Các em không còn hứng thú đọc sách,không quan tâm đến sách nên thói quen đọc sách ngày càng giảm, các em lười đọcsách, ngại đọc sách, đọc sách nhanh hơn, đọc lướt, thích đọc sách mỏng, x
Trang 1A MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài
Thư viện trường học là một bộ phận cơ sở trọng yếu, là trung tâm sinh hoạtvăn hóa, khoa học của nhà trường Thư viện cung cấp các loại sáchphục vụ nhucầu học tập và giải trí, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập của giáoviên và học sinh, xây dựng thói quen tự học cho học sinh
Sách chính là người thầy vĩ đại, có tác dụng lớn đối với việc giáo dục nhâncách con người Ngoài việc cung cấp kiến thức cho người đọc, mỗi cuốn sách đềuthể hiện giá trị nhân văn cao cả, dạy cho chúng ta biết sống, biết yêu thương, sẻchia với những người xung quanh Bởi khi viết sách, người viết đã gửi gắm nhữngkinh nghiệm, kiến thức, tâm tư, tình cảm, khát vọng trong cuộc sống và trong mọimối quan hệ xã hội, để từ đó giúp người đọc hiểu, cảm nhận và thay đổi chínhmình Sách giúp con người cảm nhân được tình yêu thương con người, cho ta hiểubiết về các giá trị văn hóa, xã hội và giá trị cuộc sống…
Được đọc sách, các em học sinh được tiếp cận với trí tuệ, công sức của cácnhà khoa học, các nhà nghiên cứu văn hóa, nghệ thuật, giáo dục Qua đó, hìnhthành ở các em đức tính khiêm tốn, thấy được ý nghĩa to lớn của lao động trí óc, sựkiên nhẫn và cần cù của nhiều thế hệ trong và ngoài nước Chính điều này sẽ dầnhình thành cho các em chí hướng phấn đấu để đạt được ước mơ trong cuộc đờimình Ngoài phục vụ cho việc học tập, nghiên cứu đọc sách còn giúp các em họcsinh giải trí sau những giờ học tập căng thẳng
Ngày nay với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và phát triển như vũ bãocủa các phương tiện truyền thôngđại chúng các tiện ích xã hội như sách báo điện
tử, Facebook, youtube, Tiktok Người đọc không còn hứng thú với sự đọc Sách
in không cạnh tranh được với sách điện tử Các hình ảnh đơn điệu trong sáchkhông cạnh tranh được với hình ảnh sinh động trong các thiết bị thông minh nhưtivi, máy tính bảng Các em bị cuốn hút vào những trò chơi không lành mạnh đãảnh hưởng đến tâm sinh lý của các em Các em không còn hứng thú đọc sách,không quan tâm đến sách nên thói quen đọc sách ngày càng giảm, các em lười đọcsách, ngại đọc sách, đọc sách nhanh hơn, đọc lướt, thích đọc sách mỏng, xem tranhtrong sách Bên cạnh đó nhu cầu đọc, hứng thú đọc của học sinh ngày càng giảm
do thư viện không đáp ứng một cách phù hợp và kịp thời: bổ sung sách mới, tàiliệu mới, các hình thức phục vụ còn hạn chế… Các em học sinh thường chỉ mấytiết đầu đọc sách thấy hứng thú, sau đó cảm thấy chán và không muốn đọc tiếp,nhiều em không muốn lên thư viện vì không tìm thấy niềm vui, sự thích thú nữa
Qua công tác tại trường Tiểu học Hải Nhân là một ngôi trường đóng trên địabàn có điều kiện kinh còn khó khăn, phần đông phụ huynh chưa thực sự quan tâmđến con em mình Các em đã bị lôi kéo vào những trò chơi, hoạt động vô bổ trêncác thiết bị thông minh ảnh hưởng đến vấn đề học tập và thói quen đọc sách.Bêncạnh đó việc đọc sách của một số học sinh vẫn còn chưa chủ động, chưa tích cực
Trang 2lựa chọn những tài liệu phù hợp với lứa tuổi, nhu cầu của mình, chưa khai tháchiệu quả vốn tài liệu hiện có của thư viện và những kiến thức trong sách Do đóhiệu quả việc đọc sách chưa cao Mặt khác các em cũng chưa hiểu hết vai trò củasách, ý nghĩa, tác dụng của việc đọc sách mang lại.
Là cán bộ thư viện tôi luôn trăn trở, tìm ra những biện pháp tích cực là làmthế nào để nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh Được sự quan tâm của Bangiám hiệu nhà trường, Hội cha mẹ học sinh,tập thể giáo viên và sự tham gia tíchcực, nhiệt tình của các bạn trong tổ cộng tác viên thư viện tôi đã mạnh dạn đưa rasáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách bằng việctạo hứng thú đọc cho học sinh góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở trườngTiểu học Hải Nhân”
II Mục đích nghiên cứu
Nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh cũng như nâng cao công tác phục
vụ bạn đọc, hiệu quả hoạt động công tác thư viện ở trường Tiểu học Hải Nhân
Khơi dậy niềm đam mê đọc sách, kích thích sự tìm tòi, khám phá, ham họchỏi, say mê nghiên cứu, tự giác học tập của các em học sinh nhằm trau dồi kiếnthức, rèn luyện các kỹ năng đọc sách có hiệu quả Định hướng cho các em cáchđọc sách khoa học và mang lại hiệu quả, lựa chọn những tài liệu phù hợp với khảnăng và sở thích của mình, tiếp thu được những giá trị của cuốn sách góp phầnnâng cao nhận thức, tư tưởng đạo đức cho các em từ đó góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục trong nhà trường
Xây dựng, tổ chức các hoạt động của thư viện trường học một cách thânthân thiện đảm bảo đầy đủ các tiêu chuẩn của thư viện đạt chuẩn quốc gia và thực
sự trở thành địa chỉ tin cậy để học sinh thường xuyên khai thác, tìm kiếm các thôngtin phục vụ học tập nâng cao kiến thức đồng thời giúp học sinh giải trí, giảm bớtcăng thẳng sau các giờ học trên lớp Với những hoạt động tích cực của mìnhthưviệnthể hiện được tính đoàn kết, thân thiện sáng tạo, thật sự là sân chơi bổ ích, thuhút tất cả học sinh ở các khối lớp đến thư viện đọc sách hằng ngày
III Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tàilà tập thể học sinh trong toàn trường Tiểu học HảiNhân-thị xã Nghi Sơn-tỉnh Thanh Hóa trong các năm học 2020 -2021, 2021- 2022
IV Phương pháp nghiên cứu
Trang 3B: NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận:
Từ xa xưa, con người đã biết đến sự kỳ diệu của sách, đó là cái thần kỳ trongnhững cái thần kỳ mà nhân loại đã sáng tạo nên Sách là công cụ dùng để ghi chép,lưu trữ và lưu truyền những hiểu biết của con người qua các thế hệ Sách giữ mộtvai trò quan trọng trong đời sống nhân loại
Nhà văn nổi tiếng thế giới, đại thi hào Nga M.Gorki đã nói: “Sách mở rộng
ra trước mắt tôi những chân trời mới” “Đọc sách là cách học tốt nhất” (A.Puskin)“Phải đọc sách báo để thu thập từ trong đó kiến thức loài người đã tích luỹđược" (M Go-rơ-ki) “Sách cung cấp cho ta mọi sự hiểu biết, mà hiểu biết là mộtsức mạnh lớn lao.” (N Crup-kai-a)“ Thư viện là kho tàng chứa tất cả của cải tinhthần của loài người” (G.V.Leibniz)
- Điều 1 trong “Quy chế về tổ chức và hoạt động thư viện trường phổ thôngban hành kèm theo quyết định số 61/1998/QĐ/BGD&ĐT ngày 6/11/1998 của BộGiáo dục và Đào tạo” xác định vai trò và nhiệm vụ thư viện trường học là “Thưviện trườngphổ thông (bao gồm trường tiểu học, trường trung học cơ sở và trườngtrung họcphổ thông) là một bộ phận cơ sở vật chất trọng yếu, trung tâm sinh hoạtvăn hoávà khoa học của nhà trường Thư viện góp phần nâng cao chất lượng giảngdạy củagiáo viên, bồi dưỡng kiến thức cơ bản về khoa học thư viện và xây dựngthóiquen tự học, tự nghiên cứu cho học sinh tạo cơ sở từng bước thay đổiphươngpháp giảng dạy và học, đồng thời thư viện tham gia tích cực vào việc bồidưỡngtư tưởng chính trị xây dựng nếp sống văn hoá mới cho các thành viên củanhà trường”
- Điều 2 trong “Quy chế về tổ chức và hoạt động thư viện trường phổthôngban hành kèm theo quyết định số 61/1998/QĐ/BGD&ĐT ngày 6/11/1998 của
Bộ Giáo dục và Đào tạo” xác định nhiệm vụ của thư viện trường học là “Tổ chứcthu hút toàn thể giáoviên và học sinh tham gia sinh hoạt thư viện thông quan cáchoạt động phù hợpvới chương trình và kế hoạch dạy học, tìm hiểu nhu cầu củagiáo viên và họcsinh, giúp họ chọn sách, đọc sách có hệ thống, biết cách sử dụng
bộ máy tra cứusách, tra cứu thư mục nhằm sử dụng triệt để kho sách, nhất là cácsách nghiệpvụ và sách tham khảo”
- Điều 12 của Quy định về tiêu chuẩn thư viện trường phổ thông ban hànhkèm theo quyết định số 01/2003/QĐ/BGD&ĐT ngày 02/01/2003 của Bộ Giáo dục
và Đào tạo “Thư viện nhà trường phải có nội dung hoạt động phù hợp với giáo dụctoàn diện, với công việc của giáo viên và tâm lý của lứa tuổi học sinh Thư việncần phục vụ tốt các hoạt động ngoại khóa của nhà trường và tổ chức những hìnhthức hoạt động phù hợp với điều kiện của từng trường như: giới thiệu sách, điểmsách, thông báo sách mới nhập, triển lãm trưng bày sách mới, tranh ảnh , phối hợpvới các bộ phận liên quan để tổ chức thi kể chuyện theo sách, thi nghiệp vụ thưviện, vận động học sinh làm theo sách dưới sự chỉ đạo của Hiệu trưởng nhà trường
Trang 4và các cấp quản lý giáo dục”
Căn cứ Chỉ thị số 40/CT-BGD-ĐT ngày 22/7/2008 của Bộ trưởng Bộ GD &
ĐT về việc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện – Họcsinh tích cực” trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 – 2013vớiMục tiêu “Huyđộng sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựngmôi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địaphương và đáp ứng nhu cầu xã hội”và “Phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạocủa học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả”
II. Thực trạng của hoạt động đọc sách trước năm học 2020-2021
1 Tình hình nhà trường:
Trường tiểu học Hải Nhân có 37 Cán bộ, giáo viên và nhân viên Trong đó: cán
bộ quản lý 3, giáo viên 32, kế toán 1, thư viện viên 1 Thư viện viên chuyên trách
có trình độ đại học
Tổng số học sinh toàn trường 1046 em gồm 26 lớp học sinh đa số là con em củacác gia đình chủ yếu làm nông nghiệp, mức thu nhập chưa cao, số lượng hộ nghèo,cận nghèo còn nhiều nên việc quan tâm của cha mẹ học sinh đến vấn đề học tậpcủa các em còn hạn chế
Nhà trường gồm 28 phòng học và các phòng chức năng Trong đó thư viện gồm
1 kho sách và 1 phòng đọc với tổng diện tích 45m2 Tổng số sách trong thư viện là
4500 bản sách
2 Tình hình hoạt động đọc sách trong thư viện nói chung và hứng thú đọc củahọc sinh nói riêng
Kết quả cụ thể thông qua sổ thống kê bạn đọc, sổ mượn sách của học sinh như sau:
đọc
Tỉ lệ học sinhđọc sách
Ghi chú
Kết quả sau khi thăm dò ý kiến học sinh qua phiếu khảo sát học sinh như sau:
Trang 5
(Một vài hình ảnh tại thư viện chụp tháng 9 năm 2020)
Có thể nhận thấy số lượt bạn đọc tại thư viện rất thấp, tỉ lệ học sinh tham giađọc sách tại thư viện còn hạn chế Số lượng học sinh thực sự yêu thích hứng thúđọc sách chưa nhiều Gía sách trong thư viện đã cũ chưa bắt kịp với xu hướng pháttriển, vốn tài liệu chưa phong phú và đa dạng Phòng thư viện trang trí sơ sài chưađẹp mắt để tạo hứng thú cho học sinh đến thư viện
1.Thuận lợi:
Thư viện trường Tiểu học Hải Nhân được sự quan tâm, đầu tư của UBND xãHải Nhân, sự ủng hộ của các bậc phụ huynh các mạnh thường quân, sự chỉ đạo sátsao của Ban giám hiệu đã bổ sung đầy đủ trang thiết bị, vốn tài liệu phục vụ choviệc dạy và học của giáo viên và của học sinh
Thư viện được xây dựng ở vị trí trung tâm nhà trường thuận lợi cho việcmượn và đọc sách của cán bộ, giáo viên và học sinh trong nhà trường Tổng số vốntài liệu của thư viện là 4500 bản sách Sách bao gồm có sách nghiệp vụ, sách thiếunhi, sách giáo khoa, sách tham khảo, sách giáo dục kỹ năng sống… cơ bản đadạng
Cán bộ thư viện chuyên trách, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ vữngvàng, là người có tâm huyết với nghề, luôn sáng tạo, đổi mới các hình thức phục
vụ bạn đọc, các hình thức tuyên truyền giới thiệu sách tạo điều kiện bạn đọc đượcgần sách hơn nữa
2 Khó khăn:
Cơ sở vật chất thiếu thốn, phòng đọc được tận dụng từ văn phòng cũ vớidiện tích gần 30m2 chưa đủ để đáp ứng cho tất cả học sinh ở tất cả khối lớpđến đọc sách thường xuyên
Các giá sách đã cũ, không đảm bảo mỹ quan Số lượng sách tham khảo trongthư viện còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của bạn đọc Sách thiếu nhi
Trang 6chủ yếu là sách dày, nhiều chữ, phù hợp với học sinh lớp 3,4,5 chưa thực sự phùhợp với học sinh 1,2.
Hình thức phục vụ còn sơ sài, chủ yếu cho học sinh mượn về nhà Chỉ phục vụđược số ít học sinh thực sự ham thích sách
Do đó năm học 2020 – 2021 và năm học 2021 – 2022 tôi đã áp dụng sáng kiếnkinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách bằng việc tạo hứng thúđọc cho học sinh góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở Trường Tiểu học HảiNhân” nhằm tìm ra những giải pháp, biện pháp tối ưu nhất để tạo hứng thú, nhucầu đọc sách nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh, góp phần nâng cao chấtlượng dạy và học trong nhà trường
III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Khi thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao hiệuquả đọc sách bằng việc tạo hứng thú đọc cho học sinh góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục ở Trường Tiểu học Hải Nhân” tôi đã sử dụng một số giải pháp sau:
1 Tìm hiểu nhu cầu đọc sách của học sinh từ đó tạo hứng thú đọc sách cho các em.Để thực hiện giải pháp này tôi đã thực hiện các biện pháp sau:
Điều tra về nhu cầu đọc sách của học sinh Bản thân tôi đã thực hiện bằngcách phát phiếu khảo sát về nhu cầu đọc sách cho hoc sinh Từ đó nắm được nhucầu, sở thích đọc sách của các em học sinh, cách đọc sách để mang lại hiệu quả tốtnhất Sau đây là mẫu phiếu khảo sát:
Trò chuyện cùng với học sinh Trong quá trình phục vụ bạn đọc tại thư viện,bản thân tôi thường xuyên trò chuyện với học sinh để nắm bắt được tâm tư, nguyệnvọng của các em thích đọc những loại sách nào và không thích đọc những loại sách
TRƯỜNG TIỂU HỌC HẢI NHÂN
câu 4: Em mong muốn điều gì đối với thư viện?
a, Thư viện bổ sung thêm sách.
b, Thư viện trang trí đẹp, thân thiện hơn.
c, Thư viện thường xuyên tổ chức các hoạt động đọc sách.
d, Cả 3 ý kiến trên.
Thư viện xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của bạn đọc.
Trang 7nào, mục đích của học sinh đến thư viện để làm gì: đến để đọc sách nâng cao hiểubiết, để giải trí hay chỉ vì đến thư viện đọc theo lịch phân công…Từ đó đưa ranhững giải pháp giải quyết theo từng tình hình cụ thể.
Quan sát học sinh và theo dõi trong sổ mượn: Trong thời gian phục vụ bạn đọctôi thường xuyên quan sát học sinh, tại các khu vực lựa chọn sách kết hợp theo dõitại sổ mượn từ đó sẽ nắm được nhu cầu đọc sách của các em và hiểu được học sinhcủa mình sẽ hứng thú và ham thích và thường xuyên đọc loại sách nào nhất Cũng
từ phương pháp quan sát này tôi nắm được thái độ của các em khi đến thư viện, từ
đó biết được các em thích hay không thích đọc sách
2.Xây dựng mô hình thư viện thân thiện.
Nhằm xây dựng, tổ chức các hoạt động của thư viện trường học thân thiện đảmbảo thư viện thực sự trở thành địa chỉ tin cậy để thu hút học sinh thường xuyên đếnthư viện Ngoài ra, thư viện còn là nơi thể hiện được tính đoàn kết, thân thiện sángtạo của học sinh và cũng là nơi có thể thực hiện các hoạt động mang tính tích cực,giải trí, giảm bớt căng thẳng sau các giờ học trênlớp Để thực hiện điều này tôi đãđưa ra các ý tưởng sau:
Yếu tố mỹ quan: Ngay từ đầu năm học tôi đã chủ động xây dựng kế hoạch,tham mưu với Hiệu trưởng, Ban giám hiệu tạo điều kiện bổ sung trang thiết bị, đầu
tư kinh phí Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, liên đội trang trí phòng thư viện,góc đọc sách đẹp mắt, khoa học, thân thiện với học sinh Tạo không gian gần gũi,
ấm cúng, thoải mái nhất khi các em đến thư viện
(Hình ảnh học sinh đọc sách tại phòng đọc)
Trang 8( Một vài hình ảnh tại phòng đọc và góc đọc sách chung)
Đổi mới hình thức phục vụ: thay việc phục vụ bạn đọc theo cách truyềnthống qua phiếu yêu cầu mượn sách bằng phục vụ tự chọn Ngay tại phòng đọc cógiá sách và bục trưng bày sách, học sinh chủ động trong việc lựa chọn cuốn sáchphù hợp với mình, dưới sự định hướng của Thư viện viên Ở từng lứa tuổi, từngkhối lớp các em học sinh có đặc điểm tâm lý và nhu cầu đọc sách khác nhau Nắmđược đặc điểm tâm lý và nhu cầu của các em học sinh thì người cán bộ thư việnmới hướng dẫn các em lựa chọn, sử dụng sách báo phù hợp và mang lại hiệu quảcao nhất
Trang 9(Một vài hình ảnh học sinh tự lựa chọn sách tại phòng đọc)
Thái độ phục vụ của Thư viện viên: Thư viện viên là cầu nối trung gian giữavốn tài liệu và bạn đọc, để thu hút bạn đọc đến với thư viện ngày càng nhiều thái
độ phục vụ của thư viện viên rất quan trọng, nhận thức được điều này, bản thân tôiluôn toàn tâm toàn ý với công việc của mình, tư tưởng tiên tiến hết lòng vì học sinhthân yêu, có thái độ vui vẻ, hòa nhã, cởi mở, gần gũi với học sinh, tạo mối quan hệthân thiện khi phục vụ bạn đọc
(Tiết đọc sách của học sinh 5A, Thư viện viên đang định hướng cho học sinh chọn sách)
3: Tuyên truyền giới thiệu sách dưới nhiều hình thức
Thư viện Trường Tiểu học Hải Nhân đã áp dụng một số hình thức giới thiệusách đến học sinh như tổ chức chuyên đề giới thiệu sách trong buổi chào cờ theochủ đề của tháng, trong các buổi sinh hoạt tập thể, giới thiệu sách mới trên bảnggiới thiệu sách của thư viện, trong giờ đọc tại phòng đọc của học sinh, nhằm giớithiệu những sách mới, sách có nội dung thời sự, sách mang lại bài học ý nghĩa đếnvới bạn đọc
Trang 10( (Tiết kể chuyện theo sách cho học sinh lớp 2D và giới thiệu sách cho học sinh lớp 5A)
Biên soạn thư mục, mục lục giới thiệu sách phong phú nội dung và đa dạnghình thức Mỗi năm thư viện viên biên soạn 2 thư mục giới thiệu sách mới chuyên
đề môn toán và tiếng việt
Làm mục lục treo tường giới thiệu sách thay cho mục lục phích, hình thứcnày phù hợp với học sinh tiểu học hơn, học sinh dễ dàng tra cứu được sách Đồngthời thay vì quét thư mục tranh treo thư viện viên đã vẽ, hình thức giới thiệu sáchnày học sinh đặc biệt thích thú vì rất gần gũi và chân thực
( Thư mục trình bày trên bảng do Thư viện viên vẽ và biên soạn)
Trang 11(Hình ảnh mục lục và thư mục giới thiệu sách mới do Thư viện viên biên soạn)