Trong quá trình soạn thảo luật đầu tư, có ý kiến cho rằng cần hợp pháp hóa việc mua, bán bộ phận cơ thể người với kiến thức về luật hiến pháp, hãy lập luận để ủng hộ phản đối ý kiến trên

Không có sự giám sát, bảo hộ của pháp luật, việc lấy - ghép, mua - bán bộ phận cơ thể người đã tạo cơ hội cho các đối tượng thời cơ lách luật, thực hiện các hành vi phi pháp tàn bạo, trá

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM MÔN: LUẬT HIẾN PHÁP

ĐỀ BÀI: 02

Trong quá trình soạn thảo Luật đầu tư,

có ý kiến cho rằng cần hợp pháp hóa

việc mua, bán bộ phận cơ thể người Với kiến thức về Luật hiến pháp, hãy lập

luận để ủng hộ/phản đối ý kiến trên.

Hà Nội, 2021

MỤC LỤC

A THÔNG TIN CHUNG 3

B TRANH BIỆN 4

MỞ ĐẦU 4

I NỘI DUNG TRANH BIỆN 4

1 Luận điểm 1: Tăng nguồn cung cấy ghép 5

2 Luận điểm 2: Đảm bảo trật tự an ninh, an toàn xã hội 7

3 Luận điểm 3: Đảm bảo quyền và lợi ích của công dân 9

KẾT LUẬN 11

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

A THÔNG TIN CHUNG

1 Chủ đề tranh biện: Trong quá trình soạn thảo Luật đầu tư, có ý kiến cho rằng

cần hợp pháp hóa việc mua, bán bộ phận cơ thể người Với kiến thức về Luật hiến pháp, hãy lập luận để ủng hộ/phản đối ý kiến trên

2 Quan điểm bên bảo vệ: Ủng hộ

3 Nhóm tranh biện: Nhóm 3 – Lớp 4604

4 Thành viên nhóm:

 460421 - Đào Ngọc Linh

 460422 - Kiều Mỹ Linh

 460423 - Nguyễn Phương Linh

 460424 - Nguyễn Thị Hải Linh

 460425 - Nguyễn Thị Hồng Loan

 460426 - Lỗ Thị Mai

 460427 - Nguyễn Thị Sao Mai

 460428 - Vũ Thị Huyền Minh – Nhóm trưởng

 460429 - Đỗ Minh Ngọc

 460430 - Vũ Hồng Ngọc

 460431 - Đỗ Minh Phương

B TRANH BIỆN

MỞ ĐẦU

Y học hiện đại phát triển, con người đã tìm ra được nhiều phương pháp khám, chữa bệnh hiệu quả để kéo dài tuổi thọ Cấy ghép bộ phận cơ thể người, cấy ghép mô, nội tạng là vấn đề đang rất được quan tâm trong những năm gần đây Đáng buồn là không phải ai cũng có thể được cứu sống nhờ việc phẫu thuật cấy ghép bộ phận cơ thể Lý do chủ yếu là nguồn cung khan hiếm, cung không đủ cầu Ngoài nguồn cung cấp từ những người hiến tặng tình nguyện được pháp luật công nhận, bên cạnh đó là nguồn cung lớn từ những chợ đen buôn bán bộ phận cơ thể người xuyên lục địa Không có sự giám sát, bảo hộ của pháp luật, việc lấy - ghép, mua - bán bộ phận cơ thể người đã tạo cơ hội cho các đối tượng thời cơ lách luật, thực hiện các hành vi phi pháp tàn bạo, trái luân thường đạo lý như buôn bán người, giết người lấy nội tạng…ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của con người, của công dân Mỗi người trên thế giới này đều có quyền được sống, quyền nhu cầu cá nhân Việc mua bán bộ phận cơ thể người cũng có những hệ quả tích cực như tăng tỷ lệ được phẫu thuật, tăng khả năng được sống của bệnh nhân… ngoài những hệ lụy tiêu cực mà nó mang lại Vậy có nên hợp pháp hóa việc mua, bán bộ phận cơ thể người hay không?

Dưới góc nhìn của sinh viên Luật và hiểu biết cơ bản về pháp luật, nhóm 3 đưa ra ý kiến ủng hộ vấn đề trên Đây là lần đầu chúng em thực hiện bài tập nhóm, hiểu biết chưa chuyên sâu nên không tránh khỏi những sai sót trong quá trình trình bày Kính mong sự đánh giá và đóng góp ý kiến từ quý thầy cô và các bạn để bài thực hiện được bổ sung hoàn thiện hơn

NỘI DUNG TRANH BIỆN

Hợp pháp hóa là quá trình loại bỏ một lệnh cấm pháp lý đối với một cái gì

đó hiện không hợp pháp

Bộ phận cơ thể người là một phần của cơ thể được hình thành từ nhiều loại

mô khác nhau để thực hiện các chức năng sinh lý nhất định

1 Luận điểm 1: Tăng nguồn cung cấy ghép

a Cơ sở lập luận:

Theo khoản 2 Điều 15 Hiến pháp 2013: “Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng

quyền của người khác.”

Theo Điều 19 Hiến pháp 2013: “Mọi người có quyền sống Tính mạng con

người được pháp luật bảo hộ Không ai b椃⌀ tươꄁc đoạt tính mạng trái luật.”

Theo Điều 4 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác

năm 2006, khoản 1: ”Tự nguyện đối vơꄁi người hiến, người được ghép”; khoản 2:

”Vì mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học.”

b Phân tích lập luận:

Theo số liệu thu thập được, tại Canada, các nghiên cứu ước tính rằng thời gian chờ đợi trung bình để được ghép thận của người bệnh là 4 năm, ở Mỹ là 3,6 năm.1 Còn theo tờ Scottish Daily Mail, chỉ riêng nước Anh, khoảng 5.000 người đang chờ ghép thận (khoảng 3 triệu người bị suy thận mãn tính), trung bình mỗi ngày có 1 bệnh nhân chết vì không được cấy ghép kịp thời và thời gian chờ đợi trung bình được ghép thận lên tới 3 năm.2 Và thực trạng này vừa được Ủy ban châu

Âu cảnh báo, theo đó nạn buôn bán nội tạng bất hợp pháp đang gia tăng ở “lục địa già” Không chỉ trên thế giới, ước tính mỗi năm ở Việt Nam có hàng chục nghìn ca suy tạng giai đoạn cuối cần ghép tạng Năm 2017, có số lượng ca ghép nội tạng nhiều nhất trong 26 năm qua nhưng cũng chỉ mới có 673 ca phẫu thuật được thực hiện Cho đến nay sau 26 năm hoạt động (1992-2018) số lượng ca ghép tạng được

đã thực hiện thành công là 3.697 ca Trong đó ghép tạng từ người cho còn sống là chủ yếu, chiếm trên 93,7% Chỉ 6,3% các ca ghép là từ người cho tạng bị chết não Việt Nam hiện có khoảng hơn 6.000 người đang cần được ghép thận; 300.000 nghìn người mù cần được ghép giác mạc để tìm lại ánh sáng và rất nhiều người cần ghép các bộ phận cơ thể khác Riêng Hà Nội và một số thành phố lớn có khoảng 1.500 người suy tim cần được phẫu thuật Thực tế, nhu cầu ghép mô, tạng ở nước

ta rất lớn nhưng số lượng người hiến tạng tại Viê ̣t Nam lại ít và khan hiếm Một

1 Organ Donation", The Kid"ney Foundation of Canada, "Organ Donation and Transplantation Statistics", National Kidney Foundation

2 “Waiting list”, National Health Service England, October 14, 2015.

con số quá nhỏ bé so với số bệnh nhân có nhu cầu cấy ghép Hàng trăm nghìn người đang nuôi hi vọng sống nhưng chỉ có chưa đến 10% trong số đó may mắn được ghép tạng Từ những số liệu trên, ta có thể thấy rằng nguồn cung nội tạng đang vô cùng thiếu hụt mà lượng cầu thì rất lớn Chúng ta đã để hàng chục nghìn người ra đi mỗi năm mà lẽ ra họ có thể được cứu sống Đây là một điều cực kỳ đáng tiếc

Quyền con người (Human Rights) là toàn bộ các quyền tự do và đặc quyền được công nhận dành cho con người do tính chất nhân bản của nó, sinh ra bản chất con người chứ không phải được tạo ra bởi pháp luật hiện hành Đây là những quyền tự nhiên, thiêng liêng và bất khả xâm phạm do đấng tọa hóa ban cho con người như quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc, những quyền tối thiểu của con người mà bất kì chính phủ nào cũng bảo vệ Căn cứ theo Điều 19 Hiến pháp 2013, bệnh nhân có quyền được sống, họ có nhu cầu được ghép mô, tạng, bộ phận cơ thể để có thể kéo dài sinh mệnh của mình Đây là một quyền chính đáng, quyền tự nhiên sẵn có của họ Mà để cứu những bệnh nhân này chỉ có một biện pháp duy nhất, chính là phẫu thuật Bên cạnh đó, theo khoản 2 Điều 15 Hiến pháp 2013, mỗi một bộ phận cơ thể đều thuộc quyền sở hữu của con người Chỉ cần những người hiến tạng phải là người tự chủ, tự nguyện bán bộ phận cơ thể mình sau khi đã được tư vấn đầy đủ cả về lợi ích và nguy hiểm của việc bán mà vẫn chấp nhận rủi ro mang lại, đồng thời, với sự tra xét nghiêm ngặt của cơ quan kiểm soát thì việc nhà nước thông qua vấn đề hợp pháp hóa mua bán bộ phận cơ thể người là hoàn toàn khả thi Từ đó, nguồn cung nội tạng sẽ được cải thiện một cách đáng kể, cả người bán lẫn người nhận đều được pháp luật, nhà nước bảo hộ,

thay vì làm chui rồi phải gánh chịu những hậu quả khôn lường.

Dự kiến, trong năm 2022, Bộ Y tế sẽ trình Quốc hội về Luật Hiến, lấy, ghép

mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác sửa đổi Nếu như hợp pháp hóa mua, bán bộ phận cơ thể người, chúng ta vẫn giữ vững được những nguyên tắc cơ bản trên và hơn hết là tăng nguồn cung nội tạng Không những vậy, hợp pháp hóa mua, bán bộ phận cơ thể cũng sẽ tận dụng được tối đa nguồn cung nội tạng từ những

bệnh nhân chết não Mỗi năm có hàng chục nghìn trường hợp chết não, trong khi mỗi trường hợp chết não có thể cứu được 6 người khác

Tuy không thể chắc chắn tất cả những ca ghép tạng đều thành công nhưng không có tạng để ghép thì cơ hội sống là 0%, còn nếu có tạng để ghép thì cơ hội có thể lên đến 50 - 70% và từng đấy cũng đủ để đem lại hy vọng cho bệnh nhân và gia đình Từ một quốc gia chậm tiến so với thế giới trong lĩnh vực ghép tạng, sau hơn

28 năm kể từ ca ghép tạng đầu tiên, đến nay Việt Nam đã có những dấu ấn mạnh

mẽ trên bản đồ ghép tạng thế giới Trong năm 2020, mặc dù đối mặt dịch C O V I D

-1 9 với nhiều khó khăn, thách thức và trở ngại song đây cũng là năm mà ngành y tế đạt được nhiều thành tựu, với kỷ lục 13 ngày thành công cấy ghép 23 ca của bệnh viện Việt Đức; ca ghép cẳng tay từ người cho sống đầu tiên trên thế giới; ca ghép ruột đầu tiên từ người cho sống cùng huyết thống Từ đó góp phần thay đổi nhận thức về việc hiến tạng trong phần đông người dân Việt Nam

2 Luận điểm 2: Đảm bảo trật tự an ninh, an toàn xã hội

a Cơ sở lập luận:

Theo khoản 1 Điều 7 Luật đầu tư 2020: “Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có

điều kiện là ngành, nghề mà việc thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh trong ngành, nghề đó phải đáp ứng điều kiện cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng.”

b Phân tích lập luận:

Hiện nay, do nhu cầu ghép tạng của người bệnh rất lớn mà nguồn cung hợp pháp lại quá thiếu thốn, đã tạo cơ hội các đường dây buôn nội tạng nói riêng và buôn bán bộ phận cơ thể con người, buôn bán người trái phép đã hình thành, tồn tại và phát triển nhiều thập kỷ qua Khả năng tìm được nguồn cung hợp pháp rất hiếm nên hầu hết người có nhu cầu mua bán đều phải tìm đến các đường dây cung ứng “ngầm” từ đó hình thành nên các “thị trường đen” ảnh hưởng không nhỏ đến trật tự xã hội Điển hình như những thị trường kinh doanh bộ phận cơ thể người đặc biệt là nội tạng sầm uất trên thế giới bao gồm: Kosovo, Mozambich, Nepal, Ấn

Độ, đặc biệt là Trung Quốc Đánh vào nhu cầu mua bộ phận cơ thể người sẽ dẫn

đến thực trạng tăng giá, những đối tượng sẽ bán bộ phận cơ thể người với giá trên

trời nhằm trục lợi, dẫn đến sự cạnh tranh không lành mạnh Chính vì thế đây là thị

trường béo bở cho tội phạm nhằm vào

Do buôn bán bộ phận cơ thể người bị cấm nên để có cung phục vụ cầu thì

các đối tượng sẽ phải tìm nguồn cung, từ đó đưa đến hệ quả các đường dây buôn bán người bất hợp pháp hình thành Nhất là đối với những người vùng sâu vùng xa,

hiểu biết của họ còn nhiều hạn chế, dễ trở thành mục tiêu của những giao d椃⌀ch đen.

Chúng lợi dụng chính sách mở cửa của Việt Nam, du lịch làm ăn để lừa phụ nữ, trẻ

em dưới dạng đưa đi làm việc ở nước ngoài hay cho nhận con nuôi rồi đưa ra nước ngoài bán Hơn nữa thủ đoạn mua bán người ngày càng tinh vi, phức tạp Khi việc mua bán bộ phận cơ thể người vẫn chưa được hợp pháp hóa, các hành vi buôn bán phi pháp vẫn đang diễn ra sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới quyền và lợi ích công dân theo hướng tiêu cực khi họ không có sự bảo hộ của pháp luật Nạn nhân sẽ không chỉ là phụ nữ trẻ em mà còn có cả nam giới và trẻ sơ sinh Các cuộc phẫu thuật cấy ghép bộ phận cơ thể bất hợp pháp phần lớn được thực hiện trong điều kiện cơ sở y

tế không đạt yêu cầu vệ sinh, người phẫu thuật không có trình độ chuyên môn Kết quả, người bán từng là những người thanh niên trẻ khỏe, những người lao động chính, trụ cột của gia đình, sau phẫu thuật để lại di chứng, ảnh hưởng đến sức khỏe

về sau, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội

Việc hợp pháp hóa đi cùng với tuyên truyền phổ biến để người dân có thể hiểu biết đúng đắn, nhà nước sẽ có thể trực tiếp kiểm soát hoạt động mua – bán, cấy – ghép bộ phận cơ thể người khi nó đã được hợp pháp hóa Khi đã có một quy định rõ ràng, người dân sẽ không phải tìm đến những thị trường ngầm hay chợ đen

để bán chui lủi mà có thể đến đăng ký tại Trung tâm Điều phối Ghép tạng Quốc gia hoặc cơ sở bệnh viện uy tín Quá trình trao đổi được thực hiện một cách minh bạch Người bán được hỗ trợ thỏa đáng về tài chính bằng các hình thức như: tiền mặt, sổ tiết kiệm, giảm thuế, sổ bảo hiểm y tế và được khám chữa bệnh miễn phí… Kinh phí hỗ trợ từ nhà nước, các nguồn tài trợ của xã hội và có thể của người nhận tạng

Khoảng trống được lấp đầy, các đối tượng tội phạm không thể lợi dụng các

kẽ hở trong pháp luật để thực hiện hành vi sai phạm Hoạt động mua, bán bộ phận

cơ thể người dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan có thẩm quyền đòi hỏi phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt, đặc biệt là những yêu cầu có liên quan đến an ninh - an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng Lòng dân vững thì đất nước mới vững mạnh Người dân khi đã được phổ cập thông tin pháp luật sẽ không dễ dàng bị dụ

dỗ, hùa làm theo các hành động cấm, dần đẩy lùi được tình trạng mua – bán người, mua – bán bộ phận cơ thể người trái phép, góp phần đảm bản trật tự an ninh, an toàn xã hội Do đó, chúng tôi ủng hộ việc hợp pháp hóa mua, bán bộ phận cơ thể người

3 Luận điểm 3: Đảm bảo quyền và lợi ích của công dân

a Cơ sở lập luận:

Khoản 1 Điều 20 Hiến pháp 2013: “Mọi người có quyền bất khả xâm phạm

về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không b椃⌀ tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm.”

Theo khoản 2 Điều 15 chương II Hiến Pháp 2013: “Mọi người có nghĩa vụ

tôn trọng quyền của người khác.”

Theo khoản 1 Điều 21 chương II Hiến Pháp 2013: “Mọi người có quyền bất

khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình được pháp luâ ̣t bảo đảm an toàn.”

Theo khoản 1 điều 38 chương II Hiến Pháp 2013: “Mọi người có quyền

được bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng trong việc sử dụng các d椃⌀ch vụ y tế và

có nghĩa vụ thực hiện các quy đ椃⌀nh về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh.”

b Phân tích lập luận:

Phần lớn những người có nhu cầu bán bộ phận cơ thể là vì hoàn cảnh khó khăn hoặc cần tiền gấp Hợp pháp hóa mua bán bộ phận cơ thể người tạo cho công dân cơ hội để có thể kiếm thêm được một khoản thu nhập cá nhân hợp pháp, an toàn, thay vì phải tìm đến những việc làm tiêu cực, trở thành những phần tử cực đoan của xã hội; ảnh hưởng trực tiếp đến danh dự, sức khỏe của chính công dân Hợp pháp hóa mua bán bộ phận cơ thể người góp phần đảm bảo an toàn tính mạng

cho người bán giúp họ tránh bị dụ dỗ, trở thành nạn nhân của những đường dây tệ nạn như buôn người lấy nội tạng hay bắt cóc Pháp luật sẽ có thể đứng ra bảo hộ, đảm bảo an toàn sức khỏe, tính mạng cho người bán

Theo khoản 1 Điều 38 Hiến pháp 2013: “Mọi người có quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng trong việc sử dụng các dịch vụ y tế và có nghĩa vụ thực hiện các quy định về phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh.” Mua bán bộ phận

cơ thể người khi chưa được hợp pháp hóa, người từng thực hiện bán bộ phận cơ thể mang tâm lý sợ hãi, trốn tránh Khi vụ giao dịch đen bị phát hiện, họ sẽ bị lên

án chỉ trích và có thể phải chịu tránh nhiệm hình sự trước pháp luật Họ tự tin ngần ngại giao tiếp với xã hội, thậm chí khi gặp những vấn đề sức khỏe họ cũng không dám tới các cơ sở khám chữa bệnh, vì sợ sẽ bị người khác phát hiện mình từng bán

bộ phận cơ thể, như vậy sẽ ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe bản thân Theo Tổ chức

lao động quốc tế (ILO), an sinh xã hội được hiểu là sự bảo vệ của xã hội đối với

các thành viên của mình thông qua một loạt biện pháp công cộng, nhằm chống lại những khó khăn về kinh tế và xã hội do bị ngừng hoặc giảm thu nhập, gây ra bởi

ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, thương tật, tuổi già và chết; đồng thời đảm bảo các chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông con Khi việc mua bán bộ phận cơ thể người được hợp pháp hóa, người bán sẽ được đảm bảo an toàn sức khỏe, quyền tự do cá nhân và quyền lợi của mình như một công dân bình thường

Bên cạnh đó, sau khi việc mua bán bộ phận cơ thể người được hợp pháp hóa, chúng ta vẫn phải kiểm soát chặt chẽ hoạt động này Pháp luật không phải trọn vẹn và có những đối tượng sẽ lợi dụng kẽ hở của pháp luật để tiếp tục hành vi sai trái Vì thế, chúng tôi đề xuất một vài ý kiến sau: Thứ nhất, mở ra một cơ quan kiểm soát trực tiếp hoạt động mua bán bộ phận cơ thể người, xử lý kịp thời các hành vi sai phạm và cố tình sai phạm; Thứ hai, cơ quan có thẩm quyền tổ chức gây quỹ hỗ trợ người bán tạng, bán bộ phận cơ thể người Hỗ trợ tài chính cho người bán để họ ổn định cuộc sống Việc hỗ trợ tài chính cho người hiến tạng dưới sự kiểm soát của nhà nước sẽ xóa bỏ dần các thị trường buôn bán bất hợp pháp đang gây bất bình trong xã hội; Thứ ba, đảm bảo sức khỏe của cả người bán tạng và