Đồng thời kết hợp những nguyên tắc, nguyên lý tạo ra một mô hình bảo tàng mới mang phong cách Chăm hòa quyên với những cách bố trí không gian một bảo tàng theo phương pháp hiện đại khoa
PHẦN MỞ ĐẦU
Thông tin chung về đồ án
- Tên đồ án: Bảo tàng nghệ thuật ChămPa
- Loại hình đồ án: Bảo tàng
- Địa điểm xây dựng: Tỉnh Ninh Thuân
- Đơn vị thiết kế: Công ty tư vấn và thiết kế công trình văn hóa – Bộ văn hóa thông tin
Sơ đồ vị trí địa lý địa điểm xây dựng bảo tàng Nghệ thuật ChămPa
Lý do chọn đề tài
2.1 Nền Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa là một mảng màu khá đậm nét và là một dấu ấn được tô đậm trong bức tranh toàn cảnh Văn hóa – Nghệ thuật:
Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa được ví như là một mảng màu trong bức tranh toàn cảnh Văn hóa – Nghệ thuật Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung Đồng thời có nhiệm vụ làm cho bức tranh thêm phong phú và đa dạng dưới cái riêng của mình nhưng vẫn hòa chung được vào cái chung của toàn khung cảnh giúp bức tranh thêm
Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa là di sản quí giá của dân tộc Việt Nam được thế giới đón nhận Một nền Văn hóa – Nghệ thuật giàu bản sắc dân tộc, mang trong mình tính độc đáo và nét riêng của chính bản thân giữa bối cảnh giao lưu các nền văn hóa - Nghệ thuật lúc bấy giờ Đồng thời Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa chính là một mắc sích quan trọng trong tiến trình phát triển lịch sử Việt Nam
Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa là một nét chấm phá khá rực rỡ, đã để lại những dấu ấn khá đậm nét trong cái chung của thế giới và cái riêng của từng dân tộc được thể hiện qua những di sản vật thể và di sản phi vật thể tồn tại cho tới ngày nay
2.2 Nền Văn hóa – Nghệ thuật Chămpa đã đi vào quá khứ dĩ vãng:
2.2.1 Lưu giữ và phát huy các nền Văn hóa – Nghệ thuật cho hiện tại và tương lai: Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa là một thành quả được công nhận trong tiến trình phát triển của đất nước và con người Việt Nam Có một thời gian hình thành, phát triển và suy thoái rõ ràng chính vì thế mà phải tìm cách giới thiệu một cách đúng đắn và khoa học nhất có thể để gìn giữ di sản dân tộc
Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa không nên chỉ biết đến ở hiện tại mà cần giúp thế hệ sau có thể hiểu rỏ và nghiên cứu thêm làm tăng vẻ đẹp của các nền Văn hóa – Nghệ thuật thế của nước nhà nói riêng và thế giới nói chung
Hiện nay tỉnh Ninh thuận là nơi có nhiều người dân tộc Chăm sinh sống và hoạt động (Chiếm 50% dân số của dân tộc Chăm trong cả nước), là một cái nôi lớn của dân tộc Chăm Đồng thời nơi đây còn lưu giữ khá nhiều nét Văn hóa cũng như nghệ thuật của ChămPa với các di vật vật thể và phi vật thể khá rõ nét và đặc sắc Tiêu biểu như đây là nơi gìn giữ những di sản như các đền tháp, là nơi tổ chức nhiều lễ hội lớn của dân tộc Chăm nói chung, và là nơi vẫn còn lưu giữ có các làng nghề gốm và dệt cổ truyền của người Chăm Nên tỉnh Ninh Thuận cần có một bảo tàng về Nghệ thuật ChămPa có qui mô lớn nhằm nghiên cứu và bảo quản những loại hình nghệ thuật của dân tộc Chăm và cũng là nơi giao lưu với các hệ thống bảo tàng trong và ngoài nước 2.2.2 Nền Văn hóa – Nghệ thuật trong bối cảnh hội nhập bây giờ:
Như đã biết hôm nay là thời đại mới, thời đại hội nhập Một thời đại Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa, cho phép tiếp nhận và phát triển những công nghệ mới vào lao động sản xuất và cuộc sống sinh hoạt nhằm giúp con người có thể thõa mãn tối đa nhu cầu phát triển của bản thân Chính vì đề cao vấn đề đó mà nhất thời quên lãng những nét riêng, những thành tươi đẹp mà mình đã tạo dựng được trước đây
Ngoài ra với vấn đề hội nhập hiện nay được đề cao Chúng ta có thể thỏa sức đón nhận một cách dễ dàng những gì từ thế giới trao tặng mà quên đi việc phải chắt lọc một cách hợp lý, như việc không giữ được một dấu ấn riêng của một mảng màu nào cả mà bị hòa tan vào bức tranh một cách lặng lẽ và từ từ
2.2.3 Trách nhiệm thế hệ hiện nay:
Thế hệ trước đã đi qua và để lại những thành quả nhất định theo năm tháng, và chúng ta là những người có khả năng đúc kết một cách khoa học, đồng thời phát triển những gì được coi là quí giá của dân tộc và nhân loại Đặc biệt là Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa, một di sản dân tộc ta
Ngoài việc nghiên cứu, đúc kết, phát triển chúng ta còn phải có công tác phuc hồi, phục chế, bảo trì và truyền bá một cách qui mô và hợp lý nhằm đưa đến một tầm nhìn khách quan về thế hệ đi trước Giúp các dân tộc anh em trong nước hiểu về mình và hiểu về nhau đòng thời đúc kết ra những nét đẹp tiềm ẩn của dân tộc Việt Nam nói chung và giới thiệu rỗng rãi ra thế giới hòa nhập và giao lưu với các nước, các dân tộc ban bè một cách rộng rãi nhưng vẫn giữ được cái tôi của bản thân
2.3 Sự lựa chọn của tôi:
Với tinh thần học hỏi và nghiên cứu, được tìm hiểu và biết về Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa Tôi có một sự thu hút khá đặc biệt và để lại trong chính mình nhiều dấu ấn về cái đẹp cần được bảo tồn đúng cách để gìn giữ bản sắc dan tộc không bị phai mờ theo thời gian năm tháng Và tôi mong muốn thế hệ trẻ đầy sức sống như tôi, cũng như hy vọng thế hệ trẻ Việt Nam sau này chung tay phát huy tinh thần dân tộc nói chung và Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa nói riêng Tự bản thân tôi thấy tạo ra một không gian bảo tồn, kết giữ Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa là điều cần thiết đối với một người làm công tác thiết kế nội thất như tôi và những người làm công tác nghệ thuật xã hội nói chung
Theo tôi, thực tại về vấn đề Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa còn một số tranh cãi nhất định và còn một số chưa phổ biến cũng như nghiên cứu một cách sâu sắc chính vì thế tạo ra một Bảo tàng Nghệ thuật ChămPa là cần thiết
Sở dĩ tôi muốn dành ra một không gian giới thiệu về nghệ thuật ChămPa vì nghệ thuật ChămPa có nét đặc sắc riêng tồn tại một thời gian dài và để lại những thành tựu nhất định cho tới ngày nay vẫn còn được nghiên cứu Nghệ thuật ChămPa cũng khá bao hàm rất nhiều điều thú vị xung quanh bản thân mình đồng thời tạo ra một hào quang cho dân tộc Việt Ngoài ra, chính vì còn nhiều tranh cãi nên tôi muốn đúc kết, gom lai những nét nghệ thuật nhỏ với nhau để tiên giới thiệu và nghiên cứu Mặc khác tại đây còn có thể giới thiệu văn hóa, con người, lịch sử hình thành và phát triển của dân tộc Chăm qua các không gian trưng bày nhỏ có tính chất giới thiệu sơ lược Đặc biệt điều khiến tôi quan tâm là công tác bảo tồn và phát triển nghệ thuật ChămPa hiện nay chưa được quan tâm đúng mức, chưa phổ biến Suy ra những nhận thức về dân tộc Chăm cũng như nghệ thuật Chăm vẫn còn mơ hồ và chưa rộng khắp Hiện nay nước ta cũng có khá nhiều bảo tàng dành cho Văn hóa – Nghệ thuật Chăm nhưng theo tôi là chưa đầy đủ, một số công trình còn mang tính nhỏ lẽ địa phương hoặc chỉ nhấn mạnh đến một loại hình nghệ thuật mang tính đặc sắc Chính vì thế mà hầu như các bảo tàng giới thiệu về văn hóa – nghệ thuật Chămpa đang tồn tại chưa trình ra được hết các hiện vật và nghiên cứu vật thể một cách tổng hợp và đầy đủ nhất Nên có thêm một bảo tàng Nghệ thuật ChămPa là một điều cần thiết trong quá trình bảo vệ và giao lưu giữa các nền nghệ thuật dân tộc với nhau Theo cá nhân tôi và xã hội công tác quản bá Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa ở Việt Nam quá bé, chưa xứng tầm, tuy nhiên nền nghệ thuật Chăm khá độc đáo đang được thế giới khai thác Vì lẽ đó mà tôi muốn đóng góp công sức nghiên cứu và tạo ra một không gian Bảo tàng Nghệ thuật ChămPa trong thời kỳ hiện đại ngày nay.
Mục đích nghiên cứu
3.1 Tinh thần tìm tòi học hỏi:
Nhằm tìm hiểu và thể hiện nội thất các không gian: Nghe nhìn, trưng bày, bảo quản, quản lý Cụ thể là một bảo tàng trưng bày các vật phẩm nghệ thuật có tính nghiên cứu và sưu tầm, lưu trữ các hiện vật vật thể và phi vật thể của một dân tộc mang nét độc đáo riêng được Việt Nam và thế giới đánh giá cao Đưa ra một không gian nội thất mang tính giới thiệu các loại hình nghệ thuật đặc sắc, đồng thời giới thiệu tổng quan cái nhìn về một nền văn hóa – xã hội đặc trưng nhằm khẳng định một nền di sản văn hóa dân tộc Việt Nam trong thời đại mới này Và đưa ra một không gian nội thất mang tính giới thiệu các loại hình nghệ thuật đặc sắc, đồng thời giới thiệu tổng quan cái nhìn về một nền văn hóa – xã hội đặc trưng nhằm khẳng định một nền di sản văn hóa dân tộc Việt Nam trong thời đại mới này.
Đối tượng, giới hạn pạhm vi nghiên cứu
Mặc khác bản thân tôi muốn hiểu rõ nền nghệ thuật Chăm trong lịch sử phát triển của dân tộc Chăm nói riêng và nước nhà nói chung Theo phương pháp hiểu và nắm bắt tôi đúc kết nghiên cứu và xây dựng một nội thất hợp lý
Từ bài học được nhà trường trang bị và vốn kiến thức thực tế tôi mong muốn được ứng dụng và tạo ra một mô hình bảo tàng lý tưởng phục vụ công tác bảo tồn Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa
Tạo ra một mô hình bảo tàng mang nét đặc sắc và âm hưởng nghệ thuật ChămPa nhằm giới thiệu cho công chúng biết đến một nền nghệ thuật đã từng tồn tại và phát triển Được thể hiện vốn tri thức có được xây dựng một mô hình nội thất bảo tàng hợp lý để phục vụ công tác bảo tồn bản sắc di sản Văn hóa – Nghệ thuật dân tộc Và đồ án tốt nghiệp là một cơ hội xứng đáng đẻ tôi được thể hiên trải nghiệm bản thân một cách thiết thục nhất
4 Đối tượng, giới hạn, phạm vi nghiên cứu:
4.1 Chọn đối tượng nghệ thuật, một mảng lớn trong quá trình hình thành và phát triển của dân tộc Chăm:
Với sự hình thành và phát triển dài gần chục thế kỷ, dân tộc Chăm đã để lại nhiều thành tựu khá vĩ đại gồm nhiều di sản, di vật vật thể và phi vật thể với nhiều mảng nghiên cứu khác nhau Với đồ án tốt nghiệp, tôi mong muốn xoáy sâu vào lĩnh vực nghệ thuật Chăm, một lĩnh vực khá lớn của dân tộc Chăm nói riêng và Việt Nam nói chung trong các mảng văn hóa, lịch sử xã hội, tôn giáo tín ngưỡng tôi cảm nhận việc này phù hợp với nhiệm vụ trình bày diễn dã một cách cô động và chân thực nhất đến
4.2 Không gian một bảo tàng mới:
Chắt lọc được một mảng cần khai thác trong đời sống văn hóa, lịch sủ xã hội Chăm Rút ra những ý đặc trưng cơ bản tạo thành một hướng nghiên cứu mới nhằm đưa vào không gian bảo tàng một cách linh hoạt hợp lý nhất bằng các bộ sưu tập, hình ảnh, mô hình, biểu đồ có tính chắt lọc nhất Tận dụng không gian để có thể giới thiệu hết những gì mà trong mình của nghệ thuật Chăm đang tồn tại Đồng thời, bảo tàng mang đậm chất của một bảo tàng nghệ thuật nói chung và bảo tàng nghệ thuật ChămPa nói riêng trong xu hướng thiết kế nội thất hiên nay
Các không gian trưng bày trong nhà và ngoài trời với các bộ sưu tập nghệ thuật ChămPa
Không gian sảnh với các hệ thống giới thiệu, nghỉ chân và huớng dẫn
Không gian tổ chức sự kiện, bộ phận nghiên cứu và quản lý, cùng các không gian phụ trợ cần có của một bảo tàng nói chung, bảo tàng Chăm nói riêng và đưa ra giải pháp ứng dụng vào bảo tàng Nghệ thuật ChămPa một cách khoa học, đầy đủ và chính xác
Nghiên cứu và làm rõ các thể loại nghệ thuật vật thể và phi vật thể của nghệ thuật Chăm đang có từ lúc hình thành cho đến nay.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
5.1.1 Bảo tàng Nghệ thuật ChămPa mang tính xã hội cao:
Xây dựng một mô hình bảo tàng mới, bảo tàng nghệ thuật ChămPa nhằm giới thiệu đến công chúng đạt trình độ hiện đại Đây là một mô hình hết sức ý nghĩa đối với Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung cùng bạn bè các nước trên thế giới, và là khẳng định bản sắc dân tộc Đề tài nói lên nghiên cứu về không gian nội thất nghe nhìn, đồng thời tôn lên nền nghệ thuật độc đáo của ChămPa cần được nghiên cứu và lưu giữ một cách khoa học để bạn bè các dân tộc khác biết khi nhắc đến Việt nam
Hiện nay trong nước đã có nhiều không gian trưng bày về ChămPa nhưng chưa có một bảo tàng cụ thể bao quát hết nền nghệ thuật Chăm, mà còn bao quát một lĩnh vực lớn hay nhỏ nào đó, một kía cạnh nào đó của Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa Hay chỉ là các trưng bày nằm trong các bộ sưu tập của các bảo tàng có qui mô lớn
Nhận thức, vận dụng vốn hiểu biết cá nhân xây dựng truyền tải trong đồ án Đây là cách thiết thực giúp tôi có cách nhìn lập luận, giải quyết vấn đề một cách đúng đắn Thể hiện lại kiến trúc nội thất bảo tàng, từ đó ứng dụng tìm tòi một phong cách nội thất bảo tàng nói chung và bảo tàng Nghệ thuật nói riêng Đây là một ccong việc không dễ khai thác, chính vì thế mà tôi cần nắm bắt xây dựng vào đồ án một cách thiết thực nhất
Xây dựng phong cách bảo tàng, thể loại bảo tàng nhằm ứng dụng trong một bảo tàng mang ý nghĩa trưng bày bảo tồn một nền nghệ thuật nhất định Đây là một công tác cần được triển khai sớm và có thể hoàn thành được
Tổ hợp lại các không gian của một bảo tàng trưng bày có tính đặc trưng riêng biệt với các bảo tàng hiện có trong nuớc Và đưa ra các giải pháp mang tính cấp thiết và hợp lý có tính sáng tạo trong thời đại mới hiện nay Áp dụng các giải pháp trưng bày cũ và mới, các phương pháp trưng bày khoa học dựa trên các nguyên lý thiết kế đã học về không gian nghe nhìn, trưng bày để dưa ra các giải pháp thiết kế
Bảo tàng Nghệ thuật ChămPa sẽ có nhiệm vụ giới thiệu đến công chúng về một nền nghệ thuật độc đáo, và giới thiệu đến thế giới bản sắc dân tộc của nước nhà Đây là một nét chấm phá mới trong bối cảnh hiện đại hóa – công nghiệp hóa Giúp giới trẻ hiện nay và thế hệ sau này không tự hào về dân tộc và không quên cội nguồn Đây là một vấn đề cần thiết cấp bách cần triển khai.
Tính thời sự, tính mới lạ của đề tài
Trong bối cảnh công nghiệp hóa, đô thị hóa, hội nhập và giao lưu giữa văn hóa ngoại lai với văn hóa bản địa một hiện tượng không thể không tránh khỏi đó là sự hòa hợp quá giới han, một sự phai mờ của văn hóa bản địa là một điều không thể tránh khỏi theo năm tháng nếu không có một cách nhìn đúng đắn, một cách tìm hỏi tiếp thụ đúng đắn Điều đó thể hiện rõ ở một số giới trẻ trên các nước hiện nay, chính vì thế nên tiếp thêm sức sống cho Văn hóa – Nghệ thuật nước nhà Điều này chứng tỏ việc
ChămPa” là điều đúng đắn và có tính chất thời sự hiện nay Với điều này chúng ta như đi dần, tiếp xúc một nền văn hóa bản địa, đồng thời khi chúng ta tự hào về văn hóa của mình thì có thể tiếp nhận một cách đúng đắn và song bước cùng văn hóa thế giới hợp lý nhất
Với xu thế hiện nay có khả năng con người sẽ ít quan tâm đến Văn hóa – Nghệ thuật, chính vì thế không nên để Văn hóa – Nghệ thuật cứ thế rời xa dần, chúng ta phải để Văn hóa – Nghệ thuật tồn tại một cách sống động bằng cách kéo nó lại gần mình thông qua các công tác bảo tồn như việc hình thành một số bảo tàng có tính chất cụ thể như Bảo tàng Nghệ thuật Chămpa Nhờ vào đó văn hóa dân tộc Việt Nam có thể song bước cùng năm tháng và khỏe mạnh theo thời gian Đồng thời viới việc có một sức khỏe trong Văn hóa – Nghệ thuật, chúng ta có thể giữ được bản sắc đậm đà của chính mình và hội nhập với thế giới một cách chủ động chứ không còn thụ động như trước
Chính vì thế mà bảo tàng Nghệ thuật ChămPa có sức sống của thời đại và qui mô phổ cập vĩ đại mang tính chất nhân rộng
LỊCH SỬ, HIỆN TRẠNG CỦA ĐỀ TÀI
1.1 Tổng quan chung về đề tài:
1.1.1 Đại cương về dân tộc Chăm:
Sống tập trung ở hai tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận Một số nơi khác như An Giang, Tây Ninh, Đồng Nai, thành phố Hồ Chí Minh cũng có một phần dân cư là người Chăm; tây nam Bình Thuận và tây bắc Phú Yên có người Chăm thuộc nhóm Hroi
+ Đặc điểm kinh tế: Đồng bào Chăm sống ở đồng bằng, có truyền thống sản xuất lúa nước là chính
Kỹ thuật thâm canh lúa nước bằng các biện pháp giống, phân bón, thủy lợi khá thành thạo Đồng bào Chăm biết buôn bán Hai nghề thủ công nổi tiếng là đồ gốm và dệt vải sợi bông Trước kia, người Chăm không trồng cây trong làng
+ Tổ chức cộng đồng: Đồng bào có tập quán bố trí cư trú dân cư theo bàn cờ Mỗi dòng họ, mỗi nhóm gia đình thân thuộc hay có khi chỉ một đại gia đình ở quây quần thành một khoảnh hình vuông hoặc hình chữ nhật Trong làng các khoảnh như thế ngăn cách với nhau bởi những con đường nhỏ Phần lớn làng Chăm có dân số khoảng từ 1.000 người đến 2.000 người
Một jatalinga phân tầng vào thế kỷ 10 ở thánh địa Mỹ Sơn
Trước khi bị vua Lê Thánh Tông chinh phục năm 1471, tôn giáo chính của người Chăm là Ấn độ giáo, và nền văn hóa Chăm cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn minh Ấn Độ Ấn độ giáo ở Chăm Pa chủ yếu là Si-va giáo, tức là đạo thờ thần Shiva, và có ảnh hưởng của các yếu tố tôn giáo bản địa như thờ nữ thần Đất Yan Po Nagar Biểu tượng chính của tôn giáo Si-va của người Chăm là linga, mukhalinga, jatalinga, linga chia tầng và kosa
Linga (hay còn gọi là lingam) là một cột trụ có hình dương vật đại diện cho Shiva Các vua Chăm thường xuyên dựng và cúng các linga bằng đá để thờ ở trung tâm các đền tháp của hoàng gia Tên mà vua Chăm đặt cho một linga sẽ bao gồm tên của nhà vua và đuôi "-esvara," tức là Shiva
Mukhalinga là một linga mà trên đó có vẽ hoặc chạm hình ảnh Shiva dưới dạng hình người hay hình khuôn mặt
Jatalinga là một linga mà trên đó chạm phong cách điển hình của Shiva là kiểu tóc búi
Linga phân tầng là một cột linga chia làm ba phần đại diện cho ba thể (trimurti) của thượng đế trong Ấn giáo: phần dưới cùng, là một khối hình lập phương, tượng trưng cho Brahma; phần ở giữa, là một hình lăng trụ tám mặt, đại diện cho Vishnu; và phần trên cùng, có hình tròn, đại diện cho Shiva
Kosa là một khối kim loại hình trụ được sử dụng để che phủ cho linga Việc hiến tế một kosa để trang trí cho linga là một nét đặc trung độc đáo của đạo Si-va của người Chăm Các vua Chăm thường đặt tên cho các kosa đặc biệt cũng theo cách họ tự đặt tên cho các linga
Việc Ấn giáo là một tôn giáo chiếm ưu thế của người Chăm bị gián đoạn từ thế kỷ 9 đến thế kỷ 10 khi triều đại Indrapura (Đồng Dương ở tỉnh Quảng Nam ngày nay) theo Phật giáo Đại thừa Phong cách nghệ thuật Phật giáo Chăm Pa thời Đồng Dương được công nhận là một trong những phong cách độc đáo
Trong thế kỷ thứ 10 và các thế kỷ sau, Ấn Độ giáo lại trở thành tôn giáo chính của Chăm Pa Một số nơi vẫn còn lưu giữ những công trình tôn giáo và cũng là các công trình kiến trúc và nghệ thuật của thời kỳ này như Mỹ Sơn, Khương Mỹ, Trà Kiệu, Chánh Lộ và Tháp Mẫm
Hồi giáo bắt đầu xâm nhập vào Chăm Pa từ sau thế kỷ thứ 10, nhưng chỉ sau năm 1471 thì ảnh hưởng của Hồi giáo mới rõ nét Vào thế kỷ thứ 17 thì hoàng gia Chăm đã theo đạo Hồi và cũng từ đó phần lớn người Chăm bắt đầu theo đạo này, và khi vùng đất này bị sáp nhập vào Việt Nam thì phần lớn người Chăm ở đây đã theo đạo Hồi Phần lớn người Chăm đều là người Hồi giáo và cũng giống như người Java ở Indonesia, họ còn chịu nhiều ảnh hưởng của Ấn giáo Các văn bản của Indonesia còn ghi lại câu chuyện công chúa Darawati, một công chúa Chăm đã ảnh hưởng đến chồng là Kertawijaya, người cai trị đời thứ bảy của Majapahit, tượng tự như câu chuyện với Parameshwara, người đã cải đạo Hồi cho hoàng gia Majapahit Ngôi mộ của Putri Champa (công chúa Chăm) vẫn còn thấy ở Trowulan, nơi xưa kia là thủ đô của Majapahit
Chế độ mẫu hệ vẫn tồn tại ở người Chăm miền Trung Tuy đàn ông thực tế đóng vai trò to lớn trong cuộc sống nhưng chủ gia đình luôn là người đàn bà cao tuổi Phong tục Chăm qui định con gái theo họ mẹ Nhà gái cưới chồng cho con Con trai ở rể nhà vợ Chỉ con gái được thừa kế tài sản, đặc biệt người con gái út phải nuôi dưỡng cha mẹ già nên được phần chia tài sản lớn hơn các chị
Nhà cửa của đồng bào hầu như có rất ít đặc điểm giống nhà của các cư dân Malayô - Pôlinêxia nào khác
Nói đến nhà ở của người Chăm ở Bình Thuận thì cái nhà chưa phải là cái đáng quan tâm nhất, mà là một quần thể nhà trong một khuôn viên Mối quan hệ của các nhà trong quần thể này đã thể hiện quá trình dan vỡ của hình thái gia đình lớn mẫu hệ để trở thành các gia đình nhỏ với các ngôi nhà ngắn