CƠ SỞ THIẾT KẾ
2.1 Cơ sở về pháp lý:
2.1.1Qui định tổ chức và xếp hạng bảo tàng:
TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA BẢO TÀNG Điều 28. Thẩm quyền xác nhận điều kiện thành lập và hoạt động bảo tàng Điều 29. Xếp hạng bảo tàng Việt Nam
Điều 30. Tiêu chuẩn xếp hạng bảo tàng 2.1.2 . Qui chế quản lý hiện vật
QUY CHẾ
Kiểm kê hiện vật bảo tàng
(Ban hành kèm theo Quyết định số 70/2006/QĐ-BVHTT ngày 15 tháng 9 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin 2.2 Cơ sở về lý luận:
2.2 .1. Các khái niệm:
a. Bảo tồn là gì:
Bảo tồn là bảo vệ, duy trì giữ gìn những gì tồn tại trong thực tế ,những gì tồn đọng và có giá trị về mặt lịch sử ,mang tính chất tiến hóa ,mang tính chất duy trì và tồn tại,phát triển lâu dài.
b. Bảo tồn di tích nghệ thuật của dân tộc Chăm:
Văn hóa - Nghệ thuật của mỗi dân tộc được coi như những viên ngọc đã được sàng lọc chau chuốt lâu đời qua thời gian, trong không gian và mang đậm tính bản sắc. Đối với dân tộc Chăm cũng vậy, Văn hóa - Nghệ thuật Chăm giữ một vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của cộng đồng người.
Đặc biệt nền Văn hóa – Nghệ thuật vật thể và phi vật thể của dân tộc Chăm, chịu đựng những mất mát to lớn, vẫn hiện hữu bởi những vết tích và di tích, dưới và trên mặt đất. Đó là một khối lượng tài sản vật chất có niên đại xa xưa, phân bổ trên địa bàn các tỉnh miền Trung và có tình trạng kỹ thuật rất xấu. Nó đặt ra trước các nhà bảo tồn di tích nhiều vấn đề hóc búa cả về cách thức ứng xử và cả về kỹ thuật trùng tu.
Di sản nghệ thuật kiến trúc Chăm, nhìn sâu xa vào mức độ quý hiếm, mức độ mất mát, đòi hỏi ở các nhà bảo tồn và các nhà trùng tu, trên hết và trước hết, sự duy trì lâu
dài, không bị mất mát thêm và không bị sai lệch. Để đạt được ba mục tiêu đó, cần xác định một chiến lược và những giải pháp tương thích.
c. Bảo tàng là gì:
Bảo tàng là nơi bảo quản và trưng bày các sưu tập về lịch sử tự nhiên và xã hội (sau đây gọi là sưu tập) nhằm phục vụ nhu cầu nghiên cứu, giáo dục, tham quan và hưởng thụ văn hóa của nhân dân.( Luật Di sản văn hóa ban hành 2002)
Bảo tàng có các nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:
a. Sưu tầm, kiểm kê, bảo quản và trưng bày các sưu tập b. Nghiên cứu khoa học về di sản văn hóa
c. Tổ chức, phát huy giá trị di sản văn hóa phục vụ lợi ích của xã hội d. Xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên môn nghiệp vụ
e. Quản lý cơ sở vật chất và trang thiết bị kỹ thuật
f. Thực hiện hợp tác quốc tế theo quy định của pháp luật
g Thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của pháp luật Bảo tàng là một hình thức của công tác bảo tồn.
d. Bảo tàng Nghệ thuật ChămPa:
Là nơi nghiên cứu về Văn hóa – Nghệ thuật ChămPa, từ đó khi thác tìm kiếm và phân loại lại các bộ sưu tập nghệ thuật Chăm nhằm đưa ra một phương pháp trưng bày và bảo quản nền nghệ thuật Chăm một cách có nghiên cứu và hiệu quả mang tính hiện đại nhất.
2.2.2. Các giáo trình, các nguyên tắc, nguyên lý thiết kế nội thất hoặc liên quan tới nội thất bảo tàng:
Nguyên tắc xuyên phòng: Tổ chức không gian tham quan từ ngoài sân vào trong nhà. Từ tầng trệt lên các tầng trên, và từ phòng này qua các phòng khác một cách lôgic để tạo ra một hướng di chuyển nhất định và hợp lý giúp khách tham quan có thể theo hướng dẫn hoặc tự trải nghiệm hết các thể loại trưng bày trong một bảo tàng.
Nguyên tắc tầm nhìn: Có thể quan sát vật thể cách mắt tối đa 2m1, tầm nhìn tốt nhất là 1,5m nên những vật trưng bày chính phải ở khoảng này. Góc nhìn của mắt là 60độ theo phương đứng và 90độ theo phương nằm ngang là có thể quan sát thấy vật thể trưng bày.
Mặt bằng và mặt đứng vị trí quan sát tốt nhất, bao quát được vật thể
Nguyên tắc đặt vật thể: Tốt nhất là khoảng cách từ mắt quang sát đến vật thể là 2m.
Nguyên tắc di chuyển tham quan trong bố cục vật dụng bảo tàng: theo niêm đai hoặc theo thể loại trưng bày để giúp khách tham quan có thể đi tham quan theo đúng trình tự một cách hợp lý.
Trường nhìn theo khoảng cách đặt vật thể
Nguyên lý ánh sáng: Ngoài ánh sáng tập trung để hỗ trợ di chuyền tham quan thì trong bảo tàng ánh sáng điểm để làm nổi bật vật phẩm giúp khách tham quan có thể quan sát tốt đồng thời hu hút tầm nhìn của mắt là điều quan trọng nhất.
Góc đặt ánh sáng có thể quan sát vật tốt
Nguyên lý trưng bày: Vật trưng bày phải được tôn vinh bằng các biện pháp kỹ thuật trưng bày khác nhau. Có thể dung ánh sáng, trưng bày trong lồng kính, trên những vật có thể làm tôn lên tính sang trọng của vật trưng bày thô sơ như đá sa thạch, mô hình kiến trúc bằng việc trải thảm nhung, trên một phiếng đá sang trọng…
Nguyên lý bảo quản: Tùy mức độ sang trọng, mức độ yêu cầu bảo vệ vật phẩm cao hay thấy thì có cách bảo quản riêng. Có những vật phẩm có thể trưng bày bục bệ bình thường nhưng cũng có những loại phải có lồng kính hay để cách biệt, có ngăn cách.
2.2.3. Các luận điểm, quan niệm về nội thất hay nghệ thuật, thậm chí cả vể khoa học có liên quan tới đề tài.
Quan niệm nội thất bảo tàng: Vật trưng bày phải được trưng bày theo một cách trình tự hợp lý và được bảo quản tốt theo từng mức độ khác nhau, vì thế cách xử lý tường, bục bệ vật dụng là điều được quan tâm. Đây chính là yếu tố chính cần được tôn vinh và có cách bố cục khoa học chứ không phải tùy tiện. Những yếu tố nội thất khác như trần, tường, sàn chỉ là phụ, chỉ kết hợp nhấn nhá làm đẹp một cách nhẹ nhàng nhất khiến người tham quan không quá bị sao lãng mà quên đi yếu tố chính đang được đề cập.
Không gian trưng bày phải thoáng và thoải mái vì có những khách tham quan theo đoàn.
Phải có những hướng dẫn để tạo cho khách tham quan có thể tham quan trong những trường hợp tự nghiên cứu.
Trần, tường và sàn khá đơn giản, chỉ thây đổi ở những không gian đặc biệt để nhấn
Nhằm tạo tính thẩm mỹ thì cần một số không gian có tính thẩm mỹ và trang trọng để thi hút mắt nhìn về những yếu tố trưng bày chính. Điều này còn cho thấy được yếu tố trưng bày chính phụ trong bảo tàng.
Bục bệ phải có tính thẩm mỹ, dễ gia công và tiết kiệm chi phí nhưng tôn lên được vật trưng bày.
Chỉ một số yéu tố chính mới áp dụng nâng hạ bậc cấp trong di chuyển, để di chuyển thuận lợi và tiết kiệm không gian. Đồng thời nâng hạ bậc cấp trong di chuyển để làm tang tính thẩm mỹ nên cần xem xét kỹ.
2.3 Cơ sở thực tiễn
- Không gian thoáng đãng, trang trọng và nghiêm túc.
- Tường, sàn chỉ là yếu tố phụ, quan trọng là làm nổi bạt được trưng bày.
- Hướng di chuyển đủ lớn và trưng bày đầy đủ bằng cách tận dụng không gian một cách triệt để.
- Tận dụng các bục lớn, ngăn không gian để tạo những thay đổi di chuyển nhằm tham quan sinh động và đầy đủ hơn.
- Có thể bố trí tường, vách hay bục bệ thành hình dích dắc hay bo góc để tạo di chuyền, trưng bày hình ảnh…. Nhằm hướng cho người tham quan tự nghiên cứu.
- Các góc chết được xử lý nhẹ nhàng, sử dụng các poster hay là vách ngăn tạo hướng di chuyển.
- Hiện nay với những thiết kế nội thất bảo tàng mang tính hiện đại hay những không gian mang chất liệu hiên đại chỉ thay đổi ở những không gian chính. Để giới thiệu đến khách tham quan đầy đủ những nghiên cứu của bảo tàng thì ngoài vật trưng bày, hiên nay còn kết hợp hình ảnh, poster hay màn hình chiếu…….