Bài giảng Ung thư thanh quản

GIẢI PHẪU SƠ LƯỢC THANH QUẢNSụn thanh thiệt Sụn giáp Sụn phễu Sụn nhẫn Sụn hình chêm Sụn nhẫn... GIẢI PHẪU SƠ LƯỢC THANH QUẢNSụn thanh thiệt Sụn giáp Sụn phễu Sụn nhẫn Sụn hình chêm Sụn

UNG THƯ THANH QUẢN

BS PHAN VŨ THANH HẢI

Bài giảng sinh viên Y5

MỤC TIÊU

1 Nắm được giải phẫu và sinh lý thanh quản

2 Các triệu chứng hay gặp của ung thư thanh quản

3 Phân loại vị trí ung thư thanh quản

4 Nguyên tắc điều trị

GIẢI PHẪU SƠ LƯỢC THANH QUẢN

Sụn thanh thiệt Sụn giáp

Sụn phễu

Sụn nhẫn Sụn hình chêm Sụn nhẫn

GIẢI PHẪU SƠ LƯỢC THANH QUẢN

Sụn thanh thiệt Sụn giáp

Sụn phễu

Sụn nhẫn Sụn hình chêm Sụn nhẫn

GIẢI PHẪU SƠ LƯỢC THANH QUẢN

Sụn thanh thiệt Sụn giáp

Sụn phễu

Sụn nhẫn Sụn hình chêm Sụn nhẫn

PHÁT ÂM

BẢO VỆ

-Bảo vệ đường thở khi nuốt

-Bảo vệ đường thở khỏi vật lạ.

MỐI LIÊN QUAN

-Đốt sống cổ C6

C3 Tiếp tục với khí quản.

THIẾT ĐỒ CẮT NGANG THANH QUẢN

SỤN GIÁP

DÂY CHẰNG

THIẾT ĐỒ CẮT NGANG THANH QUẢN

MÀNG

CƠ

NIÊM MẠC

THIẾT ĐỒ CẮT NGANG THANH QUẢN

MỘT SỐ DÂY CHẰNG VÀ MÀNG

THIẾT ĐỒ CẮT NGANG THANH QUẢN

THIẾT ĐỒ CẮT NGANG THANH QUẢN

CÁC CƠ NỘI TẠI THANH QUẢN

NIÊM MẠC HÔ HẤP

BĂNG THANH THẤT

DÂY THANH

PHÍA SAU

PHÍA TRƯỚC ĐÁY LƯỠI

NẮP THANH THIỆT

THANH MÔN

THỰC QUẢN

SỤN CHÊM SỤN NÓN

Aryepiglottic

fold

Nắp thanh thiệt Khoang trước nắp thanh thiệt

-Mô mềm trước sụn giáp

-Bao gồm cả cơ giáp

nhẫn

UNG THƯ THANH QUẢN

GIẢI PHẪU BỆNH K THANH QUẢN

• 85-90% ung thư thanh quản là ung

thể biểu mô tế bào gai (Squamous

Cell Carcinoma).

• Các loại ung thư khác bao gồm:

Verrucous carcinoma, Fibrosarcoma, Chondrosarcoma, Minor Salivary Carcinoma, Adenocarcinoma, Giant cell và Spindle cell carcinoma

• Thanh quản được phủ bởi biểu mô trụ giả tầng

ngoại trừ mặt trên nắp thanh thiệt và dây thanh (biểu

mô lát tầng quanh vùng bờ và chuyển sang trụ tầng

• Ung thư dây thanh có khuynh hướng biệt hoá tốt

trong khi các vùng khác như thượng thanh môn và

hạ thanh môn có khuynh hướng không biệt hoá

PHÂN ĐỘ

K THANH QUẢN

THƯỢNG THANH MÔN:

• Nắp thanh thiệt trên móng

• Nắp thanh thiệt dưới móng

• Khoang trước nắp thanh thiệt

• Mặt thanh quản nẹp phễu thanh thiệt

• Hai sụn phễu

• Băng thanh thất

Lưu ý: Giới hạn dưới của thượng thanh môn (theo AJCC) là mặt ngang qua đỉnh của buồng thanh thất.

PHÂN ĐỘ UNG THƯ THƯỢNG THANH MÔN

(7th edition AJCC)

• T1: Khối u giới hạn một vùng trên thanh môn, dây thanh di

• T2: Khối u xâm lấn hai vùng trên thanh môn, dây thanh di

• T3: Khối u giới hạn ở thanh quản, dây thanh cố định

• T4: Khối u xâm lấn qua sụn giáp, lan ra ngoài thanh quản

THANH MÔN:

• Dây thanh

• Mép trước

• Mép sau

Lưu ý: Giới hạn dưới của dây thanh được xác nhận

là mặt phẳng ngang qua 1cm bên dưới đỉnh của băng thanh thất

Mép trước là nơi hội tụ dây chằng thanh âm, nón đàn hồi, dây chằng giáp thanh thiệt và màng trong sụn

giáp tạo nên dây chằng Broyle.

PHÂN ĐỘ UNG THƯ THANH MÔN

(7th edition AJCC)

• T1: Khối u giới hạn ở dây thanh, dây thanh di động bình

• T2: Khối u lan đến vùng trên hoặc dưới thanh môn, dây

thanh hạn chế di động.

• T3: Khối u giới hạn ở thanh quản, dây thanh cố

• T4: Khối u xâm lấn qua sụn giáp, lan ra ngoài thanh quản

HẠ THANH MÔN

• Hiếm gặp

• Từ bờ dưới của thanh môn

đến bờ dưới của sụn nhẫn.

PHÂN ĐỘ UNG THƯ HẠ THANH MÔN

(7th edition AJCC)

• T1: khối u giới hạn trong vùng dưới thanh môn, dây thanh

di

• T2: Khối u lan đến dây thanh, dây thanh di động hạn chế

• T3: Khối u giới hạn ở thanh quản, dây thanh cố

• T4: Khối u xâm lấn qua sụn giáp, lan ra ngoài thanh quản.

YẾU TỐ NGUY CƠ

RƯỢU THUỐC LÁ HPV

• Thanh quản là bộ phận rất nhạy cảm với các tác nhân

gây ung thư từ rượu và thuốc lá

• Các enzym làm chuyển hoá các hợp chất ung thư

trong rượu và thuốc lá như là: Glutathione

S-Transferase, N-acetyltransferase, Cytochrome p450,

alcohol dehydrogenase, và aldehyde dehydrogenase.

• Là nguyên nhân của 70-80% các trường hợp ung thư

đầu cổ

• Protein của virus HPV E6 và

E7 gắn kết và phá vỡ hai protein quan trong p53 và

pRb của tế bào

• HPV type 16 và 18 có liên

quan với ung thư vùng họng miệng.

Trong t Ngoài t ế bào ế bào

ADH là enzyme chuyển

đổi ethanol thành acetaldehyde

ALDH là enzym chuyển đổi

acetaldehyde thành

acetate

NẾU MỘT LƯỢNG NHỎ ALCOHOL

ĐƯỢC UỐNG… Cơ thể có thể xử

lý được, vì thế không gây nhiều

tổn hại đáng kể

Một số người bị lỗi ở gen mã

hoá của ALDH nên không thể

chuyển đổi acetaldehyde - họ

dễ bị ung thư hơn Lỗi ở

enzyme ALDH này rất phổ biến

Acetaldehyde gây

Lỗi ở DNA

Sắp xếp lại Chromosome

Bám dính DNA hình

thành khối u

Acetate tạo ra năng lượng cho

cơ thể

RƯỢU GÂY UNG THƯ THẾ NÀO?

Nguy c ơ ung thư tăng theo

l ượng rượu uống vào.Những

ng ười thường xuyên uống rượu

có nguy c ơ cao bị ung thư vùng h ọng miệng, thanh quản,

d ạ dày, gan, vú, đại tràng,

tr ực tràng.

BẠN CÓ THỂ LÀM GÌ?

N ếu bạn uống rượu, tự giới hạn bản thân đ ừng uống nhiều hơn 2 “cốc chu ẩn”/ngày Một “cốc chuẩn” tương

đ ương như sau:

01 ly bia (285 ml)

1 ly r ượu (120ml)

Liquor (30ml)

MỐI LIÊN QUAN GIỮA VIRUS HPV VÀ UNG THƯ

HPV CÓ THỂ GÂY RA LOẠI UNG THƯ NÀO?

Cổ tử cung, âm đạo, hậu môn, dương vật, và ung thư họng miệng.

LOẠI NÀO (strains) CỦA VIRUS HPV CÓ THỂ GÂY UNG THƯ?

Có trên 12 loại virus HPV có “nguy cơ cao” gây ung thư

MỐI LIÊN QUAN GIỮA VIRUS HPV VÀ UNG THƯ

đóng vai trò chính trong các loại ung thư nguyên nhân từ HPV

Loại (strain) và

ung thư cổ tử cung có nguồn gốc từ HPV

Ung thư họng miệng có nguồn gốc từ HPV

MỐI LIÊN QUAN GIỮA VIRUS HPV VÀ UNG THƯ

LOẠI NÀO CỦA HPV CÓ THỂ PHÒNG NGỪA BẰNG VACCINE?

Gardasin

Gardasin

Cervarix

LOẠI

YẾU TỐ NGUY CƠ

•Nicotine có thể không chịu trách nhiệm trong K thanh quản Các hydrocarbon thơm đa vòng và Nitrosamine là chất

gây ung thư

•Chế độ ăn uống kém và vệ sinh răng miệng, thiếu hụt vitamin, xơ gan, suy giảm miễn dịch thường thấy ở người nghiện rượu cũng góp phần ung thư.

YẾU TỐ NGUY CƠ •Mối liên quan giữa HPV và ung thư

•HPV có > 100 subtypes Type 16,18 có khả năng ung thư hoá.

•T i ế p x ú c h o á c h ấ t : N i c k e l ,

F o r m a d e h y d e , V i n y l C h l o r i d e , Benzopyrenes Công nhân làm nghành mộc, da thuộc.

HPV Tiếp xúc hoá chất

YẾU TỐ NGUY CƠ

•

•Tuổi thường gặp > 55

•Mối liên hệ giữa GERD và ung thư thanh quản vẫn đang còn được nghiên cứu.

TRIỆU CHỨNG

LÂM SÀNG

Đau tai kéo dài

25 BƯỚC KHÁM ĐẦU,CỔ,MIỆNG

NỘI SOI THANH QUẢN

Nội soi thanh quản

ống cứng

Nội soi thanh quản

MỘT SỐ HÌNH ẢNH UNG THƯ THANH QUẢN

Chọc hạch sinh thiết (Fine Needle Aspiration =FNA)

• Độ nhạy 92%, độ đặc hiệu 84%

• Đối với hạch nằm sâu,

có thể tiến hành chọc hạch dưới hướng dẫn siêu âm để tăng độ chính xác.

Kỹ thuật thám sát họng miệng bằng tay

CHẨN ĐOÁN GIÁN BIỆT

•

•

•

•Lymphoma

CHỤP CẮT LỚP VI TÍNH (CTSCAN)/ MRI

• Độ nhạy 92%, độ đặc hiệu 84%

• Đối với hạch nằm sâu,

có thể tiến hành chọc hạch dưới hướng dẫn siêu âm để tăng độ chính xác.

CHỤP PET CTSCAN (POSITRON EMISSION TOMOGRAPHY)

• Kiểm tra di căn sau phẫu thuật

• Tầm soát ung thư

SIÊU ÂM VÙNG CỔ

ĐIỀU TRỊ UNG THƯ

THANH QUẢN

GIẢI PHÁP ĐIỀU TRỊ

Các giải pháp điều trị bệnh nhân phụ thuộc nhiều vào giai đoạn bệnh, các giải pháp đó

bao gồm:

(Targeted Therapy) MIỄN DỊCH

XẠ TRỊ

• Chỉ định xạ trị cho những trường hợp dây thanh không bị cố định, không

• Ưu điểm: Bảo tồn giọng nói, khả năng chữa lành khoảng 90% với trường hợp còn khu trú

PHẪU THUẬT

• Phẫu thuật bảo tồn: Cắt thanh quản bán phần, Vi phẫu thanh quản cắt dây

• Phẫu thuật cắt thanh quản toàn phần: khối u xâm lấn sụn nhẫn, sụn giáp;

xâm lấn liên phễu, thất bại xạ trị, hoặc thất bại sau phẫu thuật bảo tồn

Chống chỉ định trong trường hợp di căn xa, thể trạng quá suy kiệt

MỘT SỐ HÌNH ẢNH UNG THƯ

THANH QUẢN

Ung thư thượng thanh môn: xuất phát từ góc giữa nắp thanh thiệt và dây thanh giả Đây là loại thường gặp của ung thư

t h ư ợ n g t h a n h m ô n , thường được phẫu thuật

cắt thanh quản toàn phần

Ung thư thanh môn: T3 , SCC, xuất phát

từ dây thanh phải, dây thanh trái có giải phẫu bệnh tiền ung thư, chưa xâm lấn băng thanh thất Hạch cổ nhóm II, III.

Ung thư thanh môn: điển hình lan xuống hạ thanh môn, xâm lấn cả băng thanh thất và mép trước.

MỘT SỐ HÌNH ẢNH

Ung thư thanh quản

Ung thư dây thanh trái giai

đoạn II Bệnh nhân được cắt

thanh quản bán phần trái kèm

ĐIỂM CẦN NHỚ

•

•

•