TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11 Điện thoại 0946798489 Facebook Nguyễn Vương https www facebook comphong baovuong Trang 1 I LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM I GÓC GITrang chủ»Khoa Học Tự Nhiên»Toán họcMột số ý tưởng tích hợp trong dạy học cấp số nhân trong chương trình Toán 11Tại nhiều nước trên thế giới, việc xây dựng chương trình và triển khai nội dung dạy học ở bậc phổ thông luôn gắn liền với quan điểm dạy học tích hợp. Bài viết Một số ý tưởng tích hợp trong dạy học cấp số nhân trong chương trình Toán 11 trình bày một số ý tưởng dạy học tích hợp nội dung cấp số nhân trong chương trình Toán 11.ỮA HAI MẶT PHẲNG 1 Định nghĩa Góc giữa hai mặt phẳng.
Trang 1TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11 Điện thoại: 0946798489
I LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM
I GÓC GIỮA HAI MẶT PHẲNG
1 Định nghĩa
Góc giữa hai mặt phẳng là góc giữa hai đường thẳng lần lượt vuông góc với hai mặt phẳng đó
Nếu hai mặt phẳng song song hoặc trùng nhau thì ta nói góc giữa hai mặt phẳng đó bằng 0
2 Diện tích hình chiếu của một đa giác
Cho đa giác H nằm trong mặt phẳng có diện tích S và đa giác H là hình chiếu vuông góc của H trên mặt phẳng Khi đó diện tích S của H được tính theo công thức:
Định lí 1 (điều kiện để hai mặt phẳng vuông góc)
Điều kiện cần và đủ để hai mặt phẳng vuông góc với nhau là mặt phẳng này chứa một đường thẳng vuông góc với mặt phẳng kia
Định lí 2 (tính chất của hai mặt phẳng vuông góc)
Nếu hai mặt phẳng vuông góc với nhau thì bất cứ đường thẳng nào nằm trong mặt phẳng này và vuông góc với giao tuyến thì vuông góc với mặt phẳng kia
Bài 4 HAI MẶT PHẲNG VUÔNG GÓC
• Chương 3 QUAN HỆ VUÔNG GÓC
Trang 2Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 2 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Qua đường thẳng a không vuông góc với mặt phẳng P có duy nhất một mặt phẳng Q vuông góc với mặt phẳng P
III HÌNH LĂNG TRỤ ĐỨNG, HÌNH HỘP CHỮ NHẬT, HÌNH LẬP PHƯƠNG
● Hình lăng trụ đứng có đáy là đa giác đều được gọi là hình lăng trụ đều
● Hình lăng trụ đứng có đáy là hình bình hành được gọi là hình hộp đứng
● Hình lăng trụ đứng có đáy là hình chữ nhật được gọi là hình hộp chữ nhật
● Hình lăng trụ đứng có đáy là hình vuông và các mặt bên đều là hình vuông được gọi là hình lập phương
III HÌNH CHÓP ĐỀU VÀ HÌNH CHÓP CỤT ĐỀU
1 Hình chóp đều
Định nghĩa Một hình chóp được gọi là hình chóp đều nếu đáy của nó là đa giác đều và các cạnh
bên bằng nhau
Tính chất
Một hình chóp là hình chóp đều khi và chỉ khi đáy của nó là đa giác đều
và chân đường cao của hình chóp đi qua tâm đường tròn ngoại tiếp của đa giác đáy
Hình chóp đều có các mặt bên là những tam giác cân bằng nhau Các mặt bên tạo với mặt đáy các góc bằng nhau Các cạnh bên tạo với mặt đáy các góc bằng nhau
2 Hình chóp cụt đều
Phần của hình chóp đều nằm giữa đáy và một thiết diện song song với đáy cắt các cạnh bên của hình chóp đều được gọi là hình chóp cụt đều
Trang 3Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Các mặt bên của hình chóp cụt đều là những hình thang cân và các cạnh bên của hình chóp cụt đều có độ dài bằng nhau
Hai đáy của hình chóp cụt đều là hai đa giác đều và đồng dạng với nhau
Đoạn nối tâm của hai đáy được gọi là đường cao của hình chóp cụt đều
+ Tìm mặt phẳng trung gian R mà R , (Đây là bước quan trọng nhất)
+ Xác định các đoạn giao tuyến thành phần:
Câu 1 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình vuông cạnh 2a , O là tâm đáy Hình chiếu vuông
góc của S xuống ABCD là trung điểm H của OA , biết SD ABCD; 60 Tính góc giữa
Trang 4Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 4 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
M
H O
C
D
S
Trang 5Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
2
a a
Trang 6Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 6 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Câu 3 Cho hình chóp S ABC có đáy là tam giác đều cạnh 2a , I là điểm trên cạnh BC sao cho CI 2BI
Hình chiếu vuông góc của S lên mặt phẳng ABC là điểm H thuộc AI với HA2 HI0
, biết
SB ABC; 60 Tính góc giữa hai mặt phẳng NAB và ABC với N là trung điểm SI
Lời giải
+ Gọi J là trung điểm IHNJ/ /SH, mà SH ABCNJ ABCNJ AB
Trong mặt phẳng ABC , kẻ JEAB E ABABNEJ
Lại có: ABNAB ABC , NAB NEJNE ABC, NEJEJ
NAB , ABC NE EJ, NEJ
P I
H
B
D A
C S
E
J N
H
I
A S
Trang 7Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
a NJ
Câu 4 Cho hình chóp S ABCD có SAABCD và SAa 2, đáy ABCD là hình thang vuông tại A và
D với AB2 ,a ADDCa Tính góc giữa các cặp mặt phẳng sau:
Trang 8Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 8 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Xét tam giác SAC vuông tại A, có ACa 2SA nên SBC , ABC SCA45
OD ODP
Trang 9Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Câu 6 Cho hình chóp S ABC , có đáy ABC là tam giác vuông cân với BABCa SA; ABC và
SA Gọi a E F, lần lượt là trung điểm của các cạnh AB và AC
a) Tính góc giữa hai mặt phẳng SAC và SBC
b) Tính góc giữa hai mặt phẳng SEF và SBC
S
H
Trang 10Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 10 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Gọi F là trung điểm AC BF AC BF SAC BF SC
6
a BF FHB
a HF
Trang 11Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
a) Ta có: CD SA CD SAD ABCD , SCD SD SA, SDA
c) Gọi J là trung điểm CD
Ta có: DI JA BD SJA ABCD , SDJ SJ, JA SJA
Câu 8 Cho hình chóp S ABC có đáy là tam giác đều cạnh a 2, I là trung điểm của BC Hình chiếu
vuông góc của S lên mặt phẳng ABC là điểm H thuộc AI với IH2 AH 0
Trang 12Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 12 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
a) Dựng hình thoi ABCDBC/ /ADSADBC SA, SAD
Suy ra: SAB , ABC SKH 83,3
Vậy MN SAMSMN SAM
Câu 9 Cho lăng trụ ABC A B C có đáy là tam giác đều cạnh a , AA vuông góc với đáy và AA Tính a
góc giữa ABC và BCA
Lời giải
Trang 13Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Ta có giao tuyến hai mặt phẳng là đoạn BK , với K là tâm hình vuông A C CA
Gọi T là trung điểm của AC thì BT AC KTB ABC
a MT
Cách 3 Tìm hai vec tơ n n 1, 2
lần lượt vuông góc với các mặt phẳng , rồi chứng minh
1 2 0
n n
Câu 1 Cho hình chóp S ABC có đáy ABC là tam giác vuông tại C , SAC là tam giác đều và nằm trong
mặt phẳng vuông góc với ABC Gọi I là trung điểm SC
Trang 14Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 14 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
b) Chứng minh ABI SBC
Lời giải
a) Gọi H là trung điểm của AC SH ACSHABCSH BC
Kết hợp với BCACBC SACSBC SAC
b) Theo câu a, BC SAC,AI SACBC AI
Tam giác SAC đều, AI là trung tuyến nên AI SCAI SBCABI SBC
Câu 2 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình vuông cạnh a Biết SAABC Gọi M , N lần
lượt là hai điểm trên BC và DC sao cho
a) ASC 90o b) SAB SAD
Lời giải
Trang 15Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
a) Xét tam giác OAB vuông tại O ,
Xét tam giác BAI vuông tại I , có
C S
I B
Trang 16Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 16 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Câu 5 Cho hình chóp SABCD , có đáy ABCD là hình vuông cạnh a, SAABCD Gọi M N, lần lượt
là hai điểm nằm trên hai cạnh BC DC, sao cho
Trang 17Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Giả sử I là giao điểm của AC và MB
Ta có: MA=MD và AD//BC suy ra 1
-Cho mặt phẳng và đường thẳng a không vuông góc với Xác định mặt phẳng
chứa a và vuông góc với
Để giải bài toán này ta làm theo các bước sau:
Trang 18Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 18 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
S S cos
với là góc giữa và
Câu 1 Cho hình chóp SABCD có đáy ABCD là hình vuông tâm O cạnh a SO là đường cao của hình
chóp Gọi I là trung điểm của CD,SI BCD, là mặt phẳng qua AB và vuông góc với SCD
Xác định và tính diện tích thiết diện tạo bởi và hình chóp theo ,a
Câu 2 Cho chóp S ABCD có đáy là thang vuông tại ,A D , có AB2a , ADDCa, SAB và SAD
cùng vuông góc với đáy, SA Gọi E là trung điểm SA , M là điểm thuộc AD sao cho a
AM x là mặt phẳng qua EM và vuông góc với SAB
S'=Scosα
H' H
P'
P
Trang 19Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Điểm M thuộc AD do vậy MASAB
Khi đó: EMA SAB
Hay EMA
Câu 3 Cho hình chóp SABCD có đáy là hình vuông tâm O , cạnh SA vuông góc với đáy, ( ) là mặt
phẳng qua A và vuông góc với SC ( ) SCI
S
M
N I
Trang 20Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 20 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Dựng AI SC , AI cắt SO tại K , từ K kẻ đường thẳng song song với BD cắt SB và SD lần lượt tại M và N
d) (SBD)( ) MN và thiết diện là tứ giác AMIN
Câu 4 Cho hình chóp S ABC có đáy là tam giác đều ABC cạnh a, cạnh bên SA vuông góc với mặt phẳng
ABC và
2
a
SA a) Tính góc giữa hai mặt phẳng ABC và SBC
b) Tính diện tích tam giác SBC
2
a SA
Câu 5 Cho hình chóp đều S ABCD , cạnh đáy bằng a Góc giữa SCDvà mặt đáy bằng 45 Tính diện
tích tam giác SAB
Lời giải
Trang 21Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Gọi O là tâm đáy
24
2
OAB SAB
Câu 6 Cho lăng trụ đứng ABCD A B C D có đáy ABCD là hình thoi cạnh a, ABC 60 Gọi M là trung
điểm của cạnh BB Biết rằng mặt phẳng A DM tạo với đáy một góc bằng 60 Tính theo a
diện tích thiết diện của lăng trụ ABCD A B C D cắt bởi mặt phẳng A DM
Lời giải
Trong mặt phẳng ABB A , gọi EA M' AB
Trong mặt phẳng ABCD, gọi FEDBC
Suy ra, thiết diện của lăng trụ ABCD A B C D cắt bởi mặt phẳng A DM là tứ giác A MFD
Ta có tứ giác ABFD là hình chiếu vuông góc của tứ giác A MFD lên mặt phẳng ABCD và góc tạo bởi A MFD và ABCD bằng 60 nên diện tích tứ giác A MFD được tính bởi công thức:
A'
C'
A
C B
B'
H
Trang 22Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 22 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Câu 7 Cho hình chóp S ABC , đáy ABC là tam giác đều, SAABC và SA ABa Gọi M là trung
điểm của SB và N là điểm thuộc đoạn SC sao cho SN2NC, mặt phẳng qua MN và
vuông góc với ABC Tính diện tích thiết diện của hình chóp S ABC cắt bởi
Lời giải
Dựng MQ//SA Q AB, suy ra Q là trung điểm AB
SA ABC MQ ABC Do đó QMN
Nhận thấy MQ//SASAC nên SACNP//SA P AC
Khi đó thiết diện cần tìm là hình thang vuông MNPQ
Câu 8 Cho hình chóp S ABCD có đáy ABCD là hình thang vuông tại A và D, AB2a, ADDCa;
cạnh bên SAa và vuông góc với đáy Mặt phẳng qua SD và vuông góc với mặt phẳng
SAC Tính diện tích S của thiết diện tạo bởi với hình chóp đã cho
Lời giải
Trang 23Điện thoại: 0946798489 TÀI LIỆU TỰ HỌC TOÁN 11
Gọi E là trung điểm AB , suy ra ADCE là hình vuông nên DEAC 1
Câu 9 Cho lăng trụ ABC A B C có đáy là tam giác đều cạnh a, AA ABC và AA a 2 Gọi M , N
lần lượt là trung điểm của các cạnh AB và A C Xác định thiết diện của lăng trụ với mặt phẳng
P qua MN và vuông góc với BCC B Tính diện tích thiết diện
Vậy mặt phẳng P là mặt phẳng đi qua ba điểm M , N, G
Dễ thấy P BCC B E với E là hình chiếu vuông góc
của N lên B C
Kéo dài NE cắt A B tại Q Gọi giao điểm của AA và MQ là
điểm P Khi đó thiết diện của hình lăng trụ khi cắt bởi mặt
phẳng P là ngũ giác MPNEG
Để tính diện tích thiết diện, ta chia ngũ giác MPNEG thành
hình chữ nhật MNEG và tam giác MNP
Trang 24Blog: Nguyễn Bảo Vương: https://www.nbv.edu.vn/
Trang 24 Fanpage Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Xét tam giác MNP Dễ thấy tam giác này cân tại P với 3