủ động – tích cực là hành vi cố ý vi phạm, phá vỡ sự

tác động của các chuẩn mực pháp luật đã lạc hậu, lỗi thời, không còn phù hợp với yêu cầu, đòi hỏi của đời sống xã hội hiện tại

+ Hành vi vi phạm chủ động – tiêu cực là hành vi cố ý vi phạm, phá vỡ

hiệu lực của các qui phạm pháp luật hiện hành mang tính chất tiến bộ, phù hợp, đang phổ biến, thịnh hành và được nhà nước, xã hội thừa nhận rộng rãi

+ Hành vi vi phạm thụ động – tích cực là hành vi vô ý vi phạm, phá vỡ sự

tác động của chuẩn mực pháp luật đã lạc hậu, lỗi thời, không còn phù hợp với yêu cầu của đời sống xã hội

VD: A là con trai, B là con gái Hai người yêu rồi lấy nhau Sau một thời gian chung sống, A phát hiện ra B là nam nhưng chuyển giới thành nữ Đây là một hành vi thụ động tích cực, đã vô tình góp phần làm cho mọi người thay đổi cách nhìn nhận về vấn đề hôn nhân giữa hai người cùng giới tính

+ Hành vi vi phạm thụ động – tiêu cực là hành vi vô ý vi phạm, phá vỡ

hiệu lực của các chuẩn mực pháp luật tiến bộ, phù hợp, đang phổ biến, thịnh

hành và được thừa nhận rộng rãi trong xã hội VD: Trong quá trình phòng vệ chính đáng vô ý làm chết người

II/ Trách nhiệm pháp lí của vi phạm PL

*Khái niệm:

Trách nhiệm pháp lý là hậu quả pháp lý bất lợi đối với chủ thể phải gánh chịu thể hiện qua việc họ phải gánh chịu những biện pháp cưỡng chế nhà nước được quy định trong phần chế tài của các quy phạm pháp luật khi họ vi phạm pháp luật hoặc khi có thiệt hại xảy ra do những nguyên nhân khác được pháp luật quy định

Trách nhiệm pháp lý phát sinh khi có vi phạm pháp luật hoặc có thiệt hại xảy ra do những nguyên nhân khác được pháp luật quy định

* Phân loại trách nhiệm pháp lý:

Dựa vào tính chất của trách nhiệm pháp lý có thể chia chúng thành các loại sau:

(1) Trách nhiệm hình sự: là trách nhiệm của một người đã thực hiện một tội

phạm, phải chịu một biện pháp cưỡng chế nhà nước là hình phạt vì việc phạm tội của họ Hình phạt này do toà án quyết định trên cơ sở của luật hình, nó thể hiện sự lên án, sự trừng phạt của nhà nước đối với người phạm tội và là một trong những biện pháp để bảo đảm cho pháp luật được thực hiện nghiêm chỉnh Đây là loại trách nhiệm pháp lý nghiêm khắc nhất

(2) Trách nhiệm hành chính: là trách nhiệm của một cơ quan, tổ chức hoặc cá

nhân đã thực hiện một vi phạm hành chính, phải gánh chịu một biện pháp cưỡng chế hành chính tuỳ theo mức độ vi phạm của họ Biện pháp cưỡng chế này do một cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền quyết định trên cơ sở pháp luật về xử lý vi phạm hành chính

(3) Trách nhiệm dân sự là trách nhiệm của một chủ thể phải gánh chịu những

biện pháp cưỡng chế nhà nước nhất định khi xâm phạm đến tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tự do, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể khác hoặc khi vi phạm nghĩa vụ dân sự đối với bên có quyền Biện pháp cưỡng chế phổ biến đi kèm trách nhiệm này là bồi thường thiệt hại

(4) Trách nhiệm kỷ luật là trách nhiệm của một chủ thể (cá nhân hoặc tập thể)

đã vi phạm kỷ luật lao động, học tập, công tác hoặc phục vụ được đề ra trong

nội bộ cơ quan, tổ chức và phải chịu một hình thức kỷ kuật nhất định theo quy định của pháp luật

(5) Trách nhiệm vật chất là trách nhiệm mà người lao động phải gánh chịu khi

gây ra thiệt hại cho tài sản của doanh nghiệp (như làm hư hỏng hoặc làm mất dụng cụ, thiết bị, các tài sản khác do doanh nghiệp, giao cho hoặc tiêu hao vật

tư quá định mức cho phép) hoặc công chức phải gánh chịu vì trong khi thi hành công vụ gây ra thiệt hại cho tài sản của nhà nước hoặc của chủ thể khác Người lao động hoặc công chức phải bồi thường một phần hoặc toàn bộ thiệt hại theo thời giá thị trường và có thể được bồi thường bằng cách trừ dần vào lương hàng tháng

III/ Các yếu tố xã hội tác động đến VPPL

· Các yếu tố chung:

- Kinh tế:

+ Khi kinh tế chậm phát triển, thu nhập thấp, tình trạng thất nghiệp gia tăng, lợi ích kinh tế không được đảm bảo, đời sống con người gặp nhiều khó khăn thì tư tưởng sẽ diễn biến phức tạp, cái xấu có cơ hội nảy sinh, tác động tiêu cực đến hành vi, là mảnh đất lý tưởng cho sự xuất hiện của các hành vi vi phạm pháp luật đặc biệt là đối với các thành phần bất hảo trong xã hội

VD: Trong lúc bản thân gặp khó khăn về tài chính nên không có tiền mua xe máy như dự định nên nảy sinh ra tư tưởng chộm xe máy khi thấy nạn nhân lơ là hay nặng hơn là giết người cướp của Hoặc các hành vi khác như trốn thuế… + Cơ chế kinh tế trị trường hiện nay tạo ra sự năng động, sáng tạo, coi trọng uy tín chất tượng của cá nhân các chủ thể Tuy nhiên, nó cũng mang lại các tiêu cực: tạo ra tâm lý sùng bái đồng tiền, bất chấp các giá trị đạo đức, pháp luật để đạt được mục đích của mình Từ đó làm phát sinh các hành vi trái pháp luật, là môi trường cho các loại tội phạm nảy sinh và phát triển

VD: Để thu được lợi nhuận cao thì một các nhà kinh doanh đã bất chấp buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng Hoặc một số người buôn lậu, buôn bán các hàng cấm như ma túy, pháo nổ…

- Chính trị:

+ Yếu tố chính trị bao gồm: môi trường chính trị, hệ thống các chuẩn mực

chính trị, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và quá trình tổ chức, thực hiện chúng; các quan hệ chính trị và ý thức chính trị, hoạt động của hệ thống chính trị Cùng với đó là nền dân chủ xã hội và bầu không khí chính trị – xã hội

+ Một đất nước có môi trường chính trị ổn định là điều kiện thuận lợi để người dân yên tâm phát triển kinh tế, ổn định đời sống; đồng thời nhà nước sẽ cơ hội nâng cao nhất lượng, văn hóa trong xã hội

VD: Nếu một đất nước mà có nền chính trị độc tài, thiếu dân chủ thì khả năng cao sẽ dẫn các vi phạm pháp luật như việc cán bộ, công chức nhà nước xâm phạm quyền công dân Một hệ quả dẫn đến sau đó sẽ là các cuộc đụng độ biểu tình…đơn cử như nước Syria nay vẫn là “bãi chiến trường” của khủng bố nên cũng không có đủ điều kiện để kiểm soát các vi phạm phạm luật

- Văn hóa – xã hội:

+ Bao gồm các yếu tố như: các giá trị văn hóa, lối sống, phong tục tập quán, lễ nghi…

+ Các phong tục tập quán lạc hậu có nhiều tác động tiêu cực dẫn đến các hành

vi vi phạm pháp luật Do sự cổ hủ nên người không tiếp cận được với sự tiến

bộ của xã hội và pháp luật, thiếu hiểu biết, đồng thời cố chấp tuân theo các thủ tục lễ nghi sai lệch với các chuẩn mực

VD: Tổ chức các lễ hội quá ồn ào, kéo dài, sự chỉ đạo thiếu sâu sát sẽ tạo điều kiện để hành nghề mê tín dị đoan, bán vé và thu phí sai nguyên tắc tài chính + Dư luận xã hội có tác động mạnh mẽ đến vi phạm pháp luật Bởi nó gắn liền với ý chí cộng đồng của nhóm xã hội nên nó có ảnh hưởng lớn để suy nghĩ và hành động của cá nhân Hơn nữa, tốc độ lan truyền của dư luận rất nhanh, nên thông tin từ dư luận lại càng mạnh mẽ Trong một chừng mực nhất định, người

ta có thể không sợ sự chừng phạt từ pháp luật nhưng lại sợ sự phê phán lên án

từ dư luật xã hội

VD: Vụ án nữ sinh giao gà ở Điện Biên bị hiếp dâm và sát hại tháng 2/2019 đã gây “rúng động” dư luận Sự việc tạo ra sự bức xúc cho người dân, nhưng cũng đồng thời tạo ra lời cảnh tỉnh, cảnh báo, răn đe đối với các đối tượng có ý định tương tự, nếu vi phạm họ cũng sẽ phải chịu hậu quả nặng nề như vậy

+ Truyền thống dân tộc cũng là một tác động không nhỏ Tinh thần đoàn kết dân tộc, lòng hiếu thảo, tôn sư trọng đạo… sẽ góp phần tạo những tư tưởng tích cực cho con người, nhằm hạn chế các vi phạm pháp luật

+ Lối sống: sự khác nhau giữa lối sống đô thị và nông thôn cũng là một vấn đề

Ở đô thị trình độ dân trí cao hơn, tiếp cận thông tin dễ dàng hơn nên có hiểu biết để điều trỉnh hành vi; tuy nhiên lối sống phóng khoáng cởi mở đồng thời mật độ dân số quá cao, nên cũng để lại nhiều nhược điểm Còn ở nông thôn thì lối sống cộng đồng được đề cao hơn, đời sống yên bình hơn; tuy nhiên mức độ tiếp cận với chính trị - xã hội lại thấp hơn thì cũng lại là một nhược điểm + Sự biến đổi của các chuẩn mực xã hội: các chuẩn mực xã hội điều khiển và tác động chi phối hành vi của con người khi tham gia vào các quan hệ xã hội Tuy nhiên, các loại chuẩn mực xã hội luôn vận động, biến đổi và thay đổi; nên nếu các chuẩn mực đó bị hiểu sai, xuyên tạc (biến đổi) hoặc áp dụng không đúng lúc, đúng chỗ thì sẽ dẫn đến các hành vi vi phạm pháp luật

- Pháp luật:

+ Bao gồm: hệ thống pháp luật và các quan hệ pháp luật

+ Một hệ thống pháp luật chặt chẽ, tiến bộ và phù hợp sẽ là điều kiện tiên quyết

để hạn chế các vi phạm pháp luật

+ Ngược lại, nếu hệ thống pháp luật lỏng lẻo, chồng chéo thì sẽ tạo cơ hội cho các phần tử xấu trong xã hội thực hiện các hành vi trái pháp luật nhưng lại không bị xử phạt

+ Nếu xây dựng được một văn hóa thực hiện pháp luật thì việc vi phạm pháp luật sẽ được giảm thiểu một các tối đa Vì khi đó việc tuân thủ pháp luật sẽ trở thành thói quen và ăn vào ý thức của người dân

+ Tuy nhiên, nếu người dân mất niềm tin vào pháp luật thì các biện pháp khác của nhà nước cũng khó mà hiệu quả Thực tế thì sự thờ ơ với pháp luật cũng đang là nguyên nhân chính dẫn đến sự thiếu hiểu biết của người dân mà dẫn đến vi phạm pháp luật

VD: hành vi quấy dối tình dục theo Nghị định 167/2013 được áp dụng với mức phạt 200.000 đồng đã tạo ra nhiều bất cập, số lượng các hành vi quấy dối

tình dục vẫn phổ biến, gây bức xúc cho người dân Sau nhiều lần thảo luận thì mức phạt này đang được thay đổi để phù hợp hơn

· Các yếu tố cụ thể:

- Ý thức pháp luật: Con người với sự nhận thức chưa đúng hoặc không

nhận thức được hành vi nào là hành vi vi phạm pháp luật thì sẽ là một tác động lớn đối với vi phạm pháp luật (tất nhiên trừ trường hợp biết là vi phạm những vẫn cố tình làm)

VD: Những người dân tộc thiểu số sống tại vùng kinh tế khó khăn nên kiến thức pháp luật còn hạn chế nên không nhận thức được hành vi của mình dẫn đến phạm tội

- Môi trường sống và môi trường giáo dục: Sống trong một bối cảnh gia

đình nề nếp, nơi học tập và làm việc có tính kỷ luật cao, được giáo dục tư tưởng và hành động đầy đủ thì sẽ có được lối sống lành mạnh Ngược lại, nếu sống trong môi trường lộn xộn, nhiều tội phạm… thì khả năng cao sẽ gia tăng

vi phạm pháp luật

IV/ Các nguyên nhân dẫn đến hành vi VPPL

(1) Sự không hiểu biết, hiểu biết không đúng, không chính xác các quy tắc, yêu

cầu của chuẩn mực PL

(2) Tư duy diễn dịch không đúng, sự suy diễn các chuẩn mực PL thiếu căn cứ

logic và sử dụng các phán đoán phi logic Hiểu là, những thói quen trog tư duy,

nếp nghĩ sai lầm của một bộ phận dân cư trog XH thường là khiến họ nhận sức sai, làm lệch lạc nội dung và phạm vi áp dụng của các quy định PL Vậy nên cần cân nhắc nội dung của thuật ngữ pháp lý được sử dụng, nội dung phải đầy

đủ, rõ ràng và chính xác, tránh TH bị suy diễn sai và áp dụng sai

(3) Việc củng cố, tiếp thu các quy tắc, yêu cầu của những các quy phạm pháp

luật đã lạc hậu, lỗi thời, không còn phù hợp với PL hiện hành PL nói chung và

từng VB QPPL cụ thể nói riêng phải luôn luôn bám sát và phù hợp với yêu cầu thực tiễn XH, bởi vậy, thực tế XH có những quy phạm PL tỏ ra lạc hậu, lỗi thời, không còn phù hợp với thực tiễn thì Nhà nước cần sớm thay đổi, bổ sung hoặc tuyên bố chấm dứt hiệu lực VB đó một cách kịp thời

(4) Từ quan niệm sai lệch dẫn tới hành vi vi phạm pháp luật Vẫn còn tồn tại

quan niệm “phép vua thua lệ làng”, dẫn đến cản trở công tác thực thi, đưa PL vào đời sống XH

(5) Các khuyết tật về tâm- sinh lý dẫn tới hành vi vi phạm pháp luật Có những

cá nhân khuyết tật về mặt thể chất (mù, câm, điếc, ) hoặc khuyết tật về trí lực (mắc chứng rối loạn, hoang tưởng, tâm thần…) dẫn đến khả năng nhận biết các quy tắc, yêu cầu của chuẩn mực XH và chuẩn mực PL bị hạn chế, khiến họ có hành vi VPPL mà không biết, không tự kiềm chế, kiểm soát được hành vi PL của bản thân

(6) Mối liên hệ nhân quả giữa các hành vi VPPL Là TH một cá nhân thực hiện

một hành vi VPPL này dẫn tới thực hiện một hành vi VPPL khác theo mối quan hệ nhân quả mà chủ thể có thể không biết hoặc biết nhưng vẫn thực hiện VD: A kinh doanh trái phép hàng giả, hàng nhái (hành vi VPPL 1), B là cán bộ

cơ quan quản lý thị trường kiểm tra và phát hiện nên xử lý A theo quy định PL Nhưng để tránh việc xử phạt, A đưa hối lộ bằng tiền cho B (hành vi VPPL 2) nhưng B không đồng ý và thực hiện đúng PL -> hành vi VPPL 1 là nguyên nhân, hành vi VPPL 2 là kết quả

B/ Hiện tượng tội phạm

I/ Khái niệm

Theo quy định của BLHS 2015 : “ Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm đến các quan hệ XH được PLHS bảo vệ.” - Đ8

=> từ định nghĩa trên có thể rút ra tội phạm là : là hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái pháp luật hình sự, có lỗi và phải chịu hình phạt

Khái niệm hiện tượng tội phạm : hiện tượng tội phạm là hiện tượng xã hội

-pháp lý luôn ở trạng thái động, xuất hiện trong xã hội có giai cấp, là thể thống nhất các tội phạm được thực hiện trong xã hội nhất định và ở thời kỳ nhất định, có các nguyên nhân, các đặc điểm định lượng (thực trạng) và định tính (tính chất, cơ cấu) của nó đồng thời có tính độc lập tương đối

Hiện tượng tội phạm là khái niệm phản ánh mức độ nhận thức cao hơn, khái quát hơn xung quanh vấn đề tội phạm

VD: Hiện tượng nghiện ma túy không những là nguyên nhân phá hoại sức khỏe con người và mà còn là nguyên nhân làm phát sinh các hành vi phạm tội : trọm cắp, cướp giật,

II/ Các đặc trưng cơ bản của hiện tượng TP

1 Tính quyết định xã hội

- Hiện tượng tội phạm là một hiện tượng xã hội, có quá trình hình thành, phát triển, tồn tại và phát triển cùng quá trình vận động, phát triển của bản thân

xã hội

- Hiện tượng tội phạm chỉ có thể xuất hiện, tồn tại trong xã hội trong xã hội loài người, có nguồn gốc từ thực tiễn đời sống xã hội, mang nội dung xã hội, có các nguyên nhân xã hội của nó và chịu sự quyết định bởi chính thực tế xã hội

- Hiện tượng tội phạm xuất phát từ những hành vi của các cá nhân- thành viên trong xã hội, biểu hiện mặt trái, mặt tiêu cực trong hành vi của con người-tính độc lập tương đối

- Hiện tựng tội phạm gây ra những thiệt hại to lớn cho tất cả các QHXH =>

sự chống đối xã hội, xu hướng xâm phạm các giá trị xã hội (tự do, bình đẳng, tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm của cong người…)

- Hiện tượng tội phạm trong từng thời kì phản ánh rõ nét thực trạng XH của thời kì đó

- Sự thay đổi và mất đi của tính xã hội của hiện tượng tội phạm: không phải

là hiện tượng bất biến ổn định mà thay đổi, mất đi cùng với sự thay đổi của XH

Ví dụ 1 : trong bộ luật hình sự 1985 có quy định về tội lạm sát gia súc

“Điều 184 Tội lạm sát gia súc.

Người nào giết trâu, bò hoặc các súc vật khác trái với các quy định của Nhà nước về bảo vệ sức kéo gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử lý hành chính

mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc bị phạt

tù từ ba tháng đến ba năm.”

Nhưng trong bộ luật hình sự sau này đã không quy định và bỏ tội danh này