Nếu , đồ thị nằm phía dưới đồ thị thì ta có: Ghi nhớ ❸ Thể tích vật thể: Dạng 1: Thể tích khối tròn xoay được sinh ra khi quay hình phẳng giới hạn bởi các đường , trục hoành và ha
Trang 1Giải tích ⓬
Trang 2
Ghi nhớ ❷
Trang 3Nếu , (đồ thị nằm phía dưới đồ thị ) thì ta có:
Ghi nhớ ❸
Thể tích vật thể:
Dạng 1: Thể tích khối tròn xoay được sinh ra khi quay hình phẳng giới hạn bởi các đường , trục hoành và hai đường thẳng , quanh trục Ox:
Trang 4
Sử dụng chức năng tính tích phân cĩ sẵn trong máy tính Casio để tính.
Chú ý: Nếu đề bài chưa cho ( cận tích phân) thì ta cần giải phương trình hồnh độ giao điểm để tìm cận tích phân.
Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi các đồ thị hàm xác định
▣ Dạng ①
Bài tập minh họa:
1 Cho hàm số liên tục trên và cĩ đồ thị là đường cong như hình bên
Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị , trục hồnh và hai đường thẳng
, (phần tơ đen) là
Trang 53 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số và trục hoành được
xác định theo công thức nào dưới đây
Trang 6C D
Lời giải Chọn C
Bài tập rèn luyện:
1 Diện tích của hình phẳng giới hạn bởi đồ thị các hàm số và , trục
tung và đường thẳng được tính theo công thức.
Lời giải Chọn B
Vì trong khoảng phương trình không có nghiệm và , nên
2 Gọi là diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường , , và
Mệnh đề nào sau đây đúng?
Lời giải
Trang 7Vì đồ thị hàm số nằm hoàn toàn dưới trục hoành nên
Hình phẳng được giới hạn bởi đồ thị hàm số , trục và hai đường thẳng
Trang 8Diện tích hình phẳng là
6 Tính diện tích hình phẳng được giới hạn bởi các đường
Lời giải Chọn C
Phương trình hoành độ giao điểm:
Từ hình vẽ ta thấy,hình phằng được gạch chéo là giới hạn bởi 2 hàm số
và nên diện tích là
Trang 98 Cho là hình phẳng giới hạn bởi các đường ; và trục hoành.
Trang 10Diện tích hình phẳng là:
10 Cho là diện tích của hình phẳng giới hạn bởi đồ thị của hàm số ,
trục hoành, trục tung và đường thẳng Biết Tính
Lời giải Chọn C
Ta có trục tung có phương trình là:
Diện tích của hình phẳng giới hạn bởi đồ thị của hàm số , trục
hoành, trục tung và đường thẳng là
Mặt khác
Vậy
Trang 1111 Tính diện tích của hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số và đồ thị hàm
Trang 12Phương trình hoành độ giao điểm:
Phương trình hoành độ giao điểm:
Hoành độ giao điểm của hai đồ thị , là nghiệm của phương
14 Cho hình phẳng giới hạn bởi các đường , (phần tô đậm
trong hình vẽ) Diện tích của bằng
Trang 13A B C D
Lời giải Chọn D
Phương trình hoành độ giao điểm
Diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường và bằng
Trang 14Diện tích hình phẳng cần tìm là
17 Đồ thị trong hình bên là của hàm số
là diện tích hình phẳng ( phần tô đậm trong hình) là
Lời giải Chọn C
Trang 1518 Diện tích S của hình phẳng giới hạn bởi các đường được
tính bởi công thức nào dưới đây?
Lời giải Chọn B
Phương trình hoành độ giao điểm của hai đồ thị là
Ta có:
Diện tích S của hình phẳng là:
19 Một viên gạch hoa hình vuông cạnh cm được thiết kế như hình bên dưới Diện
tích mỗi cánh hoa (phần tô đậm) bằng
Trang 16A B C D
Lời giải Chọn D
Diện tích một cánh hoa là diện tích hình phẳng được tính theo công thức sau:
20 Tính diện tích hình phẳng giới hạn bởi các đường
Lời giải Chọn B
Xét phương trình hoành độ giao điểm
Trang 17Vậy diện tích hình phẳng giới hạn bởi là
21 Diện tích hình phẳng nằm trong góc phần tư thứ nhất, giới hạn bởi các đường
thẳng , và đồ thị hàm số là phân số tối giản Khi đó bằng
Lời giải
Chọn D
Trang 19Ta có phương trình hoành độ giao điểm giữa và parabol là
23 Gọi là phần hình phẳng gạch chéo trong hình vẽ dưới đây được giới hạn bởi
đồ thị của các hàm số , và trục hoành Diện tích của là bằngbao nhiêu?
Lời giải Chọn A
Xét phương trình hoành độ giao điểm:
Trang 20Diện tích hình phẳng .
24 Cho là hình phẳng được tô đậm trong hình vẽ và được giới hạn bởi các
đường có phương trình , Diện tích của bằng?
Lời giải Chọn A
Hoành độ giao điểm của hai đồ thị hàm số và là Diện tích hình phẳng cần tính là
Trang 22
Lại có:
26 Cho Parabol và hai điểm , thuộc sao cho Diện tích hình
phẳng giới hạn bởi và đường thẳng đạt giá trị lớn nhất bằng
Lời giải Chọn A
Cách 1: Gọi , với
Ta có:
Đặt Suy rA.
Ta có:
Trang 23Suy rA.
Dấu “ ” xảy ra khi và chi khi ;
Vậy giá trị lớn nhất của bằng
Chú ý: Khi làm trắc nghiệm ta có thể dự đoán (linh cảm:D) , đối nhau, nghĩa
là: Từ đó, thay vào , tìm được , Suy rA.
Trang 2427 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số và nửa trên của đường
do chỉ tính nửa trên của đường tròn nên ta lấy
Hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số và nửa trên của đường tròn
là phần tô màu vàng như hình vẽ
Trang 25Đặt , ;
28 Biết diện tích hình phẳng giới bởi các đường , , (với
là Hỏi số thuộc khoảng nào sau đây?
Lời giải Chọn D
Diện tích hình phẳng giới bởi các đường , , với
là
Trang 2629 Trong hệ trục tọa độ , cho parabol và hai đường thẳng ,
(hình vẽ) Gọi là diện tích hình phẳng giới hạn bởi parabol vàđường thẳng (phần tô đen); là diện tích hình phẳng giới hạn bởi parabol
và đường thẳng (phần gạch chéo) Với điều kiện nào sau đây của và thì ?
Trang 27.Diện tích hình phẳng giới hạn bởi parabol và đường thẳng là
.Diện tích hình phẳng giới hạn bởi parabol và đường thẳng (phần tô
30 Tính diện tích của miền hình phẳng giới hạn bởi đồ thị của hàm số
, các đường thẳng , và trục hoành (miền gạch chéo)cho trong hình dưới đây
Lời giải Chọn D
Hình phẳng giới hạn bởi đồ thị của hàm số , các đường thẳng, và trục hoành được chia thành hai phần:
Miền là hình chữ nhật có hai kích thước lần lượt là và
Trang 2831 Gọi là hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số và trục hoành Hai
đường thẳng và chia thành phần có diện tích bằng nhau (thamkhảo hình vẽ)
Giá trị biểu thức bằng
Lời giải Chọn A
Sử dụng công thứ C. Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số
và trục hoành bằng , với và
Trang 29Phương trình hoành độ giao điểm của đồ thị hàm số với trục hoành
Diện tích hình là
Từ đó, diện tích giới hạn bởi đồ thị hàm số và đường thẳng là
.diện tích giới hạn bởi đồ thị hàm số và đường thẳng là
Từ đó
có đồ thị như hình vẽ Diện tích hình phẳng giới hạn bởi và
có giá trị nằm trong khoảng nào sau đây?
Trang 30A B C D
Lời giải
Chọn C
Diện tích hình phẳng giới hạn bởi và :
là hàm bậc bốn có hệ số bậc bốn bằng , có hai nghiệm đơn
, và một nghiệm kép x=0 (dựa vào sự tương giao của và trong hình vẽ )
33 Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị của hàm số và hai tiếp
tuyến của xuất phát từ là
Trang 31Cách giải:
Thể tích giới hạn bởi các đồ thị (tròn xoay) hàm xác định
♽_Dạng ❷
Tiếp tuyến này xuất phát từ nên
Dựa vào đồ thị đã vẽ, diện tích hình phẳng cần tính là:
Bài tập minh họa:
1 Cho hình phẳng được giới hạn bởi các đường , , và
Thể tích của khối tròn xoay tạo thành khi quay xung quanh trục đượctính theo công thức?
Trang 32Chọn D
2 Cho hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số , trục hoành và hai đường
thẳng ; Thể tích vật thể tròn xoay sinh bới khi nó quay quanh trụchoành có thể tích được xác định bởi
3 Cho hình phẳng giới hạn bởi đường cong , trục hoành và các đường
thẳng , Khối tròn xoay tạo thành khi quay quanh trục hoành có thểtích bằng bao nhiêu?
Lời giải Chọn B
Thể tích khối tròn xoay cần tính là
Trang 334 Goi là hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số , trục và hai đường
thẳng Thể tích của khối tròn xoay tạo thành khi quay xung quanhtrục là
Lời giải Chọn C
Thể tích khối tròn xoay giới hạn bởi , , , ( ) xác định bởi:
Trang 34
2 Cho miền phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số , hai đường thẳng ,
và trục hoành Tính thể tích khối tròn xoay tạo thành khi quay quanhtrục hoành
Lời giải Chọn A
Thể tích khối tròn xoay tạo thành khi quay quanh trục hoành:
3 Tính thể tích khối tròn xoay được tạo thành khi quay hình phẳng giới hạn bởi đồ
thị hàm số và trục hoành, quanh trục hoành
A (đvtt) B (đvtt)
C (đvtt) D (đvtt)
Lời giải Chọn B
Thể tích khối tròn xoay cần tìm là:
(đvtt)
4 Cho hình phẳng trong hình (phần tô đậm) quay quanh trục hoành Thể tích của
khối tròn xoay tạo thành được tính theo công thức nào?
Trang 35A B
Lời giải Chọn C
Do
5 Cho hình phẳng giới hạn bởi các đường , , , Gọi
là thể tích khối tròn xoay được tạo thành khi quay xung quanh trục .Mệnh đề nào sau đây đúng?
Lời giải Chọn C
Thể tích khối tròn xoay được tạo thành khi quay xung quanh trục là
6 Cho hình phẳng được giới hạn bởi các đường , , và
Trang 36A B
Lời giải Chọn C
Ta có thể tích của khối tròn xoay cần tính là
7 Cho hình phẳng giới hạn bởi các đường , trục hoành và đường thẳng
Khối tròn xoay tạo thành khi quay quanh trục hoành có thể tích bằngbao nhiêu?
Lời giải
Chọn D
Phương trình hoành độ giao điểm
Thể tích khối tròn xoay tạo thành
8 Cho hình phẳng giới hạn bởi các đường , , và trục hoành Tính
thể tích của khối tròn xoay sinh bởi hình quay quanh trục
Lời giải
Chọn C
Trang 37Thể tích khối tròn xoay là
9 Thể tích khối tròn xoay do hình phẳng giới hạn bởi các đường , trục và
hai đường thẳng ; khi quay quanh trục hoành được tính bởi công thứcnào?
Lời giải Chọn B
Thể tích khối tròn xoay giới hạn bời đồ thị hàm số , trục , và
được tính bởi công thức
10 Cho hàm số có đồ thị Gọi là hình phẳng giởi hạn bởi , trục
hoành và hai đường thẳng , Thể tích của khối tròn xoay tạo thành khiquay quanh trục hoành được tính bởi công thức:
Lời giải Chọn B
Thể tích của khối tròn xoay tạo thành khi quay quanh trục hoành được tính bởi
11 Tìm công thức tính thể tích của khối tròn xoay khi cho hình phẳng giới hạn bởi
parabol và đường thẳng quay xung quanh trục
Trang 38A B
Lời giải Chọn A
Phương trình hoành độ giao điểm:
Vậy thể tích khối tròn xoay được tính:
12 Cho hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số và các đường thẳng ,
, Thể tích khối tròn xoay tạo thành khi quay quanh trục hoành bằng
Lời giải Chọn C
13 Thể tích của khối tròn xoay tạo thành khi quay hình phẳng giới hạn bởi đồ thị
hàm số , trục hoành và các đường thẳng , quanh trục hoành là
Lời giải
Chọn D
Trang 3914 Thể tích khối tròn xoay do hình phẳng giới hạn bởi các đường , , ,
quay quanh trục bằng
Lời giải Chọn C
15 Trong hệ trục tọa độ cho elip có phương trình Hình phẳng
giới hạn bởi nửa elip nằm trên trục hoành và trục hoành Quay hình xungquanh trục ta được khối tròn xoay, tính thể tích khối tròn xoay đó:
Lời giải Chọn B
Gọi là thể tích cần tìm, ta có:
16 Cho hình phẳng giới hạn bởi các đường , , , Tính
thể tích của khối tròn xoay tạo thành khi quay hình quanh trục
Lời giải Chọn D
Phương trình hoành độ giao điểm của đồ thị hàm số với trục :
Trang 40Thể tích cần tìm:
Đặt:
17 Cho hình phẳng giới hạn bởi đồ thị , trục hoành và đường thẳng
Khi hình phẳng quay quanh trục hoành được vật thể tròn xoay có thểtích được tính theo công thức nào dưới đây?
Trang 41kính lần lượt là và Mặt xung quanh của bình là một phần của mặt trònxoay có đường sinh là đồ thị hàm số Tính thể tích bình cắm hoa đó.
Lời giải Chọn D
Vì đáy bình và miệng bình có đường kính lần lượt là và nên đáy và miệng có
bán kính đáy lần lượt là và
Vậy thể tích bình hoa là:
19 Cho là hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số , trục hoành và hai
đường thẳng ; là thể tích của khối tròn xoay thu được khi quay hìnhquanh trục hoành Khẳng định nào sau đây đúng?
Lời giải
Trang 42Thể tích của khối tròn xoay thu được khi quay hình quanh trục hoành là:
Thể tích vật thể tròn xoay sinh ra khi quay quanh trục hình phẳng giới hạn bởihai đồ thị là
Hình phẳng đã cho được chia làm phần sau:
Phần : Hình phẳng giới hạn bởi các đường ; ; ;
Khi quay trục phần ta được khối tròn xoay có thể tích Phần : Hình phẳng giới hạn bởi các đường ; ; ;
Trang 43Khi quay trục phần ta được khối tròn xoay có thể tích
Vậy thể tích khối tròn xoay cần tính là
22 Gọi là hình phẳng giới hạn bởi parabol và đường thẳng Tính thể
tích khối tròn xoay tạo thành khi quay hình xung quanh trục hoành
Gọi là thể tích khối tròn xoay tạo thành khi quay hình xung quanh trụchoành thì
23 Thể tích của vật tròn xoay có được khi quay hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm
, trục , đường thẳng , đường thẳng quanh trục là
Lời giải
Chọn A
Thể tích của vật tròn xoay là
Trang 4424 Thể tích khối tròn xoay sinh bởi hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hai hàm số
, khi nó quanh quanh trục hoành là
Lời giải Chọn A
Xét phương trình hoành độ giao điểm:
Do khi quay quanh trục hoành thì khối sinh bởi hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số , trục hoành, sẽ nằm trong khối sinh bởi hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số , trục hoành, Vậy thể tích cần tính
25 Gọi là hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số , trục hoành và hai
đường thẳng ; Gọi là thể tích của khối tròn xoay thu được khi quayhình xung quanh trục hoành Chọn khẳng định đúng trong các khẳng địnhsau
Trang 4526 Cho hình phẳng giới hạn bởi đường cong , trục hoành và hai
đường thẳng , Khối tròn xoay tạo thành khi quay quanh trục hoành
có thể tích , trong đó , là các số hữu tỷ Mệnh đề nào dướiđây đúng?
Lời giải Chọn A
Thể tích của hình phẳng là
Trang 46
Đặt Đổi cận:
Từ đó ta suy ra được
27 Cho hình giới hạn bởi trục hoành, đồ thị của một Parabol và một đường
thẳng tiếp xúc với Parabol đó tại điểm , như hình vẽ bên Thể tích vật thểtròn xoay tạo bởi khi hình quay quanh trục bằng
Lời giải Chọn B
Parabol có đỉnh là gốc tọa độ như hình vẽ và đi qua nên có phương trình
Tiếp tuyến của Parabol đó tại có phương trình là
Suy ra thể tích vật thể tròn xoay cần tìm là
Trang 47;
28 Thể tích của khối tròn xoay được sinh ra khi quay hình phẳng giới hạn bởi
đường tròn xung quanh trục hoành là
Trang 48A B C D
Lời giải Chọn D
Hình phẳng giới hạn bởi các đường: và
30 Thể tích khối tròn xoay do hình phẳng được giới hạn bởi các đường và
quay quanh trục bằng bao nhiêu?
Lời giải Chọn A
Tọa độ giao điểm của 2 đường cong và là nghiệm của hệ phương trình:
Trang 4931 Hình phẳng giới hạn bởi đường elip có phương trình Quay
quanh trục hoành, tính thể tích khối tròn xoay thu đượ
Lời giải Chọn C
Trang 50Vậy thể tích khối tròn xoay là
32 Gọi là hình được giới hạn bởi nhánh parabol (với ), đường thẳng
và trục hoành Thể tích của khối tròn xoay tạo bởi hình khi quayquanh trục bằng
Lời giải
Chọn A
Phương trình hoành độ giao điểm:
Thể tích khối tròn xoay tạo bởi :
Trang 5133 Trong mặt phẳng tọa độ , gọi là hình phẳng giới hạn bởi các đường
• Thể tích khối trụ bán kính , chiều cao là:
• Thể tích giới hạn bởi Parabol , trục tung, đường thẳng quay quanh là:
• Thể tích khối cầu bán kính :
Trang 52• Thể tích khối cầu bán kính :
Vậy :
34 Tính thể tích vật thể tròn xoay tạo bởi phép quay xung quanh trục hình phẳng
giới hạn bởi các đường , ,
35 Gọi là hình phẳng được giới hạn bởi các đồ thị hàm số
(phần tô đậm màu đen ở hình vẽ bên)
Trang 53Thể tích của vật thể tròn xoay tạo thành khi quay quanh trục hoành bằng
Trang 5537 Trong mặt phẳng với hệ tọa độ , cho hình giới hạn bởi các đường
; hình là tập hợp tất cả các điểm thỏa mãn các
được các khối tròn xoay có thể tích lần lượt là Khi đó, mệnh đề nào sau đây
là đúng?
Lời giải Chọn D
Ta thấy đồ thị của 2 hàm số và đối xứng nhau qua trục hoànhnên khối tròn xoay thu được khi quay hình phẳng quanh trục cũng là khối
tròn xoay thu được khi quay hình phẳng giới hạn bởi các đường quanhtrục