Chưa thành lập được ban quản lý chỉ đạo hoạt động hướng nghiệp-dạynghề trong trường học.Theo chỉ đạo của Sở giáo dục và đào tạo Thanh Hóa việc phân luồng họcsinh sau TNTHCS thi vào THPT
Trang 12.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 7-15
Trang 21.MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:
Hướng nghiệp là một hoạt động giáo dục nhằm mục đích giáo dục họcsinh lựa chọn nghề một cách tự giác có ý nghĩa là việc lựa chọn đó có sự phùhợp với yêu cầu của xã hội và phù hợp với những đòi hỏi của nghề
Hướng nghiệp là một vấn đề giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ góp phần vàoviệc bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, bồi dưỡng ý thức đúng đắn đối với lao động,nâng cao chất lượng dạy và học, tạo ra những cơ sở ban đầu rất quan trọng chothế hệ trẻ tham gia lao động sản xuất và đào tạo nghề Chính vì vậy công táchướng nghiệp cho học sinh trong trường THCS là một công tác giáo dục toàndiện
Qua nhiều năm trực tiếp làm công tác hướng nghiệp định hướng cho họcsinh ở bậc THCS chọn nghề nghiệp, dù là tiếp tục theo học tại các trường THPThay làm các ngành nghề khác tôi nhận thấy rằng ở các em đều xuất hiện nhữngquan niệm sai lầm khi chọn nghề, phần lớn là do cha mẹ và bản thân học sinhcòn chưa nhận thấy được: trong mỗi người chúng ta, từng cá nhân đều có sởtrường riêng, nó còn tiềm ẩn đến một giai đoạn nào đó mới bộc lộ khả năng nổitrội về một lĩnh vực mà hiện tại mình chưa nhận thấy
Đặc biệt đối với học sinh vừa tốt nghiệp THCS, mỗi học sinh đều có tưchất không giống nhau, có hoàn cảnh kinh tế gia đình khác nhau và sở thíchcũng khác nhau, chứ không phải em nào cũng phải có bằng tốt nghiệp THPT,BTTH rồi mới chọn một nghề nào đó để lập nghiệp
Với đối tượng học sinh vừa tốt nghiệp THCS ở một xã có truyền thốnghiếu học như thị trấn Nưa, xét về mặt năng lực, hoàn cảnh điều kiện kinh tế sởthích động cơ học tập tương đối cao Tuy nhiên có một bộ phận nhỏ học sinh có
bố mẹ đi làm ăn xa, ở nhà với ông bà, không đảm bảo kiến thức có thể theo họctrọn vẹn chương trình giáo dục THPT hoặc BTTH, thường các em này dễ bỏ họcgiữa chừng làm ảnh hưởng đến hiệu quả chất lượng giáo dục đào tạo của nhàtrường, bỏ học đi chơi đua đòi bạn bè, dễ thâm nhiễm thói hư tật xấu của tệ nạn
xã hội gây ra bao hậu quả khôn lường Nên định hướng phân luồng cho học sinh
TN THCS có học lực yếu theo học các trường THPT dân lập hay trung cấp nghề
là phù hợp nhất Sau khi tốt nghiệp các em vừa có nghề có thể lập nghiệp vừa
có kiến thức văn hóa tương đương TN THPT, lại đở mất khoản tiền đầu tư vôcùng lớn mà hiệu quả nhất là xã hội giảm đi được một lượng nhóm thanh niên
vô công liêu lỏng, hư hỏng do không theo nổi chương trình giáo dục THPT, yếukém bỏ học giữa chừng
Hiện nay, thực tế trong các nhà trường hình thức tổ chức hướng nghiệpchưa phong phú,công tác hướng nghiệp trên hình thức thuyết trình, giáo viên chỉcung cấp những kiến thức cơ bản về mặt lý thuyết trên lớp, chưa có điều kiện để
Trang 3tổ chức cho học sinh tham quan học tập một số nghề ở địa phương, hoặc chưamời nghệ nhân giới thiệu một số ngành nghề mà địa phương có Chưa có sựphối hợp chặt chẽ giữa giáo viên làm công tác Hướng nghiệp với giáo viên chủnhiệm, giáo viên bộ môn Công tác hướng nghiệp chưa được tập huấn thườngxuyên Chưa thành lập được ban quản lý chỉ đạo hoạt động hướng nghiệp-dạynghề trong trường học.
Theo chỉ đạo của Sở giáo dục và đào tạo Thanh Hóa việc phân luồng họcsinh sau TNTHCS thi vào THPT công lập tối đa đạt 70 % và việc đưa công táchướng nghiệp- dạy nghề vào trường phổ thông hiện nay đã đặt ra cho lãnh đạonhà trường một nhiệm vụ hết sức nặng nề là tìm ra các biện pháp để quản lý,điêù hành chỉ đạo hoạt động hướng nghiệp dạy nghề để nâng cao chất lượnggiáo dục toàn diện
Xuất phát từ thực tế đó tôi quyết định chọn đề tài: " Một số giải pháp nâng cao hiệu quả tư vấn hướng nghiệp cho học sinh trường trung học cơ sở Thị trấn Nưa giai đoạn 2020-2022 "
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
Trên cơ sở khoa học giáo dục hướng nghiệp dạy nghề, giúp học sinh vàgia đình nhận thức đúng đắn năng lực, khả năng, điều kiện, nhu cầu lao động để
có quyết định chọn nghề phù hợp trong tương lai, đặc biệt Trung cấp nghềhướng đi mới vừa tầm, vừa sức đối với đối tượng học sinh vừa TN THCS khiếmkhuyết năng lực học tập dễ bỏ học giữa chừng nếu theo học bậc THPT hệGDTX cũng khó có thể theo hết chặng đường để lấy bằng TNTHPT, BTTH.Vừa giải quyết bài toán nhu cầu lao động có tay nghề qua đào tạo vẫn có thể tiếptục lấy bằng đại học khi quy chế liên thông được thực hiện.( Đại học –Cao đẳnghay Trung cấp nghề) góp phần giải quyết bài toán nhu cầu nguồn lực lao độngcho tương lai phát triển của đất nước
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
Để thực hiện đề tài này tôi đã chọn và tổng hợp kết quả các phương phápnhư sau:
Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Phương pháp điều tra
Trang 4Phạm vi nghiên cứu là đối tượng là học sinh lớp 9 tại trường Thị trấn Nưagiai đoạn 2019-2021
1.5 Những điểm mới của sáng kiến:
Thời gian nghiên cứu giai đoạn 2020- 2021 Năm học 2021 – 2022 sauthời gia nghiên cứu đúc rút kinh nghiệm tôi đã bổ sung sơ đồ phân luồng họcsinh và hệ thống câu hỏi trắc nghiệm hỗ trợ cho sơ đồ trong quá trình thực hiện
2 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lí luận :
Thông tư số 31 của Bộ giáo dục ngày 17/8/1981 cũng nêu rõ vị trí và
nhiệm vụ của công tác hướng nghiệp, trong nhà trường phổ thông hướng nghiệp
là một bộ phận quan trọng của nền giáo dục phổ thông Thực hiện công táchướng nghiệp là một yêu cầu cần thiết của cải cách giáo dục nhằm thực hiệnmục tiêu, nguyên lý và nội dung giáo dục của Đảng Góp phần tích cực và cóhiệu quả vào việc phân công và sử dụng hợp lý học sinh sau khi tốt nghiệp
Quan điểm mới của Đảng ta là phát triển giáo dục phải gắn với nhu cầuphát triển kinh tế xã hội, những tiến bộ khoa học công nghệ và củng cố quốcphòng, an ninh Giáo dục là một hoạt động có mục đích, có chương trình, nộidung, phương pháp và phương tiện giáo dục nhằm giáo dục và đào tạo học sinhtrở thành những người lao động có trình độ, có kỹ năng nghề nghiệp Phát triểngiáo dục gắn với tiến bộ khoa học - công nghệ là quan điểm chỉ đạo xuyên suốtcủa quá trình phát triển giáo dục
Nhìn chung các trường đã quán triệt được những văn bản đó song việcthực hiện chưa đồng bộ Công tác hướng nghiệp chỉ được thực hiện trên lí thuyếtsuông, chưa cho học sinh đi vào thực tế
Công tác hướngnghiệptrong nhà trường phổ thông nhằm mục đích bồidưỡng, hướng dẫn việc chọn nghề cho học sinh phù hợp với yêu cầu phát triểncủa xã hội đồng thời phù hợp với năng khiếu cá nhân Thực hiện công tác hướngnghiệp là một yêu cầu cần thiết của cải cách giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu,nguyên lý và nội dung giáo dục của Đảng Góp phần tích cực và có hiệu quả vàoviệc phân công và sử dụng hợp lý học sinh sau khi tốt nghiệp
Từ năm học 2004-2005 đến nay ngành giáo dục đã quyết định đưa côngtác hướng nghiệp và dạy nghề vào trường phổ thông xem đây là một hoạt động
có ý nghĩa quan trọng trong quá trình dạy học
Theo tinh thần của việc đưa công tác hướng nghiệp- dạy nghề vào trườngphổ thông hiện nay đã đặt ra cho người hiệu trưởng một nhiệm vụ hết sức nặng
nề là tìm ra các biện pháp để quản lý, điêù hành chỉ đạo hoạt động hướng nghiệpdạy nghề để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện
Công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông là giai đoạn mở đầu củacông tác hướng nghiệp toàn xã hội Dưới góc độ xã hội, công tác hướng nghiệp
có 3 mặt hoạt động chủ yếu sau:
- Định hướng nghề nghiệp
Trang 5Công tác hướng nghiệp trong nhà trường PT nhằm mục đích bồi dưỡnghướng dẫn học sinh chọn nghề phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội, đồngthời phù hợp với thể lực và năng khiếu của cá nhân.
* Nhiệm vụ :
- Giáo dục thái độ lao động và ý thức đúng đắn với nghề nghiệp Tổ chứccho học sinh thực tập, làm quen với một số nghề chủ yếu trong xã hội và cácnghề truyền thống của địa phương
- Tìm hiểu năng khiếu, khuynh hướng nghề nghiệp của từng học sinh đểkhuyến khích, hướng dẫn và bồi dưỡng khả năng nghề nghiệp thích hợp nhất
- Động viên hướng dẫn học sinh đi vào những nghề những nơi đang cầnlao động trẻ tuổi có văn hoá
- Giáo dục cho học sinh thái độ lao động XHCN, ý thức tôn trọng ngườilao động thuộc các ngành nghề khác nhau, ý thức tiết kiệm và bảo vệ của côngđây là phẩm chất nhân cách không thiếu được ở những người lao động trong chế
độ XHCN Đây là nhiệm vụ giáo dục đạo đức và lương tâm nghề nghiệp chủyếu đối với thế hệ trẻ [2]
2.2.3.Ý nghĩa của giáo dục hướng nghiệp:
*Ý nghĩa giáo dục:
Công tác giáo dục là một bộ phận của công tác giáo dục XHCN Vềphương diện này, hướng nghiệp là công việc điều chỉnh động cơ chọn nghề chohọc sinh, điều chỉnh hứng thú cuả các em theo xu thế phân công lao động xãhội.Hướng nghiệp là một công việc góp phần vào việc cụ thể hoá mục tiêu đàotạo của trường phổ thông [2]
Trang 6*Ý nghĩa kinh tế :
Công tác hướng nghiệp luôn hướng vào việc sử dụng hợp lý tiềm năng laođộng trẻ tuổi của đất nước, từ đó nâng cao năng suất lao động của xã hội Đưathanh thiếu niên vào đúng vị trí lao động nghề nghiệp, giúp cho họ phát huyđược hết năng lực, sở trường lao động, phát triển cao những hứng thú nghềnghiệp, làm nảy nở óc sáng tạo trong lao động là việc làm hết sức quan trọng đốivới hướng nghiệp.Làm như vậy, nghề nghiệp không phải là nơi kiếm sống mà lànơi thể hiện nhân cách, phát triển tài năng, cống hiến sức lực và trí tuệ cho côngcuộc xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ Quốc [2]
*Ý nghĩa chính trị :
- Hướng nghiệp có tác dụng góp phần làm cụ thể hoá mục tiêu đào tạo củatrường phổ thông thì điều đó có nghĩa là công tác hướng nghiệp có chức năngthực hiện đường lối giáo dục của Đảng và nhà nước, thực hiện đường lối giáodục trong đời sống xã hội Hướng nghiệp sẽ tạo nên những yếu tố mới trong conngười lao động- yếu tố cơ bản của việc tăng năng suất lao động xã hội [2]
*Ý nghĩa xã hội :
Hướng nghiệp có tác dụng điều chỉnh sự phân công lao động xã hội, tạo
ra sự công bằng trong việc phân bố lực lượng dân cư Khi xã hội gặp khó khăntrong việc tìm kiếm “ công ăn, việc làm" cho thanh thiếu niên hướng nghiệp kếthợp chặt chẽ với lao động sản xuất và dạy nghề có những tác dụng làm ổn địnhđời sống xã hội: góp phần tạo điều kiện để xã hội sử dụng hết lực lượng học sinhphổ thông ra trường trong lĩnh vực kinh tế, kể cả kinh tế quốc doanh và kinh tếgia đình
Ở trường THCS hiện nay hướng nghiệp cho học sinh theo 4 tuyến songhành (4 hình thức hướng nghiệp):
2.2.4.Hướng nghiệp qua các môn học
Trong cơ cấu chương trình tất cả các môn học ở THCS đều có khả nănghướng nghiệp cho học sinh, vấn đề là giáo viên bộ môn phải ý thức được vấn đềnày trước hết là dạy các kiến thức cơ bản sau đó tuỳ đặc trưng môn học mà chỉcho học sinh những kiến thức và kỹ năng của bài đó liên quan đến hướng nghiệpgiúp học sinh hiểu biết và làm quen với thế giới nghề nghiệp
2.2.5.Hướng nghiệp thông qua dạy học môn công nghệ
Với tư cách là môn khoa học ứng dụng, bộ môn công nghệ cung cấp chohọc sinh những nguyên lý chung của các quá trình sản xuất chủ yếu, củng cốnhững nguyên lý khoa học và làm cho học sinh hiểu được những ứng dụng củachúng trong sản xuất, trong các dạng nghề nghiệp khác nhau Do đó giảng dạymôn công nghệ quán triệt tinh thần kỹ thuật tổng hợp có tác dụng hướng nghiệpcho thế hệ trẻ
2.2.6.Hướng nghiệp qua các buổi sinh hoạt hướng nghiệp
Thông qua các buổi sinh hoạt hướng nghiệp nhằm giúp học sinh làm quenvới những nghề của quê hương, nghề phổ biến ở địa phương, nghề truyền thốngcủa địa phương như nông nghiệp,tiểu thủ công,tiểu công nghiệp
Trang 7Khác với các môn học, các buổi sinh hoạt hướng nghiệp được tổ chứckhông nhất thiết trình bày tại lớp mà có thể tại các triển lãm hướng nghiệp, tạiphòng hướng nghiệp, tại cở sở sản xuất, tại câu lạc bộ, qua phim
2.2.7.Hướng nghiệp qua hoạt động ngoại khoá
Bên cạnh những biện pháp hướng nghiệp trên mang tính giáo dục trongnội khoá, hoạt động ngoại khoá cũng có tác dụng to lớn trong việc giới thiệutuyên truyền cho học sinh Những hoạt động ngoại khoá bao gồm: Xây dựng tổngoại khoá, tham quan hướng nghiệp, phòng hướng nghiệp, câu lạc bộ, qua hoạtđộng của Đoàn thanh niên, qua hội phụ huynh học sinh
qua các môn học, qua dạy học môn Công nghệ, qua các buổi sinh hoạthướng nghiệp, qua hoạt động ngoại khóa
2.3 Thực trạng.
Trong thời gian qua cán bộ quản lý ở trường đã làm tốt công tác hướngnghiệp cho học sinh ở trường mình Đa số các nhà quản lý đã vận dụng phươngchâm" Học đi đôi với hành", đưa hoạt động hướng nghiệp- dạy nghề vào hoạtđộng dạy học cụ thể
Cán bộ quản lý và phần lớn giáo viên trong nhà trường đã nhận thứcđược vai trò vị trí của hoạt động giáo dục hướng nghiệp trong trường phổ thôngxem đây là mục tiêu giáo dục nhằm phát triển toàn diện học sinh là trách nhiệmcủa toàn xã hội
Phần lớn học sinh thấy được tầm quan trọng của công tác hướng nghiệp –dạy nghề trong nhà trường phổ thông, giúp các em định hướng được nghềnghiệp, làm quen được với một số nghề cơ bản, lựa chọn được nghề mình yêuthích sau này
Về phụ huynh và lực lượng ngoài xã hội: Xem đây là một hoạt động cầnthiết , bổ ích giúp các em hiểu biết cơ bản về một số nghề để các em lựa chọnsau này
Tuy nhiên chất lượng của công tác hướng nghiệp của phần lớn các trườngTHCS hiện nay còn thấp, chưa thực hiện một cách có hiệu quả, chưa phát huyđược tác dụng của việc dạy học, chỉ thực hiện trên lý thuyết suông hoặc giaotrách nhiệm cho TTKTHN-DN.Các hình thức tổ chức hướng nghiệp chưa phongphú, chưa có tính sáng tạo, hiệu quả chưa cao, việc phân công giảng dạy chưahợp lý, chưa phù hợp với năng lực của mỗi người Việc kiểm tra, đánh giá chưađược chú trọng, còn khoán trắng cho giáo viên
Giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn chỉ quan tâm đến chất lượng các
bộ môn văn hoá, chưa quan tâm đến chất lượng của hoạt động hướng dạy nghề Một số giáo viên cho rằng hoạt động Hướng nghiệp- dạy nghề chỉ làhoạt động phụ, trách nhiệm chính phải là Trung tâm giáo dục thường xuyên.Việc hướng nghiệp cho học sinh không phải thực hiện trong thời gian dài chỉcần tập trung một vài buổi là có thể làm tốt công tác đó
nghiệp-Việc dạy nghề cho học sinh ở trường chỉ tập trung vào môn học tự chọn ởlớp 8 là môn Tin học và được kiểm tra đánh giá vào cuối năm học, trong khi đó
Trang 8hiện nay công tác thi nghề ở THCS còn nhiều bất cập, học sinh không đượccộng điểm khi thi THPT nên các em không tham gia thi lấy chứng chỉ nghề.
Về học sinh: Một số học sinh khối 9 cho rằng công tác hướng nghiệp làhoạt động phụ không liên quan đến kết quả học tập, trong giờ học không chúý,các em cho rằng việc chọn nghề bây giờ chưa quan trọng, sau này nếu khôngvào được trường phổ thông thì cứ chọn một nghề nào đó rồi đi học là được
Năm học 2020 -2021, khi dạy học hướng nghiệp cho học sinh khối 9trường THCS Thị trấn Nưa, bản thân đã đưa ra câu hỏi thăm dò đối với học sinh về hoạt động hướng nghiệp và dạy nghề, kết quả thăm dò như sau:
Cho biết suy nghĩ của em về hoạt
động của công tác hướng
Có cũngđược vàkhông cũngđược
Số HS khối 9: 122 90=73.7% 5= 4.2% 27= 22.1% Năm học 2021-2022
Cho biết suy nghĩ của em về hoạt
động của công tác hướng
Có cũngđược vàkhông cũngđược
Số HS khối 9: 102 82=80.4% 4= 3.9% 16= 15.7%
Về phụ huynh và lực lượng ngoài xã hội : Một số phụ huynh cho rằng chỉ cầnhọc văn hoá cho tốt là được, còn việc định hướng nghề và học nghề biết cũngđược mà không cũng chẳng sao, những năm học trước chỉ để cộng điểm trong kìthi vào THPT, nay không cộng điểm thì không cần thiết
Như vậy, có rất nhiều nguyên nhân Song, có lẽ ngoài nguyên nhân kháchquan từ xã hội, thì chúng ta không thể không nhắc tới nguyên nhân chủ quan đó
là phải chăng cách tư vấn hướng nghiệp của chúng ta chưa thực sự lôi cuốn và
dễ hiểu đối với học sinh, phụ huynh học sinh…Phải chăng chúng ta còn quá coitrọng việc truyền thụ kiến thức mà không chú trọng mấy đến thực tế xã hội đểgiúp các em cũng như bố mẹ các em hiểu, biết được năng lực bản thân, địnhhướng và lựa chọn tương lai của mình
Từ thực trạng của công tác tư vấn hướng nghiệp ở các trường THCS nóichung và trường THCS Thị trấn Nưa nói riêng trong những năm qua, với cương
vị là phó hiệu trưởng tôi đã trăn trở, suy nghĩ và đưa ra một số giải pháp nângcao hiệu quả tư vấn hướng nghiệp cho học sinh trường trung học cơ sở Tân Ninhnăm học 2019-2020 như sau:
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên, học sinh và lựclượng ngoài nhà trường
Nhận thức của cán bộ giáo viên, học sinh và lực lượng ngoài nhà trường
Trang 9là một vấn đề rất quan trọng và không thể thiếu trong công tác quản lý, chỉ đạohoạt động giáo dục Hướng nghiệp- dạy nghề, đây là một hoạt động để thực hiệnmục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh.
a Đối với cán bộ giáo viên.
Cán bộ giáo viên là lực lượng nòng cốt quyết định chất lượng các hoạtđộng trong nhà trường vì vậy nâng cao nhận thức là một việc làm cần thiết
Trước hết là đối với hiệu trưởng, người cán bộ quản lý trường học phảinhận thức được tầm quan trong của công tác Hướng nghiệp- dạy nghề ở trườngphổ thông nhận thức được sự chỉ đạo, tổ chức hoạt động Hướng nghiệp- dạynghề là nhiệm vụ của hiệu trưởng và Hội đồng giáo dục Thấy được tầm quantrọng của công tác Hướng nghiệp- dạy nghề trong trường phổ thông, giúp họcsinh định hướng được nghề nghiệp hoặc làm quen được một số nghề sau này có
cơ sở để chọn nghề mà mình yêu thích Qua đó hiệu trưởng không được xemnhẹ công tác này và biết đầu tư thích đáng để công tác Hướng nghiệp- dạy nghềhoạt động có chất lượng và đạt được hiệu quả cao nhất
Đối với khối 9 là khối cuối cấp, chương trình hướng nghiệp được đưa vàodạy học chính khoá, hiệu trưởng cùng giáo viên phải có sự quan tâm đến việcnâng cao nhận thức cho các em, các em phải có sự nhìn nhận, hiểu được tầmquan trọng của công tác Hướng nghiệp- dạy nghề, đây là mục tiêu của việc giáodục toàn diện học sinh
b Đối với giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm.
Sự hợp tác của giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn có vai trò quyếtđịnh cho sự thành công của công tác hướng nghiệp vì vậy nâng cao nhận thứccho giáo viên là việc cần làm
Thông qua hoạt động ngoại khoá như tổ ngoại khoá, tham quan hướngnghiệp, phòng hướng nghiệp dạy nghề giúp giáo viên nhận thức tầm quan trọngcủa công tác hướng nghiệp, đây là nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục nóichung và trường nói riêng nhằm góp phần giáo dục toàn diện học sinh Đặc biệtđối với giáo viên chủ nhiệm khối 9 phải nhận thức được hoạt động Hướngnghiệp- dạy nghề là một môn học chính khoá, hiểu được tầm quan trọng của bộmôn này từ đó có hướng giáo dục học sinh, tìm phương pháp giảng dạy phù hợp
để công tác giáo dục Hướng nghiệp- dạy nghề đạt hiệu quả cao nhất
c Đối với học sinh khối 9
Đây là lứa tuổi sắp làm người lớn nhưng chưa có sự hiểu biết sâu sắc vềtầm quan trong của hoạt động này Vì vậy nhiệm vụ của cán bộ, giáo viên làgiúp các em hiểu được tầm quan trọng của công tác Hướng nghiệp- dạy nghề đểcác em tham gia đầy đủ, tích cực và có ý thức hoạt động tốt
Thông qua các buổi ngoại khoá, chào cờ đầu tuần, sinh hoạt lớp, hoặc các
bộ môn văn hoá như: Công nghệ, Vật lý, Sinh học Cán bộ, giáo viên giúp họcsinh nhận thức được trong thời đại công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước ngoàiviệc đào tạo những người thầy phải cần đến những người thợ Những kiến thức
mà các em được học trên lớp cần phải được vận dụng vào thực tiễn.Thông
Trang 10qua hoạt động này sẽ giúp các em tìm hiểu một số nghề để các em định hướngđược nghề nghiệp trong tương lai của mình.
d.Đối với lực lượng ngoài xã hội.
Trong giai đoạn hiện nay nước ta đang trên đà phát triển, nhu cầu về nhânlực đi hỏi ngày càng cao, để đáp ứng được nhu cầu đó thì yêu cầu học tập, hoạtđộng giáo dục nhà trường cũng được nâng cao Để thực hiện mục tiêu giáo dụcthì nhà trường cần có sự tiếp sức của lực lượng xã hội một cách có tráchnhiệm Nhà trường có trách nhiệm giúp phụ huynh học sinh, các lực lượng khácngoài xã hội nhận thức đúng đắn vai trò, ý nghĩa của hoạt động Hướng nghiệp-dạy nghề Hoạt động này không thể ảnh hưởng đến chất lượng các môn văn hoá
mà đây là công tác giúp các em phát triển toàn diện Từ nhận thức đầy đủ vềhoạt động này nhà trường dễ dàng tranh thủ sự hỗ trợ, hợp tác của họ trong qúatrình giáo dục
2.3.2 Giải pháp 2: Xây dựng kế hoạch và chương trình hoạt động:
Theo mục tiêu giáo dục của thời kỳ CNH-HĐH để phát triển toàn diệnhọc sinh ngoài việc học các bộ môn văn hoá cần phải cung cấp thêm cho họcsinh một số kiến thức cơ bản về một số nghề quen thuộc, giúp các em làm quenđược với một số nghề mà em yêu thích, hiểu được ý nghĩa tầm quan trọng củaviệc lựa chọn nghề nghiệp tương lai Biết được một số thông tin cơ bản về địnhhướng phát triển kinh tế- xã hội của đất nước, khu vực và địa phương, về thếgiới nghề nghiệp, thị trường lao động, hệ thống giáo dục phổ thông, trung họcchuyên nghiệp và dạy nghề cao đẳng, đại học ở địa phương và cả nước Để giúphọc sinh hiểu được tầm quan trọng của hoạt động này cần phải chỉ đạo xây dựng
kế hoạch từ đầu năm học
Công tác Hướng nghiệp- dạy nghề được đưa vào kế hoạch hoạt động củanăm học, đảm bảo đúng chỉ tiêu của Sở giáo dục đề ra tối thiểu là 80% học sinhkhối 9 tham gia học nghề
Người phụ trách công tác hướng nghiệp của các lớp là giáo viên chủnhiệm Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với giáo viên bộ môn để làm tốt công tác
Công tác hướng nghiệp được tổ chứctheo chủ đề từng chủ đề , giáo viênlên lớp phải có giáo án và dạy theo đúng chủ đề.[3]
Chủ đề 1: Ý nghĩa tầm quan trọng của việc chọn nghề có cơ sở khoa học.Chủ đề 2: Định hướng phát triển KT-XH của đất nước và địa phương.Chủ đề 3: Thế giới nghề nghiệp quanh ta
Chủ đề 4: Tìm hiểu thông tin một số nghề phổ biến ở địa phương
Chủ đề 5: Thông tin về thị trường lao động
Chủ đề 6: Tìm hiểu năng lực bản thân và truyền thống nghề nghiệp củagia đình
Chủ đề 7: Tìm hiểu hệ thống GDTH và đào tạo nghề của TW và địaphương
Chủ đề 8: Các hướng đi sau khi tốt nghiệp THCS
Trang 11Chủ đề 9: Tư vấn hướng nghiệp.
Hiệu trưởng chỉ đạo Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với giáo viên bộ mônthực hiện đúng chương trình do Bộ, Sở giáo dục đào tạo quy định
Giáo viên phụ trách công tác hướng nghiệp có thể tổ chức nhiều hoạtđộng giáo dục hướng nghiệp bằng cách phối hợp các phương pháp[1]
- Thuyết trình
- Tổ chức học sinh điều tra thông tin nghề
- Tổ chức thảo luận lớp về chủ đề hướng nghiệp
- Tổ chức học sinh học theo nhóm nhỏ
- Tổ chức trò chơi theo chủ đề hướng nghiệp
- Phương pháp đóng vai ( Diễn kịch ) mô phỏng
- Mời cựu học sinh của nhà trường là chủ các doanh nghiệp vừa và nhỏ đãthành công đi lên từ học nghề về nói chuyện
Phương pháp tổ chức hoạt động hướng nghiệp phải phù hợp với chủ đềtừng tháng
Đối với chủ đề tìm hiểu thông tin nghề ở địa phương, hiệu trưởng chỉ đạoGiáo viên chủ nhiệm có thể mời một số thợ giỏi giới thiệu các nghề mà phổ biến
ở địa phương như: Nghề làm mây tre đan xuất khẩu, làm chổi đót, nghề maymặc Hoặc cho các tham quan các cơ sở sản xuất mây tre đan, các công tymay ở địa phương
Đối với giáo viên bộ môn Công nghệ, Vật lý, Sinh học, Tin học cầnhướng nghiệp cho học sinh qua các tiết dạy, bài dạy
Sưu tầm một số mẫu vật giới thiệu một số nghề mà các em chưa biết hoặcnhững tài liệu có mục đích tư vấn nghề nghiệp
Khi học lớp 9 học sinh nào cũng có những dự định chọn một hướng chobản thân mình như: Một trường THPT, trường THCN, hoặc về gia đình tham gialao động sản xuất kèm theo dự định thường là những ước mơ về sự thành đạttrong tương lai Sự hình thành dự định chọn một hướng đi này gần như bao giờcũng gắn việc xem xét, cân nhắc các yếu tố ảnh hưởng như hứng thú, năng lựcbản thân với những khó khăn thuận lợi sẽ gặp Đây là lần đầu tiên trong đời các
em phải đối đầu với việc lựa chọn này Do vậy, học sinh sẽ gặp không ít khókhăn hoặc mắc phải những sai lầm khi chọn cho mình một hướng đi phù hợp Vìvậy thông qua buổi thảo luận lớp, giáo viên cần cho các em nhận thức nhữngthuận lợi, khó khăn khi quyết định lựa chọn hướng đi của mình sau khi tốtnghiệp
Qua nhiều năm được dạy hướng nghiệp bản thân đã rút ra Sơ đồ phânluồng học sinh sau khi tốt nghiệp THCS để các em có thể định hướng trongtương lai Theo sơ đồ như sau:
- Khi dạy chủ đề tháng 04 về Phân luồng học sinh sau khi tốt nghiệpTHCS và tháng 05 về công tác tư vấn hướng nghiệp bản thân thực hiện rất cóhiệu quả Đồ dùng dạy học là sơ đồ phân luồng Từ đó học sinh có cách nhìn